#AsuultSambar :

He he tegeed yamar onoliig onol geh geed bgaan.
Miniiheer bol onol gedeg ni undsen heden aksiomuud deeree logic-oor setgej todorhoilson buhel buten system yum. Aksiom-uudiig batlah bolomjgui. Aksiomgui onol bhgui uchraas l einstein yamar neg yumiig aksion bolgoj avah yostoi biz dee.
Harin onol zov onol baihiin tuld dotroo zorchilgui baih yostoi bogood omnoh ued hiigdsen buh turshiltiig tailbarlaj chaddag bh bogood mun bidend medegdeegui bgaa yamar neg zuiliig uridchilan helj baih yostoi yum.
Medeej einsteinii onol buur tiim togs onol bish gedeg ni oilgomjtoi. Gerliin hurdaas iluu hurd garj irvel iluu eronhii onol garj irne. Harin iluu eronhii onol garj irlee geed tusgai tohioldol dahi onoloo buruu onol gej helj bolohgui.
Jishee newtonii onoliig hen ch buruu onol gej helj chadahgui sh dee. Getel ene chini bas tusgai tohioldold l bieldeg onol. Hudlaa baisan bol deeshee shidsen chuluu gazart unahgui sh dee.(dandaa unana gej helj chadahgui. bid hyazgaargui udaa turshilt hiij chadahgui.)

Moroheus tegj zuruudlej baihaar jaahan oroldood uzeech. Medehgui bol bitgii hii hashgiraad bai.
Hun turulhtnii sor buteeliig doromjilbol uuriiguu doromjilsnoos uurtsgui.

Tugs onol gej baihgui baig l daa. Teglee geed bidnii odoo hereglej baigaa onoluud une tsenee aldahgui shuu dee.

_________________
http://t8m8r.wordpress.com

KEKE. Xen neg ni batlaad ogvol bi naad "sor buteeliig" chini mandtugai gexed belen l baina shdee. Daan ch itgej boloxoor batalgaa olj xarsangui. Batalgaa gej gargaj irsen undesleluud ni itgexiig xussen ulsuud bol itgej boloxoor, eserguutssen ulsuud bol nyatsaaj boloxoor tiim l "free system" baix yum baina shd. Iim onoliig onol gexeesee iluu taamaglal gevel onox yum bish uu.

Programmchlagdaad buur virusttsen oyun uhaaniig cholootei setgedeg bolgohod mash hetsuu. Tiim bolhoor odoo endeer margaldaad ashig tus mash baga baih. Ooroo hezee negen tsagt olj harj ch magadgui.

c =3*10^8 m/s materiallag bieiin max hurd gedgiig experiment-r batalsan.
ter experiment ni kathod-s electroniig nisgeed, electronii hurdatgal a-g[m/s^2] hvchdeliin (U [v]) tuslamjtaigaar ihesgej Hurdiig(tuulsan zamiig huwaah ni hugaatsaa) hemjsen bna.
hemjihdeeee doorh tomeo-g ashiglajee:
(Newtonii Physik-s)
½ × me × v² = e × U
tegeed yahaw V(u) diagramm ni 3*10^8[m/s] -s ilvv grahagvi baij.

Morpheus-n yariad bgaagaar w ni negdvgeer bieiin hurd, u ni 2-r bieiin hurd.
c - ni gerliin hurd
olon yanziin hudulguunt toolliin systemd: toolliin systemiig mun tsagiig huwirgah yostoi. v ni 3 dagch biet-s ajiglaj bui hurd um

v=w+u/(1+uw/c^2)

english
http://www.math.ucr.edu/home/baez/RelWWW/tests.html
http://www.math.ucr.edu/home/baez/relativity.html

deutsch
http://www.besold.de/einstein/
http://timms.uni-tuebingen.de/jtimms/index/timeindex/

