#AsuultSambar :

NCA_D
Yaah geed baigaa ni yuruusoo oilgogdohgui yum.

Communismd darluullaa geed 1990 ond Ardchilal gargasan. Ardchilal garchlaa saihan amidraya getel communismd baisnaasaa doroitloo. Odoo 15 jiliin daraa avilgald darluulaa geed BAS neg huvisgal hiine gene. Arai gej olson Ardchilal buruudaad baigaa yumuu?!

Bolovsroliin huvisgaliig yaaj hiih chine ih sonin baina. Mongold barag buh hun ih surguulid surdag. Baahan diplomtoi ajilgui humuuseer duurch baigaa ni odoonii uzegdel.

Avilgaliin orchind osoj tornison humuus avilgaliin esreg yaaj temtsehee meddeggui. Yamar niigem baiguulah gej baigaagaa ch oligtoi tolovloogui. Har bagaasaa ariin haalgaar ogch avaltsaj hunii zeregt hursen humuus bolohoor oor niigem medehgui.

Yum li bol MAXH Enhbayarruu hashaanii banhar shig sohroor dairdag. Oorsdoo zasgiin erhend garahaar yu ch hiij chaddaggui. 96-00 onii yavdlaar uuniig harj bolno.

Ardchilal Ardchilal geed uria loozon bariad yavaad baidag humuus ulsiin bayalag tsoon hunii gart ochloo gej gunshdag. Ugaasaa ardchilal capitalism niigemiin tsoonht horongiig hurimtluudagiig medmeer yum!

Tsoon humuust bayalgiig hurimtluulahgui geed baigaa yum bol yah yostoi ve? Tegsh huvaadag ardchilal gej baihgui shtee.

Ardchilal yagaad Mongold ingej dampuursan be gevel bid gadnii modeliig sohroor ashiglasan yum. Orgon tseejtei ondor nuruutai Amerik hunii hurmiig Mongol hund omsuuleh geed taarahgui baina.

Harin oorsdiin ontslogt tohiruulan OORSDIIN ARDCHILSAN NIIGMIIG buteeh heregtei baina!

End neg zuiliig oilgoh heregtei. Amidral gedeg urgelj ta nariinh shig bish. Ter tusmaa Mongold ta nar shig idej uuh, oroh orondoo sanaa zovoltgui nom setguul unshij moroodliin yurtontsod amidrah bolomj tun baga.

Bolovsroliin huvisgal geheer nom sonin erguulsen, Mulguu shig 4 mortoor yarisan, Etna shig famous quote durdsan, Nash shig hovor zurag gaihuulsan baahan saihan humuus bii bolgii gej bodood baigaa bololtoi.

Tegeed hen ni uher mallaj, gudamj archij, talh barij ta nariig tejeeh yostoi ve?

Unen heregtee surguuli baiguullaa gehed mongo, surya gehed bas l mongo shaarddag. Etssiin bulegt hen mongotoi hunii huu surguuli bariulj, surguulid ordog ni ardchilsan geh niigmiin tavij ogson jam.

Hun bur zohih medlegtei, deed bolovsrold hamragdah buren bolomjtoi, yag ta nariin yariad baigaa HUVISGALIIG 1921 ond buteechihsen yumaa. Gagtshuu ta nariin odoo avilgaltai gej MUULAAD baigaa ardchilsan capitalist niigem chine 15han jiliin dotor 70 jil buteesen zuiliig humaj duuslaa!

Bid nar hichneen yum medeed amidrald, ter tusmaa Mongoliin amidrald heregjihgui yum suraad demii gedeg heluultgui oilgomjtoi. Bid nar gadnii soyold shumban sursnaas oorsnii seheen amidruulah tasagt hevtej bui soyoloo sudlah ni uls undestnii tsaashdiin hetiin tolovt zuitei.

Hichneen saihan bolovsroltoi medlegtei baigaad teriigee AJILUULJ chadahgui niigem baival yamar ch ashiggui. Tiim bolohoor AVILGALIIG hamgiin turuun onoshilj darya, tehdee neg buleg hunluu het tuilsharahgui temtseye, Ardchilal Ardchilal gej chih duliiruuleh met orilohoo bolyo, unen bodit baidliig boditoor ni harya.

Mongol ontslog, Mongol gene, Mongol mentalitet, Mongol uhamsar, Mongol blah blah blah ...

Odoo ene ugsees unendee zalhaj baina. Yarial baina yarial baina. Odoo suuldee ter ni bur daamjraad Mongolchuud bid baruunii shar ustey, tsenher nudtey hulgaichuudiig bodvol Chono Buga hoyoroos mutatsiin argaar gargaj avsan jinhene sod humuus gedeg bolson baina lee. Hiirhlees galzuurliin baidald parallel shiljilt hiij baigaa ni ter.

Tegvel unuu yamar ch nuhtsuld dasan zohitsood amidrah chadvartay nuudelchdiin ontslog ene ter ni haachsan be? Bid yagaad udii boltol democracy-giin ur shimiig ni tsugaaraa hurtej chadahguy baina ve?

Asuudliin gol ni Mongol hund zoriulsan Mongol Ardchilal baihguy baigaadaa bus, yuruusuu anhnaasaa bid nar ardchiilsan niigmiinhee system-ee (foundation) buruugaar tavichihsand baigaa yum. Uuruur helbel buruu huulsan! Buh onrii huuliudiin hamag ololttoy taluudiig ni tuuverleed huuli gargaj baina gesen chini yasan baih uu? Ted nar ni amidral deer heregjdegguy. Heregjlee gehed bie biesee shal uur uur huuliud tul bie biedee zohitsdogguy. Ternii orond bid shuud l neg orniig huulbarlah baisan yum. Huulsan yum bol huulsan shig l huulah heregtey shd. Lav l ingej orontsog buteeh ali esvel orig Mongol brand gargah gej uhantaj baihiin hajuud hamaaguy uhaalag alternative.


Harin Confidence-iin bichsen zuiliig minii bie neleed zuv zuil gej bodov. Ugaasaa odoo baidal huvisgal hiiheer hemjeend ali hediin hursen.
Mongold unuudur shudraga yos gedeg zuil unendee asar oilgomjguy bolchihson. Turiin buruu mechanism-aas bolood humuust bureaucracy-gaas bultah bolomjiig hahuuli avah zamaar (ene ni hahuuli uguhguy baih process-oos ihenhdee hyamd tusna) olgoj baigaa penpusher shudraga uu ali esvel UIH-iin gishuud ogtsroh heregtey gej gadaa orilj baigaa buntovshik shudraga uu? Minii oilgosnoor bol Confidence ene hoyoriin zaag yalgaag ni gargah, niigemd uuriin gesen moral, yos surtahuuniig bolovsroloor damjuulan togtoono gesen baina

Student gehed ovoo urt zuiliig ovoo sain bichdeg boljee Good work Nash Nasaa dooguur zuraas D gees hamaagui der bichij... uchir ni eruul saruul uhaanaar yag parallel baidlaar harj bichsen bna. getel Nasaa dooguur zuraas D het uzen yadah uguisgeliin uguisgeliin huuliig bariad bna

NASH iin nom erguuleh erdem nadaas hetiidej ...

