#AsuultSambar :

энэ номыг үнэн тасархай санаанаас ерөөсөө гардаггүй ном гээл миний уулзсан ихэнх хүмүүс ярилцаад байдын. тэгээд л би оруулахаар боллоо... ямартай ч дэлхийн шилдэг 100 бүтээлийн тоонд ордог бас нобелийн шагнал авсан зохиол байгаа юм

Зуун жилийн ганцаардал

Удахгүй хүн гэртээ сууж байгаад ертөнцийн ль ч хэсэгт болж байгаа зүйлийг харж
болно” гэж Мельикадес тунхаглан айлджээ. Халуу дүүгсэн нэгэн үдээр цыганууд асар
том галт шилээр гайхалтай илбэ үзүүлж, гудамжны голд хуурай өвс овоолоод галт
шилээрээ нарны туяа тусганасанд өвс дүрсхийн шатав. Соронзогоор алт олох гэсэн
нь бүтээгүйд тайтгарч шатав. Соронзонгоор алт олох гэсэн нь бүтээгүйд тайтгарч
амжаагүй байсан Хосе Аркадио Буэндиа галт зэвсгийг байлдааны зэвсэг болгоё гэж
дорхноо боджээ. Мелькиадес түүнийг урьдынх шигээ хориглож хориглож, галт шилээ
хоёр соронзон саваа, гурван алтан зоосоор соливол соль гэжээ. Урсула адраа удлан
алтан зоосноосоо өгөхөөс аргагүй болсондоо ёстой буруу харж уйлж, зөв харж
инээжээ. Уг нь эцгийнхээ хуруу хумсаа тайрч байж насан туршаа хураасан тэ
мөнгийг ашигтайхан юманд зарах санаатай нөөгөөд орон оороо хадгалж байсан
юмсанжээ. Хосо Аркадио Буэндиа эхнэрийнхээ сэтгэлийг ч засаж барьсан юмгүй
шинэ туршилтыг шамдан эхэлж жинхэнэ эрдэмтэн хүний байдлаар биеэ гаргуунднь
хаяж, тэр ч байтугай аминдаа ч аюул учруулахаас буцахгүй болж билээ. Тэрбээр гал
шилийг дайсны цэргийн өөдөөс хэрэглэж болно гэдгийг нотлох гэхдээ биеэ
төөнөсөнд, түлэнхий нь яршин удтал анихгүй зовоожээ. Буэндиа гэрээ ч шатааж үзэх
осолтой санаа сэдсэн боловч эхнэр нь тас хорив. Хосе аркадио Буэндиа цоо шинэ
зэсгийнхээ стратщегийн чадлыг эргэцүүлэн олон цаг тасалгаандаа сууж, тэр ч
байтугай хэрэглэх удирдамж зохиож, чухам яаж хэрэглэхийг их л тодорхой,
хөдөлшгүй баримттай тайлбарлажээ. Хийсэн туршлагаа тоорхойлон бичсэн олон
зүйл, хэд хэдэн хуудас тайлбар зураг сэлтийг уул удирдамждаа хавсаргаж нэгэн
элчээр эрх баригчдад явуулж, тэр элч нь өндө уулыг давж, өргөн мөрнийг гаталж,
өрх намаг туулж, дайд бөглүүдэд уйдан зовж, догшин аратанд бариулан алдаж,
тахал өвчнөөр үхэх дөхөн явсаар түмэн алжаал, буман бэрхдлийг давж их замд
оржээ. Тэр үед хот орно гэдэг санахын гарз шахам байсан боловч, Буэндиа эрх
баригчдын дуудсан даруйд л очиж, бүтээсэн зүйлинхээ чадлыг цэргийн дарга нарт
үзүүлж, тэр ч байтугай гэрлийн дайны нарийн эрдмийг тэдэнд биелчлэн зааж
сургахаар зэхэж байлаа. Тэгээд хэдэн жил хариу хүлээж бүр ядчихаад Мелькиадест,
дахиад л урагшгүйтснэээ гомдоллон хэлбэл цыган уужим сэтгэлээ ёстой нэг гаргаж,
галт шилийг нь эргүүлж аваад, алтан зоосыг нь буцааж өгөөд, португалийн далайн
хэдэн зураг, хөлгийн жолоодлогын олон багаж бэлэглэжээ. Мелькиадес Герман
гэлэнгийн бүтээлийг гараараа товчлон сйирүүлж, од эрхсийн байрал, өнцгийг олох
багажийг ашиглах аргыг бичиж Хосе Аркадио Буэндиад өгчээ. Борооны улирлын урт
сард, туршилт хийхэд нь хүн саад хийх болуужин гэж байшингийнхаа мухлрын
умгархан өрөөг түгжин суужээ. Гэрийн ажилд оролцохыг огт больж, од гаригийн
гүдйлийг шинжин, гадаа хононо. Нарын хөөрөх туйлыг хэмжих гэж бйж наранд
золтой л цохиулсангй. Багаж нь гарт -ь ороод ирэхэдтэрвээр орон зайн тухай нарийн
ойлголттой болж, одооноос эхлээд гэрээсээ гаралгүйгээр үзэж хараагүй далай
тэнгисэЅр аялж, хүн амьтангүй газар орныг шинжилж, ид шидийн амьтадтй
харилцаж чадах болжээ. Чухамхүү тэ л үед Хоже Аркадио Буэндиа гэр дотуураа
хөлхөн, хэнийг ч анхааралгүй ганцаараа ярьчих зантай болсон бөгөөд түүнийг тэгж
байхад Урусула хэдэн хүүхэдтэйгээ гадил, маланга, төмс, наанги цагшаан ауйям,
пагсаа жимс арчлан тариан талбайд нуруугаа бөгтийтөл ажиллаж байлаа. Гэтэл
Хосе Аркадио БуэндЁа толгой өөд татахгүй ажиллаж байснаа гэнэт болиод нэг л
хачин болчихов. Хэдэн өдөр юманд хорлогдсон юмшиг болж, элдэв таамаг
дэвшүүлэн, өөртөө ч итгэхгүй гайхан амандаа дүнгэнэтэл ярьжээ. Арван хоёрдугаар
сарын нэгэн мягмар гаригт хоол идэж сууснаа эргэлзэж тээнэгэлзэж байсан
зүйлийнхээ учрыг гэнэт бүрэн олжээ. Нойр алдан, олон хоног тархиа гашилтал юм
бодсоноос зүдэрсэн цэгийнхээ халуурч байгаа мэт дагжин чичирсээр ширээний эхэнд
магнай тэнүүн, тэр ч байтугай маш жвахлантай суугаад,
- Дэлхий чинь зүрж шиг бөөрөнхий юм гэж нээн олсноо хэлснийг хүүхдүүд нь насан
туршаа мартахгүй нь лав.

Урсула багтартлаа уурлаж, “Чи солиорох мөрөөрөө солиор. Цыганы солио
өвчнийг хүүхдэд бүүхалдаачих” гэж аашлаад одны байршил олох багажийг нь хэм
чулуудсан боловч Буэндиа тоосон ч үгүй, айж эмээсэн ч үгүй, өөр нэг багаж хээвнэг
хийж аваад, умгархан өрөөндөө сууриныхаа харчуулыг цуглуулж, хэний ч үл ойлгох
огол дурдаж, дандаа дорно зүг хөвөөд байвал яг эргээд гарсан газраа хүрээд ирн
эгэдгийг тэдэнд нотолжээ. Макондогийнхон Буэндиаг толгойдоо юмтай болж гэж
бодоцгоож байтал азаар тэр үед Мелькиадес ирж тааран, учрыг олж хужрыг тунгаан
өгчээ. Аль эрт практикаар батлагдсан байсан боловч маъондынхны огт мэдэхгүй
байсан тэр нээлтийг зөвхөн од мичид ажигласаар хийсэн Буэндиагийн гоц ухаантайг
цыган өндөр дуугаар магтаж, өөрийн бахархан бахдаж байгаагийн нотолгоо болгон
рилү бүтээхүй ухааны лабораторийн төхөөөрмж түүнд бэлэглэсэн нь сууриныхны
хувь заяанд тус болох учиртай байжээ.
Яг тэр үеэр Мелькиадес хачин амархан өтлөв. Цыган эр анх тосгонд ирж
байхдаа Хосе Аркадио Буэндиагийн насны хүн харагдаж байлаа. Гэтэл Буэндиа нь
тэнхээ гэж тоймгүй, морь ч чихдээд унагахдаа тоохгүй хэвээрээ байхад цыган ужиг
өвчинд ээргэдсэн шиг эцэж турж байлаа. Угтаа бол тэр нь ганц өвчний гай бус,
хорвоо дэлхийгээр хэрэн тэнэсээр туссан олон ховорхон өвчний урхаг байжээ.
Мелькиадес, Буэндиад лаборатори тоноглоход нь тусалж байхдаа, эрлэгийн элч
өөрийг нь газар сайгүй дагаж яваа боловч эрлэгийнд бүрмөсөн аваачих зүрх нь арай
л хүрэхгүй байгаа бололтой гэж ярьжээ. Тэрбээр хүн төрөлхтнийг дайрч байсан бүх
гамшиг сүйрэлтэй тулгарч явсан боловч эсэн мэнд гарч байсан толгой билээ. Перст
хулгана яр, Малайн хойгт бам, Александрийд уяман, Японд хөх гуя, Мадагаскарт
булчирхайн тахал туссан боловч үхээгүй, Сицилийн арал дээр газар хөдөлж,
Магелланы хоолойд хөлөг онгоц сүйрэн олон хшний амь сүйдэхэд бас л амьд гарсан
байжээ. Нострадамусын нууцыг мэддэг гэж ам шүд алдах энэ жигтэйхэн эр
булшнаас гарч ирсэн байдалтай, бүлцгэр нүд нь юмс үзэгдлийн цаад талыг нэвт
харж чаддаг байртай санагдана. Хэрээний дэлгэсэн далавч аятай далбагар хүрээтэй
том хар бүрх, он удаад буриваад идэгдэн ногоорсон хантааз өмсөж явна. Цаглашгүй
ухаалаг, туйлгүй битүүлэг боловч мах цусанд төрсөн хүн байсан бөгөөд биеийн
хүндээрээ газартаа татагдаж, өдөр тутмын амьдралын зовлон зүдгээр, аж төрөлд
дийлэгдэх ажээ. Өвгөрөөд тэнхээ тамир алдрах боллоо” гэж үглэх болж, аар саар
юманд зарах мөнгөгүй гачигдаж, бөм өвчнөөр хамаг шүд нь юүрээд уначихсн тул
инээхийг аль эрт больсон ажээ. Тэр нэгэн бөгчим халуун өдөр Мелькиадесийн
нууцаа тайлснаас хойш өөрдсийнх нь их үерхэл эхэлсэн гэж Хосе Аркадио Буэндиа
үзэж байлаа. Хүүхдүүд цыганы хүн үнэмшмээргүй яриаг гайхан чагнана. Тэгэхэд
таван ойноос хэтрээгүй байсан Аурелиано Мелькиадесийн гэрэлтэй цонхны наана
хүглийн сууж бадралт баг бишгүүрийнх шиг дуу нь элдэв аймаар юм бодогдуулж,
халуунд хөлс нь шанаагаар нь хайлсан тос шиг урсан байсныг насан туршаа санаж
явна. Аурелианогийн ах Хосе Аркадио түүний гайхамшигт дүрийн үр саддаа үе
залган ярих дуртгал болгон үлдээнэ. Харин Урсула л цыганы ирэхэд тун таагүй
байдаг байв. Энэ нь ямар учиртай вэ гэвэл тэрбээр, Мелькиадесийн шилэй хлорын
мөнгөн ус санамсаргүй алдаад хагалж байх үеэр яг тасалгаанд орж ирсэн юм санж.
- энэ чөтгөрийн үнэр байна гэж Урсулагийн хэлэхэд Мелькиадес татгалзаж,
- Огт үгүй. Чөтгөр борын хүчлийн үнэртэй байдаг нь тогтоогдсон юм, энэ бол ердөө
ялихгүй жаахан түргэн цагааны үнэр гэжээ.
Тэгээд Мелькиадес, шунхны тун хачирхам шингэнийг сургамжлангуй дуугаар
дэлгэрэнгүй гэгч нь тайлбарласан боловч Урсула түүнийг нь огт сонирхсонгүй,
хүүхдээ мөргүүлэхээр авч явжээ. Үүнээ схойш хурц үнэр гарахад, Мелькиадес
санаанд нь ороод байдаг болжээ.

Бүдүүлэг лабораторид нь олон хувин, юүлүүр, шүүр, шүүлтүүрээс гадна энгийн
хяс, рилүг хийх халуун хүзүүт шил, Иудийн Маригийн 2 хэрэглэж байсан гурван
цорготой нэрэх тогооны шинэчилсэн төслөөр цыгануудын өөрсдийн нь хийсэн
бүрхээр төдийхөн байдаг байлаа. Түүнээс гадна Мелькиадес долоон гаригтай тэнцэх
долоон төмөрлөгийн дээж, алтны тоо хоёр дахин ихэсгэх Моисей, Зосимын
томъёолол, их магистрийн салбарт хамаарах тэмдэгэл, зургийг Хосе Аркадио
Буэндиад өгчээ. Эдгээрийн учрыг олсон хүн рилү гаргаж чадах ажээ. Алтыг хоёр
дахин их болгох томьёолол энгийн байсанд хорхой нь хүрсэн Хосе Аркадио Буэндиа
хэдэн долоо хоног эхнэртээ тал засан тойрогуудлж байгаад нандигнадаг
хайрцагнаас нь хуучны зоосыг гаргуулж, мөнгөн усны хуваагдахын тоогоор түүнийг нь
олшруулахаар амлажээ. Урсула нөхрийнхөө шалаад салахгүйд аанай л цааргалж
чадсангүй. Буэндиа гучин дулоныг хувинд хийж, хүхэрт хүнцэл, зэсийн үртэс, мөнгөн
ус, хар тугалганы хамт хайлуулав. Дараа нь энэ бүхнээ тосон туулга бүхий тогоонд
хийгээд үмхий үнэртэй өтгөн бантан болтол нь шиүүн гал дээр бу¶алгасан нь алт
болж арвижихаасаа илүү ердийн цардуулын бурамтай төстэй юм болчиμжээ. Ахин
нэрж долоон гаригийн нэр бүхий төмөрлөгтэй холин дахин хайлуулж, гермесийн
мөнгөн ус,4 байвангаар боловсруулж, цагаан луувангийн тос байгаагүйн учир гахайн
өөхөнд дахин буцалгах зэргээр их зоригтойгоор аз үзэн ноцолдсоны эцст, Урсулагийн
үнэт өв тогооны ероолд барьцалдан наалдсан шимэлдгэрхүү юм болчихов.
Тэр үеэр цыганыг дахин ирэхэд Урсула тосгоныхныгоо түүний өөдөөс турхирсан
боловч тосгоныхныг нь айхаасаа сониучирхах нь дийлжээ. Цыганууд зүйл бүрийн
хөгжим чих дөжрөм хангинуулсаар гудамжаар өнгөрч, зарч нь низианзныхны хамгийн
аугаа их нээлтийг үзүүлнэ гэж зарлав. Цөмөөрөө цыганы асар тийш очиж, нэг
сентаво төлөөд дотогш орвол Мелькиадес эв эрүүл, зав залуу, үрчлээ атираагүй,
гялалзсан шинэ шүдтэй болчихсон байж байлаа. Бамтсанаас болж нүцгэн буйл
үлдэж, хацар нь хонхойж, уруул нь үрчлээтсэнийг сайн мэдэх хүмүүс, жам ёсноос
гадуур ид чадлтайгийнх нь энэхүү сүүлЁйн нотолгоог үзэхдээ хиртхийн цочжээ.
Мелькиадес бүв бүрэн эрүүл шүд амнасаа га°ган үзүүлж, агшин зуур урьдынх шигээ
өтөлсөн өвгөн болсноо дахин шүдээ хийгээд инээмсэглэвэл ид гялалзаж яваа эр
дунд насны хүн болчихсонд булгтаараа бүр ч сүнсгүй айжээ. Хосе Аркадио Буэндиа
хүртэл Мелькадесийн мэдлэгийг хүний хэрээс хэтрээгүй байгаа даа гэж эргэлзэхэд
хүрчээ. Гэвч цыган хоёулхнаа үлдээд хиймэл шүднийхээ учрыг тайлж өгсөнд сая
дотор нь онгойж тачигнатал хөхөрчээ. Энэ бүхэн нь нэг бодоход тун энгийн, нөгөө
бодоход туйлын хачин санагдсан учир, маргаашнаас нь рилү бүтээхийг сонирхохоо
огт больж, аль санасан цагтаа хоолоо идчихээд өрөөн дотуураа гутран холхих болов.
“Ертөнцөд хачин юм их болдог юм байн даа. Хаяанд мань, олын цаад эрэгт элдэв
янзын шидэт багж байж байхад би энд мал шиг аж төрж байдаг” гэж Урсуладаа
гомдол мэдүүлжээ. Макондог анх байгулж байх үеэс Хосе Аркадио Буэндиаг мэдэх
хүмүүс Мелькиадесээс болж хчнээн хувирсныг нь гайхаж байлаа. Урьд нь Хосе
Аркадио Буэндиа тэдэндээ өмнөө барьдаг хүн нь болж, тариа яаж тарих, хүүхэд
хэрхэн асрах, мал яаж өсгөхийг зөвлөж, тосгоныхныгоо өнгөтэй өөдтэй байлгах гэж
хар бор ажилголж шилэлгүй хийдэг байжээ. Уэндиагийн байшин тосгондоо хамгийн
сайн нь байж, бусад нь орон гэрээ түүнийг нь дуурайлган янзлах гэж хичээдэг
байжээ. Тэднийх саруул то мтанхим, ваартай гоё цэцгээр чимэглэсэн сүүдрэвчтэй
холлох өрөө, унтлагын тасалгаа бүхий байшинтай, байшингийнхаа ард нямбай
боловсруулсан ногооны тайлбай, тэр ч байтугай ямаа, гахай, тахиа налайн байх
мадын хашаатай, хашаандаа лужир том туулайн бөөр модтой байжээ. Гагцхүү
зодооч азарган тахиа л эднийд байдаггүй, эднийхээр барахгүй тосгон даяарт
байдаггүй байлаа.
Урсула нөхрөөсөө дутахгүй ажилтай анхиатай авгай байлаа. Насандаа дуу
дуулж лав үзээгүй, сэтгэлийн хатан тэвчээртэй, зүтгэлтэй, хэрсүү, тогдгоносон энэ

