#AsuultSambar :

Ийм тустай сэдэвтэй байя

Монголын чөлөөт бөхийн спортын товч түүх

1958 онд ЗХУ-ын Днепропетровск хотын төмөр замын дээд сургууль төгсгөж ирсэн инженер Дамбын Дамдинсүрэн 1960 оны сүүлчээр төмөр замын техникумын сурагчид голлосон 16 хүнтэй чөлөөт бөхийн шинэ секцийг төмөр замчдын соёлын ордны спортын тэнхимд анхныхаа хичээлийг хийснээр Монголын чөлөөт бөхийн түүх эхэлсэн юм.

1961 оны намар энэ секцээс шалгарсан хэсэг тамирчид болон үндсэний бөхөөр өсч явсан бөхчүүдийг Болгар улсад бөхийн хамтарсан бэлтгэлд явуулав. Уг багш дасгалжуулагчаар Ц.Дамдин, тамирчнаар Б.Сүхбаатар, О.Цэрэндагва, Ж.Мөнхбат, Ч.Бээжин, С.Цэрэн, Ө.Эрдэнэ-Очир, Ц.Санжаа нар оролцож чөлөөт бөхийн анхны цагаан толгойг заалгасан түүхтэй.

1961 оны 05-р сард МБТСЭ-ийн Төв Зөвлөлийн тогтоолоор улсын шигшээ баг байгуулагдан анхны шигшээ багийн ахлагч дасгалжуулагчаар Ц.Дамдинг томилон 16 хүний бүрэлдэхүүнтэй 1, 2-р шигшээ баг байгуулсан.

1962 оны МБАТ-ний 2-р спартакиадын хөтөлбөрт бөхийн чөлөөт барилдааны төрөл анх орж хожмоо жил бүрийн улсын аварга шалгаруулах тэмцээн тогтмолжов.

1962 оны 04-р сард Улаанбаатар хотноо Казахстан ССР-БНМАУ-ын анхны нөхөрсөг уулзалт тэмцээн зохиогдсноор бөх сонирхогчдын дунд чөлөөт бөхийн барилдаантай танилцах өргөн боломжийг олгов.

1963 онд Будапешт хотноо зохиогдсон ах дүү найрамдалт армиудын олон улсын тэмцээнд С.Цэрэн, Ц.Санжаа нар хүрэл медаль авсан нь манай түүхэнд анхны олон улсын медаль юм.

1963 онд Дэлхийн аварга шалгаруулах 7-р тэмцээн Болгарын Софи хотноо зохиогдон манайхан анх удаа дасгалжуулагчаар О.Цэрэндагва, тамирчнаар Д.Хашбат, Д.Лодой, Б.Сүхбаатар, Б.Санжаа, Д.Сэрээтэр, Д.Ишням, Ж.Мөнхбат, С.Цэрэн, Ө.Эрдэнэ-Очир, Ц.Санжаа, эмчээр Н.Тарваа нар оролцсон Ц.Санжаа жиндээ 8-р байр эзэлсэн түүхтэй.

Манай бөхчүүд 1963 онд БНБАУ-ын Софи хотноо зохиогдсон Дэлхийн аварга шалгаруулах 7-р удаагийн тэмцээнд анх удаа оролцов. Багийн бүрэлдэхүүнд дасгалжуулагчаар О.Цэрэндагва, Д.Хашбат, Д.Лодой, Б.Сүхбаатар, Б.Санжаа, Д.Сэрээтэр, Д.Ишням, Ш.Мөнхбат, С.Цэрэн, Ө.Эрдэнэ-Очир, Ц.Санжаа, эмчээр Н.Төрваа, багийн ахлагчаар С.Шархүү нар оролцож анхны салхийг хагалсан алдартангууд байлаа. Үүнээс хойш удаа дараагийн бүх ДАШТ-нүүдэд манайхан одоог хүртэл 33 удаа тасралтгүй оролцсон. /1982 онд оролцоогүй/

1964 оны Токиогийн зуны Олимпийн наадамд О.Цэрэндаваа дасгалжуулагчтай Ч.Дамдиншарав, Б.Сүхбаатар, Б.Санжаа, Д.Сэрээтэр, Ж.Мөнхбат, Х.Баянмөнх, Ө.Эрдэнэ-Очир, Ч.Санжаа нар Олимпийн наадамд оролцсон анхны тамирчид байлаа.

1973 оны Улаанбаатар хотноо зохиогдсон Ази тивийн аварга шалгаруулах тэмцээнд бөхийн чөлөөт барилдааны төрлөөр О.Энхтайван, Д.Ганбат, М.Хойлогдорж, З.Ойдов, Ч.Нацагдорж, М.Бат-Амгалан, Т.Артаг, Ж.Мөнхбат, Х.Баянмөнх, Д.Адъяатөмөр нар сонгомол барилдааны төрлөөр Дүгэрсүрэн, Ж.Мөнх-Очир, А.Басхүү, Т.Батчулуун, П.Даваасүрэн, Х.Баянмөнх, Ө.Эрдэнэ-Очир нар аварга болцгоов.

Бөхийн чөлөөт барилдааны багийн дүнгээр анх удаа манайхан 10-н жин оролцож аварга болцгоов.

1974 онд Тегеранд зохиогдсон Азийн 7-р наадамд Д.Цэрэнтогтох, Х.Баянмөнх нар 2 мөнгө, 6 хүрэл медаль авсан түүхтэй.

эхний өдөр

Чөлөөт бөхийн ДАШТэмцээн ОХУ-ын Москва хотоп эхэлсэн бөгөөд манай бөхчүүдээс эмэгтэйчүүдийн 48 кг-д МУГТ Ц.Энхжаргал эхний даваанд Грекийн Псата Фанийг 1:0, 3:0-р ялж, дараагийн даваанд Бээжингийн Зуны Олимпийн аварга вьетнам гаралтай канадын Карол Хьюнтэй барилдан эхний үед 0:1-р дийлдсэн дараагийн үед 1:0-р манай бөх давж, шийдвэрлэх гуравдугаар үед хоёр оноо алдан 1:3-р ялагджээ. Улмаар Олимпийн аварга нь японы бөхөд ялагдсан тул манай бөхөд цаашид боломж гарсангүй барилдаанаа дуусгажээ. 51 кг-д Дэлхийн залуучуудын хүрэл, Азийн тивийн хүрэл медальт ОУХМ Даваасүхийн Отгонцэцэг эхний даваанд дэлхийн мөнгөн медальт Румыний Эстера Добретой барилдан 0:2, 0:5-р ялагдаж барилдаанаа дуусгажээ.

48 кг. 1. Хитоми Сакамото (Япон). 2. Лориса Ооржак (ОХУ). 3. Чжао Шаша (БНХАУ), Кароль Хьюн (Канад).

51 кг. 1. Александра Когут (Украин). 2. Ю Хориучи (Япон). 3. Замира Рахманова (ОХУ), Софья Матссон (Швед).