_________________
http://mongollyrics.blogspot.com

CHi neg ohintoi 2 tsag bolhod erduu l neg minut bolson yum shig sanagdana, Harin uitgartai hicheeliin lekcen deer svvliin 1 minut ni 2 tsag bolson um shig sanagdana. Ene chine l haritsangui onol.

yag bicheed bichsendee zaswar hiij bsan chine Gavana bicheed bas server tag bolchidog gej bnashd :)
deutsch-r
http://abenteuer-universum.vol4u.de/ftl.html#ein

_________________
http://mongollyrics.blogspot.com

KEKE. Mash "shinjlex uxaanch" batalgaa baina. Iimerxuu undesleld tulguurlaad onol batalchdag bol bugd neg neg neelt xiix bailgui dee.

OK. Ene margaaniig 10 jiliin daraa urgeljluulye. Texed shiidegdeegui baival yaaxav ene sedeviin bichleguudiig CD ch yum uu yamar neg urtxan nastai technology ashiglaad xadgalaad uldeeye. Tegeed gerlees iluu xurd neegdsen uyed ni ta xeded neg sanuulna aa.
Er ni taamaglal devshuulex saixan l doo. Texdee yumiig er ni "Impossible" gej taamaglaad demii l baidag yum shig baigaan. Ali saixan saixan ulsuud bult bult usertsen baixiig ter gexev. :D

Ta vvnii deer bichseniig ni unshina uu Morpheus aa.
chi vneheer tiim hurd bdag geed bgaa yum bol terniigee batlaach
yer ni tegeed ch "yunii" chihend yu ch hiisen adilhan doo...
zuruud l zvtgene.

_________________
http://mongollyrics.blogspot.com

Haritsanguin onol bol turshlagaar udaa daraa mash nariin batlagdsan. Yur ni fizik turshilt hiih ued relative effectuudiig zaaval tootsdog. Tegeheer turshilt bolgon haritsanguin onoliig dahin dahin batalj bui hereg. Haitsanguin onoloos gerlees hurdan medeelel damjuulj bolohgui gej gardag. Mun too tomshgui olon TOON ur dunguud gardag. Ene buh TOONUUD ni turshilttai nariin taardag. Uuruur helbel haritsanguin onol bol zuvhun "gerlees hurdan biet baidag uu" gesen CHANARIIN asuultand hariulaad zogsdoggui, oron zai ba tsag hugatsaanii uuriinh ni dotood nariin butetsiig tailbarlaj ugdug yum. Tegeheer gerlees hurdan buum oloh geed sohroor ereh ni tudiilun onovchtoi huvilbar bish yum. Uunii orond fizikiin mash nariin effectuud deer haritsanguin onoloos zursun ur dung ilruuleh gej oroldvol huvi iluu bolomjtoi. Iim turshiltuud ch mash ih hiigdsen, hiigdseer ch baigaa. Minii huvid haritanguin onoliig surtei tahij shuteed baigaa yum bish. Praktik deer buh fizik turshiltuud haritsanguin onoliig demjeed baihad, gerlees hurdan buum orshin baih tuhai yarih ni neg bodliin suns sugnii ulger yarisnaas uurtsgui hereg. Getel suns sug harsan hun gej barin tavin yaridag tohioldol baidag.

Gerlees hurdan buum baidag uu? gesen asuultand fizik turshiltaar tiim buum ilruuleh zamaar hariulj bolno. Mun zarim dam arguud baij bolno. Getel tiim turshiltuud bugd tiim buum baihgui gej haruulaad baidag. Getel tiim buum baihgui gej batlahad ih hundreltei bolj baigaa biz. End baigaliin shinjleh uhaanii neg ontslog garch irne. Baigaliin yurunhii huuli zui urgelj HORIGIIN shinjtei baidag. Tegeheer iim huuli zuig hezee ch etseslen batlahgui. Gehdee mash olon turshilt hiih zamaar baigaliin yurunhii huuliudad hangalttai nariin unemshij bolno. Uur arga odoogoor baihgui. Hoyordogch bolomj urgelj neelttei, gevch ter bolomj turshiltaar batlagdtal anhnii huuli zui unend tootsogdono. Jishee ni, energy hadgalagdah huuliig hen ch etseslen batlaagui. Gevch praktik deer tuunees zursun yamar ch tohioldol baihgui.