Nasaa dooguur zuraas D!!! chamd gej helehed 4 murtuur barag l bichdeggui bichsen bailaa ch ter ni 5% s doosh ezelhuuntei baigaa. 2 rt demii demii yum yarij baij uuruu l onigoond ordog bolohiig anhaaruulya. zugeer ter heden sex buland aa ohid huuhnuudee changaasan ni deer end udval cham shig humuusiin RAM hurehgui, CPU chini halaad sens chini shatna !!! Anhaaruulsan shuu!!!

BTW, Bolovsrol muu heveer bailgahiig husdeg ni hagas bolovsorson etgeeduudiin husdeg zuil busdaas iluu heveer baihiigaa suraltsaj bus booj hangadag etgeeduud baidag yum ... Busdad bolomj olgo gej hezee ch uildel hiideggui bugd miniih gesen hiirhel shuu dee.

Ashigt maltmaliin huulid uurchlult oruulahiig huseed baigaa humuus yu husej ban ve? Uhaangui mulguu tolgoitoi baij baij huvisgalch boloh gsn dur uzuulj bna!!! ted heniig zailuulj heniig oruulj ireh geed bna!!! Chinese uud MGL ulsad bid 60% g ugnu gej amalj chadah l humuus gehdee tednii huvid amlalt baitugai geree heleltseer geree heleltseer shig baidagguig anhaaraar ... humuus amarhan ugaalgachih yum daa ihenhdee amar ugaalgahgui gej l bolovsroliig demjih geed baigaa yum.

1. Mongol gedeg ugnees zalhaj baival bol Mongol bish bolj baigaa yum baina.

2. Haana ch tsohitsdog gej geography tsag uuriin hureend yaridag bolohoos busad zuiliin huvid yaridaggui.

3. Borte chono Goa marlaas uussen gediig chi ORCHUULAAD hachin bolgood yarichihlaa. Ertnii Mongolchuudiin undes ugsaagaa tailbarladag baisan domog yum shuu dee.

4. Shuud huulna gedeg chine denduu LUNATIK baina.

5. Bolovsroltoi saihan ih yum meddeg bolchloo gej bodyo, ter chine yaaj Mongoliig avilgalaas gargah yum be?

Ta bolchimgui ugen deeree degeeduulsen bol yadaj er hun shig huleej av. 2 3 paragraphaar ilt huviin dairalt hiigeed yah gesen yum be.

Yag yaaya geed baigaa chine yurusuu oilgogdohgui baina. Uyangiin halilt ih baina.

Bolovsroliig iluu ahitstai demjii gedeg bol ugaasaa Mongol ornii gol zorilguudiin neg.

Ugaasaa oilgomjtoi bolovsorliin bair suuriig dahin davtaad baigaa yumuu. End hen ch bolovsroliig busdaas taslaya geegui. Harin 1990 on garsnaas hoish MASH OLON toonii huuhed bolovsrold hamragdahaa boliloo.

Mongotoi humuusiin huuhed l sain surguulid ordog ni nuuts bish shtee. Dund surguuliin system shalandaa buugaad end tend huviin surguuliud nemegdlee. Tend ni zovhon mongotoi humuusiin huuhed yavdag. Hamag sain bagsh nariig ni mongoor zodood avchdag bolohoor yavdag huuhduud ni yu ch surdaggui tegeed ulsiin surguuli shalandaa buudag.

Herev bolovsroliig tsar hureetei hurgeye gevel

1rt huuhed bolgoniig surguulid hamruulah
2rt Huviin surguulid niitiin huuhdiig hamt surgah esvel tatan buulgaj bagsh bolovson huchiig usliin surguulid ajilluulah
3rt deed surguuliiin HANDIVIIN angiig tsutsalj, buh oyutniig shalgaltiin jurmaar elsuuleh
4rt deed surguuliig unegui bolgoh.

iimerhuu alhamuud baina.

Asuudliin gol ni Mongol hund zoriulsan Mongol Ardchilal baihguy baigaadaa bus, yuruusuu anhnaasaa bid nar ardchiilsan niigmiinhee system-ee (foundation) buruugaar tavichihsand baigaa yum. Uuruur helbel buruu huulsan! Buh onrii huuliudiin hamag ololttoy taluudiig ni tuuverleed huuli gargaj baina gesen chini yasan baih uu? Ted nar ni amidral deer heregjdegguy. Heregjlee gehed bie biesee shal uur uur huuliud tul bie biedee zohitsdogguy. Ternii orond bid shuud l neg orniig huulbarlah baisan yum. Huulsan yum bol huulsan shig l huulah heregtey shd. Lav l ingej orontsog buteeh ali esvel orig Mongol brand gargah gej uhantaj baihiin hajuud hamaaguy uhaalag alternative.

Buh ornii huuliudiig huulaad tavichihsan gej henbugai ni heleed bna aa ? Bas ter neg ornoos oligtoihon huulna geheeree yag yadiin ? Aray nuguu buur deer yeiin sedev deer Blood Code gegch-n bichsend itgeed bgaan bish biz dee ? Undsen huulia Amerikaas, Irgeniihiihee Germanaas, eruugee Orosoos huultsan geed bichtsen bsan. Tegeeguy gedgiig ni duriin huuliin nom avaad harahad oilgomjtoy sht.

Unuudriin Mongoliin huuli togtoomjiig "eruul nudeer"-harval uneheer bolomjiin. Undsen suuri ni sain tavigdsan. Gehdee, asuudal yundaa bna geheer, yagaad huuli heregjihguy bna ve geheer :

1. Bidnii eruusuu anhnaasaa hiij chadaagui, chaddagg ch ugui neg zuil bol HUULI ZUIN TEHNIK gegch yum aa. Ene ni alivaa huuliig uyaldaatay, hoorondiin zuil zaaltuud ni zurchilduhguy, logic daraalaltay bolgoh gol factor bdag. Tovchxondoo alivaa oilgoltiig negmur bolgono gsn ug. Jisheelbel eruugiin baitsaan shiitgeh huulind : "Gemt hereg uildsen ni hangalttay notloh barimtaar togtoogdoj bna gevel hereg burtgegch, murdun baitsaagch ni sejigtniig NEN DARUI barivchilj bolno"-gesen zaal bailaa gej bodoy. Ene zaaltad bgaa NEN DARUI gedgiig yamar hugatsaa gej oilgoh ve ? Ihenh humuus ter dor ni l hiihiig oilgodog. (Eruugiin erkhzuin praktikt) Getel Zahirgaanii hereg hyanan shiidverleh tuhay huulind : "Zahirgaany bguullagiin huuli bus uil ajillagaany talaarhi irgenii gargasan gomdliig holbogdoh erh buhii alban tushaaltan hyanan uzeed NEN DARUI medegdene"-gesen zaaltad bgaa NEN DARUI-g bolohoor 0-72-tsag gej oilgoj bh jisheetey.
Tegeed neg asuudal uuseheer huulia hun bur uur uuruur tailbarlaad, uur uuruur oilgood, ingesniihee undsen deer ulandaa gishgeed bgaa yum aa. Uuniig ni zasch zalruulad, oilgoltiig ni neg mur bolgodog zuil ni HUULI ZUIN TEHNIK gegch boloi. Tehnikiig ni hugjuuleed ugvul Parliament-n gishuud huulindaa neg l NEN DARUI-g suulgaj ugnu shuu dee.
USA bolon busad uls ornuudad bol HUULI ZUIN TEHNIK-g irgeded oilgomjtoy, Parliament-d hurteeltey negmur bolgoh uureg ni DEED shuuhed ni tuvlurdug. Manayd iim togtoltsoo bii bolovch (Ulsiin deed shuuh huuliig tailbarladag) haramsaltay ni deed shuuh huuliig tailbarlah zavguy, baahan hereg margaand daragdaad suudag avai...