эмэгтэй үүрийн гэгээнээс аваад үдшийн бүиий болтол хамгийг амжуулж чаддаг
ховорхон авьяастай агаад голланд даавуу цардмал банзлын нь сэрчигнэх чимээ хаа
л бол дуулдаж байдаг байлаа. Урсулагийн ачаар шавар шал, шохойдоогүй хана, гар
хийцийн бүдүүн хадуун тавилга нь цэвэрхэн гялалзаж, хувцас хадгалдаг хуучин
авдраас нь альбаака цэцгийн үл мэдэгхэн үнэр анхилж байдаг байв.
Тосгоны хамгийн ухаалаг хүн болох Хосе Акадио Буэндиа тосгоныхондоо
байшингаа барихдаа хэн нь ч гол руу усанд явах гэж илүү ажил болохооргүйгээр
барихыг тушаажээ. Мөн гудамжийг гаргахдаа халуун цагаар айл бүрд нарны гэрэл
ижилхэн тусаж байхаар ухаалаг гаргажээ. Байгуулагдсанаасаа хойш хэдэн жилийн
дараа Макондо, гурван зуун суугчдынх нь очиж үзсэн бүх сууринаас хамгийн цэвэр
бөгөөд тохилог нь болжээ. Үнэхээрийн элэг бүтэн энэ суурингийнхнаас гуч гарсан хүн
ч байхгүй, үхэж үрэгдсэн хүн ч байхгүй байжээ.
Макондог байгуулж эхлэнгээ Хосе Аркадио Буэндиа урхи тор урлаж гарчээ.
Удалгүй тэрбээр гэрээрээ дүүрэн шарагч бялзуухай, ширэг бялзуухай, балч
бялзуухай, заараг шувуутай болсон төдийгүй суурины бусад айлыг ч тийм болгожээ.
Зүсэн зүйлийн шувуудын байнгын жигээ чих дөжрөөх учир Урсула ухаан муудах вий
гэж чихэ лаваар бөглөжээ. Мелькиадесийн овог Макондод анх ирж, толгойны өвчин
намдаадаг шилэн үрэл худалдаж эхлэхэд макондогийнхон уудам хөндийд нууцхан
орших бяцхан сууриныг нь цыганууд яаж олоо юм бол гэж ихэд хачирхсанд цаадуул
нь шувууны дуугаар олж ирлээ гэж хэлжээ.
Гэвч Хосе Аркадио Буэндиа соронон гүрийн дон тусаж, одон орны хайгуулж
хийж, ал олох гэж мөрөөдөж, ертөнцийн гайхамшгийг таньж мэдэх гэж санаашрах
болсноор нийтийн тулд ажиллах сонирхолгүй болж билээ. Зүгээр суудаггүй, цэвэр
цэмцгэр Буэндиа яваандаа хирэндээ баригдаж, сахал үсэндээ дийлдэн тамтаггүй
залхуу болж, Урсула сахлыг нь балиусаар зүдэрч баймааж нь хааяа нэг тайрч өгдөг
болжээ. Хосе Аркадио Буэндиаг юманд хорлогдож гэж тосгоныхон нь бодож байлаа.
Гэвч Хосе Аркадио Буэндиаг солиотой гэж итгэж байсан хүмүүс хүртэл шуудайд хүрз,
зээтүү хийж үүрээд, Макондог их нээлттэй холбох зам тавихад туслаач гэж гуйхад нь
ажил, төрөл гэр орноо орхичихоод араас нь дагажээ.
Хосе Аркадио Буэндиа тэр хавийн газрыг огт мэдэхгүй байлаа. Дорно зүгт
давахын эцэсгүй том нуруу хөндөлсөж, түүний цаана эртний Риоча хот орших бөгөөд
дээр үед тэнд Фрэнсис ДРейк их буугаар яст матар буудан зугаацаж, алсан тэр
амьтдынхаа цоорхойг нь бөглөж, дотор нь сүрэл чихээд, хатан хаан Елизаветад
явуулж байсан гэж өвөг Аурелиано Буэндиагаасаа дуулснаас цаашгүй. Залуудаа
Хосе Аркадио Буэндиа болон бусад эрчүүл эхнэр хүүхэд, мал адгуус, эд агуурсаа
аваад далайн эрэгт хүрэх гэж энэ урууг даван хоёр жил хоёр сар төөрөн мунгинаад
бодлоо араг бюу орхин хуучин нутагтаа буцалтай биш хэмээн энд Маконо сууринг
байгуулан суурьшсан билээ. Иймээс дорно үг замнавал гагцхүү гэдрэгээ буцна гэсэн
үг байсан учир тийш явах бодолгүй бйлаа. Өмнө талд нь өвс ургамалд мөнх
хучаастай намаг балчиг, зах хязгаар байхгүй гэж цыгануудын хэлдэгих хөндий
байлаа. Өрнө талд нь тэр хөндийг энгүй их ус залган авч тэнд бүсгүй хүний бие,
толгойтой, булбарай зөөлөн арьстай халим маягийн амьтад оршиж, сэргэр том
мээмнийхээ чадлаар далайн аянчин жуулчдыг хөнөөдөг байлаа. Цыган нар
шуудангийн зам гардаг хуурай газрын зах хүртлээ жил хагас шахам хөвжээ.
Ингэхлээр гагцхүү умар зүгт л явбал соёлт ертөнцийн зах зухыг үзнэ гэж Хосе
Аркадио Буэндиа итгэж байв. Тийнхүү тэрбээр зээтүү хүрз, ангийн буугаар
зэвсэглээд, зүг чиг олох багаж, газрын зургийг үүргэвчдээ хийгээд осолтой аянд
морджээ.
Эхний хэдэн өдөр гойдын саад дайралдсангүй. Голын чулуут эргээр уруудаж,
хэдэн жилийн урьд хуучны хуяг олсон газраа хүрээд зэрлэг зүржийн модны дундуур

одсон нарий улбаагаар ойд орлоо. Долоо хоног яваад буга намнах аз таарч, махыг
нь шараад, хагасыг нь идэх, бусдыг нь давслан нөөцлөхөөр тогтжээ. Яагаа ч үгүй л
шивтэр амтагдсан хөх махтай тоть алж идэх хэрэг гарах вий гэж болгоомжилсон нь
тэр байл а. Дараагийн арван өдөр нарны бараа огт харсангүй. Хөл доорх хөрс улам
нойтон, галт уулын үнс шиг улам зөөлөн, ширэнгэ ахих тусам улам сүртэй Ўолж,
шувууны дуугарах, сармагчны хэрэлдэх нь дуулдахтай үгүйтэй, энэ ертөнц үүрд хөөр
баяргүй, харанхуй баргар-болоо юу гэлтэй болж иржээ. Хүн анхныхаа нүглийг
үйлдэхээс1 өмнөх диваажин гэж ийм л байсан байх гэмээ чийг даасан, чимээгүй
дүнсийсэн их ойд гишгэнгүүт л хөл нь цөмрөн шигдэж, гишгэсэн мөрөөр тосорхог,
бужигнасан юм дүүрнэ. Мачетагаар2 алтан сайван, ал улаан сахилдгийг тас тас
цавчин явахад диван галбад мартагдсан юм сэтгэлд урган зовооно. Бүтэн долоо
хоног тэд гэрэлт цохын анивалзах галаас өөр гэрэлгүй гаслангийн баргар ертөнцөөр
амьсгал боогдуулсан цусны үнэрт туйлдсаар, зүүдэн өвчтэй хүмүүс шиг гэлдрэн
урагшилсаар байлаа. Буцах-арга байсангүй, тэд өвс цавчин зам гаргахад дорхноо
шинэ өвс урган битүүрч байлаа. “Дажгүй ээ, зүгээ л алдахгүй байвал алзахгүй” гэж
Буэндиа нөхдөө зоригжуулна. Тэрбээр луужингийнхаа зүүг алдалгүй ажиглан үл
үзэгдэх умар зүгт хүмүүсээ удирдан зүтгэсээр илбэдүүлсэн муу ёрын тэр газраас
арайхийж гарла. Шөнө нь пад харанхуй байсан боловч агаар нь цэнгэг байжээ.
Аяншиж ядарсан улс дүүжин ороо зсаж, анх удаа тайван бөгөөд бөх нойрсов.
Тэднийг сэрэхэд нар дээр хөөрсөн байлаа. Тэгтэл өглөөнийнамуухан гэрэлд ойм, дал
модны дунд испанийн өгөрч хуучирсан асар том цагаан хөлөг чанх өмнө нь
сүндэрлэн харагдсанд мэл гайхжээ. Тэр хөлөг баруун бөөр рүүгээ ялимгүй хэлтийж
цахир¬аа цэцэг ороосон татлагын хоорондох бүв бүтэн шурагнаас нь далбаа
дарвуул нь салбайн унжиж, зөөлөн хөвд хучсан, бас чулуужсан дун гилгэр хуяг аятай
бүрхсэн их бие нь хатуу хөрсөнд бат шаан зогсжээ. Энэхүү хөлөг битүү хашигдсан
нэгэн зүйлд буюу сүйтгэх их хүчит цаг хугацаанд ч үл автах, шуугиант бужигнаант
жигүүртэн шувууд ч үл ойртох орхигдон мартагдсан дархан газарт байгаа юм шиг
санагдаж байлаа. Аянчид тэсэж чадалгүй хөлгийн доторхыг нэгжиж үзсэн боловч
багшрн ургасан цэцгээс өөр юу ч байсангүй.
Хөлөг олсноор далай ойрхон байгаа нь мэдэгдсэнд Буэндиа урам хугарав. Энэ
далай тоо томшгүй зовлон зүдгүүртэй тулгаран хайх үед нь олдоогүй өмнө нь
давтагдашгүй саад болон хөндөлссөнд ороо бусгаа хувь заяа өөрөөр нь даажигнан
тоглож байна гэж боджээ. Олоон жилийн хойно хурандаа Аурелиано Буэндиа
шуудангийн их зам хэдийнээ тавигдсан энэ нутагт ирээд, намуу цэцэгт талын дунд
хөлгийн шатсан сэг байхыг үзэхдээ тэр бүх түүхийг эцэг нь санаанаасаа зохиогоогүй
юм байна гэдэгт сая итгэж, тэр хөлөг яаж хуурай газар ийм хол ирсэн юм бол? Гэж
гайхжээ.Харин Хосе Аркадио Буэндиа дөрвөн өдөр яваад эндээс μорь орчим биеэ
чилээсэнгүй. Нөхдийнхөө хамт туулсан зовлон зүдгүүртэй, тулгарсан аюул осолтой
нь зүйрлүүлбэл юу ч биш энэ хөөст, бохир, үнсэн саарал далайн захад мөрөөдөл нь
унтарч билээ.
- Хараал идмэр! Макондо тал бүрээсээ усаар хашигдсан юм байна гэж Хосе
Аркадио Буэндиа дуу алдав.
Хосе Аркадио Буэндиагийн аянаас буцаж ирээд зохиосон тул сэжигтэй газрын
зургаар хүмүүс Макондог хойг дээр байдаг гэсэн бдолІой болоод их л удаж билээ.
Тэрбээр уг зургийг зурахдаа их л бухимдаж суурин байгуулах газраа тэгж бодлогогүй
сонгож авсны төлөө өрийгөө шийтгэх мэт гадаад ертөнцтэй харилцахын хэцүүг
зориуд өсгөн гаргажээ. “Бид эндээс хэзээ ч гарч чадахгүй нь. Шинжлэх ухааны
шимийг хүртэлгүй эндээ амьдаар илжрэх нь” гэж Урсуладаа гутрангүй өгүүлжээ.
Туршлагын жижиг өрөөндөө хэдэн сар үүнийгэлтэл бодсоор Макондог аятай газар
нүүлгэх нь зүйтэй юм гэж шийджээ. Гэтэл эхнэр нь түүнд явахгүй гэдгээ хэлж, солиот
бодлыг нь тасалжээ. Урсула шоргоолж шиг анзаарагдалгүй, уйгагүйгээр хөдлөн,