Tegeheer gerlees hurdan buum turshiltaar olddoggui yum baij. Uuniig huleej suuhiin orond bid onoliin talaas ni tiim buum baival yamar shinj chanartai baih ve gedgiig sudalj bolno. uuruur helbel bidnii medeh huuli zuigees gerlees hurdan buumiin shinj chanariig logik argaar gargah gej oroldoj bolno. Jishee ni, Einsteinii tegshitgeluudiig gerlees hurdan buumd hereglevel tiim buumiin mass ni huurmag, energy aldah zamaar ulam iluu hurdasdag bolohiig harj bolno. Bidend tanil orchind bui buums gerlees udaan barag 0 hurdtai mujid "hashigdsan" baidag shig gerlees hurdan buums gerlees heterhii hurdan "hyazgaargui" hurdtai mujid "hashigdsan" baina.

_________________
http://t8m8r.wordpress.com

Za tegeed shinjleh uhaan urgelj "impossible" geed dairaad baidag tiim zuruud ed bish shuu dee. Shinjleh uhaanii zorilgo ni margaand hen yalahiig shiiddeg ch yum bish.

Neg hiisver jishee avch uzie. 21r zuunii etseer odon oron sudlaachid negen ogtorguin biet narnii aimgiig chiglen yavaag ilruuljee. Anhnii ajiglaltaar ug bietiin hurd gerliin hurdnii guravnii neg orchim, mass ni delhiinhtei oiroltsoo gesen ur dun garchee. Hun turulhtun auyuliiin irmegt tulj irlee. Ug biet delhiig murguh eseh ni todorhoigui ch tataltsliin ornii nuluu ni asar ih gai gamshig tarih ni oilgomjtoi. Ter ued hun turulhtun asar ih nyagtraltai tsahilgaan soronzon dolgionii tuslamjtai ogtorguin todorhoi hesegt gravitatsiin orniig arilgaj chaddag bolson baijee. iim argaar narnii aimgiin zahiin gariguudiig narnaas salgaj irj bui biet ruu "buudaj" tuuniig ustgah tuluvluguug bolovsruullaa. Odoo gol ajil ni garigiin ba ug bietiin traektoriig yag tag tootsooloh, murguldultuus garah ur dung uridchilan heleh yavdal baiv. Tsag hugatsaa mash unetei, horom bureer ayul oirtoj baiv. Ene ued heseg erdemted haritanguin onol ni hudal baij medeh tul bid iim yumaar amia denslemeergui baina gej margav. Busad erdemted ni tegvel yamar onoloor tootsoogoo hiih ve gej asuuv. Margagch etgeed haa negteegees gerlees hurdan buum olood ter bietiig buudaya, uunii tuld asar olon sum barij buh niitiin murgul uildeye gej sanal gargav. Medeej hen ch tedniig sonssongui. 2 zuunii tursh gants ch zuruugui ajillasan haritsanguin onold bugd itgej baiv. Margagch etgeed "za yahav delhii suireh ued ta nar namaig sanah vii" gej zanalhiilseer baiv.

Ali sanal ni zuv be?