2. Irgediin bolood, huulichdiin ERKHZUIN UHAMSAR gegch chuhal zuil bii. Erhzuit tur hugjuud, ardchilal batalgaatay bolchihson uls ornuudad bol irged ni huuliig uuriinh ni tuluu batlagdsan zuil gedgiig meddeg bolohoor dagaj murddug, huuliin zasaglaliig deedeldeg. Mongold :

A/ Erkhzuig het uguisgedeg-Huuliig ulandaa gishgej, tanil tal, hamaatan sadan, mungutey bol yu ch hiij bolno gej uzegsed (Diilenh olonhi ni)

B/ Erkhzuig het tuilshruulagchid-Buh zuil huuliin daguu bh yostoy geed, heregjih batalgaa, amidraltay zohicson bdald ni anhaardagguy huurugchid (Mash baga, gehdee bii)

Uun deeree undesleed huuliig uurt ni zoriulagdsan bish, Parliament-n gishuudiin hen negend zoriulan batalsan zuil hemeen uzej, ali boloh tuunees gaduur amidrahiig husdeg. uun deer ni deer duridsan huuli zuin tehnik hugjuuguin hargaygaar hoorondoo avtsaldaa muutay huuliud, yos zuiguy huulichid 2-ni nermees bolj HUULIIN ner hundiig unagaadag

3. Huulich bolovson huchin beldej bui system ni asar hotsrogdson-Er ni alivaa ulsiin huulichdiig bol ter uls ni l beldeh uchirtay. Tiim ch uchraas Germand yum u USA-d huulich bolson hun, yalanguya Undergraduate bolson hun Mongold ireed nutagshihad hetsuu l bh bolov u. Ugaasaa huuli gedeg ni niigmeesee urgan gardag zuil uchraas, tuhain niigmiinhee heregtsee shaardlagiig mederdeg, boloh bolohguig ni tootsdog gedeg utgaaraa huulich mergejiltnee uls oron bolgon belddeg ajguu. Undergraduate-s tsaash bol todorhoy chigleleer mergeshih, esvel sudalga hiih zorilgoor gadagshlah eseh ni tuhayn hunii hereg. Uund HUULIAR surah, EDIIN ZASGAAR surah 2-n yalgaa gardag.
Ali ch ulsad huuliin oyutan bh ni uuruu neg talaas ner turiin hereg ch, nuguu talaas uneheer TAMLAL bh yostoi. Hunii amidraliig shiiddeg emch, huulich 2-oo uls oron tegj shahaj shaardahguy bol uur heniig ch tegeh yum bilee. Uuniig zarim ornbii jisheen deer avch uzey :

A/ USA-Huuliin angid elsen orohiin umnu zaaval college tugssun bhiig shaarddag. Shuud high school tugsuud J.D elselted oroh erhguy agaad, J.D degree avahiin tuld 3-jiliin tursh uneheer ih hudulmurludug. Daraa ni BAR-n shalgalt gej har darsan zuud bna. Ene metchilen asar olon shalguur, shguultuuriig davj baij, buren tuluvshij bj arai gej neg yum huuliin mergejleer ajillah erhtey bolno. Negent iim hund shalguur davsan bol tsalin ch bas bolomjiin.

B/ Germany-End Mongoloos huuliar Master hamgaalsan geed bgaa humuus bol Mongold irj, career-aa usguh l zorilgotoy yu gehees, Germanii huuli zuin bolovsroliin systemiig davchihsan gsn ug bish yum aa. Huulich bolohiin tuld dor hayaj 6-jil surch, daraa ni 2-jil praktik ajiltan hiij, daraa ni ulsiin neg, hoyordugaar shalgalt uguh yostoy.

C/ France-Ted huuli zuin bolovsroloo 6-ded hesegt angilna. Tuhain huuli zuin mergejleer suraltsah gej bui hun undergrad, grad eter ni hamaaguy yu medej bgaagaar ni angildag. Ogt uur bolovsroliin system. Tiim ch uchraas unuudriig hurtel Mongoloos barag neg ch hun France-d huuliin chigleleer surch chadahguy bgaa. Yag haanaas ni ehlehee meddegguiy uchraas

Getel Mongoliin huuli zuin bolovsrol yamar bilee. Hediigeer Mongoliin shuuh, procurort ajillah, gants neg company-d huuliin zuvluh hiigeed talhnii munguu olchih yum surdag ch gsn, deerhi uls ornuudiinhtay haritsuulahad daanch emgeneltey bna daa. Neg yeee bodvol erkhzuit tur, ardchilal, erh medel huvaarilah onol, irgenii niigem, Hans kelsen, Hart, Ronald Dworkin gedeg heden neriig tseejilsen yum daa gej bodood l shulsee zalgiad, duugui ungurnu uu gehees, Mongold beltgegdsen bolovson huchniig yamar bolovson huchin geh ve dee. Adaglaad mani met ni asar zavtay ene forum etert 1500 bichleg uildtsen yavj ene ter....Tsaashdaa ene systemiig uurchilj, surgaltiig hek akademik bish, praktiktay, amidraltay, ur duntey bolgoh heregtey. Nomiin san, internet, surah orchin nuhtsul, oyutnuudiin hicheel zutgel geed olon zuiliig uurchluh heregtey.

4. Ene bugdeesee bolood Mongoliin huuli zuin system Institutional bdlaaraa bol Amerikaas ch iluu bgaa atlaa Functional bolohooroo Hyatadaas dor baidald orchihood bna. Mongold unuudur shuuh bna u bna, Prokuror bn u bna, Erunhiilugch bna u bna, haritsanguy sain batlagdsan huuliuyd bna u bna, buh yum bii. Haramsaltay ni Functional buyu yag Amerikt ter bguullaguut, institutsiud yamar chig uureg guitsetgedeg tiim utgaaraa bna uu geheer ugui yum. Bur orvongooroo ogt uur yum. Amerikt shuuh ni irgediinhee erhiig hamgaalah gej orshdog bol, Mongold ogt uur yum hiih gej orshdog. Amerikt tsagdaa ni irgenee hundeldeg, huuliig sahiulagch bdag bol, Mongold tsagdaa ni irgediin DARGA, huuli zavhruulagch bdag.

Iimees bid odoo eldev bguullaga bguulah geed bh shaardlagaguy. Bgaa huuli, durem, bguullagiinhaa Funkts-g l anhaarah heregtey shig. Avilgaliin esreg bguullaga bguulna geed bgaa ter humuus ch gsn uuniig bodoh l heregtey. Dahiad l neg institutsi yarij bn. Ter chini dahiad l neg huuli zavhruulagch bolno. Negent bguultsan ene shuuh, Parliament, busad bguullaguudaa fuinktsiinh ni daguu ajilluuldag bolgoh yostoy.

