Энхийг сахиулагч сармагчин
Хүмүүсийн нэгэн адилаар сармагчингуудын дунд үл ойлголцол, сөргөлдөөн үүсдэгт гайхаад байх зүйлгүй. Харин юу гайхалтай вэ гэвэл ийм тохиолдолд энхийг сахиулагч цагдаа сармагчин байдагт оршино.
Шимпанзе нарын хооронд сөргөлдөөн үүсэнгүүт сүрэг дотор цагдаагийн үүрэг гүйцэтгэдэг сармагчин хэрэгт оролцож эхэлдэг байна.
Ихэнх тохиолдолд сүрэгтээ нэр хүндтэй, дээд зиндааны эр эсвэл эм сармагчин “цагдаа” болдог аж. Сармагчин-цагдаа нь сүргийн гишүүдийн дунд маш их нэр хүндтэй бөгөөд олон эрх ямбыг эдэлдэг юм. Тухайлбал бусад сармагчингууд голдуу түүнтэй тоглож, үснээс нь элдэв шавьж, паразитыг түүж авахаас гадна хоол хүнснээсээ хуваалцдаг байна.
Сүрэгт энх тайвныг хэрхэн тогтоох нь хэн энхийг сахиулахаас ихээхэн шалтгаалдагийг судлаачид тогтоосон байна. Эмэгтэй “цагдаа” хэрэлдэж, муудаж буй хоёр этгээдийн дундуур гүйж, тэднийг барилцаж авч зодолдохоос нь сэргийлдэг аргатай. Харин эрэгтэй цагдаанууд илүү шийдэмгий арга хэрэглэж, хоёр талыг айлган, тэднийг найрамдахыг шаарддаг гэнэ.
Сармагчин нарын дунд энхийг сахиулахын тулд анхааралтай байдал, нөхцөл байдлыг үнэлэх ухаан маш чухал. Хэрэв сөргөлдөөнд олон шимпанзе оролцож байвал “цагдаа” нэн даруй шийдвэртэй арга хэмжээ авч эхэлдэг. Харин хоёрхон “нөхөр” үзэж тарах төлөвтэй, сүргийн амгалан тайван байдалд төдий л саад болохооргүй байвал “цагдаа” нар тэднийг огт анхаардаггүй гэнэ.
http://nationalgeographic.mn/mod-15/i-753/