_________________
http://t8m8r.wordpress.com

bieiin mass, ezelhuun geh met parametruud hurdnaas m=m0/sqrt(c^2-v^2) mayagaar hamaardag, uund m0 ni hurd teg baih ueiin mass, c^2 ni gerliin hurdnii kwadrat, v^2 ni bieiin hurdnii kwadrat, sqrt(blah) gej blah-aas yazguur awna gesen ug. tegeheer bieiin hurd gerliin hurdnaas ih bol yazguuriin door tegees baga too orno oo doo. tegeheer yazguuraas huurmag (imaginary, hervee husvel hiisver geed nerlechih) too garna. tegeheer hervee bid bieiig gerlees ih hurdtai bolgoj chadval mass hamag yum ni huurmag boloh geed baina. gehdee bid iim bolomjgui gej uzne, uchir ni deerh tomyonoos bieiin hurd gerliin hurdand oirtoh tusam mass ni nemegdeed hyazgaargui ruu temuulj baigaag harah heregtei, tegeheer bid (teg bish masstai) bieiig gerliin hurdand hurgehiin tuld hyazgaargui ih energy heregtei bolno. iim energy baihgui. tegeheer bid hezee ch gerliin hurdnii saadiig davj chadahgui. mass ni huurmag baidag biet baij bolohgui yum shig baina.

odoo bid anhnaasaa taiwnii mass m0 ni huurmag baisan gej bodoyo. tegvel ug bie maani gerlees baga hurdtai ued mass ni huurmag baina. harin hurd ni gerliin hurdnaas ih bol, hoyor huurmag toonii haritsaa bodit too baina, tegeheer deerh tomyonoos ug bieiin mass (ezekhuun..) zugeer bodit too baih ni, gehdee gerlees ih hurdtai. iim bietuudiin hurd gerliin hurdand (gehdee deerees ni oirtono shuu dee!) oirtoh tusam mass ni hyazgaargui ruu temuulne. tegeheer sonin ur dun garna: gerlees ih hurdtai bietuud baival ted hezee ch gerlees baga hurdtai bolj chadahgui. bur ter bietuud ali boloh ulam ulam hurdlahiig "husne". tedniig udaashruulahiin tuld energy zartsuulna. ted energee busad bietuuded ugsnuur ulam ulam hurdlana. bur hyazgaargui ih hurdtai baij ch medne. iim bietuudiig bid gerlees baga hurdtai bolgoj chaddag yum gej bodvol, yag umnuh tohioldliin esregeer, mass ni huurmag bolj huvirna, gehdee bid hezee ch tedniig gerlees baga hurdtai bolgoj chadahgui. bas l hyazgaargui energy heregtei. bidnii hurd gerlees mash baga bol, tednii hurd gerlees mash ih, tegeheer yamar neg utgaar bid ba ted hoorondoo asar ih "zaitai" baigaa yum. bur tenegtvel, ted ba bidnii hoorond tegsh hemtei, bidnii hur gerlees asar ih, tednii hurd gerlees asar baga gej bodoj ch bas bolno. "gerliin nuguu taliin" yurtuntsud biden shig oyun uhaantnuud baival bidnii hurdiig gerlees ih, ted uursduu baga hurdtai gej tootson suuj baij ch bolno.

yaagaad ve gevel, bieiin hurd v-g w=c^2/v (c kwadrat huvaah ni v) gedgeer solidog neg uildel avch uzii. tegvel gerlees ih hurd gerlees baga, baga ni ih bolj huvirna. fizikiin buh huuliig ene "shine" w hurdnii huvid (ene zugeer l v-g c/w geed solichihno gesen ug) bichij bolno. tegeheer nuguu "amitad" maani w-g bid odoo v-g mederdeg shig tegj mederdeg baij bolno shuu dee! tegeheer tegsh hem ni oilgogdono.

edgeer ni zugeer l Einsteinii ter tegshitgeleer toglosnoos garch irj baigaag sanah heregtei. ene tegshitgel uneheer unen uu gedgiig hezee ch asuuj bolno. unen buguud gerlees ih hurdtai bie baidag yumaa gehed ene tegshitgel tedgeer bied huchintei gedgiig hen ch medehgui, bidnii medeh jiriin fizik ch tend yu bolohiig hench turshij uzeegui, gerlees hurdan biet ch oldoogui, tegeheer..