Ene metchilen eldev yum yarij bolohoor l bna

Stoic

Ulaanbaatar

Confidence Stoic hoyor sain bichij ee. Unshiv taalagdav...
Bas yun Blood ene ter bolood yavchihav? Undsen Huuli batlagdsanii 10 jiliin oi geed ter uyeiin deputat-uud geed yusun shidiin nuhduudiin material neg heseg sonin hevleleer ih garsan daa. Ter uyer tedgeer nuhduud busad ornuudiin huuliin ali ololttoy tal-iig shingeej batalsan huuli geed l neg bus udaa yarij bichij baihiig ni harj baisan yum. Deerees ni Chimid guay ch iimerhuu utgatay zuil duridaad unguruh shig bolno lee. Gehdee bi buruu oilgoson baij bolno l doo. Huuliin chigleliin huntey margaad yahav Gol ni bi teruugeer Mongolchuud yumiig Mongol bolgoj huulah geed ih alddag gedgiig l haruulah gesen gedgiig oilgono biz
_________________
Таны гарын vсэг хэт мяа байна

Ene ali deer Asuultiin Freedom (Achbold) gishuunii bichij baisan zuil. Zugeer sonirholtoy baih bolov uu geed end tavilaa.

Суурь боловсролынхоо системийг засварлах нь

Юу нь болохоо байчихав даа? Монголын боловсролын системийн бэрхшээлvvд

Цєєн хэдэн сурагчдыг эс тооцвол хvvхдvvдийн маань олж авсан эрдэм мэдлэг, сурлага vнэхээр муу байна. Шалгалтан дээр хуулдаг болохоор сурагчдийн жинхэнэ эрдэм мэдлэгийг шалгахад хэцvv. Харин олон сургуулиуд шагналын тєлєє єрсєлддєг (тиймээс бараг хуулдаггvй) Хан-Уул дvvргийн математик, монгол хэлний буухиа шалгалтан дээр ихэнх сурагчид унасан. Сурагчдын сурлага муу байгааг та энэ мэт олон жишээ хэлvvлэхгvйгээр мэдэж байгаа.
Ихэнх сурагчид дvн гаргах, асуугдах vед хичээлээ цээжилчихээд л дараа нь мартчихдаг. Ємнє нь vзсэн хичээлvvдээ мэддэг нь цєєхєн. (Математикийн хичээлийг эс тооцвол.) Хvvхдийн хамгийн их юм сурдаг энэ алтан цаг vе, энэ алтан 10 жилийг ингэж vрж, сурагчдынхаа ирээдvйг баллаж болохгvй.
Монгол улсын боловсролын системийн гол зорилго бол ард иргэдээ боловсролтой, чєлєєт нийгмийн хариуцлагатай иргэд болгох. Олгож буй боловсрол нь чанартай, хаана ч vнэлэгддэг байх хэрэгтэй. Тэгж байж л Монгол улс дэлхийн бусад орнуудтай мєр зэрэгцэн хєгжиж чадна.

Энд хэн буруутай вэ?

Vзvvлэлт хангалтгvй байна гэдэг нь биднийг нэг л дvгнэлтэнд хvргэж байна. Бvхэл бvтэн Монгол улсын боловсролын систем маань алдаатай байна. Энэ систем Монголын ард тvмний ємнє буруутай. Энэ систем бидний ємнєх болон єнєє vеийнхнийг архи уудаг, тамхи татдаг, зодоон цохион хийдэг, хариуцлагагvй, харьцангуй эрдэм мэдлэггvй болгосон. Би л лав миний хойч vеийн дvv нар, vр хvvхдvvд энэ хоцрогдсон системээс болж ийм хvмvvс болж єсєхийг хараад сууж байж чадахгvй.
Систем буруугvй гэвэл хэн буруутай вэ? Эцэг эхчvvд, сурагчид уу? Зарим хvvхдvvд эрдэм мэдлэгтэй болж, амжилтанд хvрч болоод л байна. Тэгэхлээр тэр юу ч сурдаггvй сурагчдын л буруу байх. Эсвэл тэр хvмvvжил олгодоггvй эцэг эх буруутай. Гэтэл (1) Tэр хариуцлага сул эцэг эхчvvд єєрсдєє энэ системийн vр дvн. (2) Бид бvх ард тvмнээ хариуцлагатай, эрдэмтэй сайн хvмvvс болгох зорилготой мєртлєнгєєсєє ийм алдаатай систем хэрэгжvvлчихээд, энэ системээс арай гэж гарч ирсэн хэдэн сурагчдын нэрээр бусдыг нь буруутгаж болохгvй. (3) Суръя гэсэн ямар ч сонирхол алга. Эцсийн эцэст физик сонирходоггvй хvнд оптик заах ямар хэрэгтэй билээ? Vнэнийг хэлэхэд эцэг эхчvvд, сурагчдад амжилтанд хvрэх боломж бага байна. Vгvй ээ, систем буруутай.
Багш нар уу? Магадгvй ихэнх багш нар муу багш нар байж болно. Гэтэл (1) Багш нар бас л энэ системийн vр дvн. (2) Багш нарт єєрийнхєє заая гэснийг заах эрх чєлєє алга. (Энэ бол хамгийн гол шалтгаан нь.) (3) Сайн багш байсан ч сурагчид нь хичээл дээрээ vймvvлээд багш хvн заримдаа багш биш харин шоронгийн хуяг цагдаагийн ажил шиг ажил хийх шаардлага гарч байна. Vнэнийг хэлэхэд багш нарт ажлаа жинхэнэ ёсоор нь хийх боломж бага байна. Vгvй ээ, систем буруутай.
Монголын ард тvмэн бол авъяас билэгтэй, саруул ухаантай ард тvмэн. Энэ их авъяас билэг, саруул ухааныг амжилт болгон хувиргаж чаддаггvй энэ системийг єєрчлєх, шинэчилэх цаг болсон.

Системийн буруу юунаас vvдэлтэй вэ?
Систем маань нийт ард тvмний хvсэл эрмэлзэллийг хангахад биш харин энэ системийг удирдан явуулдаг хvмvvсийн хvсэл эрмэлзэллийг хангахад vйлчилж байна. Монголын сурагчдад, эцэг эхчvvдэд сонголт алга. Чєлєєт сонголт боловсролд алга. Чєлєєт сонголт байхгvй болохоор л сургалт чанаргvй байна.
Боловсрол бол зах зээл. Энд зах зээлийн бvх хуулиуд хэрэгжиж байдаг. Сургуулиуд болон багш нар бол vйлчлэгчид нь, багш нарын сурагчиддаа олгодог эрдэм мэдлэг, хvмvvжил бол бvтээгдхvvн нь, харин эцэг эхчvvд, сурагчид бол vйлчлvvлэгчид нь юм. Монголын боловсролын зах зээлд сонголт байхгvйгээс болж єрсєлдєєн алга. Чанар єрсєлдєєнийг дагана гэдэг бол зах зээлийн хууль. Тєр єнєєдєр ард тvмний боловсролд монопол тогтоож, ард иргэдийн маань авьяас билэг, саруул ухааныг хязгаарлаж байна.
Єнєєдрийн Монголын боловсролын систем бол социалист загвартай систем. Бид 80-аад оны сvvлээр социализм буруу гэдгийг ойлгосон. Тэгээд бид идэх хоол, ємсєх хувцасны гэх мэт амьдралын бусад хэрэгцээнийхээ зах зээлийг шинэчилж чадсан мєртлєнгєєсєє боловсролынхоо зах зээлийг л шинэчилж чадаагvй.
Тиймээс єнєєдєр бид энэ социалист загвартай боловсролын системээ халж, чєлєєт боловсролын системийг байгуулах хэрэгтэй, ёстой, шаардлагатай. Заавал! Эс бєгєєс манай улс хєгжихгvй. Яагаад гэдгийг тайлбарлая.