нүүхээр зэхэж эхлээд байсан эрчүүлийн өөдөс тосгоны эмэгтэйчүүдийг тавив. Ямар
дайсагнасан хүчнээс болоод төлөвлөгөө нь давшгүй саадтай тулгарч, эцсийн бүлэгт
биелшгүй мөрөөдөл болсон бэ гэдгийг Хосе Аркадио Буэндиа хэлж мэдэхгүй байлаа.
Урсула эр нөхрөө юу ч болоогүй юм шиг ажиглаж, нүүнэ гэж амандаа үглэсээр
лабораторийнхоо юмыг хайрцаглаж байхыг нэг өглөө үзээд тэр ч байтугай жаахан
өрөвджээ. Урсула энэ ажлаа дуусгахад нь саад хийсэнгүй. Суурины эрчүүл сэдсэн
санааг дэмжихгүй гэдгийг Буэндиа мэдэж (амандаа үглэхээс нь үзвэл) байгаа юм
байна гэдгийг Урсула мэдсэн боловч түүнийг хайрцгаа хадаж, бийрээ бэхэнд дүрэн,
овог нэрийнхээ эхний үсгийг дээр нь бичиж байх зуур ганц ч зэмлэсэн үг хэлсэнгүй.
Гагцхүү Хосе Аркадио Буэндиаг тасалгааныхаа хаалгыг нугаснаас нь салгаж эхлэхэд
яах гэж ингэж байгааг нь зүрхлэн асуувал нөхөр нь “нэгэнт явах хүн байхгүй бол бид
дангаараа явцгаана аа” гэж нэлээд харамсангуй дуугарав.
Урсула туйлын тайвнаар,
- Үгүй ээ_ бид явахгүй. Хүүгийнхээ унасан газраас бид холдохгүй гэж хэлсэнд Хосе
Аркадио Буэндиа,
- Энд одоохондоо хэн ч үхээгүй байгаа. Үхсэнээ оршуулаагүй л бол хн газартай
холбоо байхгүй гэлээ.
Урсула зөөлөн боловч эрсхэн татгалзаж,
- Эндээ байхын тулд би үхэх хэрэг гардаг юм бол үхнэ ээ гэж хэллээ.
Эхнэрээ ийм нугаршгүй байх юм гэж Хосе Аркадио Буэндиа зүүдэлсэнгүй.
Буэндиа сэтгэл татахаар сайхан юм зөгнөн ярьж, шидэт аршаан цацангуут л мод
хүний хүссэнээр жимсэлдэг, өвчин анагаах зүйл бүрийн багажийг сул авч болдог
гайхамшигт газар аваачна гэж амласан боловч Урсула бэлэн аманднь сэтгэл
хөдөлсөнгүй боло.
- Ийм солиотой дэмий юм өдөржин бодож байхын оронд хүүхдээ харж хандаж
байсан нь дээргүй юү. чи цаадуулаа хар! Золбин гөлөг шиг гаргуунд хаягдсан
байна шүү дээ гэж Урсула хэлжээ.
Хосе Аркадио Буэндиа эхнэрийнхээ үгийн цаад утгыг ухаарсангүй. Нар туссан
талбайд хөлнүцгэн хүүхэд тоглож байгаа нь цонхоор харагдахад, тэд яг энэ үед
Урсулагийн шившлэгээр газрын ангалаас гараадирсэ юм шиг санагджээ.Тэгтэл дотор
нь нэг л хачин жигтэй болж, оршиж байсан цагаасаа суга үсрэн гараад, урьд сэтгэлд
ордоггүй байсан дуртгалд хөвөн одвой. Урсулаг байшингийнхаа шалыг шүүрдэж
эндээс насан эцэс болтлоо явахаа болилоо гэж бодож байх хооронд Хосе Аркадио
Буэндиа хүүхдүүдээ гайхан хар харсаар нүдэнд нь нулимс цийлгэнэсэнд гарынхаа
араар нулимсаа арчсанаа хэнгэнэтэл шүүрс алдаад,
- За яах вэ. Хайрцагнаас юмаа гаргахад элбэлц гэж цаадуулдаа хэл гэжээ.
Ууган Хосе Аркадиа нь арван дөрөв хүрсэн, дөрвөлжин толгойтой, өрвөгөр
үстэй, эцгийнхээ зоргоор занг дуурайсан хүү байлаа. Эцэг шигээ бяр ихтэй, бие
томтой болж өсөх төлөвтэй боловч элдвийг ургуулан сэтгэдгийг нь дуурайгаагүй нь
илт. Уул давж явах хэцүү аяны үеэр гэдсэнд олдож, Макондог байгууллахын өмнө
гарсан Хосе аркадио хөвгүүнд адгуусны ямар ч шинж тэмдэг байсангүйд эцэг эх хоёр
нь тэнгэрт залбирч билээ. Макондод төрсөн анхны хүн болох Аурелиано гуравдугаар
сард зургаан ой хрнэ. Жаал хүү дуу цөтэй, хажиг зантай байжээ. Хүү эхийнхээ умйд
байхдаа уйлж, нүдээ хараастай төржээ. Хүйг нь тасал байх зуур тэрбээр тасалгаан
дотор юу байна гэж шинжих мэт толгойгоо ийш тийш эргүүлэн, тойрон байсан улсыг
огт бишүүрхэж айсан янзгүй, сониучирхан харж байжээ. Тэгснээ өрийг нь харах гэж
ирэгсдийг огт тоохыг больж, шаагин буух аадарт цохиулан юу юугүй уначих гэж
айлгах далдуу модны навчин адры ширтжээ. Аурелиано гуравтай байхдаа гал

зууханд орж ирээд, өөрийн нь буатантй буцалгам халуун шөл гамл дээрэс аваад
ширээн дээр тавьж байхыг дүрлийтэл ширтэж, босгон дээр хулгасхийн зогссоноо
“Одоохон унана даа!” гэж хэлснийг Урсула санаж байлаа. Ширээний яг голд тавьсан
байсан бутан жаал хүүг ингэж хэлмэгц дотроосоо далдын хүчинд түлхүүлэх мэт
хажуу тийшэЅ гулсан газарт унаад будаа болжээ. Урсула үүнд сэтгэл түгшин,
нөхөртөө хэлсэн боловч цаадах нь ер хайхарч өгсөнгүй. Энэ бол гэм биш, зан
байлаа. Хосе Аркадио Буэндиа хүүхдүүдийнхээ яаж байгааг огт анзаардаггүй нь, нэг
талаар тэднийг оюун ыцээнд хүрээгүй гэж үздэгийнх, нөгөө талаар хэрэггүй юм
оролдоод толгой өөөд татах завгүй байсных билээ.
Гэвч Хосе Аркадио Буэндиа хүүхдүүдээ дуудаж, лабораторийнхоо боолттой
багажийг задлалцууснаасаа хойш хамгий сайхан цагаа тэдэнд зориулах боллоо.
Хачин жигтэй газрын зураг, хүн үнэмшмээргүй зураг төслөөр удах тусмаа дүүрсээр
байсан умгархан өрөөндөө тэрбээр унших, бичих, тоо бодохыг хүүхдүүдээ зааж,
өөрийн мэдлэгт төдийгүй ургуулан бодох хязгааргүй чадалдаа дулдуйдан орчлон
ертөнцийн гайхамшгийн туахй ярьж өгдөг байлаа. Африкийн өмнөд үзүүрт юм
эргэцүүлэн бодож суухаас өөр юм хийдэггүй, ухаалаг, номхон хүмүүс байдаг, Эгейн
тэнгисийг арал арал дамжин харайсаар явган гаталж Салоник боомт хүрч болдог гэж
хүүхдүүд нь тийнхүү тогтоож авчээ. Орой үдшийн цагаардалан худал зүйлийг ярьдаг
байсан нь хүүхдүүдийнх нь сэтгэлд бат хоногоод, олон жилийн хойно хурандаа
Аурелиано уэндиа хайсны дэргэд буудуулах гэж зогсохдоо засгийн газрын цэргийн
даргын цэргүүддээ “Бууд!” гэж тушахас хэдхэн хормын өмнө гуравдугаар сарын тэр
дулаахан үдшийг дахин санаж, Мемфисийн мэргэдийн сүүлйин гайхам нээлтийн
тухай бүгдэд зарласаар тосгонд дахин ирэж байгаа цыганы омгийнхны лимбэ,
бөмбөр, хэнгэргийн дууг алсаас сонссон эцэг нь бодисын зүйн хичээл зааж байснаа
болин гараа өргөөд нүдээ гөлрөөд таг болсныг бодож билээ.
Тэд урьд нј ирж байгаагүй цыганууд байлаа. Ганцхан өөрийнхөө л хэлээр ярьдаг,
арьсандаа тос түрхэн, аливаад тун овсгоотой цыганы овгийн гайхамшигт эрэгтэй
эмэгтэй залуус хөгжилдөн, шуугилдан, хөгжим бүжиг болсоор гудамжнаа дүүрч,
итали романс дуулдаг алаг тоть, хэнгэргийн аялгуунд алтан өндөг гаргадаг, тэгэхдээ
нэг гаргахдаа зүуугаас доогүйг гаргадаг, тэгэхдээ нэг гаргахдаа зуугаас доошгүйг
гаргадаг тахиа, хүний бодлыг таадаг эрдэмтэй мич, товч ч хаддаг, өвчтөний хлууныг
ч буулгадаг нарийн машин, эвгүй дуртгалыг мартулдаг багаж, цагийг нөцөөхөд
тусалдаг гоюу хийгээд өчнөөн төчнөөн ер бусын чамин сонин зүйлийг авчирсан нь
Хосе Аркадио Буэндиа тэр бүхнийг санаж байхын тулд ой ухааны машиныг
дурдтайяа зохиосон билээ. Агшин зурын дотор тогсоны бдйал ог өөр боллоо.
Ямарагийн шуугиан үймээнд чих нь дөжирсөн макондогийнхон гадаанаа л
төөрчихгээд их зүдэрчээ. Хосе Аркадио Буэндиа хүүхдээ шахалдаан дунд алдчихгүй
гэжгараас нь хөтлөн, хувь тутамд нэг бол алтаар бүрсэн шүдтэй домч, үгүй бол
зургаан гартай илбэчинтэй мөргөлдөж, тэр бөөн хүмүүсээс гарах өтөг, зандангийн
холилдсон үнэрт амсьгал багтарсаар энэ үлгэрийн зүүдийн нууцыг Мелјкиадесээр
тайлуулах гэж түүнийг газар сайгүй эрэн галзуу юм шиг харайлгав. Мелькиадесийг
цыгануудаас сураглавч цаадуул нь хэл мэдэхгүй байлаа. Тэгж тэгж Мелькиадесийн
ихэвчлэн асраа шаан буудаг тэр газарт хүрч очвол уйтгартай байрын армяны цыган,
хүнийг харагдахгүй блгодог тарни испаниар урьж байлаа. Цыганыг нэг аяга шар
өнгөтэй ундаа хөнтөрч байхад нь Хосе Аркадио Буэндио илбийг хачирхан харж
зогсоо улсын дундуур чихэлдсээр очиж, Мелькиадесийг сураглав. Цыган түүнийг
гайхсан янзтай харснаа “Мелькиадес үхсэн” гэж хариулаад утаа баагьсан үмхий
нойтон давирхай болон хувилсанд нөгөө үг нь цуурайтсаар үлджээ. Хосе Аркадио
Буэндиа энэ үгийг дуулахдаа мэлрэн таг болж, уй гашуугаа барих гэж оолдон,
хүмүүсийг өөр илбэд татагдан тартал, гунигт цыганаас үлдсэн нойтон давирхайг
ууршиж дуустал зогсжээ. Сүүлд нь Мелькиадесийг Сингапурын намагт хумхаа

өвчнөөр үхэж, хүүрийг нь явагийн ойролцоох далайд хамгийн гүн газар хаясан гэж
цыганы нэг нь хэлжээ. Хүүхдүүд Мелькиадесийн үхсэнийг сонирхсонгүй, дээр нь
бичсэн үнэн бол урьд Соломон хааных байсан нэг цацрын зарлалд Мемфисийн
мэргэдийн шинэ ололтыг үзүүлнэ гэснийг үзээд эцгээ тийш чангааж байлаа. Хоёр хүү
нь шалгаагаад салахгүй болохоор Хосе Аркадио Буэндиа гучин реал төлж, цацарт
орвол тойлсон толгойтой, туж үс болсон биетэй, хамартаа зэс цагираг, хөлдөө хүнд
төмөр гинж зүүсэн лужир том эр далайн дээрэмчдийн эрдэнэсээ х дгалдагархуу
авдрыг манаж байлаа. Аварг аэр авдрын тагийг онгойлговол хүйт оргиод явчихав.
Авдар дотор тоо томшгүй цагаан зүү бүхи асар том тунгалаг зүйлээс өөр юм алга
бөгөөд үдшийн гэрэл түүн дээр тусаад түг түмэн өнгөөр очис ойлгон байлаа.
Хосе Аркадио Буэндиа үүнийг үзээд гайхсан боловч хүүхдүүдийнхээ
тайлбарлуулах гэж тэсэж ядаж байгааг мэдэн,
- Энэ бол дэлхий дээрх хамгийн том бадмаараг гэж гүвтнэсэнд аварга эр:
- Үгүй ээ, энэ бол мөс гэж залруулжээ.
Учрыг огт ойлгоогүй Буэндиа тэр юм уу руу гараа явуулсан боловч аварга биет
түүнийг хойш болгоод “Нэмж таван реал төлөөд барьж үз” гэжээ. Буэндиа таван
реал өгөөд, алгаараа мөсөн дээр даран хэдэн хувь байлгав. Тэр нууц юманд
хүрэхдээ зүрх нь айх, баярлах хослон егхййжээ. Энэ ер бусын сэтгэгдлээ
хүүхдүүддээ яаж тайлбарлахаа мэдэхгүй, дахин арван реал нэмж төлөөд, тэднээр
өөрсдөөр нь бариулж үзүүлэв. Жижиг Хосе Аркадио “Барьж үзэхгүй” гэв. Харин
Аурелиано зоригтой бөхийж, гараа мөсөн дээр тавьснаа угз татан авав.Энэ чинь
буцалж байна” гэж айн дуу алдахад эцэг нь түүнийг огт анхаарсангүй, үүний ид
шидийн хүчээр бүтсэн нь илэрхий байгаад мансуурч, энэ агшин солиот бодлуудаа
бүтэлгүй болсныг ч, халимны идэш болсон Мелькиадесийг ч мартаж орхиод, дахин
таван реал төлж, шүүхэд мэдүүлэг өгч байгаа гэрчийн этгээд гараа Библи судар дээр
тавьдаг шиг мөсөн дээр гараа ёслол төгөлдөр тавиад,
- энэ бол манай үеийн аугаа их ололт гэж дуун алджээ.
*** *** ***
XVI зуінд далайн дээрэмчин фрэнсис Дрейк, Риоча хотыг бүслэн байлдахад
Урсулагийн элэнц ээж Игуаран хонхны түгшүүртэй дүнгэнэх, их бууны сүртэй
нижгэнэхэд цочихдоо галтай зуухан дээрээ сууж орхижээ. Тэрбээр ихэд түлэгдээд, эр
эмийн ажилхэзээ ч хийж чадахгүй болжээ. Тэгээд ганцхан талаараа, зөвхөн зөөлөн
олбог дээр суух болж гаднын хүний дэргэдер босож явахаа больсныг бодоход алха
гишгээ нь ч бас барагтай болсон бололтой. Биенээс нь хярвас ханхлаад байгаа эж
итгэчихээд хүний бараа огт харахыг больжээ. Цонхоор англичууд зуумхай ноход
дагуулан орж ирэд, улайссан төмрөөр ичмээр газар нь хайрч байна гэж зүүдлээд
байх учир гэрт унтаж чадахгүй, гадаа цурам хийлгүй үүр цайлагадаг байлаа. Хоёр
хүхдийн нь эцэг, арагоны худалдаачин нөхөр нь эхнэрийнхээ зовлонг ялихгүй ч гэсэн
хөнгөлөх гэсэндээ хөрөнгөнийхөө талыг эмчид өргөж эмэнд зарсан боловч нэмэр
болоогүй учир мухлагаа худалдчихаад, далайгаас холдож, сарьдаг нурууны салбар
ууланд байгаа номхон индаинчуудын сууринд нүүж очоод, хар дарсан зүүдэнд
үзэгдэх далайн дээрэмчдийг нь оруулахгүй гэж эхнэртээ цонхгү унтлагн өрөө барьж
өгчээ.
Тэр алслагдсан сууринд Хосе Аркадио Буэндиа гэрдэг нэгэн креол сууж, тамхи
тарих ажил эрхэлдэг байжээ. Урсулагийн элэнц эцэг түүнтэй түншлэн ихээхэн
ашигтай ажил хийж, төдөлгүй хоёулангийнх нь хөрөнгө чинээ ихээхэн зузаарчээ.
Хэдэн зуун өнгөрөхөд креолоын гуч арагоны гуч охинтой гэрлэжээ. Урсула