_________________
http://t8m8r.wordpress.com

Tiimee uneheer baigaliin undsen huuliud ni dandaa horigiin huuliud. Gehdee edgeeriig batalgaagui ashigladag. Batalgaa ni turshilt. Turshilt hiih tusam ene huuliud iluu ondor magadlaltaigaar batlagdana.
Jishee ni deeshee shidsen chuluu zaaval yagaad dooshoo unah yostoi yum be gej asuuj bolno. Yagaad gevel gravitatsiin huch uilchilj bgaa. Tegvel gravitatsiin huuli zaaval yagaad uilchleh yostoi gej? Turshilt hiiheer l uilchileed baigaa bolhoor l. Gehdee medeej edgeer turshiltuudaas bid dandaa chuluu dooshoo unana gej helj chadahgui. Gehdee unah yostoi gedeg ni iluu magadlaltai. Unaagui jisheeg oloogui l baina.

bid fizikiin tulguur huuliudiig bid medchihvel huchtei matematik apparat ashiglan bur biology-psychology-niigmiin processuudiig ch zagvarchilj tedgeeriig tanin medeh bolomjtoi gej uzne. medeej ingesneeree tedgeer shinjleh uhaanuudiig biyee daasan sh/u bish gej baigaa bish, baigaliin negdmel bolohiig l ilerhiileh gesen hereg.

materiin orshih undsen helber ni oron zai ba tsag hugatsaa, alivaa processiig haana, hezee bolsniig, esvel bolohiig ni fizikiin huuliud heleh yostoi. tegeheer bidend bietiin haan baigaag, uil yavdliin hezee bolsniig todorhoiloh yamar neg arga heregtei. hervee yurtuntsiin haa negtee ogt hudulguungui durvuljin yum baidagsan bol buh bietiin haana baigaag ug durvuljintei haritsuulj todorhoiloyo gej togtohod hen ch durguitsehgui baihsan. getel tiim hudulguungui yum odoog hurtel oldoogui. bid Parist, esvel Londold, esvel teddugeer urgurug urtrag deer gej yarihdaa delhiitei hairtsuulj bairshliig todorhoilj bui hereg. getel delhii maani nariig toiron ergedeg. uchigdur Londongiin baisan "yag ter" gazar odoo hooson sansar baigaa. gehdee unendee nar maani bas galaktikiin tuviig toirno, galaktik ni uuruu bas yaj ch baigaa yum buu med, tegeheer "uchigdur Londongiin baisan yag ter gazar" gedgiig bid nuguu "hudulguungui durvuljin yumguigeer" todorhoilj helehed mash hetsuu bolj baigaa yum.

tegeheer yamarch baisan bietiin absolute bairlaliig tuuntei haritsuulan todorhoilj boloh "hudulguungui durvuljin yum" (buyu absolute toolliin system) baidag buguud hezee negen tsagt oldono gej itgedeg humuusiin onoliig absolutiin (unemlehuin) onol gedeg. unemlehuin onoliin buh huuliud nuguu "lag" absolute toolliin systemd jinhene utgaaraa huchintei, tegeheer buh bodlogoo absolute toolliin systemd bodood suuld ni bidnii delhii deer yu bolohov gedgiig huvirgaltaar gargaj irne gesen ug. iim uzliin tuluulugchid bol Democrit, Euclid, Newton, Maxwell, Lorentz geh met.

Harin iim absolute toolliin system gej baidaggui, buh toolliin systemuud tegsh erhtei, fizikiin huuliud ali ch toolliin systemees ajiglahad yag adilhan baina gej uzdeg onoluudiig haritsanguin onoluud gej yaridag. haritsanguin onold bodlogoo ali ch toolliin systemd bodson ur dun ni ijil baina. iim uzliin tuluulugchid ni Aristotle, Huygens, Mach, Einstein geh met.