Чєлєєт боловсрол гэж юу вэ?
Єнєєдєр 10-н жилийн сургалтыг ард тvмний татварт тєлсєн мєнгєєр санхvvжvvлж, удирдан явуулдаг. Тиймээс ч 10-н жилийн боловсрол vнэгvй биш vнэтэй юм. Эцэг эхчvvд хvvхдvvдийнхээ сургалтын тєлбєрийг шууд биш ч татвараар тєлдєг. Ер нь vнэгvй юм гэж байдаггvй.
Эцэг эхчvvд хvvхдийнхээ сурдаг улсын сургуулийг чанаргvй гэж vзээд хvvхдээ єєр сургуульд явуулна гэвэл сургалтын тєлбєрийг нь дахиад тєлєх хэрэг гарна. Эцэг эхчvvд татвар тєлж нийтийн боловсролын системийг санхvvжvvлнэ, хvvхдийнхээ сурдаг хувийн сургуулийг шууд тєлбєрєєр санхvvжvvлнэ. Нийлээд сургалтын тєлбєрийг хоёр удаа хийж байна гэсэн vг. Мєнгєгvй хvмvvст хvvхдээ улсын сургуульд явуулахаас єєр ямар ч сонголт алга. Зєвхєн баячуудад л энэ сонголт байна. Чанартай боловсрол зєвхєн цєєн хэдэн баячуудад биш харин нийт ард тvмэнд хvртээлтэй байх ёстой. (Би баячуудыг юмуу ядуучуудыг буруутгаагvй, системийг буруутгаж байна.)
Єнєєдрийн системээр улсын сургуулиуд ард тvмэнд таалагдах, таалагдахгvй байх ердєєсєє хамаагvй. Сургуулиуд чанартай ч, чанаргvй ч санхvvжиж л байдаг. Чанаргvй сургуулиудыг санхvvжvvлж буй Монголын ард тvмний боловсролдоо зарж байгаа хєрєнгє мєнгє, энэ сургуулиудын багш сурагчдын гаргаж буй хичээл зvтгэл хий хоосон vрэгдэж байна.
Эдийн засгийн хуулиар бол зєвхєн чєлєєт зах зээл (free market) л Монголын багш сурагчдын хичээл зvтгэл, ард тvмний боловсролдоо зарж буй хєрєнгийг жинхэнэ оюуны баялаг болгож, мєн сурагчдыг Монголд хэрэгтэй боловсон хvчин, ардчилсан чєлєєт нийгэмд амьдрах чадвартай, хариуцлагатай иргэд болгож чадна. Учир нь боловсрол бол зах зээл бєгєєд, зах зээлийн бvх хуулиуд энд хэрэгжиж байдаг гэж би дээр хэлсэн. Чєлєєт боловсрол (school choice) гэдэг нь боловсролын зах зээл чєлєєтэй байж, эцэг эх, сурагч, багш нар сонголтыг хийж, шийдвэрийг гаргана гэсэн vг.
Чєлєєт зах зээлийг шаргуу хєдєлмєр (hard work), бvтээлч зан чанар (creativity), санаачлага (innovation) дагадаг. Чєлєєт зах зээлийг нэвтрvvлсэн газар болгон хєгждєгийн шалтгаан энэ билээ.
Шинэ санаачлага, шаргуу хєдєлмєр бол бизнесменvvдийн хувьд орлого, шан харамж нэмэгдэнэ гэсэн vг. Харин шинэ санаачлага, шаргуу хєдєлмєр нь єнєєдрийн боловсролын системийг удирдан явуулж буй хvмvvсийн хувьд нэмэгдэл ажил болохоос тэдний цалин, шан харамжыг нэмдэггvй. Чєлєєт зах зээлгvй бол юу ч хийсэн, яаж ч хийсэн шан харамж нь єєрчлєгдєхгvй болохоор багш нарт, хичээлийн эрхлэгчдэд шаргуу хєдєлмєрлєх, шинэ санаа гаргах шалтаг бага байдаг (no incentive).
Чєлєєт зах зээлгvй болохоор єнєєдєр бараг бvх сургуулиуд хоорондоо адилхан байдаг. Заадаг хичээл нь, заадаг арга нь, ер нь бvгд тєсєєтэй. Чєлєєт боловсролын системтэй болсноор энэ байдал арилж, шинэ шинэ сонголтууд бий болдог. Та коммузмын vед хуучин СССР - ийн дэлгvvрийн лангууг тэр vеийн Америкийн дэлгvvрийн лангуутай харьцуулбал миний юу яриад байгааг ойлгоно. Шеколадыг л авч vзэхэд тэр vеийн Америкийн жирийн нэг хvнсний дэлгvvрээс M&M’s, Snickers, Mars, Twix, Kit Kat, Milky Way, Reese’s, Nestle, Hershey’s, самартай самаргvй, сvvтэй сvvгvй, peanut butter-тай butter-гvй, том жижиг гээд олон тєрєл нь vнэтэй vнэгvй, чанартай чанаргvйгээрээ олдоно. Таны мэргэн сонголт л мэдэж гэсэн vг. СССР - ийн дэлгvvрт ийм олон нэр тєрєл, чанар олдохгvй. Энэ ялгаа яаж гарч ирсэн бэ? Америк зах зээлээ чєлєєтэй байлгасан, СССР харин социализмыг хэрэгжvvлсэн.
Ер нь чєлєєт зах зээлийн хуулиар ажилладаг салбарууд (жишээ нь техник технологи, бараа бvтээгдхvvний зах зээл) социалист загвартай салбаруудаас (сургууль, эмнэлэг) илvv хєгжсєн байдаг бєгєєд байнга хєгжиж байдаг.
За тэгвэл чєлєєт боловсролын системийг яаж байгуулах вэ? Олон арга байдгаас талончлох арга (voucher plan) нь хамгийн боломжийн гэж судлаачид, эдийн засагчид, нийгэм судлаачид vзэж байна.