нөхрийнхөө ойворгон аашлах бүрийд, бухимдахдаа элдэв явдал болж ирсэн гурван
зуун жилийг алгасаж, гагцхүү Риоачаг Фрэнсис Дрейкийн бүслэн байл¤сан тэр
цагийг хараж гардаг ба©лаа. Тэгэхдээ зүгээр л сэтгэлээ онгойлгох гэж тэгж аашилдаг
байсан бөгөөд үнэндээ бол насан туршдаа гэргий нхөр хоёул нэг л юманд гэмшдэг
байсан нь хайр сэтгэлээс лүү тэр хорыг илүү бөх холбож өгчээ. Тэр хоёр үеэл ах дүү
нар байлаа. Өвөг дээдсийнхээ ажил анхиатай, ааль сайтайн ачаар муждаа дээгүүр
орох болсон хуучин сууриндтэр хоёр цуг өсжээ. Тэр хоёрыг төрмөгц хооронд
ньгэрлүүлнэ гэж эцэг эх нь тогтсон атлаа хоёр залууг яг гэрлэдэг болохоор тас
хорьжээ. Зуун жил цус холилдсон хоёр айлын эрүүл үр сад гахай сүүлтэй хүүхэд
төрүүлэх гутамшигтай юм болж болзошгүй хэмээн айжээ. Тийм аймшигт явдал урьд
нь нэг гарсан байлаа. Урсулагийн агац эгч нь Хосе Аркадио Буэндиагийн авгатай
суусанд хүүхэд ньгодонхойдоо үстэй годгор сүүлтэй төрж, бариу өмд өмсөхийн
оронд шулбуур өмд өмсөж бүгсүй хүнтэ йогт хавьталгүй дөчин хоёр наслаад цус
алдаж үхжээ. Нэг ч эмэгтэй хүнд харуулаагүй гайхан торойнх шиг тэр сүүл нь хожмоо
түүний аминд хүрсэн билээ. Учир нь махны худалдагч найз нь түүний гуйснаар мах
цавчдаг сүхээрээ тэр сүүлийг нь цавчиж орхижээ. Гудайж үзээгүй хорин таван насан
дээрээ байсан Хосе Аркадио Буэндиа “Надад бол ярьж л чаддаг юм бо той ч төрсөн
хамаагүй” гэж ганцхан үг хэлээд тэр маргааныг тасалжээ. Дуу хуур болж, буу шуу
тавьж гурав хоног хуримлажээ. Урсулагийн ээж ньхожмын үр садын талаар элдэв юм
усан малж яриагүйсэн бол гэрлэсэн хоёр залуу аз жарга«тай аж төрөх байсан биз ээ.
Гэтэл ээжийнхэ тэгж айлгаснаас хойш Урсула гэлэсэн эр эм хоёрын хийх ёстой юмыг
хийхгүй гэж тас зөржээ. Нөхрөө хүчтэй, гүжирмэг занатай хүн учир эз дийлж магадгүй
хэмээн болгоомжилж, орондоо орохын өмнө зузаан зотон даавуугаар эхийнхээ хийж
өгсөн өмдийг өмсдөг байжээ. Тэр өмд нь өмнөө зузаан төмөр горхиой, өдий төдий
оосор бүчтэй байлаа. Эр эм хоёр тийм байдлаар олон сар болов. Шөнөдөө хоёр
залуу амраглан жаргахын оронд өчнөөн цагаар эцэж ядартлаа ноцолдох болжээ.
Гэвч гярхай хөрш нар нь тэр хоёрын нэг л биш гэдгийг гадарлаж, “Урсула хадамд
гараад жил болсон боловч нөхрийнхөө чаддагүйгээс юм үзээгүй хэвээрээ гэнэ” гэсэн
цуу тосгоноор таржээ. Хосе Аркадио Буэндиа өөрөө үүнийг хамгийн сүүлд дуулжээ.
- Урсула, улс амьтны ярьж байгааг дуулж байна уу? гэж түүний тайван хлэхэд
гэргий нь:
- Ам нь чилэхгүй бол чалчиж л байг, худлаа гэдгийг чи бид хоёр мэднэ газар гэжээ.
Түүнээс хойш хагас жил өнгөрч, нэгэн гайтай ням гаригт Хосе Аркадио
Буэндиагын азарган тахиа Пруденсио Агилярын азарган тахиаг дийлэх хүртэл тэр
хоёр хуучин янзаараа аж төрсөөр байжээ. Шүүгдсэндээ шар нь гозойж, цус үзээд цөс
нь цалгисан Пруденгсио Агиляр саравчинд байгаа бүх хүнд үгээ дуулгах гэж Хосе
Аркадио Буэндиагаас зориуд холдож байгаад,
- Чамд сайн юм болжээ. Энэ тахиа л авгайг чинь нэг баярлуулж магадгүй. Харж л
байя! Гэж хашгирчээ.
Хосе Аркадио Буэндиа газраас тахиагаа жишимгүй авснаа “Би одоохон ирнэ” гэж
тэнд байгаа хүмүст хэлээд, Пруденсио АгЁлярын зүг эргэж,
- Чи харьж зэвсгээ авчир би чамайг ална гэжээ.
Тэрбээр арваад хувь болоод, бүр өвгөнийхөө барьж байсан том жадыг авч ирлээ.
Суурингийнхны тэн хагас нь азарган тахиа зодолдуулаг саравчны гадаа цугларч,
Пруденсио Агиляр үүдэнд нь зогосж байлаа. Тэр биеэ хамгаалж амсангүй. Анхны
АУрелиано Буэндиагийн орчныхоо шар ирвэсийг тухайн үедээ хядсан шиг Хосе
Аркадио Буэндиагийн аймаар хүчтэй, аюултай мэргэн шидсэн жад түүний хоолойг
нэвт сүлбэжээ. Шөнө нь саравчинд талийгаачийн авсны дэргэд төрөл төрөгсөд нь
сахин сууж байхад Хосе Аркадио Буэндиа унтлагынхаа өрөөнд ороод, эхнэрийнхээ

хамгаалах өмдөө өмсөж байхыг үзээд жадаа хөдөлгөн “Наадахаа тайл” гэж
тушаажээ. Урсула нөхрийнхөө хэр зэрэг шийдэмгийг шалгах гэж бодсонгүй. “Элдэв
юм болбол чи даан шүү” гэж хэлсэнд Хосе Аркадио Буэндиа жадаа газарт шаагаад,
- Гахай сүүлтэй хүүхэд төрөх заяатай бол төрөг, өсгөхдөө л өсгөнө. Харин чамаас
болж энэ тосгонд хүний амь дахиад бүү сүйдэг гэжээ.
Зургадугар сарын саруулхан, сэрүүхэн сайхан шөнө байлаа. Пурденсио
Агилярынхны уйлан хайлах нь салхины дээрээс дуулдсаар байхыг ч хоёр залуу
хайхралгүй үүр цайтал ороо пижигэнүүлжээ.
Улс амьтан энэ явдлыг нэр төрийнхөө төлөө тулалдсан хэрэггэж үзсэн боловч эр
эм хоёр сэтгэлийн зовлон эдлэх болжээ. Нэг шөнө Урсула нойр хүрэхгүйд ус уух гэж
гарвал гадаа том шавар домбоны дэргэд цонхигор царайтай Пруденсио гунигтай нь
аргагүй зогсоод, хоолойнхоо цус болсон шархыг хэсэг даавуугаар бөглөх гэж
оролдож байгааЈ харжээ. Урсула өрөөндөө ороод, эр нөхөртөө үзсэнэ яривал цадах
нь огт тоосонгүй, “Үхсэн хүн булшнаасаа гардаггүй юм. Бид хоёрт гэмшиглэн төрөөд
л тэгж байгаа юм”гэж хэлжээ. Хоёр хоноод Урсула угаалгын өрөөнд түүний
хүзүүнийхээ хатсан цусыг маалингаар арчиж байхыг үзэж, дара шөнө нь бороон дунд
явж бйхыг харжээ. Хосе Аркадио Буэндиа эхнэрийнхээ хий юм үзээд байхад залхаж
гүйцээд, жадаа барин гадагш гарвал үхдэл аанай л гунигтай нь аргагүй зогсож
байсанд,
- Явж далд ор. Чамайг ирэх тоолонгоор чинь ална гэж мэд хэмэн зандарчээ.
Пруденсио Агиляр явсангүй, Хосе Аркадио Буэндиа ч жадаа шидэж зүрхэлсэнгүй.
Буэндиа түүнээс хойш тайван унтаж чадахаа болив. Бороон дундуур үхдэлийн
туйлын цөхрөнгүй ширтэж байсан нь, нүдэнд нь амьд улсаа ихэд санан уйтгарласан
байдал тодорч байсан нь, даавууныхаа өөдсийг норгох ус хайн ийш тийш сандрангуй
харж байсан нь сэтгэлээс гарахгүй зовоох боллоо. “Хөөрхий, тун хэцүүдэж байх шиг
байна. Ганцаараа мөн ч хэцүү байх шиг байна” гэж Буэндиа эхнэртээ хэлжээ. Урсула
үхсэн хүнийг туйлгүй өрөвдөж дараа дайралдахдаа зуунхан дээрх тогоо өнгийж
байгааг нь үзээд, юу эрж байгааг нь тааварлаж, тавагтай ус гэрээр тавих боллоо. Нэг
шөнө Хосе Аркадио Буэндиа унтлагынх нь өрөөнд үхдэлийн шархаа угааж байгааг
үзэхдээ бүрмөсөн бууж өгчээ.
- За яах вэ, Пруденсио. Бид энэ тосгоноос хол гэгч яваад, хэзээ ч эргэж ирэхээ
больё. Одоо чи минь явж үз гэж хэлжээ.
Тэдний уул давж, далай руу аялсны учир ийм буюу. Өөр шиг нь залуу бөгөөд адал
явдлыг хайсан хэдэн найз нар нь орон байшингаа орхиж, эхнэр хүүхдээ
аваад…арилсан орон эрэхээр түүнийг даган явжээ. Хосе Аркадио Буэндиа тосгоноос
мордохынхоо өмнө жадаа хашаанд булж, бүх зодооч сайхан а§арган тахиаынхаа
хүзүүг тас цавчин ийнхүү тахил өргөснөөрөө Пруденсио Агилярын ±үнсийг
тайтгаруулах гэж боджээ. Урсула авдартай хуримын гоёл, жаал зугаа эд агуурс,
эцгийнхээ өв болгож өгсөн хайрцагтай алтан зоосыг л авчээ. Ямар замаар явбал
дээр вэ гэж хэн нь ч эргэцүүлсэнгүй. Таньдаг хүн хартай дайралдалгүй таг сураггүй
алга болохыг хичээн Риаочагийн эсрэг зүгт явахаар тогтжээ. Энүүн шиг утгагүй
нүүдэл ертөнцөд болж байсангүй. Нэг жил хоёр сар болоод Урсула сармагчны мах,
могойн шөлөнд ходоодоо бүр муутгаад, хүнд л байдаг бие эрхтэнтэй нгэн хүү
төрүүлсэн ажээ. Урсулагийн хөл нь хавдаж, судас нь цэврүү шиг томорсон учир
замын тэхий хагасыг хоёр хүнээр дамнуулж туулах хэрэг гарчээ. Хүүхдүүд
хэдийгээр нүд нь ширгэн, гэдэс нь цүрдийн, харваас өрөвдмөөр болсон боловч
ихэнх цагт бодох санах юмгүй үсэрч дэгдэж явах тул томчуулыг бодвол аян замын
гар илүү даах ажээ. Хоёр жил шахам бядан явсны эцэст нэг өглөө аянчид сарьдаг
нурууны баруун бэлийг анх харсан усан нүдэт, цусан зүрхтэн болох хувьтай байжээ.

Үүл бүрхсэн өндөр оргилоос халиан үзвээс өмнө нь гол мөрөн сүлжсэн нүдний хараа
гүйцэмгүй уужим хөндий газар тэнгэрийн савслага хүртэл цэлийж байлаа. Харин
далайн бараа алга бйвай. Амьд амьтантй дайралдахаа аль дивангарт больж намаг
дундуур хэдэ- сар мунгинан тэнэсээр хайлсан шил царцаад тогтчихсон юм шиг устай
чулуут голын хөвөөн дээр нэг үдэш хуарагнан буужээ. Олон жи«ийн хойно иргэний
хоёрдугаар да©ны үеэр хурандаа Аурелиано Буэндиа тэдний явсан газраар гарч
очоод Риоачагийн гарнизоныг гэнэдүүлэн ззэлсүгэй хэмээн шийдэж түүгээр зургаан
хоног яаад ингэж зүтгэнэ. Гэдэг ёстой солиотой хэрэг байна гэж ойлгожээ. Гжэтэл
голын дэргэд буудалласан тэр шөнө эцэг нь нөхөд сэлтийнхээ хамт хөлөг нь сүйрэн
явгарсан хмүүүсийн байдалтай байсан боловч бүгдээрээ насан өтөл болтлоо амьд
явах эрмэлзэлтэй байжээ (Ингэж ч чаджээ). Хуарагнан буусан газар нь хөл шуугиан
ихтэй хот болсон байна, байшин савны нь ханыг гялтганасан тунгалаг эдээр барьсан
байна гэж Хосе Аркадио Бэундиа шөнө нь зүүдэлж, “Энэ ямар гээч хот вэ?” гэж
асуувал хариуд нь Макондо гэсэн үл мэдэх, учир тугагүй нэр хэлэхийг дуулжээ.
Нойрон дунд нь тэр нэр ер буын уянгатай сайхан сонсогджээ. Маргааш нь тэрбээр
далайд хүрч хэзээ ч чадахгүй нь гэж хүмүүтээ үнэмшүүлээд, мод унаган голын дэргэд
хамгийн сэрүүн газрыг цагаалан түүн дээр сууринаа байгуулжээ.
Хосе Аркадио Буэндиа мөс үзэн үзтэлээ нэвт гэрэлтсэн ханатай байшин
зүүдэлснээ тайлж чадахгүй явжээ. Зөнч зүүднийхээ учрыг сая л ойлгож, ойрын үед
ус гэдэг хамгийн элбэг хэрэглэгдэхүүнээр мөсөн тоосго цохиж, бүгдэд шинэ байшин
барьж өгөх юм байна гэж шийджээ. Тэгвэл Макондо хаалганы цүү, цонхны түгжээ
хүртэл улайсаад гажчихдаг халуун там байснаа мөнхийн сэрүүн хот болно. Хосе
Аркадио уэндиа мөсний үйлдвэр байгулах гэж зүтгээгүй ньхүүхдээ, юуны өмнө рилу
бүтэхүй ухаанд гаргууд авьяастай Аурелианогоо хүмүүжүүлэμ гээд толгой өөд
татахгүй байсных биз ээ.Туршлагын өрөөнд ажил дахин оволзлоо. Эцэг хүү хоёр
Мелькиадесийн тэмдэглэлийгахин дахин уншиж, шинэ юманд хөөрдөг зангаа
дарсхийж, тогооны ёроолд наалдсан хайлшнаас Урсулагийн алтыг ялгаж авах гэж
уйгагүй оролдсоор байлаа. Жаал Хосе Аркадио энэ ажилд нь бараг үл оролцоно.
Эцгийгээ хясны дэргэдхамгийг умартан ажиллах байх хоронд насандаа баймгүй
өсгөлүүн биетэй, нэг л зүтгэвэл түүгээрээ болдог өгжүүд зантай ууган хүү нь нэгэнт
томоо хар хүү болсонб айлаа. Түүний дуу нь бүдүүрч, эрүү, харцарт нь сөрвөгөр
сахал ургажээ. Нэг удаа Урсула хүүгийнхээ өрөөнд ороод, хувцсаа тайлж байхтай нь
дайралдаж, нөхрөөсөө өөр нүцгэн эр хүн хараагүйдээ ичих, өрөвдөх зээргцэж,
амьдралыг тэтэгэх махбод сайтайд нь тэр ч байтугай цочин гайхжээ. Гурав дахь
хүүхдээ гэдсэнд олоод байсан Урсула нөхөрт гарч байх үеийнх шигээ айж эхэлжээ.
Тэр үед цовоо цолгин, хөгжил баясгалантай, хэл амтай нэгэн хүүхэн
Буэндиагийнхаар орж гарч, Урсулагийн ажлаас элбэлцэж, хөзрөөр мэргэ үзүүлдэг
байжээ. Урсула сэтгэлийн зовлонгоо хэлэв. Хүүгийн нь ер бусын өссөн нь
садангийнх нь хүн гахайн сүүлтэй байсан шиг жам ёсноос гадуур санагджээ. Гэтэл
хүүхэн болор хонх жингхэнэх аятай байшингаар нэг цангинатал хөхөрч, “Харин ч
жаргана” гэж хэлжээ. Хэд хоноод энэ бэлгэдэн хэлснээ нотлох гэж хөзрөө барьж
ирээд, гал зуухны хажууЈийн юм агуулдаг өрөөндХосе Аркадиотой орон түгжжээ.
Тэгээдхуучин вандан дээр хөзрөө тараан тавиад хөвгүүнийг үүний нь огт
сонирхохгүй, харин ч залхуурсан байртай зогсож байхад элдэв юм чалчиж байснаа
гара асунган юманд нь хүрээд авснаа “өөх, ямар лут вэ!” гэж үнэнээсээ дуу алдаад
дахин үг дуугарч чадсангүй.
Хосе Аркадиогийн яс нь хавтайх шиг болж, айж зовсондоо нулимсаа барьж ядан
байлаа. Эмэгтэй түүнийг ер тайтгаруулсангүй.