Newtonii mechanik gej lut yum baidgaa. 1687 ond hevlegdsen Newtonii "Baigaliin filosofiin matematik ehlel" nomiig Euclidiin "Ehlel" buteeliin daraa garsan anhnii duitsehuits tom buteel gej uzdeg. Yag ene nomon deer bol absolute toolliin system gej baidag gej tunhaglasan baigaa. gehdee suuld ni Lagrange, Jacobi, Hamilton nariin lut lut ajluudaar Newtonii mechanikiig haritsanguin mechanik bolgoj uurchilsun. end inertial toolliin systemuud gedeg tusgai toolliin systemuud avch uzdeg. inertial toolliin systemuuded mechanikiin huuliud yag ijilhen baina gedgiig Galilein haritsanguin zarchim gedeg.

getel Faraday, Amper, Maxwell nar tsahilgaan soronzon ornii onoliig 1860-aad ond bolovsruulsan. ene onol maani tsahilgaan soronzon dolgion baidag gej batalsan. mun gerel bol iim dolgion yum gej uzuulsen. Maxwelliin onoloos gerliin hurd tiim baih yostoi gedeg too gardag. ene too ni bas turshilttai taaraad baidag. getel ene hurd maani yamar toolliin systemtei haritsuulj yarij baigaa hurd ve gesen asuult garna. jishee ni galt teregnees uragshaa tusgasan gerliin hurd ni gazar deerees harahad nemegdeh yostoi. tegeheer gerliin hurd geed gants too baina geheer neg l sonin. Maxwelliin onol bolohoor gerliin hurd geed gants too ugdug. tegeheer humuus gerel tarhdag efir gedeg orchin baidag buguud Maxwelliin onoloos garch baigaa hurd bol gerliin efirtei haritsangui hurd yum gej bodson. tegeheer efir geed gants tusgai "lag" toolliin system garaad irj baigaa bolhoor Maxwelliin onol ni haritsanguin zarchimtai zurchilduud baigaa met. uuruur helbel gants ter toolliin systemd l Maxwelliin onol huchintei gesen ug.

ingeed efiriig ilruuleh ajillagaa ehelsen. hervee efiriig ilruulchihvel nuguu "yamarch hudulguungui durvuljin yum" olj baigaatai yalgaagui yum chin. getel Michelson, Morley nar 1880-aad ond daraalsan mash olon turshiltaar efir gej baihguig batalsan. ted gerliin hurdiig uusgegchiin hurdnaas hamaaralgui baigaag batalsan. Maxwelliin onoloos garsan shidtei gants too maani yuruusuu uurchlugduhgui baisan. galt tergen deerees tusgasan gerel galt tergen deer ch, gazar deer ch yag adilhan hurdtai. ene onisgiig tailah gej olon huuhduud oroldsoon.

tedgeeriin neg ni Albert Einstein baij. ter inertial toolliin systemuuded (mehanikiin tudiigui) fizikiin buh huuliud yag ijilhen baih yostoi, tegeheer Maxwelliin onol "taivan" toolliin systemd huchintei yum bol, ug onol zuvhun "efiriin" toolliin systemd bish, buh inertial toolliin systemd mun huchintei baih yostoi gej uzsen. tegeed zurchild hurehguin tuld, bidnii umnu ni hereglej baisan 2 inertial toolliin systemiin hoorondoh Galilein huvirgaltiin huuli bol buruu yum gej uzeed, tuuniig shine huuli boloh Lorentz huvirgaltaar solison. Ene ni hun turulhtnii oron zai tsag hugatsaag uzeh uzliig orvongoor ni erguulsen yum.

Odoo ued Einsteinii haritsanguin onol ni turshlagaar mash nariin batlagdsan buguud hun turulhtunii oyun uhaan husel temuulliin negen baharhal bolj yavah uchirtai yum.

