Ишлэл:
Шатахууны тогтворгүй үнийн өсөлт машин үйлдвэрлэгч нарыг энергийн өөр нэгэн эх үүсвэр болох цахилгаан,газ бас био түлшинд анхаарал хандуулахад хүргэж байна.Солонгосын машин үйлдвэрлэгч нарын шинэ автомашинууд LPi (Liquid Propane Injection) систем гэж нэрлэгдэж байгаа сүүлийн үеийн технологийн газан баллоноор тоноглогдож байгаа. Энэ схемийн гол онцлог нь бас уламжлалт ГБТ-ээс /Газан баллон нь төхөөрөмж/ ялгаатай нь газ автомашины коллектор луу шууд шахмал янзаар цацагдахад орших юм байна. Энэ схемд маш олон авууштай чанар бий. Гэвч манай орны хувьд энэ шинэ схем одоогоор хүртээмжгүй байгаа.
image
Солонгосын шинэ LPi ГБТ тоноглогдсон техник манай оронд хэрэглэж байгаа оросын газтай хэр нийцтэй юм бол?
Автомашины түлшний оронд ашиглаж байгаа газ нь пропан-бутан (LPG) бас метан (CNG) гэсэн хоёр үндсэн төрөлтэй юм байна. Пропан – С3Н8, Бутан – С4Н10. LPi системтэй автомашинууд пропан-бутан дээр тулгуурлан ажиллах бөгөөд манай оронд ашиглахад ямар ч асуудалгүй юм байна. Өмнөд солонгос улс оросын зөөврийн газ хэрэглэдэг болохоор энэ төхөөрөмжийг оросын газад тулгуурлан зохион бүтээсэн байна. Hyundai компани энэ технологийг боловсруулж үйлдвэрлэлд оруулахын тулд ойролцоогоор 180 сая ам.доллар зарцуулсан байна.
Манайд улсад байгаа газын чанарын хувьд солонгосынхоос бараг ялгаагүй. Газ үйлдвэрлэх нь шингэн төрлийн шатахуун үйлдвэрлэхээс амархан юм байна. Түүнээс гадна газыг өөр ямар нэгэн зүйлтэй холих боломжгүй. Газын даралт савандаа 10 атмосфер хүрдэг болохоор юм холих аргагүй.
Орц найрлага
Пропан
Бутан
Бензин(АИ-93)
Октаны тоо
112
95
93
Стехиометрик хольцын шаталтын дулаан, МДж/м3
3,41
3,47
3,55
Түлш шатахад хэрэгтэй агаарын эзлэхүүн, м3/кг
12,81
12,64
12,35
Дөлийн хамрах хүрээний хамгийн дээд хурд , м/с
0,810
0,825
0,850
Хамгийн их шахагдах байдал, о.е.
10-12
8,5
8,2
Манай орон солонгосыг бодвол эрс тэс уур амьсгалтай. Шинэ төхөөрөмж ийм цаг агаарыг тэсэх болов уу?
LPi-тай машинуудын хувьд өвлийн нөхцөлд ямар ч асуудалгүй. Түүнээс гадна хүйтэнд LPi системтэй машин бензин машинаас хурдан асдаг бөгөөд газ нь бензинийг бодвол хурдан ууршдаг бас свечийг норгохгүйтэй холбоотой юм байна.. Үйлдвэрлэгч үйлдвэр төхөөрмжийг -40 өөс +40 хүртэлх температурт ашиглах боломжийн баталгаа өгдөг юм байна.
LPi систем хэр аюулгүй вэ? Заримдаа газан баллонтой холбоотой дэлбэрэлтүүдийн талаар сонсогдох юм...
Газ бензинтэй адилхан агаар дахь бөөгнөрөл нь тодорхой хэмжээнд хүрснээр дэлбэрдэг.Газан баллон өндөр даралтан доор байгаа болохоор дотогш агаар орох боломжгүй, харин бензин эсвэл түлшний бак дотор агаарын хольц байдаг. Агаарт дэлбэрэлт болохын тулд баллоноос газ алдах нөхцөл бий болох хэрэгтэй. Дашрамд хэлэхэд газан түлшний систем бензинийг бодвол илүү хамгаалагдсан байдаг. Аваар ослын хувьд маш олон хамгаалалтын системтэй бөгөөд өндрөөс унагаах, галт сумаар буудах,маш өндөр температурын нөлөө, галын тэсвэр г.м маш олон туршилтад оруулан шалгагдсан байна. Баллоны ханын зузаан 3-5 мм бол бензиний бак 0,8 мм бас маш хүчтэй цохилт даах чадвартай. Маш аюултай авар ослын дараа машинаас юу ч үлдээгүй байхад баллон бүтэн байх жишээтэй олон тохиолдол бий.
Америкийн газын холбооноос гаргасан статистикийн байдлаар 10 жилийн турш 2400 газаар ажилладаг автомашинууд нийтдээ 280 сая км явсан байна. Энэ хугацаанд 1360 осол гаргаснаас 180 тохиолдол нь баллоны хэсэгт гэмтэл учируулсан боловч нэг ч баллон гэмтээгүй байна.
LPi системтэй машин бензин бас газаар нэгэн зэрэг ажиллах боломжтой юу? Эсвэл дан ганц газаар ажиллах уу? Хэрэв тийм бол бензинээр явдаг болгож янзалж болох уу?
