Ишлэл:
Зарим Монгол эрчүүд соёлгүй бүдүүлэг, эмэгтэй хүнийг хүндэлдэггүй, гэр бүлийн хүчирхийлэл байдаг гэдгийг сэдэвт орж ирсэн эр хүн болгон хүлээн зөвшөөрчиж, гэхдээ масс бүхэлдээ биш гэж тайлбарлаж. Үүнийг ихэнх бүсгүйчүүд хүлээн зөвшөөрсөн байхад ганц л хүн ойлгосонгүй. Эсрэгээр нь Монгол эрчүүд хэрэггүй амьтад болох нь батлагдлаа /үүнийг батлах ямар хэрэгтэй, ямар мэдрэмж төрөөд, яагаад таашаал аваад байгааг нь огт ойлгосонгүй/, би яллаа гээд бодчиж. Эрчүүдээ өмөөрч хэдэн юм сараачихгүй бол болохгүй санагдаад явчихлаа.
Миний үеийн эрчүүдийн байгаа байдал 1990-2010 оны Монголын нийгмийн шууд тусгал гэж хэлж болно. Үүнийг өөрийнхөө үеийнхний /28-38 насны залуучууд/ туулж өнгөрүүлсэн амьдралаас жишээ болгон тайлбарлах гэж оролдьё. Монголд төрж байгаа хүүхдүүдийн хүйсийн харьцаа бараг тэнцүү байдаг 50/50 хувь гэж болно. Намайг 1-р ангид элсэн ороход хүйсийн харьцаа тийм л байлаа. Зах зээлийн эхэн үе болохоор дунд сургуулийн сургалтын чанар унаж, сургууль завсардалт их болов. Хөдөө бол хүүхдүүд мал дээр гарч, харин хотод ажил хийж эхэлсэн. Зарим нь 8 төгсөөд аав ээждээ тус нэмэр болохоор ажил /бараан зах дээр наймаа, ачигч хийнэ, ТҮЦ-д сууна/ хийнэ, зарим нь техник мэргэжлийн сургуульд элсэнэ. Сургууль завсардагчдын ихэнх нь муусайн банди нар цааш сурагчдын ихэнх нь охидууд байнаа. 10-р ангийг 32 хүүхэд төгсөхөд 13 нь эрэгтэй болж бүрэн дунд боловсролтой хүүхдүүдийн хүйсийн харьцаа 40/60 болж ирнэ. 10 жил төгсөнгүүт эх орон дууднаа, ихэнх нь цэрэгт 1 жилийг өнгөрүүлнэ. Тоолоод үзэхэд 10 төгссөн 13 хөвгүүдээс 5-хан нь л дээд боловсрол эзэмшсэн, 9 нь гадагшаа гарч ажилласан байх юм. Гадагшаа зүтгэгчдийн ихэнх нь бас л муусайн эрчүүд. Зах зээлийн ороо бусгаа үед тэд л Монголчуудыг тэжээсэн гэхэд буруудахгүй. Одоо бол гадагшаа явсан нөхдүүдээс гайгүй хөлөө олсонууд үлдэж ихэнх нь буцаад иржээ. Хэдэн төгрөг цуглуулж ирсэнээрээ орон байр эсвэл унаа аваад л дуусна. Ажилгүй, боловсролгүй, мэргэжилгүй залуучууд архинд их орсон доо. Архи гээч зүйлээс гарч чадалгүй зарим нь үрэгдээд дуусах шив.
Би ахыгаа дээд сургуульд сураагүйд одоо болтол харамсдаг. Миний ах 10 жил онц сурсан, сургуульдаа толгой цохидог байлаа. Харин 10-аа төгсөөд цааш сурч чадаагүй юм. Аав ээж 2-лаа цомхотголоор ажилгүй болчихсон, тэтгэврийн нас болоогүй учир өрхийн орлого 0. Тэгээд л ах ажилчин анги руу шилжсэн дээ. Хүнээс суудлын машин түрээсээр авч халтуур хийж үзсэн. Дараа нь бусдын адил өнжин хонон оочерлож байж Со явж ажилласан. Ах ажилчин болоод муудсан юм алга л даа, зарим нэг дипломын голуудын хажууд бол толгой илүү яваа. Гэхдээ эрдэм номыг нь үзээд явсан бол гэж одоо болтол бодогддог юм.
Харин надад бол дээд сургуульд сурах сонирхол байгаагүй ээ, ахын шахаасаар 4 жил сурав. 1-р курст ороход манай анги 40 оюутантай 15 сайхан залуутай байв. Бүгд сурахын хажуугаар ажил хийнэ. Зарим нь Барс дээр ногоо зарна, зарим нь вагон буулгана, зарим нь бармен хийнэ. Харамсалтай нь хүйсийн харьцаа 1/5 буюу 4-хөн залуу баклаврын диплом гэдэг зүйлтэй төгсжээ. Ноён Баабарын нэгэн нэвтрүүлэгт орохдоо хэлсэнчлэн 25-35 насны Монгол эмэгтэйчүүдийн 50 хувь нь дээд боловсролтой гэсэн судалгаа гарсан гэсэн. Гэтэл муусайн эрчүүдийн ихэнх масс мэргэжилгүй боловсролгүй явж байна. Тэглээ гээд тэд зовлон тоочоод элдэв бусын юм ярьж яваагүй л байх.