хоёр дах өдөр

Өнөөдөр буюу есөнд эмэгтэйчүүдийн 55, 59, 63 кг-н жингийн барилдаан болно. 55 кг-д Сүндэвийн Бямбасүрэн Украйны Ирина Харивтай, 59 кг-д Соронзонболдын Батцэцэг Бээжингийн Зуны Олимпийн хүрэлтэй Канадын Тоня Вербектэй, 63 кг-д Дэлхийн аваргын хүрэл медальт Очирбатын Насанбурмаа узбекийн Жавхар Мирзаеватай оноолт таарчээ. Өнөөдөр /москвагийн цагаар/ 13.00 цагт эхлэсэн чөлөөт бөхийн ДАШТэмцээнийн хоёр дах өдөр эмэгтэйчүүдийн 55 кг-д Сүндэвийн Бямбасүрэн Украйны Ирина Харивтай эхний үед 1:4-р өрсөлдөгч украйн илүүрхсэн ч дараагийн үед манай бөх 3:0-р давамгайлж ялжээ. Дараагийн даваанд манай бөх ОХУ-ын Мария Гуроватай барилдан 1:4,1:3-р дийлджээ. 59 кг-д Соронзонболдын Батцэцэг Бээжингийн Зуны Олимпийн хүрэлтэй Канадын Тоня Вербектэй таарч 2:1,8:4-р ялжээ. Дараа нь манай бөх Бразилийн Соуза Да Сильватай таарч 4:0, 0:0-р ялжээ. Дараа нь японы Шода Аяког 2:0, 3:3, улмаар төгсгөлийн гуравдах үед 3:0-р ялснаар дэлхийн аваргын мөнгөн медалийн болзлыг хангаж алтан медалийн төлөө БНХАУ-ын Занг Лантай барилдан 4:0,4:0-р илүүрхэн Соронзонболдын Батцэцэг дэлхийн аварга боллоо.

63 кг-д Дэлхийн аваргын хүрэл медальт Очирбатын Насанбурмаа узбекийн Жавхар Мирзаеватай оноолт таарч 4:0, 0:0-р ялжээ. Дараа нь Азербайжаны Гузел Зотоваг 7:0, 2:1-р илүүрхжээ. Улмаар манай бөх Унгарын Марианна Састинтэй барилдан 2:5, 0:3-р ялагджээ.

Энэ өдрийн шигшээ барилдаан монголын цагаар 23.30-с эхлэнэ.

55 кг-д 1. Саори Йошида /Япон/,2. Юлия Раткевич /Азербайжан/ 3. Анна Гомес /Франц/, Суарес Татъяна Ядира /АНУ/

59 кг-д 1. Соронзонболдын Батцэцэг /Монгол/ 2.Занг Лан /БНХАУ/ 3. Шода Аяко /Япон/, Жоанна Маттсон /Швед/

63 кг 1.Ичо Каори /Япон/ 2. Елена Пирожкова /АНУ/, 3.Ханна Йоханссон /Швед/ Любовь Волосова /ОХУ/

гурав дах өдөр

Чөлөөт бөхийн эмэгтэйчүүдийн 67 кг-д Оюутны дэлхийн аваргын мєнгєн медальт, Азийн тив, Дэлхийн аваргын хүрэл медальт Бадрахын Одончимэг эхний даваанд гоц мөргөн, дараагийн даваанд Азербайжаны Надя Семенцовад 0:1,0:1-р дийлджээ.

67 кг-д 1. Мартине Дюгренье /Канад/, 2.Елена Шалыгина /Казакстан/, 3.Алла Черкасова /Украйн/, Ифеоме Ихеначо /Нигер/

Чөлөөт бөхийн эмэгтэйчүүдийн 72 кг-д дэлхийн мөнгөн медальт Очирбатын Бурмаа эхний даваанд хийлэн, дараагийн даваанд Казакстаны Ольга Жанибековатай таарч 2:1,1:0-р илүүрхжээ. Дараагийн даваанд Японы Киоко Хамагучитай үзэн 3:4, 0:1-р дийлджээ.

72 кг-д 1. Станка Златева /Болгар/. 2. Охенева Акаффо (Канад). 3. Киоко Хамагучи /Япон/,Екатерина Букина /ОХУ/
Мөн өдөр эхлэсэн чөлөөт бөхийн эрэгтэйчүүдийн 55 кг-д Дэлхийн аваргын хошой медальт, Монгол Улсын гавьяат тамирчин Баяраагийн Наранбаатар Киргизийн Михайл Захаровыг 1:0, 4:0-р илүүрхэн, дараагийн даваанд Азербайжаны Тохрул Асгаровтой барилдан 2:4,0:3-р ялагджээ. Улмаар манай бөх дагах барилдааны хэсэгт орж, Камеруны Хенри Мокийг 4:0, 4:0-р илүүрхэн давж, дараа нь дэлхийн хүрэлтэй Беларусийн Ризван Гажиевыг 2:1, 5:0-р ялж, дэлхийн аваргын хүрэл медалийн төлөө Японы Инаба Ясухиротой таарч 0:1, 0:6-р дийлдэн шагналт 5-р байранд оржээ.

Эрэгтэйчүүдийн 55 кг-д 1. Виктор Лебедев /ОХУ/ 2. Тохрул Асгаров /Азербайджан/. 3. Франк Чамизо Маркес /Куба/,Ясухиро Инаба (Япон/

дөрөв дэх өдөр

Чөлөөт бөхийн эрэгтэйчүүдийн 60 кг-д Энхсайханы Ням-Очир эхний даваанд хийлэн, дараагийн даваанд Японы Ода Хироюкийг 1:0, 0:1, 1:0-р ялжээ. Дараа нь Киргизийн Надирбек Уулутай таарч 3:3, 1:0, 0:1-р ялагджээ.

60 кг-д 1. Бесик Кудухов /ОХУ/ 2. Василий Федоришин (Украин). 3. Сейед Морад Мохаммади /Иран/, Зелимхан Хусейнов /Азербайжан/.

Чөлөөт бөхийн эрэгтэйчүүдийн 84 кг-д Доржваанчигийн Түгждорж дэлхийн хүрэлтэй Узбекстаны Заурбек Сохиевт 0:1,0:3-р дийлджээ. Гэсэн ч өрсөлдөгч бөх нь амжилттай барилдсан тул манай бөх дагах хэсэгт багтан Кубын Салас Перестэй таарч 0:3,0:1-р бас ялагджээ.

84 кг-д 1. Ганев Михайл Петров /Болгар/, 2. Заурбек Сохиев /Узбекстан/ 3. Салас Перес /Куба/, Сослан Кцоев /ОХУ/

Чөлөөт бөхийн эрэгтэйчүүдийн 96 кг-д Ядамсүрэнгийн Алтантулга эхний даваанд хийлэн, дараагийн даваанд Кубын Батиста Мартинестэй тааран 0:2,0:2-р дийлджээ.

