Ишлэл:
Ер нь бол байгалийн хууль гэж юү вэ, тийм хууль байдаг уу гэдгээсээ авахуулаад л бөөн маргааны сэдэв шүү дээ. Тийм болохоор юм бүхэнд байгалийн хууль гэдэг үүднээс хандах нь ч бас эргэлзээтэй хэрэг. Зүгээр хараад байхад байгалийн хууль гэдэг ойлголт хүний танин мэдэхүй, хуримтлуулсан мэдлэг нэмэгдэхийн хэрээр байнга өөрчлөгдсөөр ирсэн. Бас ертөнцийг үзэх үзлээс их хамааралтай эд. Идеалист, материалист гэж эхлээд цаашилбал христэд итгэгчдийн хувьд нэг өөр, лалын шашинтнууд бас нэг өөрөөр тайлбарлах жишээтэй. Зүгээр жишээ болгож хэлэхэд Демокрит атом буюу материйг бүрдүүлэгч үл хуваагдах жижиг хэсгийн тухай санаагаа гаргаж байх үеийн ойлголт нэг өөр, Ньютоны механикийн ойлголтууд ч мөн өөр, харьцангуйн онол, квантын физик гэхээр бас л өөр шүү дээ. Мянган жилийн өмнөх хүмүүс дээр очоод дэлхий бол бөөрөнхий гэж хэлбэл тэдний доог тохуу болохоос цаашгүй. Одоо ч гэсэн хуучин ойлголтууд байнга өөрчлөгдөж саяхны өнгөрсөн зуунд үнэн гэж тооцогдож байсан онолууд ч байнга өөрчлөгдөж байна. Хамгийн наад захын энерги хадгалагдах хууль, масс хадгалагдах хууль гэхэд нэг хууль болж байх жишээтэй. Тийм болохоор би байгалийн хууль гэдэг ойлголт нэг өөр, тухайн үзэгдлийн механизмын үнэн учрыг олох бол бас нэг өөр хэрэг гэж хэлсэн ухаантай юм л даа. Тэгэхлээр байгалийн хууль, орчлон ертөнцийн бүтцийн тухай ойлголтууд бол маш харьцангуй
Таталцлын хүчийг тусгаарлах, удирдах боломжийн талаар ярьж байгаа болохоор "байгалийн хууль байдаг уу" энэ тэр гэсэн дигваранзын үеийн философийн асуудлууд энд ямар ч хамаа байхгүй. Өөр юм, жишээ нь цахилгаан соронзон долгионыг удирдаж болдог гэдгийг нь мэдчихээд тэндээсээ аналог аваад ингэж ярьж байгаа нь тодорхой. Үүнээс гадна юмыг удирдаж болж байна аа гэдэг тэнд нь ямар нэг зүй тогтол байхыг шаардана (үгүй бол удирдах ямар ч боломжгүй). Тэгэхээр энэ философи энэ тэр рүү орохгүй шинжлэх ухааны хүрээнд яригдана. Шинжлэх ухааны хүрээнд бол үзэгдлийн цаана байгаа байгалийн хуулийг танин мэдэх, үзэгдлийн явагдаж байгаа механизмийг ойлгох хоёр хоорондоо ямар ч ялгаагүй зүйлс.
Шинжлэх ухаан хөгжих тусам байгалийн хуулиуд өөрчлөгдөөд байна гэдгийг чи жаахан хэтрүүлж ойлгоод байх шиг байна. Тэд өөрчлөгдөх боловч хуучин хуулиуд нь тодорхой нарийвчлалын хүрээнд туршлагаар батлагдчихсан байсан учраас шинэ хуулиуд нь хуучнаасаа тэс өөр биш, зөвхөн хуучин хуулиудаа тухайн тохиолдол мэтээр багтаасан, хуучин хуулиудаасаа илүү нарийн, эсвэл хуучин хуулиудын ажилладаггүй байсан горимд ажилладаг тийм хуулиуд байх ёстой. "Байгалийн хууль, орчлон ертөнцийн бүтцийн тухай ойлголтууд" харьцангуй болоод яадгаа алдаад байгаа юм ерөөсөө байхгүй. Энэ талаар Исаак Азимовын "
Relativity of wrong" гээд гоё өгүүлэл байгаа.