LPi систем нь бензин инжекторын системтэй автомашины адил ажиллах юм байна. Шингэн газын цацралт бүхэлдээ бензинийг орлож чаддаг болохоор солонгосын газан автомашинуудад тусдаа бензин цацах систем байдаггүй юм байна.
Онолын хувьд машины хөдөлгүүрүүдийн ангилал адилхан болохоор газан системийг бензин болгож болно. Манай монгол засварчид бас хийдэг юм байна лээ.
LPi –тай автомашинд түлшний шүүлтүүр байгаа болов уу? Тэрээр бүх завгаруудад байдаг уу? Хэд орчим байх бөгөөд ямар хугацааны горимтой солих вэ?
LPi системтэй бүх автомашинууд түлшний шүүлтүүртэй. Газ нь бензинийг бодвол цэвэрхэн болохоор зарим тэрэгнүүд 4 жилийн хугацааны турш нэг ч удаа солиогүй байна. Газан шүүлтүүрийг солих үнэ өртөг нь бензиний шүүлтүүрийг бодвол хямдхан.
Өнөөгийн бензиний үнийн хөөрөгдлөөс болоод, зарим автомашин худалдагч нар солонгосоос газан системтэй машин худалдаж аваад эх орондоо оруулж ирээд бензин болгож янзлаад өндөр үнээр худалддаг нь нууц биш болжээ.
Тодруулга.
Газан баллон болгон бүхэл бүтэн аюулгүй байдлыг хангасан системтэй юм байна. Үүнд:
Газ алдагдахаас сэргийлэх: түгээлтийн гол газын хоолой тасарсан тохиолдолд аваарын хурдны хавхлага ажиллаж баллоноос гарах газыг хаана.
Баллон хэт дүүрэхээс сэргийлэх: газ өөрөө тэлэх аюултай юм байна. Гадаа -30 градус болон +20 градусын тасалгаанд баллон дах даралт ихсэж магадгүй болохоор аварын газ хаялт явагддаг байна. Үүнээс зайлс хийхийн тулд газан баллонд олон үйлдэлтэй хавхлага суурилуулдаг байна. Энэ нь баллоныг 80-85% -иас хэтрүүлж дүүргэдэггүй юм байна.
Баллоныг гэмтэхээс хамгаалах: хэрэв баллоны даралт ихэссэн бол /жишээ нь: машинд гал гарсан бол/ газан баллон аюулгүйн системийн хамгаалатын хавхлагаар тоноглогдсон байна. Энэ нь илүүдлийг автомашины гадна агааржуулалтын системээр гадагшлуулдаг байна.
Энэ бүх тоноглолууд жолоочийн оролцоогүйгээр автоматаар ажилладаг байна. Хэрэв энэ бүгдийн аль нэг нь ажиллахгүй нөхцөлд жолооч өөрөө гараар хаах боломжтой.
LPG болон LPI хоорондын ялгаатай тал
Ерөнхийдөө LPG бол олон улсын стандартад нийцсэн бөгөөд LPG-тай автомашинууд өмнөд солонгосын анхаарлын дунд байгаа. Тэр дундаас ялангуяа LPI моторыг их анхааралдаа авч байгаа юм байна. Адил түлш хэрэглэж байгаа ч ашгийн хувьд тогтуун, чанар талаасаа LPG мотороос LPI мотор хамаагүй илүү давуу талтай юм байна.
Ерөнхийдөө LPG эзэмшигч жолооч нар 5 жилийн өмнөөс LPI машиныг худалдан авах хэрэгтэй гэж үзсэн байна. LPI мотор нь одоо байгаа LPG мотортой дараах зүйлүүдээр ялгаатай юм байна.
Одоо байгаа LPG мотор бензин мотороос 60% иар хэмнэлттэй бол LPI моторын нөхцөлд бензин хөдөлгүүртэй харцуулахад 80 % -иар хэмнэлттэй юм байна.LPG мотор өвлийн нөхцөлд тохиромжгүй, харин LPI моторын нөхцөлд өвлийн нөхцөлд тун тохиромжтой юм байна. LPG мотор гүвээ толгод дээр гарахдаа хүч дутагдах тохиолдол их байдаг, харин LPI моторын хувьд хүчин чадлын хувьд хүчтэй болохоор түүн шиг асуудал нэг их байгүй. Сүүлийн үед ачааны хүнд механизмын авто машин хүртэл хэрэглэх болсон байна. LPI мотороос харвал LPG мотороос бүх талаараа илүү давуу талтай төгс юм байна. Байгаль орчинд ээлтэй нь хувьд ч бас LPI илүү давуу юм байна.
LPG моторын хийн төлөв байдалд зөв тохируулах хэцүү ч дулааны хэм дагаад эзлэхүүн хувирч өөрчлөгддөг учраас янз бүрийн асуудлууд үүсдэг. Сүүлийн 5 жилийн өмнөөс бүх такси болон үйлчилгээний, түрээсийн бас түүгээр зогсохгүй бонготой адил 1 тонн ачааны тэрэг хүртэл хэрэглэх болсон байна.
post by MOTO.MN
LPI системтэй үгүйг нь хэрхэн мэдэх вэ? яаж ялгах вэ?