Гэвч Хосе Аркадио шөнөжин түүнийг эржээ. Хүүхний суганаас гарах үнэр нь
ханхлаад байх шиг, энэ үнэр биенд нь шингэчихсэн байх шиг шөнөжин Хосе
Аркадиод санагджээ. Тэр хүүхэнтэй агуулахаас огт гаралгүй үргэлж хамт байхсан гэж
цаадах нь юманд нь хүрээд л “Пөөх ямар лут вэ!” гэж үргэлж хэлж байгаасай гэж
бодогдсоор байлаа. Тэгээд бүр тэсэхээ байгаад нэг өдөр тэднийд очив. Тэгж очсон
нь нэг л ёсорхуу, ойлгомжгүй болжээ. Хосе Аркадио тэднийд байхдаа ам нээсэннгүй.
Одоо бол тэр хүүхэнд хүсээд байхаар юм байсангүй. Түүнийг харахад, үнэрээр нь
сэтгэлд бууж байсан нөгөө хүүхэнтэй огт адилгүй юм шиг, огт өөр хүн байгаа юм шиг
Хосе Аркадиод бодогдоод байлаа. Хосе Аркадио аяга кофе ууж аваад, бүүр
гутарчихсан тэднийхээс гарав. Шөнө нь бас л нойр хулжин тарчилж, дахиад л тачаал
хөдлөн шаналж, одоо болохоор агуулахад байсан хүүхнийг бус, үдэш өмнө нь сууж
байсан хүүхнийг хүсэж байлаа.
Хэд хоноод хүүхэн Хосе Аркадиог хөзрийн нэг илбэ заа жгөье гэж гэнэт шалтаглан
дуудаад ээжтэйгээ сууж байсан өрөөнөөс нь дагуулж агран унтлагын ө°өөнд
оруулаад, биенд нь эрээ цээргүй хүрсэнд хөвгүүн давхийн цочиж, аятайхан
болохоосоо илүү эвЈүйрхэн айжээ. Тэгтэл хүүхэн ХосҐ Аркадиог шөнө гэртээ очоорой
гэхэд Хосе Аркадио түүнээс холдохын түүс болохдоо за хэмээн амалсан боловч очиж
чадахгүй гэдгээ мэдэж байлаа. Гэвч шөнө болоходхалуун орондоо орсон хойноо, тэр
юмыг хийж чадахгүй боловч түүн рүү очих ёстой гэж ойлгожээ. Харанхуйд тэмтрэн
хувцаслаж байхад нь дүүгийнх нь жигпхэн амьсгалах, хажуугийн өрөөнд аавынх нь
хий ханиалгах, гадаа тахи яраглан дуугарах, шумуул янгинан шунгианах, өөрийн нь
зүрх түг түг дэлсэх зэрэг урьд н анзаардаггүй байсан ертөнцийн түмэн авиа тодохон
дуулдаж байлаа. Тэгээд нойрсож байгаа гудамжинд гарлаа. Хаалгаа хэлснээрээ
онгорхой орхлгүй түгжчихсэн байгаасай гэж залбирах шахам явав. Гэвч хаалгыг
түгжээгүй байсанд хурууныхаа үзүүрээр түлхвэл нугас нь гунигтай гэгч нь чахарсанд
дотор нь ширхийгээд явчихав. Чимээ гаргахгүйг хичээн хажуулдан орвол нөгөө нэг
үнэр өөдөс нь ханх тавилаа. Хосе Аркадио тэр хүүхний дүү нарын дүүжин ороо
өлгөсөн үүдэн талын өрөөнд хэсэг зогслоо. Тэдний рыг хаана хаана байгааг нь
мэдэхгүй учир унтлагын өрөөний хаалганд тэмтрэн явж хүрэх, хаалга
нээгээдхүүхнйиорыг нь андуурахгүйн тул зүгээ зөв олох хэрэгтэй байлаа Тэгээд
урагш алхсанаа, өөрийнх нь бодож байснаас доор дүүжлээстэй бйасан орыг мөргө
жорхивол хурхиран унтаж байсан цаад хүн нь нойрон дундаа эргэн нөгөө
хажуугаараа хэвтээд “Лхагвад юмсан” гэж цөхрөнгүй дуугарах нь дуулдав. Хосе
Аркадио унтлагын хаалгыг түлхвэл хаалга овон товон шаланд тээглэн хяхтанасанд
яаж ч чадсангүй. Тас харанхуй дотор орчихоод гуньж бажгадсан тэрбээр бүр
төөрснөө мэдэв. Давчхан өрөөнд эх нь, дунд охин нь нөхр, хоёр хүүхэдтэйгээ, нөгөө
хүүхэн нь унтаж өайгаа. Тэр хүүнийг огт хүлээгээгүй бололтой. Хосе Аркадио түүнийг
нөгөө үнэрээр нь эрье гэсэн боловч өөрт нь шингэсэн шиг үл мэдэгдэм боловч тов
тодхон тэр үнэр хааяагүй гарна. Хосе ингэж арчаагүй юманд орох гэж хэмээн
хиртхийн шивнэсээр хөдлөлгүй зогсож байтал харанхуй дунд тЅмтчин вяаа хүний
сарвайсан хуруу нүүрэн днь хүрэв. Ингэж хүрээсэй гэж өөрөө мээлгүй хүсэж байсан
болохоор гайхсангүй, энэ гарын аягы даган_, үл харагдан оронд хамаг бие н
алдарчихсан хүрч, тэнд хувцсыг нь тайлан, шуудайтай төмс асгаж байгаа юм шиг
сэгсчин, баруун зүүн тийш нь эргүүлж хөрвүүлэн байхад илү гартай болчихсон юм
шиг, хүүхний үнэр биш шүвтэр ханхлаад байгаач юм шиг болж, эртнээс хийх юмсан
гэж бодож байсан боловч хийж чадна гэж огт обдоогүй юмаа хийж байгаага бүүр
түүрхэн мэдэж, яаж түүнийг хийж байгааг аа ч мэдэхгүй болж, толгой нь ч хаана
байгаа юм, гар нь ч хаана байгаа юм, хэний ч толгой юм, хэний ч хөл юм гэдгийг
мэдэхийг байж, тэгснээ чадахгүй болсноо мэдэрч, бушуухан зугтаад алга болохсон
гэхийн хажуугаар энэ ажин түжин нам гүм, энэ айдас хүрэ м ганцаардлын дунд
дандаа л байгаад байхсан гэж тэсгэлгүй хүсэж байлаа.

Тэр хүүхнийг Пилар Тернера гэдэг байлаа. Тэрбээр эцэг эхийнхээ үгийг даган
Макондог байгуулснаар дууссан их аянд оролцсон юмсанжээ. Арван дөрвөн настай
байхд нь түүнтй энах унтаж, хорин хоёр хүртэл нь явса р байсан боловч өөр
тосгоныхдоо баригдаад ёс төртэй гэрлэж сууж чадахгүй байсан нэг хүнээс эцэг эх нь
түүнийг холдуулах гэжээ. Ажла абөөрөнхийлчихөөд араас нь очно гэж ам шүд
алдаснаас нь хойш Пилар Тернера түүнийг хүлээн мэргэжл, өндөр, нам нурутай,
шар, хар үстэй янз бүрийн харчуулыг заримдаа далайгаар ирнэ, заримдаа хуурай
га§раар ирнэ, заримыг нь гурав хоноод ирнэ, заримыг нь сар болоод ирн эгэж
мэргэд нь буух боловч түүнэтй уулзах найдлага алдсан ажээ. Тэрбээр тийнхүү
хүлээсээр байтал эрэгтэй хүний энхрийллээс төсөөрөөд, булчин нь шуугдаж, мээм
нь шалчийж гагцхүү оргилсон сэтгэл нь хэвээр үлджээ. Шинэ гайхамшигт
наадмынхаа амтанд орсон Хосе Аркадио одоо түүнийг толгой эргэм тасалгаанд нь
шөнө болгон очиж эрэх боллоо. Нэг удаа очиход хаалга нь түгжээтэй байсанд, нэгэнт
л зүрхлээд цохисноос хойш цохиод дуусах хэрэгтэй гэдгийг мэдэн хаалгыг нь
нүджээ… Тэгээд хүлээлгэж хүлээлгэж хаалга нэг юм онгойлоо. Шөнө нойр дутуугаас
өдөр нь сөгтөө унавч өнгөрсөн шөнийнхийгөө санан санан сэм баясаж байдаг
байлаа. Гэвч баясгалантай, хэнэггүй, доогто йПилар Тернераг гэртээ ирэхэд Хосе
Аркадио сэтгэл догдолсноо нуух гэж огт хичээдэггүй байсан бөгөөд юу гэвэл гада
аяваа тагтаа үргэтэл цангинуулан инээдэг энэ эмэгтэй өөрт нь амьсгаа дарах,
зүрхнийхээ цохилтыг тоолоход сургасан, эрэгтэйчүүд яахаараа үхэхээс айдгийг
ойлгуулсан тэр далдын хүчтэй огт адилгүй байлаа. Хосе Аркадио бодолд дарагдсан
байсан учир эцэг, дүү хоёрынхоо төмрийн хольцноос Урсулагийн а«тыг ялгаж авч
чадлаа г хэмээн гэр дүүрэн зарлаж байхад бүрдээрээ юунд тэгтлэ эбаярлаад
байгаагийнх нь учрыг олсонгүй болно.
Цаад хоёр ньгурван дөөр толгой өндийлгөхгүй ажиллаж байж алтыг ялгаж авчээ.
Урсула баярлаж, тэр ч байтугай рилугээ бүтээж чадсанд нь тэнгэрт залбирч,
тосгошныхныг туршлагын өрөөнд цуглахад, энэ гайхамшигтай юм болсныг мялаан
гуайявын чанамалтай бингээр дайлж, өрхийн тэргүүн Буэндиа ялгарсан алттай
хөөргөө үзүүлж, энэ алтыг өөрөө л дөнгөж сая зохион бүтээчихсэн юм шиг хөөрч
байлаа. Алтаа хүн хүнд үзүүлсээр сүүлийн үед туршлагын өрөөндб араг үзэгдэхээ
байсан ууган хүүгийнхээ дэргэд очоод хуурай шар нунтгийг нүдэн дээр нь барьж” За
ямархуу байна даа?” гэж асуусанд Хосе Аркадио:
- Нохойн жогорхой шиг юм байна гэж шулуухан хэлжээ.
Эцэг нь гарынхаа араар уруул руу нь чанга гэгч дэлсээд авсанд Хосе Аркадиогийн
амнаас нь цус садарч нүднээс нь нулимс гарчээ. Шөнө нь Пилар Тернера тэмтчин
вяж шилтэй эм, хөвөн олж хавдсан уруул дээр ньарникаар жин тавиад, Хосе
Аркадиогийн хүссэн бүхнийг гүйцэтгэхдээ янаглахын зэрэгцээгээр өвчтэй газрыг нь
хөндөхгүй байж чаджээ. Тэр хоёр бүр дотно болж, өөрсдөө ч мэдэлгүйгээр анх
удаагаа шивнэн ярилцаж эхэлжээ.
- Би чамтай л байгаад баймаар байна. Ерөөсөө өнөө маргаашгүй би үнэнээ хэлэхэд
ингэж нуугдаж явдгаа больё гэж хөвгүүнийг шивнэсэнд эмэгтэй нь:
- Тэгвэл аятай ѕу. Хоёулхнаа байвал дэн асаачихаад бие биеэ харж, би санаандаа
орсныг хашгирч, чи толгойдоо орсон бүхнийг миний чихэнд шивнэж байхад хэнд
хаматй юм гэж хариулжээ.
Ингэж ярилцсан, ямар ч атугай нууцаар амрагласан хэвээрэ байна гэж
итгэсэн, мөн эцэгтээ шаралхсандаа Аркаио тайван бөгөөд зоригро йбайлаа. Тэрбээр
эрэгцүүлж тунгаасан юмгүйгээр бүгдийг дүүдээ ярьжээ.
Эхлээд жаалхан Аурелиано Хосе Аркадиог айхта° гай дайрч гэж бодож, ямар
алби- түүнийг татаад байгааг ойлгосонгүй. Гэвч Хосе Аркадиогийн зовон догдолж