Талончлогдсон систем (Vouchers) гэж юу вэ?
Талончлогдсон системд ард тvмний боловсролд зарах хєрєнгє улсын сургуулиудыг шууд санхvvжvvлэх биш харин эцэг эхчvvд, сурагчдын сонгосон сургуулиудад талон хэлбэрээр очно. Сурагч болгон тодорхой хэмжээний тєлбєрийн талон авна. Энэ талон нь зєвшєєрєгдсєн сургуулиуд дээр л хvчинтэй байх бєгєєд эцэг эхчvvд, сурагчид улсын, хувийн, ер нь зєвшєєрєгдсєн л бол дуртай сургуулиа сонгож болно.
Маш энгийн талончлогдсон систем яаж ажиллахыг тайлбарлая. Монгол улс (ард тvмэн) 9-р ангийнхандаа боловсрол олгох гэж сар болгон 100,000,000 тєгрєг зардаг ба 5000 ширхэг 9-р ангийнхан байдаг гэе л дээ. Тэгвэл улсын сургуульд сурахгvй гэсэн сурагчид тэр сургуулийг санхvvжvvлэх байсан тєсвийн мєнгєнєєс ойролцоогоор 100,000,000 : 5,000 = 20,000 тєгрєгтэй тэнцэх талон сар болгон авч байх нь байна. (Гэхдээ жинхэнэ амьдрал дээр яг ингэж бодож гаргахгvй.) Тэр талоноо ашиглаад одоо дуртай сургуульдаа (улсын ч бай, хувийн ч бай хамаагvй) сурч болно. Хэрвээ сурахыг хvссэн сургуулийн тєлбєр талоноос нь vнэтэй бол эцэг эх нь мєнгє нэмэх хэрэгтэй болно.
Талончлох тєлєвлєгєєг анх 1955 онд Нобелийн шагналт эдийн засагч Милтон Фридман санал болгосон. Сvvлийн 50 жилд энэ санааг нь онолын хувьд эдийн засагчид, нийгэм судлаачид судалж, зарим ард тvмэн амьдрал дээр хэрэгжvvлж vзсэн байна. Онолын хувьд талончлох систем нь боловсрол дахь єнєєгийн социалист дэглэмийг халах цорын ганц арга гэж Joseph L. Bast, David Harmer зэрэг олон нэрт эдийн засагчид, судлаачид vзэж байна.
Талончлох систем боловсролыг харьцангуй чєлєєтєй болгох боловч бидний эцсийн зорилго биш юм. Энэ систем нь биднийг жинхэнэ чєлєєт боловсрол, эрдэм мэдлэгийн эрх чєлєєнд хvргэх шилжилтийн систем билээ.
Энэ системийн талаар дєнгєж цухас дурьдахад л энэ. Талончлох системд миний дурьдаад єнгєрснєєс илvv зvйл байдаг (бид тэднийг судлах хэрэгтэй) ба Монголынхоо нєхцєл байдалд тохирсон талончлох тєлєвлєгєєг боловсруулж хэрэгжvvлэх нь чухал.

Талончлогдсон системийг хэрэгжvvлбэл юу болох вэ?
Практик дээр батлагдсан онолоор бол талончлогдсон систем нь єрсєлдєєнийг сургуулиудын дунд бий болгодог байна. Ємнє нь улсын сургуулиуд сайн ч байсан, муу ч байсан ард тvмний мєнгєєр санхvvждэг байсан бол талончлогдсон системд зєвхєн амжилт гаргасан сургуулиуд л бизнест vлдэнэ. Учир нь сурагчид таалагдахгvй байгаа сургуулиа орхиод єєрийнхєє хvссэн сургуульдаа талоноо аваад очих эрхтэй болох юм.
Vр дvнд нь зарим чанаргvй улсын сургуулиуд дампуурч, байраа єєр хувийн сургалтуудад тvрээслvvлж мєнгє олохоос єєр замгvй болно. Мэдээж єрсєлдєх чадвартай манай улсын чанартай сургуулиуд vлдэнэ. Дампуурсан сургуулиудын зайг нєхєх гэж шинэ, чадварлаг хувийн сургуулиуд байгуулагдана. Чанаргvй сургалтыг чанартай сургалт орлож эхлэнэ гэсэн vг. Єєрєєр хэлбэл сургалт сайжирна. (Энэ бvхэн нь зvгээр л зах зээлийн хуулиуд.)
Мэдээж єрсєлдєєнд ялж, бизнест vлдэхийн тулд сургуулиуд бvх талаар сайжрахын оролдох нь ойлгомжтой. Тэд мєнгийг хамаагvй vрэхгvй. Багш нар ч хичээлээ сайн заахгvй бол ажлаасаа халагдах аюулд орох тул чармайдаг болно. (Єнєєгийн улсын сургуулиуд орлогоороо цалинждаггvй болохоор багш нарыгаа тэр болгон халаад байхгvй.)
Багш нар ч єєрийнхєєрєє хичээлээ заадаг болно. Бусдын хэлснээр биш харин єєрийнхєє санаачлага, итгэл найдвараар багш ямар ном сурах бичиг, ямар хичээлvvд, ямар заах арга барил сурагчдад нь сайн болохийг шийддэг болно. Энэ бvх оролдлогын vр дvнд сургалт дахиад л сайжирна. (Энэ бvгд бас л зах зээлийн хуулиуд.)
Талончлогдсон системийг хэрэгжvvлснээр хvvхдvvдийн сурах сонирхол их бага хэмжээгээр нэмэгдэдгийг судалгаа харуулсан байна. Учир нь (1) Хvvхдvvд мєнгє (талон ч бай) тєлж сурч байгаа болохоор хичээлийн цагийг илvv vр бvтээлтэй єнгєрєєхийг хичээж эхэлдэг. (2) Сургуулиа сонгодог болвол ямагт хvvхдийнхээ сайн сайханы тєлєє санаа зовж байдаг эцэг эхчvvдийн vvрэг роль, идэвх сайжирна. Эцэг эхчvvд илvv анхаарал тавьж эхэлнэ гэдэг бол сурлага сайжирна гэсэн vг.
Талончлогдсон системийн бас нэг эерэг vр дагавар бол хувийн сургууль байгуулах нь илvv ашигтай болсноор тодорхой сургалтаар дагнадаг олон хувийн сургуулиуд гарч ирэх магадлал єндєр юм. Жишээ нь физикийн дунд сургууль, гитарын дунд сургууль г.м. дагнасан сургуулиуд байгуулагдаж эхэлнэ. Ємнє нь манай сургуулиуд СССР-ын лангуун дээрх бараа шиг байдаг байсан бол одоо Америкийнх шиг болно л гэсэн vг.
_________________
Таны гарын vсэг хэт мяа байна

Gants hoyor sanaa gargah gej yamar ih yum bichsen yum dee.

1. "албан тушаалд өөрийн танил талаа харж очиж эсвэл мөнгө цохин авдаг" gedeg chine yag HANDIVIIN ANGI yum. Surguulid orohiin tuld bayachuud mongo tsohin orj baina. Teheer HANDIVIIN ANGID gol ni baihgui bish, shinechleh asuudluudiin neg mon.

2. Mongolchuud erhee edelj uurgee huleej chadahgui gedeg chine denduu oroosgol. HEREV huuli ni onovchtoi, tegsh, Mongolchuud bidendee uilchilj BOLMOOR baisan bol teriigee hundlelj taarna.