96 кг-д 1. Хетаг Газюмов /Азербайжан/, 2.Хажимурат Гацалов /ОХУ/, 3. Георгий Гогшелизе /Гүрж/, Алексей Крупняков /Киргиз/

тав дах өдөр

Чөлөөт бөхийн эрэгтэйчүүдийн 66 кг-д Буянжавын Батзориг эхний даваанд гоц мөргөн, дараагийн даваанд Румыний Николай Кожакаруг 2:0,6:0-р давж, дараа нь Гүржийн Отар Тушишвилийг 1:0,3:0-р ялж, улмаар Бээжингийн Олимпийн хүрэлтэй Энэтхэгийн Сушил Кумартай таарч 0:6,1:3-р дийлджээ. Манай бөх дагах барилдааны хэсэгт орж, ХБНГУ-ын Мартин Себастян Даумыг 2:2, 8:1-р даван, дэлхийн аваргын хүрэл медалийн төлөө Азербайжаны Жабраил Хусейнов таарч 1:2, 0:3-р дийлдэн шагналт 5-р байранд оржээ.

66 кг. 1. Сушил Кумар (Энэтхэг). 2. Алан Гогаев (ОХУ). 3. Жабраил Хусейнов (Азербайжан), Жеандри Гарзон Кабаллеро (Куба).

74 кг-д Мягмарын Мэндсайхан Австралийн Ермакович Константиныг 3:0,7:0-р илүүрхэн, дараа нь Казакстаны Абдулхаким Шапиевт 0:1,0:6-р дийлджээ.

74 кг. 1. Денис Царгуш (ОХУ). 2. Садех Саед Гударци (Иран). 3. Абдулхаким Шапиев (Казахстан), Габор Хатош (Унгар).

Чөлөөт бөхийн эрэгтэйчүүдийн 120 кг-д Жаргалсайханы Чулуунбат Испанийн Куба Васкийзыг 2:0,1:0-р давж, дараа нь хятадын Донг Живейд 0:4, 1:0, 0:1-р ялагджээ.

120 кг. 1. Билял Махов (ОХУ). 2. Артур Таймазов (Узбекистан). 3. Леван Берианизе (Гүрж), Иоаннис Арзуманидис (Грек).

Чөлөөт бөхийн эрэгтэйчүүдийн багийн дүнгээр ОХУ, Азербайжан, Куба эхний, манайх 11-р байранд, эмэгтэйчүүдэд Япон, ОХУ, Канад эхний гуравт манайх 8-р байранд оржээ.

Чөлөөт бөхөөр хүүхэд байхаасаа хичээллэж байж билээ. 7 жилийн хөдөлмөр, хөлс, хүчээ үүнд зориулсан. Гэвч дэлхийн хэмжээний бөх болж чадахгүйгээ мэдсэн.

Гэхдээ энэ спортдоо хайртай. Мэдээллүүдийг оруулж байя. Арга техник, барилдааны талаар асуух зүйл байвал надад хандаж болно. Бодитоор зааж өгсөн ч болно. Бас клубд бэлтгэл сургуулиланд хамруулж ч болно.

_________________
Монгол Улсын төлөө зүтгэе

Чөлөөт бөхийн олимп дэлхийн аваргын медальтнууд.

Олимп

Алтан медаль
?

Мөнгөн медальтнуудэ

1. Ж.Мөнхбат - 1968
2. Х.Баянмөнх - 1972
3. З.Ойдов - 1976
4. Ж.Даваажав - 1980

Хүрэл медаль

1. Ч.Дамдиншарав -1968
2. Д.Сэрээтэр - 1968
3. Т.Артаг - 1968
4. Д.Оюунболд - 1980

Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний медальтнууд

Алтан медальтнууд:

1.Зэвэгийн Ойдов (1974 он, Стамбул, Турк) - 62кг
2.Зэвэгийн Ойдов (1975 он, Минск, ЗХУ) - 62кг
3.Хорлоогийн Баянмөнх (1975 он, Минск, ЗХУ) - 100кг
4.Соронзонболдын Батцэцэг (2010 он, Москва, ОХУ)

Мөнгөн медальтнууд:

1.Базаррагчаагийн Жамсран (1971 он, Софи, Болгар) - 48кг
2. Хорлоогийн Баянмөнх (1971 он, Софи, Болгар) - 100кг
3.Мэгдийн Хойлогдорж (1973 он, Тегеран, Иран) - 57кг
4.Хорлоогийн Баянмөнх (1974 он, Стамбул, Турк) - 100кг
5.Цэдэндамбын Нацагдорж (1975 он, Минск, ЗХУ) - 68кг
6.Буяндэлгэрийн Болд (1983 он, Киев, ЗХУ) - 68кг
7.Зэвэгийн Дүвчин (1983 он, Киев, ЗХУ) - 82кг
8.Авирмэдийн Энхээ (1985 он, Будапешт, Унгар) - 62кг
9.Буяндэлгэрийн Болд (1985 он, Будапешт, Унгар) - 68кг
10. Оюунбилэгийн Пүрэвбаатар (2001 он, Софи, Болгар) - 58кг
11.Оюунбилэгийн Пүрэвбаатар (2002 он, Тегеран, Иран) - 60кг
12.Баяраагийн Наранбаатар (2007 он, Баку, Азербайжан) - 55кг
13. Очирбатын Бурмаа (2009 он, Хернинг, Дани) эм: 72 кг

Хүрэл медальтнууд:

1.Жигжидийн Мөнхбат (1967 он, Дели, Энэтхэг) - 87кг
2.Данзандаржаагийн Сэрээтэр (1970 он, Эдмонтон, Канад) - 74кг
3.Мэгдийн Хойлогдорж (1971 он, Софи, Болгар) - 57кг
4.Очирдолгорын Энхтайван (1973 он, Тегеран, Иран) - 48кг
5.Цэдэндамбын Нацагдорж (1974 он, Стамбул, Турк) - 68кг
6.Зэвэгийн Ойдов (1977 он, Лозанна, Швейцарь) - 68кг
7.Дугарсүрэнгийн Оюунболд (1978 он, Мехико, Мексик) - 57кг
8.Нанзадын Бүргэдаа (1979 он, Скопье, Югослав) - 52кг
9.Лувсангийн Энхбаяр (1985 он, Будапешт, Унгар) - 74кг
10.Авирмэдийн Энхээ (1986 он, Будапешт, Унгар) - 62кг
11.Лодойн Эрхбаяр (1989 он, Мартини, Швейцарь) - 74кг
12.Пунцагийн Сүхбат (1990 он, Токио, Япон) - 82кг
13.Цэрэнбаатарын Цогтбаяр (1993 он, Торонто, Канад) - 57кг
14.Баяраагийн Наранбаатар (2005 он, Будапешт, Унгар) - 55кг
15.Цогтбазарын Энхжаргал (2005 он, Будапешт, Унгар) - эмэгтэй 48кг
16. Доржийн Нармандах (2007 он, Баку, Азербайжан) - эмэгтэй 59кг
17. Очирбатын Насанбурмаа (2008 он, Токио, Япон) - эмэгтэй 67кг
18. Б.Одончимэг (2009 он, Хернинг, Дани) эм: 67 кг