байгаа нь түүнд ч халджээ. Тэрбээр ахаараа явдлыг нь нэгд нэгэнгүй яриулж, зовлон
жаргалыг ойлгож, өөрөө айх, баярлах зэрэгцэж байлаа. Одоо жаал хүү Хосе
Аркадиогийн ирэхийн хүлээн үүр цайтл цурам хийхийг больж, халуун нурман дээр
хэвтэж байга аюм шиг орондоо ганцаараа эргэж хөрвөн, ахыгаа ирэхэд хоёулаа
амьтан босох болтол ярин, удалгүй нойрмоглон явах болоод рилу бүтээхүй ухаангы
ч, эцгийнхээ эрдэм чадлыг ч адилхан жигшиж, тэрүүхэндээ аминчирхан булагнах
боллоо. “Хүүхдүүд маань дүйнгэ юм шиг болчихож, цагаан хорхойных л байх даа”
гэж Урсула хэлнэ. Тэрбээр талхалсан мексик цайгаар ой гутам зуурмаг, хйиж, хоёр
хүү нь энэ эмийг санаанд оромгүй тэвчээртэй ууж орхижээ. Аурелиано ахынхаа
сэтгэл дэнсэлж байгааг ойлгож байсан төдийгүй өөрө өл ийм болсон юм шиг зовж
байлаа. Нэг удаа ах нь үүл борооны явдлын нарийну чрыг тоочин ярьж байхад дүү нь
“Чамд тэр үед ямар байдаг вэ?” гэж яриаг нь тасалсанд цаадах нь бодож цөхөлгүй,
- Яг л газар хөдөлж багаа юм шиг болдог гэжээ.
Нэгдүгээр сарын нэгэн пүрэв гаригт хоёр цагт Амарана төрлөө. Өрөөндөө хүн
оруулахын өмнө Урсул охиныг сайн үзэв. Охин хөнгөхөн, гүрвэл шиг годгоносон
боловч хүнээс гажууд юмгүй байлаа .Аурелиано гэртээ олон хүн цуглахад л сая
дүүтрэй болсноо мэджээ .Хүмүүсийн үймэлдэж байх далимаар Аурелиано шөнөийн
раван нэгэн цагаас хойш эзгүй байгаа ахыгаа ол жирэхээр явжээ. Гэнэт тэгж шийдсэн
болохоор Хосе Аркадиог яаж Пилар Тернерагийн унтлагын өрөөнөөс гаргаж ирэхээ ч
эрэгцүүлж амжсангүй. Хэдэн цаг Аурелиано болздог ёсоороо шүгэлдэн түүний
байшинг тойрон явсаар үүр цайхад сая буцав. Эхийнхээ тасалгаанд орвол Хосе
Аркадио хэдийнээ ирчихсэн, нялх дүүгээ юу ч болоогүй юм шиг өхөөрдөж байлаа.
Амарантаг гараад дөч хороогүй байтал дахиад цыганууд ирлээ. Эд бол мөс
авчирдаг нөгөө хэрмэл хуурч,”гүү сааж” тоглогчид байлаа. Меликадесийн овгийхон
шиг дэвшлийн зарчид бус, зөвхөн илбэр жилбэ үзүүлэгчид төдий гэдэг нь төдөлгүй
мэдэгдэв. Тэд мөс авчрахдаа ч хүн ашигтай юм хийж болох байдлаар биш зүгээр
циркийн үзмэр маягтай түүнийг үзүүлж билээ. Цыганууд энэ удаа бусад олон хачин
юмсын зэрэгцээгээр нисдэг цийрс авчирчээ. Гэвч тэд түүнийгээ харицааны
хэрэгслийг хөгжүүлэх үйлсэд нэмэр хандив өргөж байн агэж бодохгүй, харин зугаа
цэнгэл гэж үзэх ажээ. Хүн амьтан суурины дээгүүр нисэж үзэх гэж хамаг мөнгөө барж
байлаа. Бултаараа эх толгойгоо алдаж, үймэн бужигнаж байх сайхан самбаанд Хосе
Аркадио, Пилар Тернера хоёр амьтны нүдэнд өртөнө гэж айх юмгүй дураараа болж
авчээ. Олны дунд хутгалдсан жаргалтай хоёр амраг хайр сэтгэлийг шөнө нууцаар
учрах д оволзоод өнгөрчихдөг цэнгэлээс нь ултай бөгөөд тайван байх юмгэж
санаагүйдээ тэр ч байтугай гайхаж эхэлжээ. Гэтэл Пилар баяр хөөрийг нь
хийсгэчихэв. Хосе Аркадиог өөртэйЈөө хамт байхад сайхан байна гэж сэтгэл нь
баяссан тэрбээр өнгөцхөн юмыг ултай хэмээн эндүүрч, ганцхан үг хэлээд Хосегийн
урман ¤ээр нь ус асгаж орхив. “Чи одоо ёстой эр хүн болсон” гэж Пиларын хэлэхэд
цаадах нь юу гээд байгаагий нь ойлгоогүй тул,
- Чи хүүІэй болно гэж үг үгээр нь таслан хэлжээ.
Хэдэн өдөр Хосе Аркадио гэрээс гарч зүрхэлсэнгүй. Гал зуухны өрөөнд Пиларын
цангинатал хөрөхрийг дуулангуутаа л лабораторидд орчихоод байлаа. Урсулагийн
зөвшөөрснөөр ажил дахин оволзож эхлээд байсан тул Хосе Аркадио Буэндиа замаа
алдсан хүүгийнхээ буцаж ирсэнд сүйд болж, эрдэнийн рилуг нэгэнт хайж эхэлсэн
нууцаа хэлж билээ. Нэг орой лабораторийн цонхны дэргэдүүр нисдэг цийрсээр цыган
дэлбэгч, росгоны хэдэн хүүхэд нисэж, хүүхдүүд өөрсөд рүү нь гар даллан өнгөрөхөд
ах дүү хоёр их бахадсанг бооовч Хосе Аркадио Буэндиа цонх руу эргэж ч харсангүй.
“Яах вэ хөөрхий, зугаацаж л байг. Бид ийм өөдгүй дэвсгэрээр нисэхгүй, хамаагүй
илүү шинжлэх ухааны аргаар ниснэ” гэж хэлжээ. Хосе Аркадио хүү рилуг сонирхож
байгаа дүр үзүүлэвч ыухам ямар ид чадалтайг нь огт ойлгосонгүй, их л базаахдаа

муухан цутгасан лонх шиг юм байгаабайх гэж дотоо боджээ. Лабораторид ажиллаа
гээд сэтгэл үйсмэрх нь намдсангүй. Тэрбээр нойр, хоолноос гарч, цэгийнхээ хийж
байгага абүтэлгүй бол®ход урвайчихдаг шиг бүр унжийчихав. Хүүгийн их уруу царайт
байгаг Хосе Аркадио Буэндиа рилу бүтээхүй ухаанд дэндүү сэтгэлээ өгөөд госнгор
байнагэ бодон лабораторид ажиллахыг нь болиулав. Аурелиано ахыгаа эрднийн
рилуг олоогүйдээ сэтгэлийн тав алдсан бус гэдгийг ойлгосон боловч ганц ч үг
алдуулж чадсангүй. Ах нь урьдынх шиг илэн далангүй байхаа больжээ. Үргэлж
найрсаг, нийцтэй байдгаа болиод дуугаа хураан, уур уцаартай болжээ. Энэ
ертөнцийн хамаг бүхэнд хорсон бухимдаж, ганцаараа байхын мөн болсон тэрбээр
нэг шөнө дахин гэрээсээ гарсан боловч Пилар Тернерагийн руу очсонгүй, цыганы
асар майхныг тойрон шавсан хүмүүсийн дунд орж явчихав. Янз янзын уран тоглолт
харж хэсэг тэнсэн боловч алиныг нь ч сонирхсонгүй явсаар үзвэртэй огт хамаагүй нэг
юм харсан нь сувс зүүлтээ даахгүй бөхийсөн бараг охин гэмээр нэгэ нцыган бүсгүй
байлаа. Хосе Аркадио түүнээс хөөрхөн бүгүй энэ насанда үзээгүй байжээ. Нэгэн
хүнийг эцэг эхийнхээ үгэнд орсонгүй гэж могой богосон нэгэнт гунигт үзвэрийг ангайн
харж зогсоо улсын дотор тэр бүгүйс байж байлаа.
Хосе Аркадио тэр хөөрхий хүнийг огт харсангүй. Олон улс могой болсон хүнээс
түүний гунигт явдлыг нарийвчлан шалгааж байх хооронд залуу Буэндиа эхний
эгнэнд байгаа цыган бүсгүй рүү шахалдсаар очиж ард нь зогсов. Тэгээд тэр бүсгүйг
шахсанд цаадах нь цааш хөндийрөх гэхлээр нь бүр чанга налсанд нөгөөхийг нь
мэдэрчээ. Бүсгүй дороо таг болж, ай х гайхах зэрэгцээд сэрэлдээ итгэж өгөхгүй, эргэн
харснаа Хосе Аркадио руу туягүйхэн инээмсэглэв. Энэ үед хоёр цыган могошй
болсон хүнийг торонд хийж, асар руу авч явав. Зарч цыган зарласан нь:
- Ноёд хатагтай нар аа, одоо бид аймшигтай тоглолт үзүүлнэ. Харах ёсгүй юм
харсан учир зуун тавин жилийн турш шөнө бүр яг энэ цагт энэ эмэгтэйн толгойг
авч байгаа юм гэв.
Хосе Аркадио, бүсгүй хоёр тэр эмэгтэйн толйгог авахад байлцсангүй. Хоёул асарт
орж, сэтгэл догдлон үнэсэлдсээр хувцсаа тайчин хаялав. Бүсгүй давхарлан өмссөн
цээживч, шарласан торон олон банзал, өөрт нь огт хэрэггүй усан бэлхүүсэвч, хүн
дшилэн зүүлт сэтээсээ салсан дхүний өөдөс амьтан үлдэв. Хөх гэхээр юмгүй, Хосе
Аркадиогийн гараас нь нарийнхан хөлтэй энэ чөргөр бүсгүй тйим туяхан биенд
байшгүй шийдэмгий бөгөөд халуун янаг ажээ. Гай болоход, асрын гол багананд дэн
өлгөөтэй, хамаг юм ил харагдахын дээр цыганууд элдэв юм барин цацарт байн
байн орж ирээд энэ тэр юм хийж, тэр ч байтугай орны дэргэд газар сууцгаан, шоо
тоглох тул Хосе Аркадио төдийчинээ тачаангуй хариулж чадахгүй байлаа. Зай
завсаргүй үнэсэж таалахын хоорондох ахархан чөлөөнд шалдан Хосе Аркадио орон
дээр гайхшаа баран арчаагүйеэ сунан хэвтэж, нөгөө бүсгүй түүний дурыг хүргэх гэж
ахин дахин оролдож байлаа. Жаахан байж байтал цацарт махлаг цыган хүүхэн нэг
хүн дагуулаад орж ирсэн нь эдний омгийн ч, сурины ч хүн биш байлаа. Тэгээд хоёул
орны хажууд шулуухан хувцсаа тайчиж эхлэв. Эмэгтэй Хосе Аркадиог санамсаргүй
харснаа зүүрмэглэн байгаа арслангийн нь толгойг үзээд их л бахдаж,
- Хүү минь, хаадхыг чинь тэнгэр тэтгэн яваг гэж дуу алджээ.
Хосе Аркадиогийн бүсгүй өөрсдийгөө зүгээр байлгаж үзэ гэж хүссэнд цаадах хёор
орны хажууд газарт хэвтэв. Бусдын тачаал ивлэхэд залуугийн хуял сая хөдлөвэй.
Хосе Аркадио бэлгийн бүүдээр аргын эдийг анх зүтгүүлэн оруулахад, үлгэрлэвээс
өрөөстэй даалуу авандан шаамагц бутран ойдог шиг, бүсгүйн хатан яс нь зад үсэрч,
хар хөлс нь чийхран гарч, хамаг бие нь шархиран өвдөж, хоёр нүдэнд нь нулимс
цийлгэнэж, харин хархүүгээс нь замаг ханхлаад явчих шиг болжээ. Гэвб бүсгүй
түүнийг гайхмаар баатарлаг тэвчээртэйгээр давж гарав. Хосе Аркадио нэг мэдэхнээ
үүлтэй тэнгэрээс дээгүүр нисэн яваа юм шиг болж, зүрхний угаас янагийн үг урсан
17
гарч, бүсгүйн

бүсгүйн чихээр өртөөлөн зүрхэнд нь ороод эргэн амар нь цыган хэлээр
хөрвүүлэгдэн гар чбайлаа. Энэ бол пүрэв байлаа. Бямба гаригийн шөнө Хосе
Аркадио толгойгоо улаан даавуугаар ороогоод, Макондонгоос цыгануудтай хамт
явлаа.
Урсула хүүгээ алга байгааг мэдээд тосгоноор л нэг эрэл сурал болнн харайлгав.
Цыганы асар майхан байсан газарт гагцхүү хог новш овоорон үлдэж, задгай галын
үнснээс утаа уугин байлаа. Шилэн зүүлт эрэн хог ухаж байсан суурины нэг хүн урьд
өшөн нь Хосе Аркадиог тортой могой хүнтэй тэргийг түрэн жүжигчинтэй хамт явж
байхыг харснаа Урсулад хэлжээ. “Хүү маань цыган болчихож!” гэж Урсула эрдэ
эсандран дуулгавал цаадах нь ууган хүүгээ алга болсныг огтхон ч тоосон шинжгүй,
- Тэгвэл ч овоо шүү гээд мянгантаа талхалж, түмэнтээ хайлуулсан нэгэн бодисыг
ууранд хийн нүдэх зуураа- Эр хүн болж бйга ань тэр гэж хэлжээ.
Урсула цыгануудын одсон зүгийг олж мэдээд, цыгануудыг гүйцэх санаатай
уулзсанб олгоноосоо сураглан мөрөөр нь ясваар тосгоноосоо улам улам холдож, нэг
мэдвэл буцахын аргагүй алс явчихсан байлаа. Хосе Аркадио Буэндиа оройн найман
цагт эхнэрийнхээ байхгүй байгааг мэдэж, дэлгэсэн бууцан дээр бодисоо халаахаар
тавиад жаалхан Амарантаг яаж байна хэмээн очвоос цаадах нь уйлсаар бүр
ээрчихсэн байж байлаа. Тэрбээр бодож цөхсөнгүй, тосгоныхоо сайн зэвсэгтэй
нөхдийг цуглуулж, Амарантаг хараад байж байя гэсэн нэг хүүхэнд өгөөд, хүнгий мөр
гараагүй замаар Урсулагийн эрэлд мордлоо. Тэгэхдээ Аурелианог авч явав. Үл
мэдэх хэлээр ярих загасчин индаинчуудтай үүрээр дайралдаж асуувал цаадуул нь
үүрээр хэн ч гараагүй гэж дохиж занган тайлбарлажээ. Гурван өдөр дэмий яваад
тосгондоо бцаж ирэв.
Хосе Аркадио Буэндиа сэтгэлээр удтал унав. Жаахан Амарантаг эх шиг нь асарч,
усанд оруулж, хуурайлж, өдөр асрагч эхэд нь дөрвөн удаа аваачиж өгөн, үдэш нь
Урсулагийн хэзээ ч чаддаггүй дуу хүртэл дуулж өгдөг байлаа. Нэг удаа Пилар
Тернера Урсулаг иртэл гэрийнх нь ажлыг хийж өгөөд байя гэжээ. Зовлон үзэхдээ
юмыг зөнгөөрөө улам мэддэг болсон Аурелиано Пиалр Тернераг ирэхэд гэнэт учрыг
гялсхийтэл олж, ямар ч гэсэн түүнээс болж ах нь босож, ээж нь алга болсон гэдгийг
ойлгоод дуугүйхэн боловч голоосоо зэвүүрхэн угтсанд тэр хүүхэн тэднийд дахин
үзэгдсэнгүй болно.
Яваандаа хамаг юм хэв зандаа орлоо. Хосе Аркадио Буэндиа хүүтэйгээг, нэг л
мэдэхэд лаборатори¤оо орчихсон, тоос шороог нь цэвэрлэж, хөөрөгнийμөө галыг
бадрааж, хэдэн сар шивхэн дээр хэвтсэн бодисоороо дахин уйгагүй ноцолдож
гарлаа. Амранта мөнгөн ус ууршин үнэртэх тасалгаанаа уд бургасан сагсанд хэвтэж,
аав ах хоёрынхоо хийж байгааг сонирхон харна. Урсулаг алга болсны дара
алабаораторид хачин хачин юм боллоо. Шүүгээнд удтал хэвтсэн хоосон лонх гэнэт
даагдахгүй хүнд бо«жээ .Ажлын ширээн дээр тавьсан хувинтай ус гал түлээгүй
байхадөөрөө буцлан, хагас цаг хэртэй даргилан байснаа юу ч үгүй ширгэж хоцров.
Хосе Аркадио Буэндиа хүүтэйгээ хоёул энэ гайхалтай явдалд хөөрөн баярлаж,
яагаад ингэж байгаагийн учрыг олж чадахгүй ч шинэ бодис үүсэхийн шинж гэж
тайлбарлаж байлаа. Нэгэн өдөр Амранатаг суулгасан сагс хэн ч хүрээгүй байхад
Аурелианогийн нүдний өмнө тасалгаан дотуур гэнэт эргэлдэж ниссэнд Аурелиано
яаранб арьж авчээ. Гэвч Хосе Аркадио Буэндиа огтхон ч тэвдсэнгүй. Сагсыг хуучин
байранднь аваачиж тавиад, ширээний хөлнөөс уяв. Сагс ниссэнд тэрбээр найдвар
нь биелэхэд хариугүй ойртож гэ жүбр итгэжээ. Чухамхүү тэгэхэд Аурелиано
аавынхаа
- Чи тэнгэрээс айдаггүй юм аа гэхэд металлаас айж яв гэж хэлэхийг анх сонсож
билээ.