3. Amerik hun Mongol hunii setgehgui shal ondoo shtee. Mongolchuud bol collective, Amerikuud individualistic. Amerik hun etseg ehee hogshirhoor ni asramjiin gazar hayadag. Mongolchuud uhtel ni halamjildag.

Mongol hun bol itgemtehii, Amerik hun baragiin zuild shuumjlelteigeer handana. Tiim bolohoor hevleliin zambraagui erh choloo Amerik baigaad bolj baihad herev Mongold baival sadar samuun gazar avdag.

Amerik hun bol ooriigoo l boddog. Niigem ni tiim baihiig shaarddag. Harin Mongol hun busdiig hargalzaj uzne. Amerikd buu ezemshih erh neelttei. Amerik ail bolgon buutai baij bolood baihad herev Mongold tiim baival irgenii dain garna.

Geh met Amerik hun Mongol hunii mash GUNZGII yalgaanuud bii. Ene yalgaanuudiig bodoj uzelguigeer tednii huuliig SOHROOR HUULNA gedeg yavtsgui asuudal shuu dee.
Ta mash tom yum ANDUURAAD baina daa. Baruunii ornuudad bolovsrol bish SHASHIN ni yos surtahuuniig chigluulj ogdog shuu dee.

Shashin bol niigmiin mash tom bureldehuun bolj ogdog. Enenees hun amidralaa yaaj avch yavahaa Butensain odor bolgon sonsoj, ariusch, nuglee bagasgadag.

Yag ene talaar "Monh Tengeriin Bulgem" asuult neted baiguulagdaj Mongoldoo shinechlel oruulahiin toloo ajillaj baigaa.

Mongoliin YALZARLIIN neg shaltag ni oligtoi shashin baihguid orshino. Lamaism bol hunii malaaas doord uzdeg, zugeer suu l gedeg. Iim shashind munharsan ard tumen bol Mongolchuud.

Hamgiin тэнэг хүн боловсролтой тэнэг хүн gedeg . Ugaasaa yos surtahuungui, amidrah uhaangui humuust deerees ni baahan TEHNIK nom hayaad teriigee ashiglaj chadahgui.

Teheer tanii YALZARLIIG zasah sanaa chine zov harin arga ni buruu. Oorsdiigoo medej oorsddoo tohiruulj yum buteej chadahgui bol busdiig dagaj duuriasaar baigaad duusna daa.

Mongol hun Mongoldoo baina daa "Nen dariu" gesniig uhaad oilgoj chadahgui baij bolomgui.

Stoic huulchiin suudlaas saihan tailbarlalaa. Gehdee irgediin nudeer harahad avilgal bol herees hetersen zavhral.

1. Mongol ugaasaa jijhen bolohoor barag hun bolgon biye biyenee tanina. Tanil ni tanilaa guisaar baigaad tsus mah, naiz nohdiin holboogoo huulias deeguur tavihaas oor argagui boldog.

Guij baihad hiigeed ogchihgui bol ah duu, naiz nohor baigaad yahav gej huniig shalaand oruulna. Iim baihad huuliin omno nudee aniad ongorohod Mongolchuud hurch baina.

2. AVILGAL yamar yuman deer togtdog geheer and nohod, amrag sadangiin suljeen deer togtono. Horiig horoor gedeg. Tanil hamsaatanii AVIGALIIG tanil hamsaatanaar ni medeelluulj darah zam baina.

Avilgaliin Esreg Undesnii Tov yumuu baiguulj avigaliin medeelliig nuutsaar huleen avdag boloh heregtei. Yag eniig Elbegdorj darga hiij baigaa bololtoi. Tuunii Avilgaliin esreg tosold tiimerhuu sanaa baisan.

Mash hatuu shiitgeltei bolood irehed AVILGAL yavaandaa namjina. Gagtshuu hatuu shiitgeltei bolgoh, mon hyanah UNDESNII BAIGUULGATAI boloh heregtei baina.
_________________
Yavsan nohoi yas zuuna.

Naadah chine ulsiin dund surguulid boldog zuil baina shuu dee.

Bi helsen shuu dee. Hamag sain bagshiig ni huviin surguuliuid mongoor zodood avchidag. Yaduu toroos dund surguulid yamar ch mongo ochdoggui. Tegeed hotsordog.

Neg yosondoo ard tumnii huuhed capitalismaas bolj HOHIRDOG.
_________________
Yavsan nohoi yas zuuna.

Chanartai, sain suuri bolovsrol ni hunii yos surtahuunii tolovshiltod ih hamaaraltai ym uu gej bid huvidaa uzdeg. Unendee alivaa orond tuuhiin ali ch uyed bai toriin ergelt garaad niigmiin baidal butsaad heviin baidal ruu shiljihed todorhoi hugatsaa shaardagddag shuu dee. 90 onii mongoliin ardchlaliin daraagaar niigemd garch bui uzegdliin zarim negiig zailshgui baidag ur dagvar gej helj bolno. Gehdee ter ni buur heden jileer sunjirch, manai toriin heden hovdog terguutnuud arai davarch baigaa ni hun buhnii nudend il tod baina. Unen heregtee avilgal yagaad gazar avch baigaa ve gevel manai amidraliin tovshin dooguur, ard irged maani tun yduu zuduu baina shuu dee, gehdee ene buhniig dan gants ediin zasag aj ahuin buruu hemeen buruutgan orhij bolohgui, avilgal uusch baigaagiin oor neg shaltgaan ni manai irgediin yos surtahuunii tuvshin dooshilson baina gesen ug. Gants uugeer ch zogsohgui huuliin baiguullaguud tun sul ajillaj baina gesen ug. Ene bugdees uzehed, mongol uls huuli zuin systemee changatgaj ogoh heregtei. Mon deerees ni bolovsroliin systemiin oorchlolt hiih ni zailshgui hiihheregtei zuil bilee. Hun boloh bagaas, huleg boloh unaganaas gedeg busuu, eh orniihoo hogjil, ard tumniihee sain saihan amidraliin toloo hols huchee zoriulah uu, ali esvel gedsee ileed zugeer orj irsen heden arvan myangan nogoonoo chenjiin zah deeree barij ochood gantsaaraa bayjaad baih uu gedgiig shiideh uhamsar ni baga ider nasand tolovshigddog bolov uu gej bodoh ym. Ter uhamsar tuhain hunii bolovsorch osson orchin, surch medsen medleg, telj orgojson oyun sanaanaas hamaarna shuu dee. Tiimees minii huvid mongoliin bolovsroliin systemd zailshgui oorchlolt hiih heregtei. Hiih hiihdee zugeer ih deed surguulid bish, buur baga surguulias ni ehleh heregtei!
Tiimees ch zarim hogjiltei ornuudiin bagsh nariin tsalin ortog ondor, bagshlah, huniig humuujuuleh ni ner hundiin asuudal baidag biz. Argagui shuu dee, ted chini ter ulsiin ireeduin leaderuudiig beldej baigaa shuu dee. Tiimees ch bagsh nar ni oorsdoo ch gesen yos surtahnii, erdem oyunii ondor tuvshnii humuus baih heregtei baidag biz.