_________________
Монгол Улсын төлөө зүтгэе

Олимпийн медалийг олзолж ирсэн түүхээс

1968.IX.14
Спортын төв ордон. Олимпийн наадамд оролцох Монголын баг, тамирчдын бэлтгэлтэй танилцахаар МАХН-ын УТТ-ны гишүүн С.Моломжамц, Б.Лхамсүрэн, МАХН-ын ТХ-ны хэлтсийн эрхлэгч Н.Лигүү, МБТСЭ-ийн орлогч дарга Б.Балдоо нарын зэрэг албаны хүмүүс ирэв. Тэд олимпийн наадамд оролцох тамирчид, дасгалжуулагчидтай уулзаж бэлтгэл ямар байгааг сонирхон илэн далангүй ярилцав. Дараа нь тэдэнд бөхчүүд, болон гимнастикийн тамирчид үзүүлэн тоглолтоо сонирхуулав. Бөхийн барилдааныг маш их сонирхож байгаа бололтой. Б.Лхамсүрэн олон улсын байдал дахь олимпийн үйл ажиллагааны талаар дэлгэрэнгүй ярьж "Бидний гол зорилго бол XIX Олимпийн наадамд оролцогчид эхний зургаан байрт шалгарах ба шагналын оноо авч БНМАУ-ын байрыг тодорхойлох явдал юм" гэв.
МБТСЭ-ийн Төв Зөвлөлийн дарга Н.Норолхоо дарга "Нам засгаас өгсөн хайр халамж их хөрөнгө, жишээ нь Олимпийн наадамд ирж очих зардал гээд хоёр бага сургууль байгуулах хэмжээний хөрөнгө гаргаж байгааг бодож түүнд ухамсартайгаар хандах хэрэгтэй…гэж ярив.


1968.IX.16
XIX олимпийн наадамд оролцох Монгол улсын баг, тамирчдыг үдэн мордуулах ёслолын ажиллагаа Буянт-Ухаагийн нисэх буудалд болсон юм. Энэ баярт мөчид МБТСЭ-ийн Төв Зөвлөл, Нийгэмлэгийн дарга нар, хариуцлагатай ажилтан нар болон МХЗЭ-ийн Төв Хорооны дарга Ж.Пүрэвжав тэргүүтэй хүмүүс амжилт хүсч үг хэлэв.
…Улаанбаатар-Эрхүү-Москвагийн чиглэлд 7 цаг 30 минут нисч Москвад очлоо.

1968.IX.17
Бид Шереметовогоос Москва-Варшав-Парисын маршрутаар Францын "Аэр Франц"-ын Боинг-474 шинэ онгоцоор 5 цаг 30 минут нисэв...
...Маргааш нь Парис-Монреалийн чиглэлд 7 цаг 30 минут нисэв. Монреаль хотод 5 цаг гаруй хүлээж "Аэр Канад"-ын онгоцонд суун Мехикогийн чиглэлд 8 цаг гаруй нисч ирлээ. Энэ удаад тамирчдынхаа байдлыг ямагт ажиглан шөнө дөлөөр нисэж яваа болохоор унтаж нойр авах бөхчүүдээ олимпод хэрхэн барилдах бол, ямархан амжилт үзүүлж, бидний бэлтгэл сургуулилтын үр дүн хэрхэн үнэлэгдэх бол хэмээн элдвийг эргэцүүлэн бодож явлаа.
Отгонтэнгэрт бэлтгэл хийж байхад манай бөхчүүл нэг л их хүчтэй, маш сайхан барилдаантай, эцэж сульдана гэж үгүй ааг бяр нь амтагддаг болчихсон юм шиг дасгалжуулагч надад санагдан олимпод оролцох бөхчүүддээ их л итгэж байсан болохоор "өндөр амжилт үзүүлнэ" хэмээн нам засгийнхаа удирдлагууд хүлээж авахад ам алдчихсандаа гэмших, айх зэрэгцэн яваа миний нойр яахан хүрэх билээ. Нойр хэдийнэ хульжиж би элдвийг эрэгцүүлэн бодсоор явтал бидний сууж явсан онгоц Мексикийн олон улсын нисэх онгоцны буудалд газардлаа. Гэтэл Монголд үүр гийж, өглөө болж байхад бид алс холы Мексикийн тэнгэрт газардана гэдэг миний хувьд гайхамшигтай сайхан дурсамж болон үлдсэн юм.

Бид тусгайлан гаргасан унаанд суун Олимпийн тосгон руу явлаа. Оройхон тосгонд ирж 12 гэсэн дугаартай байшинд бид байрлав. ...Олимпийн тосгоны зохион байгуулалт сайн, бүх зүйлийг тамирчдын хангасан байлаа. Тухайлбал, тамирчдын нэгдсэн хоолны газарт европ, ази, латин америк гээд бүх үндэстний хоол, унд, жимс ногоо байхын дээр байрлаж буй байранд очих замын дагуу жимс, кофе, цай зэргийг чөлөөтэй өрсөн байлаа. Бидний хувьд нэгдүгээрт, 30 гаруй цаг агаарт нисэж, хоёрдугаарт, 2224 метрийн өндөрлөг газарт ирсэн, тэрчлэн цагийн зөрүү их зэргээс шалтгаалж бид их ядарцгаасан. Тамирчдын дасан зохицох нөхцлийг эмч Н.Тарваа бид хоёр анхааран тэмдэглэл хөтөлж байв. Цаг агаарын хувьд гэвэл сэрүүвтэр байлаа.

1968.IX.19
О.Цэрэндагва багшийг Олимпийн удирдах нөхдийн байрлаж байгаа байранд суулгах гэж хүмүүс ирлээ. О.Цэрэндагва багш олон улсын шилэгдмэл шүүгч учир олимпийн бүх шүүгчид нэг дор байх ёстой байжээ. Энэ нь анх удаа болж байгаа зүйл учраас манайхан учрыг нь сайн ойлгохгүй 2 карт (ID) авчраад будлиулсан бололтой.

1968.IX.26
Урьд шөнө дарга нар ирлээ.
Өглөө Н.Норолхоо дарга олимпийн тосгонд ирж манай ажлыг бидний өөрсдийн төлөвлөгөөний дагуу явж байгааг шалган үзэв. Мөн манай бөхчүүдийн хийдэг мэхний сайн муу талыг тодорхой бичиж өг гэж шаардсан. Энэ болох асуудал, гэвч тодорхой мэх байвч тэр болгон санасны дагуу хийж болдоггүй бөгөөд мэх хийх нь барилдааны "тодорхой" нөхцөл байдлаас шалтгаалдаг билээ. Б.Балдоо гуай МАХН-ын ТХ, АИХ-ын Тэргүүлэгчдийн дарга Ю.Цэдэнбалаас олимпийн наадмд БНМАУ-аа төлөөлөн оролцогчдод "Олимпийн ганц медаль авч эх орныхоо нэр төрийг өндөрт гаргахыг хүссэн" утга бүхий захиаг танилцуулсан.