Урсула таван сар хэртэй алга байснаа буцаж ирэв. Тэрбээр тогсонд хэний ч
өмсдөггүй шинэ хувцас өмчихсөн, залуужчихсан, хөөрчихрсөн хүрч иржээ. Хосе
Аркадио Буэндиа баярлсандаа арай л магнай нь хагарсангүй. “Тэгнээ ээ тэр! Би яг л
ингэж бодоод байсан юм!” гэж хашгирав. Энэ ч үнэн байлаа. Лабораторид бодисын
туршилт хийн, нар салхины бараа харахгүй ажиллахдаа эрднийн рилуг нээж,
гэрийнхээ бүх цоож, цонхы нугасыг алт болгох аргыг олж гайхамшгийг бүтээхсэн
гэхээсээ чухамхүү Урсулаг буцаж ирээсэй гэж сэтгэлийнхээ угт тэнгэрт залбиран
мөргөж байсан ажээ. Гэвч эхнэр нь тийнхүү хөл алдан баярласаныг нь огт
тоосонгүй.цагийн өмнөхөн л уулзсан мэт ердийн нэг шовхийтэл үнэсээд,
- Довжоон дээр гараад хараадахаач гэж хэлжээ.
Хосе Аркадио Буэндиа гэрийнхээ гадаа бөөн хүн бахйгы үзээд барьц алдсанаа их
л удаж байж тайвширчээ. Эд бол цыганууд бус, макондогийнхон шиг толигор үстэй,
бор арьстай эрэгтэй эмэгтэй хүмүүс, яг л тэдэн шиг хэлээр ярьдаг тэдэн шиг л
сульдсанаа гайхсан улс байлаа. Тэдний дэргэд элдэв хангайн идэш уушын юм ачсан
луус, гэрийн тавилга, эд агуурс зэрэг өдөр тутмын хэрэгцээт бараа ачсан үхэр тэрэг
зогсож байлаа.
Тэр хүмүүс хөндийн нөгөө талаас иржээ. Тэнд хоёр өдөрчийн газарт нэг хот бий,
тэнд сар бүр шуудан ирдэг, амьдралыг хөнгөвчилсөн маш ин хэрэглэдэг байжээ
.Урсула цыгануудыг гүйцсэнгүй Ўоловч нөхрийнхөө их нээлт хийх Јэж дэмий
хөөцөлдөж байхда аолж чадаагүй тэр замыг олсонб айжээ.
*** *** ***
Пилар Тернерагийн хүүг төрснөөс хойш хоёр долоо хонуулаад өвөө эмээ
хоёрынд нь авчирч өглөө. Урсула авах дургуй байсанб оловч Буэндагийнхны удам
ганд хаягдана гэж юу гэсэн үг вэ гэж нөхрийнхөө зүтгээд байхад яаж ч чадсангүй.
Гэхдээ хүүхэд хэнээс гарснаа мэдэхгүй байх ёстой гэсэн болзол тавьжээ. Хүүд Хосе
Аркадио гэж нэр өгсөн боловч тавьжээ. Хүүд Хосе Аркадио гэж нэр өгсөн боловч
андуурахгүйн тул түүнийг зүгээр л Аркадио гэж дуудах болжээ. Тэр үед
макондогийнхон худалдаа хийгээд завгүй, Буэндиагийнх ч ажил ихтэй байсан тул
хүүхэдтэй манатай байлаа. Аркадиог гуахиро овгийн индиан хүүхэн Виситасьоноор
харуулав. Тэр хүүхэн нүтагт нь гараад хэдэн жил болсон нойр хулжих урхагт,
халдварт өвчнөөс дүүтйгэй хоёул зугта жэнд ирсэн юмсанжээ. Эгч дүү хоёр
дуулгавартай, ажилтай улс байсан тул Урсула эгчийнхээ ажилд туслалцулахаар
хөлслөн авчээ. Тэгтэл Аркадио Амаранта хоёр испани хэлээр ярихаасаа түхүүнд
гуахиро хэлээр ярьж сураад гүрвэл, аалзны өндгөөр хийсэн шөл идэж сурсан боловч,
Урсула амьтан шувууны дүрстэй мөсөн чихэр хйих багагүй орлоготой ажил хийгээд
толгой роөндийх завгүй байсан тул түүнийг ньч ч анзаарсаннгүй. Макондо огт өөр
боллоо. Урсулагийн авчирсан хүмүүс Макондогийн ихээхэн ашигтай агазр байрласа-,
ойр орчны газры нь үржил шим сайтаг хаа л бол магтсанаар хүн амьтан, засварын
газар, худалдааны хөдөлгөөнт зам бүхий олон хөлийн хот болж, тэр замаар
зуузайгүй шаахай өмссөн, чихэндээ гархи зүүсэн анхын арабууд ирж, шилэн сувсыг
тотиор арилжиж эхлэв. Хосе Аркадио Буэндиа борви босхисхийх завгүй болов.
Тэрбээр бүтэх бүтэхгүй хоосон юм бодож байснаас бодит амьдралд оролцохыг
илүүтэйд үзэж рилу бүтээх бухааны туршилтдаа сонь бууран, олон сар хайлуулж
өөрчилсөөр ихээ багассан бодисоо амар заяа үзүүлж, урьд нь гудамж хаагуур гаргах,
аль нэгийг нь давуутай болгохооргүйгээр шинэ байшинг хаа барихыг шийдэж байан
шигээ эргээд хэрсүү, шийдэмгий боллоо. Шинэ айлууд түүнийг туйлаас хүндлэн
дээлдэлж түүнээс зөвлөгөө авалгүйгээр нэг ч шав тавихгүй, нэг ч хашаа босгохгүй,
тэр байтугай газар хуваарилахыг ч түүнд итгэн даатгажээ. Явуулын жүжигчин
цыгануудыг нүүдлийн яармагаа мөрийтэй тоглоомын асар том газар болгочихсон

буцаж ирэхэд нь ХОсе Аркадиог хамт ирлээ гэж горьдоод бөөнб аяр болон тосов.
Гэвч Хосе Аркадио ирсэнгүй, хүүгийн нь хаа байгааг мэдэх цорын ганц амьд амьтан
гэж Урсулагын бодож байсан хүн могой ч тэдэнтэй хамт байсангүй тул цыгануудыг
тэнд буулгасангүй, тэр ч байтугай тэднийг хомхой сувдаг, завхай шалиг бүхний
уурхай гэж үзэн “Дахиад үүгээр бүү үзэгд” г хэмээн хөөжээ. Мянган жилийн мэргэн
ухаан, гайхамшигт ололтоороо Макондог тэгж их өөд татсан Мелькиадесийн хуучин
овгийг хэзээ ч найр тавин угатан гэж Хосе Аркадио Буэндиа хэлжээ. Гэвч
Макондогоор дайрч гарах аянчин тэнүүлчин улсын ярих нь, Мелькиадесийн овог хүнд
б йвал зохих мэдлэгийн хэрийг дав±ан учир устаж үгйү бослон гэх ажээ.
Ямар ч гэсэн Хосе Аркадио Буэндиа элдэв юм бодож биеэ чилээхийг түр
больж, ахархан хугацаанд хот нийтээрэ нэгэн жигд хөдөлмөрлөх болгож, Макондог
байгуулагдсанаас хойш жиргэн цаг зарлагад байсаншувуудыг суллаад айл болгонд
хөгжимтэй цаг тавьснаар амьдралын тэр жигдэрсэн явцыг өөрөө л нэг эвджээ.
Арабуудаас тотиор арилжиж авсан сийлмэл модон сайхан гэгчийн тэр цагуудыг Хосе
Аркадио Буэндиа тун нарийн тааруулсан нь эдгээр цаг гучин хувь болоод нэг л
вальсын аялгууг хэдэн айзам тоглодог, тэгэхдээ тухай бүр шинэ айзам тоглодог, яг үд
дунд тэр залсыг бүхэлд нь нэгэн зэргээр ганц ч гаж өнгө гаргалгүйгээр хөгжимдөн
тоглож хотынхныг баясгадаг болжээ. Хосе Аркадио Буэндиа түүнчлэн гудамжинд
хуайс модны оронд бүйлсийн мод суулгах санааг сэдэж, энэ модыг мөнхийн болгох
аргыг өөрө өнээж олоодталийгаач болохдоо энэ нууцаа өөртэйгөө хамт авч одсон
билээ. Олон жилийн хойно Макондо цайран дээвэртэй модон байшинтай болсон
байхад, хуучин гудамжинд нь мөчир нь хугарсан, өмхөрч өгөршсөн бүйлсийн мод
ургасаар байсан боловч хэн түүнийг суулгасныг санах хүн нэгэнт байхгүй болсон
байж болно.
Аав нь хотоо эмх журамтай болгож, ээж нь хөөрхөн хөөрхөн тахи, загасны
дүрстэй мөсөн чихэр хийж, бальза модон ишинд суулгаад өдөрт хоёр удаа
наймаалайн гэр орноо өөд татаж байх хооронд Аурелиано гагцхүү юм сурах
эрмэлзлэлтэйдээ уран дархны ажилд суралцан, хүн шагайхаа байсан туршилтын
өрөөнд хамаг цагаа өнгөрүүлж байлаа. Хөвгүүн өсөж ахынх нь хувцас багадах болж,
эцгийнхээ хувцсыг өмсөхболов. Гэвч одоохондоо Аурелиано эцэг, ах хоёроосоо
туранхай байсан учир Виеитасьон цамцыг танаж, өмдийг нарийсгаж өгөх хэрэг гарч
байлаа.
Ауррелиано арван зургаа долоо хүрэхдээ хоолой нь бүдүүрч, үг цөөтэй, өрөөл
бусдаас бүр дөлөмтгий болоод, нүд нь анх төрөхөд нь Урсулагийн харсан шиг
харцтай болж ирлээ .Аурелиано дархаараа ноцолдон, туршилтын өрөөнөөс идэж
ууух гэж гар чирэхээс өөрөөр гардаггүй байлаа. Хүүгийнхээ зожиг хажиг болж
байгаад сэтгэл зовсон Хосе Аркадио Буэндиа хүүдээ бүсгүй хүн хэрэгтэй байж
магадгүй гэж бодоод гадаа хаалганы түлхүүр, гарын бэл хийх жааахн мөнгө өгчээ.
Аурелиано хаан ус1 бэлтгэх давсны хүчил мөнгөөрөө худаладн авч , түлхүүрээ
шармалдан гоёжээ. Гэвч Аурелианогийн этгээд зан Аркадиоа, Амаранта хоёрыг
бодвол юу ч биш байлаа. Нялхын цахиур нь унасан тэр хоёр бүтэн өдөржин
индианчуудаас салахгүй, хормойноос нь чаргуулдан дагаж, испаниар ярихгүй, гуа-
хориогоор ярих гэж зөрдүүдлэн зүтгэж байлаа. “Хэнийг муу хэлэх вэ. Эцэг эхийнхээ
галзуугдурайж байгаа нь тэр” гэж Урсула нөхөртөө хэлжээ. Хүүхдүүдийнх нь энэ
адайр ааш гахай сүүлнээс дээрдэх юмгүй гэж итгэсэн эхнэр аз заяагүйдээ харамсан
үглэх гэтэл Аурелиано дотрыг нь эвгүй болтол ширтээд:
- Манайд хүн ирэх нь дээ гэж хэлэв.
Урсула хүүгийнхээ тийм ийм юм болох нь гэж урьдаас мэдэн хэлэх бүрийд нь
тийм байх учиргүй хэмээн батлах гэж оролддог шигээ мөн л тэгж Хүүгээ ухардуулах
гэж ®ролджээ. Хүн ирвэл ирээ л биз. Макондогоор өдөрб үр хэчнээн хүн дайрч

байхыг тэр гэх вэ, үүнд сэтгэл зовон, тэдний ирэхийг урьдаас мэдэж ярих хэрэг огт
байхгүй гэжээ. Гэвч яаж ч батлаад нэмэргүй, Аурелиано өөрийнхөөрөө зүтгэж,
- Хэн ирэхийг нь бүү мэд ээ. Гэхдээ тэр хүн замд гарах ньгарчихсан байна даа
гэжээ.
Нээрэн ч ням гаригт Ребека ирлээ. Арван нэгэн наснаас хэтрээгүй жаахан охин
арьс наймаалагчидтай хамт Манаурегаас бэрх зам тулж энд иржээ. Тэр худалдаачид
охиныг захидлын хамт Хосе Аркадио Буэндиагийнд хүргэж өгөх ёстой гэх боловч
чухам ямар хүн тэднээс ингэж гуйсныг төдийлөн мэдэхгүй байлаа. Ирсэн охины
хөрөнгө гэвэл хайрцагтай хувцас, эрээлэн будсан жижиг модон ганхуур сандал, зотон
хүүдий гурав байсан бөгөөдтэр хүүдийд нэг юм “хар хар хар” гэж дуугарах нь охины
эцэг эхийн ясыг хийсэн юм санжээ. Хосе Аркадио Буэндиад ихээхэн найрсаг
тахимдуу үгээр захиа бичиж ирүүлсэн тэр хүн холдон салаад уулзаагүй удсанболовч
түүнийг дотночлон үзсээр байдгаа дурдаж, Урсулагийн үзэл дүү болох, тэгээд бас
Хосе Аркадио Буэндиагийн мартагдашгүй анд Никанор Ульо, түүний заяаны хань
Ребека Монтиэль хоёрын төрсөн охин учраас Буэндиагийн ч холын хамаатан болох
энэ хөөрхий өнчин охиныг өрөвдөн хайрлахын эрхээр өөрт н вяуулан буйяныг
үйлдэж тэнгэрт хальсан эцэг эх хоёрын нь ясыг христос тэнгэрийн заншлаар
нутаглуулаасай хэмээн захиатай хамт илгээлээ гэж бижээ. Захидлыг явуулагч дээрх
хоёр нэр хийгээд захидлынхаа сүүлд өөрийн нэрийг гаргагдахаар тавьсан ба©сан
боловч Хосе Аркадио Буэндиа, Урсула хоёр тийм хамаатан байсныг тэрчлэн лс
холын Манауре сууринд суудаг тийм нэртэй танил байдгийг санахгүй байлаа. Өөр
дэвтэй юм охиноос огт мэдэх аргагүй байлаа. Охин гэрт оронгуутаа ганхуур санадл
дээрэ суун хуругаа хөхөөд, өөрөөс нь асууж байг а юмыг ойлгож байгаагийн огт
ши-жгүй бүгдийг айсан нүдээр бүл тгэнэн харж байлаа. Охин хараара аширдсэн
хуучин диагнаал даавуу даашинз, хугарч хагарсан чийдмэл шаахай өмсөөд, үсээ
хоёр салаалан чихнийхээ ард шуун хар туузаар зангидаж, хөлсөнд нүүсэн дүрстэй
сахиус хүзүүндээ зүүж, хүний хар хэл амыг хариулах зас оосортой нэг амьтны соёо
зөв гартаа хийжээ. Арьс нь шарлаж, гэдэс нь цондойгоод чулуу шиг хатуу болсныг
үзэхэд бие муутай, дандаа өлөн зөлмөг байсан нь илт боловч тавагтай хоол авчирч
өвдөг дээр нь тавьж өгөхөд ам хүрэхгүй жомбойн сууна. Бүгдээрээ охиынг хэлгүй
дүий юм байнагж бодтол иандианууд “Юм уух уу?” гэж өөрийнхөө хэлээр асуусанд
цаадах нь тэднийг таних мэт дагуулан харж, ууя гэж толгой дохижээ.
Түүнийг авч үлдэхэс өөр зам байсангүй. Аурелиано нэрийнб үх судрыг уйгагүй
дуудаж өгсөн боловч нэг ч нэрийг хайхраагүй учир захидалд өгүүлснээр бол эхийг нь
Ребека гэдэг байсан тул Ребека гэ жнэр өгөхөөр тогтов. Тэр үед Макондод нас
барсан хүн байхгүй, оршуулгын газар чбайхгүй байсан тул нутаглуулах аятай газар
олтол хүүдийтэй ясыг нуусан нь огт санаандгүй газраас гарч ирээд, өндгөө дарсан
тахиа дуугарч байгаа юм шиг “хар хар хар” гэж байдаг байж билээ. Ребека
гэрий-хэнд дастал нэлээд удав. Эхлээд гэрийн хүнгүй буланд ганхуур сандал дээрээ
хуруугаа хөхөөд суучихдаг байлаа .Юу ч анхаарлыг нь татна гэж ба©хгүй, харин
гучин хувь болгонд цаг дуугарах тоолонд, хий агаарт дуугий нь олж харах гэж байна
уу гэлтэй айсан маягаар эргэн тойрноо харна. Түүнд юм идүүлэх гэж удав. Гэр
дотуур чимээ гаргалгүй сэмээрхэн явж чаддаг болохоор хэзээний л юм олоод
мэдчихсэн байдаг индианчууд Ребекаг хананаас шохойг хумсаараа холтлон аваад
чийгтэй шороотой холиод идчихдэгийг мэдэн мэдтэл түүнийг яагаадөлбөрч үхдэггүй
юм бол гэж бодоод бодоод олохгүй байж билээ. Эцэг эх нь үү, эсвэл өсгөж
бойжуулсан хүмүүс нь үү, алиныг бүү мэд, түүнйигэнэ муу зан сурсныг мэдээд
гэсгээдэг байсан бололтой, учир нь тэр шроо, шохойгоо хүний нүд хариулан их
гэмшсэн байдалтай дэж, хажуудаа хүн байхгүйд чөлөөтэйхөн шиг хужирсаагаа
тайлахын тулдхурааж хадгалах гэж оролддог байлаа. Ребекаг хатуу цагдах болов.
Урсула гада аүхрийн цөс асгаж, байшингийн ханыг энэтхэгийн халуун чинжүүгээр