Монгол улс төв Азид байдаг, бидний ухамсар, сэтгэхүй, соёл, уламжлал, зан заншил Азийнх. Азид эмэгтэй хүний талаарх ойлголт, жендерийн асуудал хэцүү. Гэхдээ Монголчууд европийн соёлыг түргэн хугацаанд өөрийн болгож чадсан, эмэгтэйчүүдийн эрхийн талаар бол Азидаа дээгүүр жагсана шүү. Хужаа, малайз энэ тэртэй харьцуулаад ч хэрэггүй биз, Азидаа өндөр хөгжилтэй гэгддэг Япон, Өмнөд солонгосоос ч илүү гарч мэднэ. Сүүлийн 100 жилд хүний эрхийн хувьд бид маш том дэвшил хийж чадсан. Монголын нийгмийн төлөвшил Америк, хөгшин Европтой дүйцэх билүү. Гэтэл яагаад зөвхөн хэдэн муусайн эрчүүдээ тэд нартай жишээд баранк гэж гоочлоод байгаа юм бэ. Шилжилтийн үеийн хүндийг нуруундаа үүрсэн, та нарын төлөө зүтгэсэн тэд яагаад өнөөдөр ингэж муухайгаар хэлэгдэх ёстой вэ. Яагаад бүгдээрээ “соёлгүй бүдүүлэг, гэр бүлийн хүчирхийлэгч, хулхи баранк эрчүүд” гэж цоллуулах ёстой гэж. Хүн хоол идсэн сав руугаа нулимдаггүй юм шүү.
Эцэст нь хэлэхэд би эрчүүдийн муухай зан чанарыг өмөөрөх гэсэнгүй ээ. Хүн төрөлхтөн, түүний дотроос Монгол эр хүнд л байдаг муу чанарууд гэж байдаг. Гадныхан ч бас биднээс ялгаагүй. Нийгмийн шилжилтийн үед зарим нэг нь хөлөө олоогүй, арга мухардсан, архинд орсон, эвдэрсэн, ар гэр эхнэр хүүхдээ зовоосон нь үнэн. Хүн үзэл бодлоо илэрхийлж болно. Хүчирхийлэлд өртсөн байж болно. Хүнийг үзэн ядаж болно. Гэхдээ тэр бүхнийг масст тохож, бусдад нялзаах хэрэггүй.
Эротикийн хэлдэг үнэн. Хүн хань ижил, гэр бүлтэй болж байж л зарим зүйлийг ойлгодог. Бие биенийхээ муу, сул талыг нөхөж, засаж залруулж байж л гэр бүлийн амьдрал утга учиртай болдог. Үүнийг тэжээж тэтгүүлсэн, нэгнийгээ ашигласан явдал гэж ойлгож байгаа хүнтэй бол гэр бүлийн талаар юугаа ч ярих вэ дээ.
Монгол эрчүүдээ гэсэн сэтгэлтэй, Монгол улсаа хөгжүүлье гэсэн зорилготой, сурсан мэдсэнээ бусдадаа зориулдаг, ааль ялдам жинхэн монгол бүсгүйчүүд маань олон болж, өрх гэрээ гийгүүлж явах болтугай.
сэтгэл гаргаж сайхан бичжээ. taraneh-г сүүлдээ албаар хүмүүсийн янз үзэж ингэж бичээд байна уу гэж бодож суулаа. Сайн муу нийлж сав дүүрдэг гэдэг, муу хүн гэж байдаггүй сайн хүн ч гэж байдаггүй, дотроо байгаа сайн муугийн алийг нь илүү дарж чадаж байгаагаараа л тухайн хүн тодорхойлогддог байх. Энд тэнд хүмүүсийн маргааныг харж байхад наанаа л зөрөөд маргаад байхаас цаад санаа нь бараг нэг зүйл л яриад байх шиг санагддагшд. Эрчүүдийнхээ, залуусын сайн талыг сайн дэмжээд гаргаад ирвэл Монгол хүний потенциал агуу, хол илүү гэдэгт итгэж явдаг. Юу ч гэмээр юм бэ дээ шуудайнд хийсэн үхрийн эвэрнүүдийг л нэг зүгт чиглүүлээд өгмөөр байна, уг нь асар их нөөц бололцоотой эвэрнүүд л дээ...
Бүртгүүлэх
Нэвтрэх
Түгээмэл асуултууд
Хайх