1968.X.16
Маргааш олимпийн тэмцээн эхэлнэ. Сүүлийн хэдэн өдөр сэтгэл санааны хувьд амар тайван байгаагүй ч энэ өдөр бүр их "ачаалал"-тай байлаа. Ч.Дамдиншарав маш их тэвчээр гаргаж бараг хоолгүй шахам байж жиндээ орохын тулд саун-массаж хоёроос салсангүй. Эмч Н.Тарваа, багш О.Цэрэндагва болон багийн бүх тамирчид түүний сэтгэл санааг өөдрөг байлгах үүднээс дэмжиж тусалцгааж байв. Би энэ багийн эв нэгдэл, нэг нэгнийхээ төлөө сэтгэл зовж байгааг хараад баярлан сэтгэгдэл уужирч байсан! П.Дагвасүрэнгийн халуун хоёр өдөр буусангүй тул оронд нь Т.Артаг барилдах боллоо. Ө.Эрдэнэ-Очирын гэдсэнд хатиг гарсан тул нэр дээр Д.Адъяатөмөр жин дээр зогсох болно. Ч.Дамдиншарав байвал зохих жингээсээ 100 грамм илүү ч шөнөдөө жиндээ орох шаардлагатай байсан юм. Ч.Дамдиншарав маань ерөнхийдөө 8 кг орчим (цэвэр 6 кг 300 грамм) жин хасав. Бага жингийн бөх 8 кг орчим жин хасна гэдэг бараг тал биеэ гээчихсэнтэй адил юм гэвэл уншигч та жин хасах зовлонг ойлгох болов уу. Мөн ч их тэвчээр гаргасан даа, хөөрхий. Бусад тамирчид ерөнхийдөө тэмцээнд бэлэн болов. Маргааш эхлэх тэмцээний тухай бодсоор сэтгэл хөдөлж хоноцгоов.
Дэлхийн шилдэг бөхчүүдтэй анх удаа нэг том зааланд хамт бэлтгэл хийж, өөрийн нүдээр харж суухад айх, гайхах, бас ч үгүй барилдаж болмоор юм шиг санагдаж байлаа.

1968.X.17
Зорилго нэг бол амжилт нэг…
Сугалааг би сугалсан юм. Миний хувьд анх удаа Олимпийн наадамд оролцож байгааг ч хэлэх үү сэтгэл их догдолж, хэдэн жил хөлс хүчийг нь шавхаж, мөлхүүлэхдээ мөлхүүлж, зүтгүүлэхдээ зүтгүүлж, үйлийг нь үзэж бэлтгэл хийлгэсэн энэ хэдэн бөхөө ядаж эхний хоёр тойрогт аваргуудын аманд хийчихгүйг хичээн залбирч байлаа. Жин үзэж дууслаа. Сугалаа ч эхэллээ. Байдлыг харж байхад гадаадынхан манайхныг ер тоосон шинжгүй, харин сугалаа нь манайхантай таарахад баярлан алга ташицгааж байх юм. Манай бөхчүүдийг олимпийн дэвжээнд дөнгөж хоёр дахь удаагаа зодоглох гэж байгаа балчирууд гэсэн ойлголттой бололтой.

XIX олимпийн наадмын чөлөөт бөхийн тэмцээн “Писта Хаелло” гэдэг бөхийн зааланд аравдугаар сарын 17-20-нд А, В, С гэсэн өндөрлөж байрлуулсан гурван дэвжээн дээр явагдав. Олимпийн наадмын бөхийн дүрэмд зургаан торгуулийн оноо авсан бөх ялсан ч ялагдсан ч тэмцээнээс шууд хасагддаг журамтай байлаа. Жишээ нь цэвэр ялбал 0 оноо, оноогоор ялбал 1 оноо, тэнцвэл 2 оноо, харин цэвэр ялагдсан тохиолдолд 4 оноо, оноогоор ялагдвал 3 оноо бөгөөд барилдааны нийлбэр дүнгээр 6 торгуулийн оноо буюу түүнээс дээш оноо авсан бөхчүүд тэмцээнийг орхидог дүрэм журамтай байлаа.
Манай бөхчүүд эхний даваанд 8 барилдахад 7 ялж нэг ялагдсан бөгөөд манайхан ажиллах чадвар өндөр дээр ааг бяр нь амтагдаж ямар ч ядарсан шинжгүй барилдаж байлаа.
<!--[if !supportLineBreakNewLine]-->
<!--[endif]-->

1968.X.18
Орой нь бид О.Цэрэндагва багшийн хамт бүх жингийн тооцоог гаргаж үзэхэд 52, 57, 70, 78, 87, -97, +97 кг жингийн бөхчүүд эхний шагналт зургаан байрт орох боломж байгаа мэт харагдаж байлаа. Манайхны хувьд маргаашийн барилдаан, гадаадынхны хоорондын барилдаанаас ихээхэн шалтгаалахаар байлаа. Бид өөрсдийн хийсэн тооцоо судалгааг үндэслэн бүх жингийн бөхчүүддээ маргааш хэрхэн барилдах талаар ярьж өглөө. Тамирчдын сэтгэл санаа өндөр байв. Бүгд тайван унтаж Ч.Дамдиншарав, Б.Сүхбаатар хоёрт Н.Тарваа эмч, О.Цэрэндагва багш нар массаж хийж өглөө. Би О.Цэрэндагва багшийн хамт жин тус бүр дээр дүн шинжилгээ хийж хонов.

1968.X.19-шийдвэрлэх өдөр
Өнөөдрийн барилдаанууд их хүнд буюу баярлах, гомдох хоёрыг хослуулсан олон янзын дарамтан дунд болж өндөрлөв.
О.Цэрэндагва багш 1 олимпийн наадам, 4 ДАШТ-д оролцсоны хувьд асар их арга туршлагатай байлаа. Мөн л оройжингоо жин тус бүрд өөрийн болон өрөөлийн баг тамирчдад урьдчилсан дүгнэлт хийхэд манай баг тамирчид дэлхийн шилдэг зургаан багийн дотор багтаад байх шиг санагдаад байв. ЗХУ, Болгар, Японы багаас хол боловч АНУ, Иран, Туркийн авсан оноотой тун ойролцоо байх ба 52, 70, 78, 87 кг жинд медаль авчих хэд хэдэн боломж байлаа.