Гэрлийн хурд єєрчлєгдєж байгаа юу



Гэрэл хоёр тэрбум жилийн ємнє одоогийнхоос бага хурдтай тардаг байсан. Хоёр тэрбум жил гэдэг сансрын хэмжээсээр бараг єчигдєр гэсэнтэй адил гэсэн шинэ онолыг эрдэмтэд дэвшvvлж байна. Хэрэв энэ батлагдвал А.Эйнштейний харьцангуй онолоос эхлээд физикийн олон зvлйд єєрчлєлт орох гэнэ.
Гэрлийн хурд онолын хувьд тогтмол байх боломжгvй гэдгийг эрдэмтэд эрт мэдэж байсан. Гэвч одоо хэр нь баттай нотолгоо олж чадаагvй байжээ. Америкийн эрдэмтэн Стив Ламоро, Жастин Торгерсон нарын судалгааны дvнд гэрлийн хурдыг тодорхойлогч зарим нэг тогтмол хэмжээс ваакуум дахь гэрлийн хурд єєрчлєгдєж буйг харуулж чаджээ.
Yvнийг тэд альфа хэмжээсийн тусламжтайгаар тооцоолохыг хичээсэн байна. Альфа нь ойролцоогоор 0.00729735-тай тэнцvv, гэрлийн хурдтай урвуу хамааралтай, Планкийн тогтмол болон электроны цэнэгээс хамаардаг хэмжээс юм. Тvvний хамаардаг гэх эдгээр хэмжигдэхvvнээс сvvлийн хоёрыг нь огт єєрчлєлтгvй тогтмол байж чаддаг найдвартай гэж тооцдог юм байна.
Uunii daraahan gerliig tur zuur barij chadsan turshilt deerh erdemted hiisen! Ter medeeg olj chadsangyi!

_________________
Buruugaa ehleed ooroosoo hai!

Hyazgaargyui yurtuntsiin hyazgaariin tsaana garna gej ugui baih aa... Shuluunaar yavj chadahgui, tataltsliin huchnii ulmaas chiglel ni uurchlugdunu sh dee... (deerees ni hulgii ni mass ni asar tomrood irne, neg yosondoo tatalsliin huch ulam ihesne.)
gerliin hurdtai tentseheer tsag hugatsaa zogsdgiig sain medehguim aa, tegshitgeleer bol t=0 mun l doouu, gehdee tegeed hulug dotorhi yum zogschih yum bol tegeed l yur ni oilgomjgui bolood irj baigaaz dee...

Time dilation ii tomyogoor, hervee yamar negen biyt gerliin hurdaas iluu hurdtai yavj baina gej uzvel, yazguur door surug too garaad irdgiin, neg yosondoo huurmag tsag hugatsaa garaad irne, teriig ni bid nar medehgui... Tiim bolohoor manai ogtoroguid gerliin hurdnaas iluu yum baih bolomjgui...
Mun gerliin hurd ni ajiglagch haana baina, hedii hurdtai yavj baigaagaas ul hamaaraad bainga togtmol baidag bolohoor bolomjgui gej uzsen. (Gerliin hurdnii hagastai tentseh hurdtai yavj bailaa ch bid nar gerliig 300.000 km/s gej l hemjine)

E=mc^2. Ene E dotor potential energiig ni oruulj tootsdogu? Enenees l hamaarah yum shig bgaan. Oruulahgui l bgaa yum shig sanagdaad bgaan. Jishee ni feinman ertontsiig teg energytei baih bolomjtoi gej helj bsn yum bna lee. Ooroor helbel potentsial energy ni kinetik energytei ni tentsuu. Tegeed kinetik energy ni mc^2 tai tensuu. Tegvel ertots masstai mortloo energygui baih bolomjtoi.

Xarin tiim ee. Er ni biyeiin Potential Energy -g yamar toolliin System ashiglaj togtoodog yum?
Toolliin System burt oor oor baij taarmaar yum shig sanagdaad baigaan.

Getel biyeiin Kinetik Energy -g boloxoor ali ch toolliin System -d E=mc^2 gej uzeed baix shig baidiin.

End Kinetik & Potential Energy -n xoorond bas neg sonin asuudal uuseed baigaamaa.

