#AsuultSambar :

Одоо тэгээд тийм өндөр хөгжилтэй байгаа юмуу, Хатуухан хэлэхэд Монгол гэдэг улс зүгээр нэр төдий болчихоод байна, ЭЗ маань Хятад Солонгос, Орос зэргээс хамааралтай. Иймээс ЭЗ-ийн хувьд хараат, хүн ам нь ядуу, боловсролын төвшин доогуур, хүнийн хөгжлийн индекс жил ирэх тусам муудаж байна, авилгал хээл хахууль газар авсан, төрийн тогтолцоо нь хуучин, хөгшин эргүү тологйнуудаас бүрдсэн, шинэ залуу үеийнх нь ихэнх нь гадаадад амьдардаг. Ийм улс орныг хөгжилтэй гэхүү?

Гэтэл 70 жилийн өмнө манайхаас дэндүү ядуу байсан сологнос өнөөдөр Азид тэргүүлэх гүрний нэг бочихоод байна! Бидний цагтаа дээрэлхэн дарангуйлж байсан Хятадууд өнөөдөр Монголоор зүгээр л тоглож байна.

Үгүй, тэр зүүний замаар дан ганц Оросын хараат бус олон улс орны нөлөөг Монгол улс оруулж ирэх нь чухал байсан юм, лам нараа алж устгалгүй, тэдний чадварыг зөвөөр ашиглах хэрэгтэйч байсан юм,

Бүх ниитээрээ баяжигтун уриаг дагах ёстой байсан юм, тоталитиар систем орох ёсгүй байсан юм!

Угаасаа лам нарыг алаагүй бол МУ-ын хүн ам багасна энээ тэрээ бол худлаа онол. Хэзээ ч тийм зүйл болох үндэслэлгүй. Угаасаа ЭЗ талаас нь авч үзвэл үйлдвэрлэл хөгжих ажилчин хэрэгтэй болохын сацуу ард түмний амжиргааны төвшин дээшилж ядуурал арилснааар хүн ам хүссэн хүсээгүй өсөөд л ирнэ.

Бид 70 жилийг Оросуудад эх орныхоо капиталыг алдан байж зарцуулахгүй байсан. Бид өнөөдөр Солонгос шиг хүчирхэг биш юмаа гэхэд Виетнам, Тайландаас дутахааргүй эн сацуу хүчирхэг байх байсым.

Гэтэл хэлмэгдүүлэлт гэж заваан зүйлээр дан ганц лам нар ч бус тухайн цагийн манай улсын хамгийн ухаалаг боловсон хүчинг устгаад хаячихсан шүү дээ!

Ингээд боловсролгүй Монгол, ядуу Монгол үүсэх болсон юм!

Одоо Бид энэ бүхнийг бодон харамсах бус энэ цаг үед ахин өөрчлөн шинэчлэлт хийх хэрэгтэй! Төрд гарсан энэ ялзарсан авилгалд өртсөн албан тушаалтнуудыг төрийн тавцангаас зайлуулах хэрэгтэй. Гадаад дотоодод сурч буй шилдэг оюутан залуу шинэ үе, 90-ээд оноос хойш дунд сургуулиа төгссөн залуу үес одоо л шижигнэн гарч ирэх цаг нь болжээ! Хуучин лидерүүдийг авч хаяая! Тэднийг төрийн тавцангаас зайлуулъя! Дэлхийд хөгжилтэй Монгол улсаа байгуулъя залуучууд аа! Монгол улс Мандан бадраг!

Helmegdelt gej yum boloogui! Tiim yum baigaa ch ugui baih ch ugui!

Heden lam aluulsan baij magadgui tegeel boloo! Lamguigeer Mongol hogjison hogjih bolno!

1950-aad ond USA-d McCartney-iin yue gej mash olon hun amidarlaa busniulsan, shorond orson

Zugeer hoshuugaa nemerlechihed garuud end helmegduuleltiin uyer bolovsroltoy humuusiig ni alchihsan geed jaahan tashaa yum yariad baigaa boltoy yum.