О.Цэрэндагва багшийн хамт дахин дахин бодлоо. Ямар ч хэцүү юм бэ дээ. Дарга нар байнга утастаад "Одоо яаж байна? Медаль байна уу? Үгүй юу?" гээд үе үе асуух… Зарим үед бүр "заавар" зөвлөгөө өгөх юм. А.Аталайтай (Дэлхийн аварга) эн тэнцүү барилдахад бүрэн ялах боломж бага, нөгөөтэйгүүр манай улсад ганц ч гэсэн медаль "ус агаар" шиг хэрэгтэйг бид бүхэн ойлгож байлаа. "Сайхан боломж" буюу "шанс" бол Туркийн дасгалжуулагчтай ярилцаж үзэх нь маш чухал байлаа. Энэ тухайгаа удирдах хүмүүст танилцуулбал Н.Норолхоо дарга нэг их сайн ойлгохгүй, шууд л ялах "тушаал" лүндэн буулгав. Дараа нь Б.Балдоо гуайтай (спорт их сайн ойлгодог хүн гэж би хувьдаа боддог байлаа) учрыг яривал бололцоотой бүхнийг хий гэлээ. Энэ үеэр манай байранд Туркийн дасгалжуулагч нар ирж яг бидний бодсон хувилбаруудыг ярилаа. Харин тэд өөр жинд ганц зүйл хэлсэн нь: Танай бөх Х.Баянмөнх үнэхээрийн сайн бөх, гэхдээ одоо залуу байна. Манай Аийк ялах нь ялна, гэвч бидэнд цэвэр ялалт хэрэгтэй. Учир нь Аийк (Турк), Ломизе (ЗХУ) хоёрын барилдаан 2:2 торгуулийн оноогоор тэнцэхэд торгуулийн онооны нийлбэрээр Аийк аварга болно…гэв. Х.Баянмөнхийн хувьд одоогоор 4.5 торгуулийн оноотой, оноогоор ч, цэвэр ч ялагдахад жиндээ V байрт орж багтаа 2 оноо авчрах юм. Бид ярилцаад харин танай Аталай манай бөхтэй тэнцэхэд 8 бөхөөс 6 бөх хасагдан 2 бөх үлдэж Аталай аварга болж, манайх хүрэл медаль авна гэхэд Туркууд нэлээд гайхан, бид ч дахин нэлээд бодоцгоов.

...Үндсэндээ хоёр тал ойлголцоод тарлаа. Энэ бол манай талаас анх удаа тактикийн барилдаан гаргасан явдал байв. Энэ талаар би Х.Баянмөнхтэй орой салхинд гарангаа ярьж учир байдлыг ойлгууллаа. Х.Баянмөнхийн хувьд ямар хүнд байгааг би сайн ойлгож байсан юм. Урьд манай спортод ийм тактикийн туршлага байсан биш дээ…
Гэвч үүнийг манай хүн тун сайн ойлгож "Та нөхөд зөв тооцоолж бодсон биз дээ. Хожмын хойно баг, хамт олны төлөө миний зүтгэл орсон гэдгийг мэдэрч байгаа биз дээ" гэсэн. Энэ бол үнэхээрийн үнэн үг юм. Байранд ирээд болсон байдлыг дарга нарт танилцуулав. Их л итгэл муутай хүлээн авлаа. Дасгалжуулагч байх ч гэж дээ… За юу л болвол болог. Маргааш үзээд алдана гэсэн бодолтойгоор тэр шөнийг би нойргүй өнгөрөөж билээ.

1968.X.20
52 кг-ийн жинд 5-р тойргийн барилдаанд Ч.Дамдиншарав Германы П.Неффтэй барилдаж оноогоор дийлж явтал Германы бөх гэнэт мөрөө бариад барилдахаа больж цэвэр ялалтыг манайд өглөө. Дийлэхгүй гэж бодсон уу ялагдал хүлээлээ. Бид ч бөөн баяр. Зовсоны эцэст жаргана гэгчээр Ч.Дамдиншарав асар их тэвчээр, хүч хөдөлмөрөөрөө анхны медалийн эзэн боллоо.
78 кг-ийн жинд бидний бодож тооцож байсан М.Аталай (Турк), Т.Артаг нарын барилдаан 2:2 оноотой тэнцэж манай бөх хасагдсан ч хүрэл медальд хүрлээ. Дахин нэгэн баяр нэмэгдлээ. Т.Артаг бол анх удаа олимпийн наадамд оролцож олимпийн хүрэл медаль хүртсэн аугаа их бөх болохоо харуулав.
87 кг-ийн жинд Ж.Мөнхбат 1964 оны олимпийн аварга П.Гаржев, ЗХУ-ын бөх дэлхийн аварга Б.Гуревич нартай тэнцэн 4 бөх үлдлээ. Ж.Мөнхбатын хамгийн эгзэгтэй үе бол Америкийн бөх Т.Пекхэмттэй барилдах байлаа. Ялсан нөхцөлд мөнгөн медаль, ялагдсан нөхцөлд IV байрт орох байв.

Энэ барилдааны үед л Ж.Мөнхбатын сэтгэл зүйд заавал нөлөөлөх хэрэгтэй юм шүү гэж би дотроо бодож суулаа. Би урьд нь Ж.Мөнхбатаас уурласан үедээ "асар" их хүч гардгийг ажигласан билээ… Хоёр бөх дэвжээнд гарав. Эхний 5 минутын барилдаанд хэн хэн нь оноо авсангүй завсарлав. Би “Та аварга, аварга л гэнэ. Ялж чадахгүй юм бол хэвтээд өгөхгүй юу" гэв… Тэгээд Тарваа эмчид "наадхаа сэвж, барьж яах юм" гэж хэлтэл Ж.Мөнхбатын уур нь хүрч байгаа бололтой хамар нь зангирч эхлэв. Уур шар нь нэлээд хөдөлж байхад 1 минутын завсарлага дуусч шүүгч шүгэл үлээн дуудав. Би өмнө нь зогсож байтал намайг ганц гараараа хажуу тийш хүчтэй түлхээд гарч одов. Би араас нь нөгөө үгээ давтан давтан үглэсээр хоцров. Уур нь хүрч уушиг нь сагсайна гэгч болсон. Ж.Мөнхбат бяр хүч нь багтан ядан байх шиг аварга арслан мэт Пекхэмийг хүч гарган дугтарч 1 оноо, дахиад нэмж 1 оноо авлаа. Над руу харахад нь би ихэд баярлан эрхий хуруугаа гозойлгон "дахиад нэг, дахиад нэг" гэж өөрийн эрхгүй орилж байлаа. Мөеө ингэж надад гаргасан "уур"-аа Америкийн бөхөд гарган ялж билээ. Бөөн ууртай хүн ялж ирэхэд би үнсэж “Мөөеө минь мөнгөн медаль дээр буучихлаа” гэхэд учрыг нь олж баярлан "уур" нь гарч билээ. Ингэж Мөөеө минь олимпийн анхны мөнгөн медаль авч зөвхөн бид ч биш, бүх Монголын ард түмнийг баярлуулсан мөнхийн гавьяатай бөхөөр тодорч билээ. Б.Гуревич, П.Гаржев хоёр тэнцэж алт, хүрэл медаль авч Т.Пекхэм IV байрт орлоо.

-97 кг-ийн жинд Х.Баянмөнх Туркийн А.Аийкт 1 минут 2 секундэд цэвэр ялагдан V байрт орлоо. Багтаа маш чухал 2 оноог авчрав. Туркууд маш зөв тооцоо хийж, хэлсэн үгэндээ ч хүрсэн билээ. А.Аийк, Ш.Ломизе хоёр тэнцэж алт, мөнгөн медаль авч Унгарын И.Чотари хүрэл медаль хүртсэн юм.
70 кг-ийн жинд манай Д.Сэрээтэр дэлхийн гурван удаагийн аварга Ираны бөх А.Мовахедад оноогоор ялагдаж олимпийн хүрэл медаль авч биднийгээ баярлууллаа. Ираны бөх барилдааны арга барил, туршлага бүх талаараа илүү байсан ч манай бөх Д.Сэрээтэр шинэ залуу шижгэр хүчтэн болохоо дэлхий дахинаа харуулсан юм.