арчин охины тэр муу дуршлыг анагаах гэсэн боловч уул хоолоо олж идэхдээ туйлын
зальтай, овсгоотой учир, Урсула хамгийн хүчтэй арга хэрэглэхээс өөр аргагүй болов.
Тэрбээр хувинтай зүржийн шүүс, гишүүнийг шөнөжин хүйтэн шүүдэрт тавиад энэ
хандаа өглөө өлөг элгэн дээр нь Ребщкад өгчээ. Урсула ийм хандыг шороонд дурлах
өвчинг ангаах эм болгон өгдгийг хэнээс ч дуулаагүй боловч ямар ч гашуун шингэн
хоосон гэ¤сэнд ороход элгээр нь хатгулна гэж өөрөө л бодсон юмсанж. Ребека
харахд сул дорой боловч хачин ярдаг, хэрдэ эшөрмөстэй учир эмийгу улгах гэхэд
мөргөмхий бяруу шиг аашлан итэлчилж, маажижи, хазаж, нулимс, мэдэхгүй баахан үг
хашигрсан нь дургүйцсан индианчуудын ам шүд алдсанаар гуахиро хэлээр хамгийнб
үдүүн хараал тавьсан хэрэг байжээ. Урсула үүнийг нь мэдээд энэ эмчилгээн дээрээ
суран бүсийн амт үзүүлэх эмчилгээг нэмж орхижээ. Эцсийн бүлэгт ханд уу, уран бүс
үү, эсвэл хоёулаа нийлээд үү, чухам аль нь тус болов гэдгийг бүү мэд, ямар ч атугай
хёор гурван долоо хоноод Ребекагийн өвчин нааш эргэх төлөв мэдэгджээ. Одоо
тэрбээр өөрийг нь эгч гэдэг Аркадио, Амаранта хоёртой толгож хутга сэрээ
чадамгай хэрэглэн хоолоо амтархан иддэг болжээ. Ребека испани хэлээр
индианчуудын хэлээр ярьдаг шигээ чөлөөтэй ярьдаг, үйлэнд тулйн уран,
өөрийнзохиосон хөөрхөн үгээр цагийн вальсыг дуулдаг нь удалгүй мэдэгдлээ.
Төдөлгүй охин өрхийн шинэ үбл боллоо. Ребека Урсулад төрсөн хүүхдүүдээс нь илүү
эелдэг байж, Аркадио Амаранта хоёрыг дүү гэж Ауриелианог ах, Хосе Аркадио
Буэндиаг өвөө гэж дуудах болов. Тийнхүү Ребека Буэндиа гэдэг нэрийг авах эрхийг
бусдаас дутахгүй олж авч, энэ авсан ганц нэрээ үхэн үхтэлээ хөөдөөгүй билээ.
Ребека шороо иддэг муу дуршлаа хаяж, Амаранта, Аркадио хоёрын өрөөнд унтах
болсны дараа нэг шөнө хүүхдүүдтэй хамт унтдаг идиан авгай санамсаргүй сэрээд
сонсво« булангийн тэндээс нэг хачин, чахарсан дуу гарч байлаа. Ихэд цочсон
тэрбээр орноосоо үсрэн босож, тасалгаанд амьтан орж ирсэн юм биш байгаа
хэмээн болгоомжлон үзвээс Ребека дүүжин сандал дээрээ хуруугаа хөхчихсөн, нүд
нь харанхуйд муурын нүд шиг гэрэлтэн сууж байв аа. Виситасьон түүний нүдний
гялалзахыг хиртхийн үзвээс, нөгөө гайт өвчний шинж мэдэгдсэнд угсаа залгамжлах
хаан ширээгээ үүрд орхиод дүүгийнхээ хамт энэ өвчнөөс зугтсан нь сэтгэлд нь
сэрхийжээ. Нойр хулжиж өвчин эднийд нүүрлэх нь энэ байлаа.
Индиан Катаруе үүр цайхыг хүлээлгүй Макондогоос явав. Дэлхийналь ч
газароронд очлоо гэсэн энэ аймшигт өвчнөөс зайлж чадахгүй гэж зөнгөөрөө мэдэж
байсан тул эгч нь явсангүй. Виситасьоны сандарч байгааг хэн ч олйгосонгүй
.”Унтахгүй гэнэ ээ? Бүр л сайн биз. Энэ насандаа улам ихийг хийж амжина” гэж Хосе
Аркадпио Буэндиа сэтгэл хангалуун хэлжээ. Гэвч, биед зовуургүй тул нойр алга
болгоход нэг их айгаад байх юмгүй, ганц хамаг юмаа мартаж эхэлдэг нь хамгийн
аюултай гэж индиан вагай тайлбарлажээ. Өвчтөн нойргүй болоходоо эхлээд эхүүхэд
байхынхаа явдлыг мартаж, дараа нь эд юмсын нэр, дэгээрээр юу хийдгийг мартаж,
дараа нь хүн танихаа байж, тэр ч байтугай өөрийгөө хүн гэдгийг санахаа больдог,
тэгээд урьдхыгаа санахаа болихоор нялх хүүхэд шиг болдог гэдгийг авгй хэлжээ.
Хосе Аркадио Буэндиа элгээ хөштөл инээж, сүсэгтэй индиануудын аль ийм юм
санаанаасаа зохиож байхыг тэр гэх вэ гээд тоосонгүй. Гэвч уулын хянуур Урсула,
юмыг яаж мэдэх вэ гэж Ребекаг Ўусад хүүхдээс тусгаарлав.
Нэлээд хугацаа өнгөрч Виситасьоны айсан нь гайгүй өнгөрлөө гэж бодогдох болж
байтал Хосе Аркадио Буэндиа шөнө дунд эргэж хөрвөөд унтаж чалахгүй байгаагаа
гэнэт мэджээ. Урсула ч нойро хүрэхгүйд эр нөхрөөсөө “Яагаад байна?” гэж асуухад
цаадах нь “Би дахиад л Пруденсио Агилярыг бодож байна” гэжээ. Тэд шөнө цурам
хийсэнгүй боловч өглөө босоход бие хөнгөхөн байсанд шөнө унтаагүйгээ дороо
мартаж орхив.

өө хөөрхий ийм зорилгоор авсан юм байж ээ. чамайг унших гэж авч байна гэсэн чинь нэг ёсондоо бичлэг нэмэх гэж авсан юм бий вий.

_________________
http://goo.gl/X9QQnM

Шөнөжин туршилтын өрөөнд сууж Урсулад төрсөн өдөөр нь бэлэглэх хатгуурыг
алтаар бүрсэн боловч огт ядарсан шинжгүй байх юмгэж Аурелиано өглөөний цайн
дээр гайхан ярьжээ. Гэвч энэ хачин явдлыг хэн ч хайхарсангүй, хоёр хоногийн дараа
Буэндиагийн орондоо ордог цагт цөмөөрөө огт нойр хүрэхгүй байгаагаа азаарсангүй,
бодоод бодоод тавь гаруй цаг унтаагүйгээ ухаарсангүй.
- Хүүхдүүд ч унтахаа байлаа. Энэ тахал нэгэнт л гэрт ор жирсэн болохоор толгой
дараална гэж мэд хэмээн индиан авгай аанай л муу амлав.
Нээрээ ч гэрээрээ нойр хулжих өвчинд нэрвэгдлээ. Өвсний анагаах чадлыг
ээжээсээ таньж сурсан Урсула халуу цэцгээр ханд бэлдэж, гэрийнхэндээ уулгасан
боловчхэнд ч нэмэр болсонгүй, өдөржин сэрүүнээрээ зүүдэлж унтаа үгүй хоёрын
хооронд хачин бйадалтай болсон тэд өөрийнхөө зүүдийг манах төдийгүй бусдын
зүүдэлж байгааг ч мэдэх ажээ. Гэрт нь зочид дүүрсэн мэт санагдана. Гал тогооны
өрөөний буланд ганхуур санадл дээрээ сууж байхдаа Ребека өөртэй нь маш
адилхан, цагаан хиеэвэн косчоомтой, цамцныхаа заханд алтан товчтой хүн сарнай
цэцгийн баглаа барьж байн агэж зүүдэлжээ. Тэр хүний хажууд булбарай зөөлөн
гартай эмэгтэй зогсоод нэг сарнай авч, Ребекагийн үсЅнд хатгаж байв. энэ эрэгтэй
эмэгтэй хоёр бол охины эцэг эх хоёр байна гэж Урсула мэдээд, таних гэж хэчнээн
мэрийсэн болочв чадсангүй, тэднийг урьд хэзээ ч үзээгүй юм байна гэж бүр итгэв.
Энэ зуур Хосе Аркадио Буэндиагийн цалгардсанаас болж тэднийд хийдэг амьтны
дүрстэй чихрийг хотод гаргаж худалдсаар байлаа. Үүндээ Хосе Аркадио Буэндиа
өөрийгөө зүхээд зүхээд барсангүй. Хүүхэд үүхэдгүй цөмөөөрөө нойргүйн ногоон
хөөрхөн тахиа, нойргүйн гоё ягаан загас, нойргүйн ялдам шар морийг хүлхсээр
даваа гаригийн үүр тэмдэгрэх үед хот даяараа унтахаа больсон байлаа. Макондод
тэгэхэд ажил гэдэг барагдахгүй, цаг гэдэг хүрэхгүй байсан учир зарим нь бүр
баярлажээ. Хүмүүс ажлаа шадман хийж, ахархан хугацаанд бүх юмаа жин тан
болгочихсон тул одоо өглөөний гурван цагт гар хумхин суугаад цагийн вальсны
янь1-ийг тоолж суудаг болов. Ядарсандаа бус нойроо сансандаа унтахыг хүсэгчид
биеэ ядраах гэж байдгаараа оролож байлаа .Тэд нэг дор цуглаж, ам хамхилгүй ярьж,
нэг л шогийг хэдэн цагаар давтаж, цагаан тахианы үлгэрийг бүр цөхрөнгөө бартал
элдэв янзаар нэмж хачирлан ярьж байлаа. Энэ бол дуусн гэж байдаггүй үлгэр бөгөөд
хөтлөгч бусдаасаа “Цагаан тахианы үлгэр сонсох уу?” гэж асуухад “Сонсъё” гэж
хариулбал “сонсъё” гэж хэл гээгүй, цагаан тахианы үлгэр ярих уу үгүй юү гэдэгт л
хариул гэсэн болохоос биш гэж хэлдэг, “сонсохгүй” гэвэл “сонсохгүй” гэж хэл гээгүй,
цагаан тахианы үлгэр ярих эсэхийг л асуусан гэж хэлдэг, хэрэв цаадуулыгаа дуугүй
байвал “Дуугарахгүй бай гэж гуйгаагүй, цагаан тахианы үлгэр ярих уу, байх уу? гэж л
асуусан” гэх зэргээр шөнийг дуустал тийнхүү үргэлжлүүлэн ярьдаг байжээ.
Хот даяар халдвар тархсаныг мэдэхдээ Хосе Аркадио Буэндиа бүх өрхийн
тэргүүн нарыг цуглуулж, энэ өвчний тухай мэддэг юмаа хэлж, зэрэглдээх хот
сууринд халдаахгүй байх юм бодож болохоор ярилцжээ. Тэгэхд л арабуудаас тотиор
±ольж аваад, ямааны хүзүүнд зүүсэн байсан хонхнуудыг тайлан авч, харуулуудын
хориглосоор байтал хотод орох гэж зүтгэсэн хүмүүст зориулан Макондогийнд
хаалган дээр өлгөжээ. Тэр үед Макондод ирэгсэд эрүү лхүн гэдгээ мэдэгдэхийн тулд
хонхоо дуугарган явах ёстой байлаа. Энэ өвчин амаар дамждаг, Макондод идэх уух
бүх юм нойр хулжих өвчний нянтай гэдэгт эргэлзэх юмгүй байсан тул хотод юм идэж
уулгадаггүй байлаа. Ингэж сэрэмжилсний үрээр төлөг хотоос хальсангүй болно.
Цээрийг ч тун хатуу сахиж байлаа. Хүмүүс яваадаа онц байдалдаа дасаж, амьдрал
хэв зандаа орж, ажил төрөл урьдынх шигэ эявах болж, хэн ч унтах гэдэг ашиггүй
зуршлыг орхисондоо харамсахыг больжээ.
Юм санахаа болихтой тэмцэх аргыг Аурелиано олсон нь хэдэн сар тусаа өгөв.
Тэгэхдээ санамсаргүй олж. Нойр хулжих өвчин хамгийн түрүүнд хүрэгсдийн нэг

аан уучлаарай миний вордоор тавьснаас хуулаагүй юм байна. үг үсгийн алдаатай,
ядаад миний татахаар тавьсныг татаж аваад хуулвал зүгээр юм биш үү. шууд л ухаан жолоогүй хуулж тавиад байдаг наасан.

_________________
http://goo.gl/X9QQnM

өөрийнхөө сонирхож байгаа зүйлээ бусадтайгаа хуваалцах хэрэгтэй биздэ уншиж л таараа шд