Ойлгосонгүй яг юу илэрхийлэх гээд байгааг? Монгол 1990 оноос өмнө баян байсан гэж илэрхийлж байвал
Ядуу биш байлаа гэхэд, манайхаас нээх дээрдээд баян биш байсан. ОК? Манайд бол ядаж өлсөглөнгөөр үхэх хүний тоо бараг байхгүй байхад тэнд хүмүүс өлсөж үхэж байсан. Ядуу биш гээч!
Чи Дилов хутагт Жалханц хутагт зэрэг халхын домогт хутагтуудын тухай сонсоогүй бол чамд тэгж санагдана л дөө! Дилово хутагтаас Амеркийн улс төрийн томчууд хүртэл зөвлөгөө авдаг байсан юм даа хөө!

tedend "harlaad" eh orondoo nemer oruulah zondoo bolomj baisan. ted lamaaraa baiya gesen. tiim ulsiin chadvariig yaaj ashiglah geed baigaan be?!

Дипломат expert үүд байхгүй юу, ядаж л Оросуудад капиталаа зүгээр өгчих улс биш
Аль болох олон улсын нөлөөг оруулж ирэх бодлого явуулах ёстой байсан байх гэж бодож байна.
Илэрхийлэх гэсэн зүйл маань тэр лам нарыг ажилчин болгох бус, ард түмэн хүүхдүүдээ лам нар болгох онцын шаардлагагүй болох байсан юм. Угаасаа лам нар ажилчин болно гэсэн санаа байхгүй. Тухайн цагт хүүгээ аятайхан амьдруулчихын тулд хамгийн аятайхан боломж нь лам болгох байсан.
Сохор уу, нэг бүхэл бүтэн хонийг бид 5 хан төгрөгөөр оросод экспортлох ч гэж дээ бараг зүгээр өгчихдөг байсан. Тухайн цагт 1кг хонины мах хэдэн төгрөг байсныг нь олоод харчаарай, тэгээд Монголчууд Оросуудад шулуулаагүй гэж зүрхэлж хэлнэ байх даа! (Энэ бол ердөө ганцхан махны экспорт дахь жишээ, өөр бусад зүйлсийг нь бод! Ямар сайндаа л Хужаа нар Цэдэнбалыг Оросын мал баазын дарга гэж хэлэхэв дээ), Оросууд престойкагийн дараа өртэй орнуудаа зарлахад тэнд нь Монгол гэж бичсэн нэг ч үг байгаагүй. Энэ бол МАХНы хийсэн шоу гэх үү дээ. Үнэндээ бид Оросуудад ямар ч өргүй. Бас дээрээс хэлмэгдүүлэлт гэгч заваан зүйлээрээ Монголын хамгийн оюуны капиталыг авч хаясан. Хэт туйлшрах үзэл тулгаснаас болж хавийн сүм хийд ном судар түүхийн дурсгалт зүйлээ устгачихсан. Энэ бүхнийг бод! Чингис хааныг муулах үзлийг сурталчилж байсан шүү дээ цаад "буянт" Оросууд чинь!

Дилов хутагтаас Амеркийн улс төрийн томчууд хүртэл зөвлөгөө авдаг байсан юм даа хөө!

Буддизмыг судлаагvй байж лам нарын тухай ярина гэдэг буруу.

Тэгвэл Далай Лам єнєєдєр дэлхийн урдаа барьдаг эрдэмтэдтээс илvv чадвартай, мэдлэгтэй.

1800-гаад онд монголд говийн хошууны хоёр гэлэн ингэж ярилцаж байсан гэдэг. "Хvмvvн энэ дэлхийг бvхэлд нь тємєр тороор бvрж, тэнгэрт тємєр шувуу нисгэнэ" гэжээ. Тэгэхээр бид нарын нэрлээд байгаа интернэт, нисэх онгоц хоёрыг хэлсэн бай шд.