Олимпийн наадмын барилдаан өндөрлөж, хамгийн баярт мөч эхлэв. 52 кг-ийн жингийн медальтнуудыг шагналын тавцанд урихад манай Ч.Дамдиншарав Мехикогийн тэнгэрт төрийнхөө далбааг мандуулж Монгол хэмээх нэгэн нэрийг ертөнцийн чихнээ дуурсгах дуулианы эзэн болсон юм. Дараа нь Д.Сэрээтэр, Т.Артаг нарын хүрэл медаль, Ж.Мөнхбатын мөнгөн медаль гээд Монгол улсын төрийн далбаа Мексикийн тэнгэрт дөрвөн удаа мандахад өөрийн эрхгүй нүдний нулимс асгарч Эх орноороо бахархах сэтгэл төрж билээ. Олимпийн тэмцээн дуусч манайхан амжилттай оролцон бүгд баяр хөөр болж уйлах нь уйлж, нэг нэгнээ тэврэн баяр хүргэж байлаа.

_________________
Монгол Улсын төлөө зүтгэе

1959 онд Төмөр замын анхны Монгол инженерүүдийн нэг ЗХУ-ын спортын мастер Дамбын
Дамдинсүрэнгийн хичээллүүлж байсан дугуйлангийн анхны шавь нарын нэг Очирын Цэрэндагва
Олимпийн их наадамд дасгалжуулагчаар, Базарын Сүхбаатар тамирчнаар оролцож байв. Олимпийн
наадамд чөлөөт бөхийн төрлөөр О.Цэрэндагва, С.Магсар, Ж.Мөнхбат, Ж.Даваажав, Б.Болд,
Ч.Дамдиншарав, Т.Сүхбаатар, Д.Баттулга, А.Цэрэнсодном, О.Мөнхбат зэрэг дасгалжуулагчид
давхардсан тоогоор 78 чөлөөт бөхийн тамирчдаа дасгалжуулан оролцжээ. Олимпийн наадмаас
Ж.Мөнхбат, Х.Баянмөнх, З.Ойдов, Ж.Даваажав нар мөнгөн медаль хүртсэн бол Ч.Дамдиншарав,
Д.Сэрээтэр, Т.Артаг, Д.Оюунболд нар хүрэл медаль хүртэцгээжээ. З.Ойдов Дэлхийн чөлөөт бөхийн
даацтай уран мэхний өв санд “Ойдов” мэх бий болгожээ. Чөлөөт бөхийн спортоор олимпод оролцож явсан
дасгалжуулагч, тамирчдаас Х.Баянмөнх эрдмийн зэрэг цол хамгаалж, Д.Сэрээтэр “Ардын багш” цол
хүртэж, А.Басхүү дэлхийн чөлөөт бөхийн шилдгийн шилдэг шүүгч болж “Алтан шүгэл”-ийн эзэн болжээ.
Чөлөөт бөхийн тамирчид Олимпийн их наадамд 10 удаа тасралтгүй оролцсоны дотор Х.Баянмөнх 5 удаа,
Д.Сэрээтэр, Ж.Мөнхбат, Ц.Нацагдорж, З.Ойдов, З.Дүвчин, О.Пүрэвбаатар нар 3 удаа оролцоод байна.
Олимпийн их наадамд оролцож явсан чөлөөт бөхийн тамирчдаас Ж.Мөнхбат, Х.Баянмөнх, З.Ойдов,
Д.Цэрэнтогтох нар Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар, гавъяат тамирчид болцгоожээ. О.Цэрэндагва,
С.Магсар, А.Басхүү, Д.Адъяатөмөр нар гавьъяат дасгалжуулагч болсон бол Ө.Эрдэнэ-Очир,
Ч.Дамдиншарав, М.Хойлогдорж, Ц.Нацагдорж, З.Дүвчин, Б.Болд, А.Энхээ, Т.Артаг, Ж.Даваажав,
Д.Оюунболд, П.Сүхбат, Н.Бүргэдаа, Ц.Цогтбаяр, О.Пүрэвбаатар, Б.Наранбаатар, Ц.Энхжаргал,
О.Бахыт, Лу.Энхбаяр, Ло.Энхбаяр нар спортын гавъяат тамирчид болцгоожээ. Олимпод оролцсон чөлөөт
бөхийн тамирчдаас дэлхийн АШТ-д оролцож З.Ойдов хоёр удаа, Х.Баянмөнх нэг удаа алтан медаль
хүртсэн бол Х.Баянмөнх, Б.Болд, О.Пүрэвбаатар нар 2 удаа, Ц.Нацагдорж, М.Хойлогдорж, А.Энхээ,
Б.Жамсран нар нэг удаа мөнгөн медаль З.Ойдов, Ло.Энхбар нар хоёр удаа, Ж.Мөнхбат, Д.Сэрээтэр,
Ц.Нацагдорж, М.Хойлогдорж, Н.Бүргэдаа, З.Дүвчин, П.Сүхбат, А.Энхээ, Ц.Цогтбаяр, Ц.Энхжаргал нар
тус бур нэг удаа хүрэл медаль хүртэж байжээ. Монголын тамирчид, залуучууд анх чөлөөт бөхөөр эхлэн
хичээллэхдээ үидэсний бөхөө түшиглэн, бөхийн сонгомол барилдаантай холсон хичээллэж байсан байна.
Чөлөөт бөхийн спортоор Олимпийн их наадамд зодоглон дэлхийн шилдэг бөхчүүдтэй өрсөлдөж явсан
тамирчдын нилээд нь үндэсний бөхийн улсын алдар цолтой бөхчүүд бөгөөд тэдний дотор Ж.Мөнхбат,
Х.Баянмөнх, Д.Цэрэнтогтох зэрэг дархан аваргуудаас гадна Д.Адъяатөмөр, Х.Амараа, Т.Артаг, О.Бахыт,
Б.Гантогтох, Ч.Гочоосүрэн, Ж.Даваажав, З.Дүвчин, Б.Жавхлантөгс, Г.Өсөхбаяр, Ц.Санжаа,
Д.Сумъяабазар, П.Сүхбат, Д.Сэрээтэр, Ло.Энхбар, Лу.Энхбаяр, Т.Энхтуяа, Ө.Эрдэнэ-Очир зэрэг бөхчүүд
бий юм.

_________________
Монгол Улсын төлөө зүтгэе

tamirchidiin zurag nemeerei. cholootiin ohiduudiin zurag murag.