E=mc^2 tomyond E ni bieiin buh energy shuu dee. tegeheer potential energy orolgui yahav. ene tomyo bol zugeer yamar ch energy inerts-tei baina gesen ug shuu dee. Feynmanii helsen unen bol yurtuntsiin mass ch mun teg bh yostoi.

uunees gadna jinhene relative onold bol potential energy gej bhgui. klassik potential energy gedeg maani bietuudiin hariltsan uilchleliig hyalbarchlan tootsohiin tuld oruulj irsen oilgolt buguud zuvhun relative bus oiroltsoolold huchintei. relative onold bol bietuudiin hariltsan uilchlel tugsgulug hurdtai tarhah yamar neg ornii tuslamjtai yavagdana, agshin zuuriin hariltsan uilchlel gej bhgui. hervee relative onold klassik potential energy-d hargalzah zuil yu ve gevel ornii uuriinh ni energy-iig avch uzeh heregtei.

energy bol materiin shinj chanar bolohoos materi uuruu bish shuu dee

Chi jaahan buruu oilgoson yum bish uu?Ter gerliin hurdnaas iluu hurdan yum baij bolohgui gedeg chini chinii heleed baigaa shig haritsangui yumiig heleegui baih l daa.(Oguulber jaahan balai bolchloo.Gerel ch gesen haritsangui ni haritsangui l daa hehehe,...)

ertunts minii bodloor toirog dugui bj boloh taltai, jishee ni neg jijig garig ter deer yariad bgaa gerliin hurdaar hudluy. ter zugeer toirog zamaar yavaad yamar neg t hugatsaanii daraa anh hudulsun gazraa ergej irne, ene chigleleesee hezee ch gajahgui. haashaa ch yavsan toirog.

T.G ta uneheer gaihaltai hariulah yum.
bi neg zuiliig asuuya. uil yavdliin konus gej baidag shuu dee. tend konusiin dotorhi A tseg deerhi uzegdel ni konusiin oroi geh O tseg deerhi uzegdlees hamaardag. getel konusiin gadna bolj bui yamar negen C tseg deerhi uzegdliig nogoo O tseg maani todorhoilj chadahgui shuu dee.
hamgiin sonin zuil ni konusiin dotor baigaa A uzegdel ni oor konusiin oroi boloh O' uzeglees hamaarch boldog yavdal yum. ene ni neg uzegdel 2 oor, biye biyeneesee ul hamaarah tiim uzegdluudiin shaltgaan bolj bolno gesen ug. end O, O' gesen hoyor konus ogtloltsol dotorhi buh tseguud terhuu O bolon O' tseg deerhi uzegdluudees hamaarna gesen ug bolj taarna. ene ni etsestee yu gesen ug boloh ve?

O ba O' tseguud deer oroitoi 2 (eyreg) konusiin ogtloltsold bui tseguud deerh uil yavdluud O ba O' tseguud deerh uil yavdluudaas hoyulangaas ni hamaarna. O konusaas O' konusiig hassan yalgavar deerh tseguud zuvhun O tsegees hamaarna. mun O' konus dotor O tsegees hamaardaggui tseguud baij bolno geh met.

mun yamar neg A tsegees hugatsaanuu butsah chigleld gerliin konus tatval ter konus dotorh tseguud ni A-iin shaltgaan boloh buh uil yavdluudiig aguulna. A deer bolj bui uil yavdal ter konus dotorh buh tseguudees hamaarna gesen ug. ter tseguud ni hoorondoo hamaaraltai baih albagui. Neg uil yavdliin shaltgaan ni hariltsan hamaaralgui olon uil yavdluudiin combinatsi baij bolno shuu dee.

EPR buyu kvant teleportationiig ashiglaval uil yavdliin konusiin gadna baigaa bied ch gesen uilchilj bolmoor yum shigee? Tegheer uil yavdliin konusiin gadna baigaa biet konusiin tovtei uchir shaltgaanii yamar ch holboogui gedeg ni ergelzeetei sanagdaj baina. Harin medeeleliig gerliin hurdaar damjuulna gedeg bol ergelzeetei l dee.