Бас тэр vед нэгэн нурууны євчтэй хvн лам дээр ирэн биеэ vзvvлэхэд цаадах нь уул єєдєє мацан 900 удаа мєргє гэжээ. Тэгээд мань хvн 900 удаа мєргєєд зvгээр болжээ. Гэхдээ тэр гэлэн уг нєхєрт хєдєлгєєн дутагдсан гэдгий нь мэдээд сvсэг бишрэлээр нь хєдєлгєж эмчилсэн байна.

Лам нарын хувьд сvм дуган ном судар нь том соёл. Тэр соёлыг нь устгах гээд дайрахаар чинь хамгаалахын тулд чадах бvхнээ хийх болно.

Тэгвэл монголын тусгаар тогтнолын тєлєє комунист хvн биш Богд хаан буюу гэлэн хvн тэр тусмаа Тєвд хvн тэмцэж санаа тавьж байсан.
Хятадын Гаминг хэн хєєж хvрээг чєлєєлсийн? Тэр комунист оросуудын эхvvд vv? Хаант цагаан оросын тэнvvлч vv?

Яг vнэндээ монголын vзэж туулсан зам бол:
Чингис хааны vед мандаад, Хубилай хааны vед задраад, Юань улс унасаны ачаар эх нутагтаа ирээд, Батмєнхийн vед Ойрдыг даран хэсэг зуур энх тайван байж, Лигдэн, Галдангийн гайгаар Халх угсаа Манжыг дагаж, шарын шашны соёлоороо уусалгvй монголоороо vлдэж, цагаан оросын Барон жанжны ачаар Хятадын Гамингаас нийслэлээ чєлєєлvvлж цааш явах хоёр зєв зам буюу Бодоо, Данзан нарын vзлийг бvдvvлэг улаан оросын дээрэмчдэд няцаалгаж 80-аад оны сvvл хvртэл тэдний бєгсийг vнэрлэж иржээ. Ингэж Оросд нухуулан vндсээ алдасны гайгаар ардчилал гээч нийгэмд тєєрсєн хvvхэд шиг хєлєє алдан байгаа нь энэ.

Chi Buddhismiig sudalchaad lam nariin tuhai yariad baigaa yumuu? Chi yamar zindaatai yamar sumiin lam be?

Chi bitgii ineedtei yum yari l daa.

- Seheeten bolovsroltoi gej heniig heleed baigaan be? 1930 ond Mongold uhsen baasnii seheeten bolovsroltoi hun beltgeh surguuli baihav dee. Huvisgaliin achaar barigdsan 1-r surguuli l baisan baih.

Seheeten bolovsroltoi gej tuhain tsagtaa nom hayadag lam tootsogddog baisan baih. Tiim yumiig seheeten bolovsroltoi gedeggui yum. Ard olniig munhruulsan luivarchin gedeg yum! Manjiin darlald saihan baisnaa sanaad ardiin huvisgald ataarhaj surguuli shataaj boslogo gargasan, tegeed daruulsan. Hamag sum duganaa oorsdiin davitarguigees ustguulsan hohi ni!

Heden bosson lamiig ustgasnii daraagaar 1940 onoos harin jinhene seheeten bolovsroltoi irgen beltgeh MUIS huvisgaliin achaar ashiglaltand orson. Olon saihan erdemted beltgej Mongoliin hogjild arilshgui huvi nemer oruulsan, oruulsah ch bolno. Tiim humuusiig seheeten bolovsroltoi gedeg yum!

- Tatariig homorgosnii achaar Mongol Guren bureldsen yum! Ted nar ch amarhan mochoogoo ogoogui, hutga hamtsuilj "tsereg derlej" Mongold tomoohon hohirol uchruulsan daisnuud shuu dee! Chi tedniig omoorood baih yum baihgui.

Minii bodohoor danzang dagasan bol mgl uls odiid arai deer hogjiltei bh bsan bh gej boddiin gehdee alivaa yum 2 taltai bolohoor danzang dagasan bol bas yu ch boloo bilee

1920-d onii ued Mongoliin 20 heden oyutan Germand surazlhaar yavsan. Ted 5 jiliin daraa irgej irse. Bugd bolovsroltoi, medlegtei. Gevch helmegduulelt bugdiig ni alsan yum daa.