yamar ch ih zavtai humuus vee dee...
che g baahan reklamdsan baih shiv:) troy deer ni achillesiin eej ni asuudag sht "aldargui gehdeeurt amidrah uu, esvel bogino amidraad zuun jil dursagdah uu?" gej... che suuliinhiig ni songoson yum shig baina lee... keke castro bolhoor ehniihiig ni... heterhii idealist baival cheg duraisan ni deer yum shig...
bodit amidral bol castrogiinh shig shiidver shaarddag yum shig... end bichsen yumnuud ihenh ni (heruuliid es toocvol- heruuliin talaar bas ganc 2 ug daraa ni helii) idealist naasan
"huulia saijruulii", "systemiig ni oorchlood bolno" geh met... mgliin huuliudiig sain medehgui, harin bolovsroliin systemiig shinechleh gej bolovsroliin yamniihan ih oroldoj baigaa yum baina lee, daanch garj baigaa buteegdhuun ni bahi baidagaaraa naasan. tegehleer butelguiteliin oor shaltgaan oloh heregtei. ter ni minii bodoloor huvi hun baih. siahan huuli bailaa geed nazgai cagdaa ni hyanahui, zalhuu prokuor ni toohgui, haihramjgui irged ni shaardahgui bol tegeed l yavaad baian sht. bolovsrol, bagsh, suragchid ch gesen bolohgui butehgui muu muuhaigaa toochood baihaas bish teriigee oorchloh setgelgee baihgui, suragch ni yum surahgui, bagsh ni arga aa oorchlohgui, aav eej ni huuhdiinhee bolovsrold orolcohgui... ter ni cecerlegt orohdoo zahiraliig ni shil arhiar hahuuliddagaas ih surguuliin shalgaltuudiig huuldag, bagshaa nairdagaar urgeljleed ajild orohdoo tanil tal haidagaar duusdag... tiim bolhoor minii bodoloor huuli system ee bish, mgl chuud oorsdiinhoo achillesiin ceg bolson setgelgeegee l oorchloh heregtei yum shig baigaan.

Mongol hun Mongoldoo baina daa "Nen dariu" gesniig uhaad oilgoj chadahgui baij bolomgui.

Stoic huulchiin suudlaas saihan tailbarlalaa. Gehdee irgediin nudeer harahad avilgal bol herees hetersen zavhral.


ter bguulsan undesnii baiguullagaa avilgald avtdagguy humuuseer duuren bna gej yaj medjeegaan. Sayiin ene radio TV-n undesnii zuvlul shig bas neg avilgach ni l uriinhuu huniig gargana sht. Ecsin ecest 1992-onii undsen huuliin zarchmaar bol avilgaltay temceh bguullaga bish, shuuh l uneniig togtooh uchirtay.
Unuudriin Mongoliin niigemd iluu bguullaga heregguy ee. Bgaa bguullaguudaa ajillah yostoygoor ni l ajilluulj surah heregtey.

Assdaa-n bichsen ter setgelgeeg uurchluh gedgiig muhus bi "erkhzuin uhamsar"-gegch mergejliin modon heleer yariad bgaa uhaantay...

Stoic

Confidence of Youth iin hariult taalagdav.

Onoo ued barag martagdsan Frantsiin aldart gun uhaantan Lous Lavelle XX zuunii ehen ued " HUVI HUMUUSIIN OYUNII OORCHLOLT ULS ORNIIG OORCHLONO" gej heljee.

Bid onoodor yu hiij bgaagaa meddegui, yagaad gevel yu yarij bgaagaa oilgodoggui !
GUN SETGEJ, BODOJ suraagui tsagt hun yu bodoj bgaagaa meddeggui, yu bodoj bgaagaa medehgui tsagt yu yarij baigaagaa oilgohgui shuu dee!

Aristoteles iin helsneer hun bolgon oorsdiin ALTAN HEMJUUREE olyo ! !

Hariutslaga -guigeer erh choloo bhgui gedgiig oilgoyo!
Ene bol bid buhnii hogjliin ALHAM gedgiig medreye!

Avilgal yamar ch huuli gargaad tertei tergyi arilahgyi ee. Hyn erh choloogyi baigaa yamar ch yed avilgal baih bolno. Hynii erh choloo ooroo shoron. Negj hynd ch, niigemd byheld n ch asuudliig shiideh arga anhnaasaa baihgyi. Byh shiidveriig tengert daatgahaas naash hyn taivshirahgyi. Taivan bus hyn yavaandaa ooriigoo ideed duusgana.

Taivshriiyaa

P.S.: Avilgaliin esreg huvisgal gargah gedeg bol shal genen zyil. Huvisgal gargaad l byhniig hysseneeree bolgochihno gedeg bol sarmagchin torhton bidnii hoorhon toorogdol. Avilgal bol burhan. Burhanii esreg hynii hychin muhus.

P.P.S.: Burhan gedeg ygiig shariin shashind tarhia idyylsen hymyyst oilgogdohiin yydnees hereglev.
_________________
Donco_a: "sansar gej hutsaj baihaar tatvaraan hongolmoor yumaa"

Yur ni yamar ch baiguulga baiguulahiin zorilgo ni niigemd tulgarsan asuudliig shiidehed orshino.

Tatvaraa tolohgui humuus baigaa bolohoor tatvariin alba baina. Huuli dagahgui hun baigaa bolohoor tsagdaa baina. Uuntei adil avilgal baigaa bolohoor AVILGALIIN esreg baiguulga heregtei. Ter tusmaa Mongol shig avilgald JIVSEJ baigaa orond baih ni zov.

Hil hamgaaldag tsereg hil zorchdoggui baih. Tsagdaa hun urgelj heregt orootsoldood barigdaad baihgui. Mon uuntei adil avilgaliin esreg baiguulgat ajillaj baigaa yum baina, ulaan tsaim beleg avch ogch bur SOLIOROH shatandaa Mongolchuud oroogui baih.

Bur muugaar bodohod: gants baiguulgiin avilgalaar uls dayaarh avilgaliig SOLIJ boloh bol yu ch baigaaguigees deer.

Tegeed ene odoogiin baidliig tur zuuriinh geed baival ene chigeeree yavaad l baina. Yum hiihees naash oorchlogdohgui.
_________________
Yavsan nohoi yas zuuna.

Avilgal yamar ch huuli gargaad tertei tergyi arilahgyi ee. Hyn erh choloogyi baigaa yamar ch yed avilgal baih bolno. Hynii erh choloo ooroo shoron. Negj hynd ch, niigemd byheld n ch asuudliig shiideh arga anhnaasaa baihgyi. Byh shiidveriig tengert daatgahaas naash hyn taivshirahgyi. Taivan bus hyn yavaandaa ooriigoo ideed duusgana.

Taivshriiyaa

P.S.: Avilgaliin esreg huvisgal gargah gedeg bol shal genen zyil. Huvisgal gargaad l byhniig hysseneeree bolgochihno gedeg bol sarmagchin torhton bidnii hoorhon toorogdol. Avilgal bol burhan. Burhanii esreg hynii hychin muhus.

P.P.S.: Burhan gedeg ygiig shariin shashind tarhia idyylsen hymyyst oilgogdohiin yydnees hereglev.
_________________
Donco_a: "sansar gej hutsaj baihaar tatvaraan hongolmoor yumaa"