Ишлэл:
Дээрх баримт сэлтийг мэдэхгүй юм, магадлаж судлаагүй тул үнэн худал эсэхэд л эргэлзэж бн.
Харин Соц үед хэрхэн зөөдөг бсан талаар би нилээд гадарлаад бн. Мардайн ураны ууурхай, Эрдэнэтээс хяналтгүй зөөдөг блаа, ер нь бүх л уурхайнаас зөөж болох бүхнийг зөөж бсан гхэд болно.Зөвхөн Мардай, Эрдэнэтээс зөөсөн баялгийн хэмжээ нь барагцаагаар 10 тэрбум доллараас давна, энэ нь ЗХУ-д төлөх ёстой бсан өрийн хэмжээнээс их гсэн үг. Алдсан нутаг дэвсгэрээ ер ярьдагггүй нь гайхалтай, 177 000км2 Урианхайн хязгаар, 4500км2 давст уулыг хэрвээ дэлхийн зах зээл дээр зарчихсан бол лавтай хэдэн 100 тэрбумаас 5-6 триллион доллар болох блаа, багаар бодоход шүү. Миний бодоход бид 3-дагч хөгжингүй оронд 100 жилээр түрээсэлсэ бол илүү хожоотой бх бсан болов уу. Одоо Тувад илрээд бгаа Элегестийн нүүрсний уурхай гхэд л 100 тэрбум доллар доод тал нь болох бх. 30-аад оны хэлмэгдлийн үеэр ихээр сүйдсэн 700 гаруй сүм хийдийн эд агуурс хаачив гээд судлахад Оросын Эрхүү болон Чита мужуудад Монголоос зөөвөрлөж ирсэн хууль бус үнэт зүйлсийн худалдаа газар авж бжээ. 1 сүмийн эд агуурсын өртөг 2-3 сая рубль болж бсан ба нийтдээ 1.4-.1.5 тэрбум рублийн үнэтэй зүйлсээ бид алджээ. Энэ ойролцоогоор одоогийн ханшаар 4-5 тэрбум ам.доллар хавьцаа юм. Одоо ч оросын музеинүүдэд Монголын холбоотойн эд агуурс олноор бж л бдаг. Тува болон Давст уулсаар нутаглаж бсан хүмүүс одоо 300 гаруй мянгаар тоологдож бн, хүн хамгийн үнэт баялаг шүү дээ, үнэлэх аргагүй.
Шударга бус, дээрмийн гадаад худалдааг бас дурьдах хэрэгтэй бх. 1 хонийг 1 резинэн куклатай ижил үнээр амьдаар нь гаргадаг блаа, 5 рубль орчим ханштайгаар. Тэгэхэд тэр хонь амьдийн жингээрээ 17-26 кг бх ба зөвлөлтийн хүнсний дэлгүүрүүдэд 1 кг хониний мах 2 рублээр зарагддаг блаа. Тгээд бодоод үздээ. Энэ мэтчилэн үнийн хувьд хэт шударга бус гадаад худалдааг ЗХУ-тай хийдэг блаа. ЗХУ-ын хөгжилд Монголын шулуулсан ард иргэдийн тус нэмэр их бий.
Товчдоо та бүхний санаанд багтамгүй их баялгыг бид 70 жилд алдсан бн даа. Монголд та нарын сайрхаад яриад бдаг байшин барилга чинь нийт дүндээ 10 тэрбум доллараас давахгүй хэмжээний бүтээн байгуулалт бсан юм.
гайгүй л байна шд, одоо зөвхөн УБТЗам-г өнөө цагийн стандартад нийцүүлж шинэчлэхэд 10тэрбум ам доллар гэж байгаа тэхээр чиний тэр их алдагдлыг ганцхан УБТЗ-н бүтээн байгуулалт нөхөж байна, бусад нь бонус гэхээр соц нийгэмд монголчууд үнэн супер ашигтай наймаа хийжээ