Helmegduulelt geed gashuudaad baigaa ulsaas yum asuuya.
1. Helmegduuleltiin bodit gai ur dung bna uu?

2. 200 jiliin Manjiin darluulalaas "tusgaar togtnohod" Buddiin shashin Mongold tuslasan uu?
3. 200 jiliin Manjiin darlald "orohod" Buddiin shashin tuslasan uu?

4. Bulsh ni oldood baigaa lam nariig gemt hereg hiigeegui gemgui baisan gehiig yaj batlah ve?

5. Gamin, tsagaan Orosiig hooj tusgaar togtnoloo olood baisan Mongoliin buteen baiguulaltiig nuraah gej oroldson heseg lam nar Gamin, tsagaan Oros, Manjtai adilhan bish uu?
6. Bulsh ni oldoo baigaa lam nariig "biyee hamgaalah uudnees" Ardiin Namiinhan ustgasan baij boloh bishuu?

7. Yagaad Buddiin shashintai ard tumen yuees yued mohoj baina ve? Jishee ni: Tuvd geh met.

8. Buddiin shashind shinjleh uhaanaar batalgaajsan emchilgeenii arga bna uu? Esvel muhar suseg uu?

9. Buddiin shashnii amitan homorgohgui baih surgaaliar yamar ch amitan alj bolohgui. Tolgoi boosdood baigaa boosiig alj bolohgui yu? Bogsnii tsagaan horhoig alj bolohgui yu?

10. Buddiin shashnii nom zohiold yag yu baidag ve? Uran zohiol uu? Ih uran buteel geed baidag. Yag oilgood utgiig ni medsen hun bna uu?

Байна аа, байна. Жишээлбэл cэхээтнүүдийг(дамаан зохиолчдыг) алж хядсанаас болж нийгмийн буруу булхайг илчилдэг хүн үгүй болжээ. Улс даяар зусардан бялдуучлах, эвэртэн туурайтнуудыг тахин шүтэх явдал хавтгайрсан. Мөн монгол хэлээрээ зөв бичиж ч чадахаа больсон. Олноор нь хомроголон устгалгүй харин арай ондоогоор асуудлыг шийдсэн бол өнөөдөр Монголын хүн ам дор хаяж 200 000 - аар илүү байх байсан.

Гэмт хэрэг хийсэн байлаа ч жалганд аваачаад хомроголон устгах бол буруу. Ядаж л бүгдийг нь хүчээр хар болгоод ялт хөдөлмөр хийлгэж хүчийг нь ашиглаж болох л байсан. Бас гэмгүй лам хүмүүс олноороо хэлмэгдсэн байх тун их магадлалтай.

Адил биш. Ер нь хомнизом шашин хоёр тэрсэлддэг шүү дээ. Өрсөлдөгчидөө устгаж байгаа нэг хэлбэр нь. Лам нарыг хүчээр хар болгохгүй харин хомроголон алдаг нь л буруу байсан юм. Ар дагзанд нь тулгаж байгаад буудсан олон гавал олдож байгаа, тэгэхээр биеэ хамгаалсан гэдэг нь юу л бол. Бас энэ үеийг "ардын нам" -тай холбохгүй байвал зүгээр. Ардын нам бол анхнаасаа хомнист байгаагүй. Эх орноо харийн дарлалаас чөлөөлөх гэсэн хэсэг бүлэг эх орончид байсан. Хожим Cүхбаатар, Бодоо, Данзан гм удирдагчидыг нь устгаад утгыг нь алдуулсан.

Нилээн нарийн юм их байдаг байх шүү. Гэхдээ барууны шинжлэх ухаан үнэндээ саяхнаас л судалж тайлбарлаж эхэлж байна шүү дээ. Мухар сүсэг бас бий. Гэхдээ үүнийг эмчилж буй маарамба нь л дэлгэрүүлдэг болохоос эмчилгээний ном сударт нь байхгүй гэж бодож байна.