_________________
www.hicheel.com

ОЙДОВ Зэвэгийн



Төрсөн он: 1949. 08. 24. Өвөрхангай аймаг, Лүн сум,
Азар гэдэг газар төрсөн /Одоогийн өвөрхангай аймгийн Хар хорин сум/
Цол: Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар /1994/,
Монгол Улсын Гавьяат тамирчин /1974/, Олон
улсын хэмжээний мастер, Спортын мастер
/1971/, Олон улсын шүүгч /1983/, Улсын шүүгч /1982/
Оролцсон тэмцээн:
Олимп: 1972 оны Мюнхений XX Олимпийн
наадам ХБНГУ/, 1976 оны Монреалын XXI
Олимпийн Москвагийн XXII Олимпийн наадам
Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
XII. ДАШТ. 1971 он XXIY байр /Софи,Болгар/
XIY. ДАШТ. 1973 он YI байр /Тегеран, Иран/
XY. ДАШТ. 1974 он алтан медаль/Станбул, Турк/
XYI. ДАШТ. 1975 он алтан медаль /Минск,ЗХУ/ XYII. ДАШТ. 1977 он хүрэл медаль
/Лозань, Швейцарь/ XYIII. ДАШТ. 1978 он IY
байр /Мехико, Мексик/ XIX. ДАШТ. 1979 он IX
байрт /Сан- Диего, АНУ /
Ази тивийн наадам:
1974 оны Ази тивийн YII наадам мөнгөн медаль
/Иран/, 1975 оны Ази тивийн YIII наадам
алтан медаль /Тайланд/

Ази тивийн аварга:
1973 оны Ази тивийн аварга алтан медаль /Монгол/
Олон улсын тэмцээн:
1966 он мөнгөн медаль /Тбилис, ЗХУ/, 1971
оны Дан Коловын тэмцээний алтан медаль
/Болгар/, 1977 оны “Универсиад-77” тэмцээний
алтан медаль /Москва, ЗХУ/, 1975 оны
Зеелинбиндер тэмцээний алтан медаль
/БНАГУ/,1972, 1973, 1974, 1976, 1980 оны
Интернациональ тэмцээний алтан медаль,
1973 оны Найрамдалт армиудын тэмцээний
/СКДА/ хүрэл медаль, 1971 мөнгөн медаль,
1978 оны алтан медаль, 1970 оны “ Нөхөрлөл”
тэмцээний алтан медаль /Унгар/, 1973, 1974 оны
Эрх Чөлөөний тэмцээний алтан медаль /Унгар/,
1975 Бухарестийн тэмцээний алтан медаль /Румын/
Улсын аварга шалгаруулах тэмцээн:
Нийт 8 медаль /6 алт, 1 мөнгө, 1 хүрэл/
З. Ойдов нь Монголын тамирчдаас дэлхийн
аваргын титмийг хоёртоо хүртсэн мөн
Олимпийн наадмын мөнгөн медалийг эх
орондоо авчирсан аугаа их гайхамшигт бөх
билээ.
Дасгалжуулагч: Д.Бямба, С.Магсар

_________________
Монгол Улсын төлөө зүтгэе

mundag umaa

_________________
www.hicheel.com

БАЯНМӨНХ Хорлоогийн


Төрсөн он: 1944. 02.22. Увс аймаг. Хяргас сум
Цол: Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар /1992/,
Монгол Улсын Гавьяат тамирчин /1971/,
Спортын мастер /1963/, ЗХУ-ын Спортын
Гавьяат тамирчин /1972/, Олон улсын шүүгч
/1992/, Үндэсний бөхийн Монгол Улсын
Далай даян даяар дуурсагдах дархан аварга.

Оролцсон тэмцээн:
Олимп: 1964 оны Токиогийн XYIII Олимпийн наадмын X байр /Япон/,
1968 оны Мехикогийн XIX Олимпийн наадмын Y байр /Мексик/,
1972 оны Мюнхений XX Олимпийн наадмын мөнгөн медаль /ХБНГУ/,
1976 оны Монреалын XXI Олимпийн наадмын Y байр /Канад/,
1980 оны Москвагийн XXII Олимпийн наадмын YIII байр

Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
YIII. ДАШТ. 1965 он YIII байр /Манчестер, Англи/
IX. ДАШТ. 1966 он YII байр /Толедо, АНУ/
X. ДАШТ. 1967 он YIII байр / Дели, Энэтхэг/
XI. ДАШТ. 1969 он YI байр / Мар де Палата, Аргентин/
XII. ДАШТ. 1970 он IY байр /Эдмонтон, Канад/XIII. ДАШТ. 1971 он мөнгөн медаль /Софи, Болгар/
XIY. ДАШТ. 1973 он IY байр /Тегеран, Иран/
XY. ДАШТ. 1974 он мөнгөн медаль /Станбул, Турк/
XYI. ДАШТ. 1975 он алтан медаль /Минск, ЗХУ/
XYII. ДАШТ. 1977 он YI байр /Лозань, Швейцарь/
XYIII. ДАШТ. 1978 он /Мехико, Мексик/
XIX. ДАШТ. 1979 он /Сан- Диего, АНУ/ тус тус шалгарсан.


Ази тивийн наадам, Азийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
1973 он /Монгол/ сонгомол ба чөлөөт бөхийн төрөлд алтан медаль,
1974 он /Тегеран, Иран/ сонгомол ба чөлөөт бөхийн төрөлд алтан медаль
Дэлхийн цом:
1975 оны Дэлхийн цомын хүрэл медаль, багаар мөнгөн медаль /АНУ/
Олон улсын тэмцээн:
1966 оны Тбилисийн тэмцээний алтан медаль,
1968 оны мөнгөн медаль,
1970, 1971, 1972 онуудад хүрэл медаль, /ЗХУ/,
1971 оны Дан - Коловын тэмцээны мөнгөн медаль / Болгар /,
1974 оны алтан медаль, 1976 оны мөнгөн медаль,
1969 оны Иран эзэн хааны тэмцээний хүрэл медаль / Иран /,
1972, 1973, 1975 оны Интернациональ тэмцээний алтан медаль,
1974 оны хүрэл медаль,
1971 оны Найрамдалт армиудын тэмцээний /СКДА/ алтан медаль,
1969, 1971 оны хүрэл медаль,
1974 оны Эрх Чөлөөний тэмцээний алтан медаль /Унгар/
Улсын аварга шалгаруулах тэмцээн:
Нийт 12 алтан медаль /1965, 1967, 1969, 1971,
1972, 1974, 1975, 1977, 1978, 1979, 1980, 1981
онуудын 12 удаагийн аварга/

Монголын тамирчдаас таван олимп, арван хоёр удаагийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн,
хоёр удаагийн тивийн аварга шалгаруулах тэмцээнүүдэд оролцож спортын дээд
амжилтуудад хүрсэн аугаа их гайхамшигт тамирчин мөн. Тэрээр 1974 оны самбо
барилдааны дэлхийн аваргын титмийг ч хүртсэн.

Дасгалжуулагч: О.Цэрэндагва, С.Магсар

_________________
Монгол Улсын төлөө зүтгэе

МӨНХБАТ Жигжидийн


Төрсөн он 1941. 06. 01. Төв Аймаг. Баянбараат сум
Цол: Монгол Улсын Хөдөлмөрийн Баатар /1994/,
Монгол Улсын Гавьяат тамирчин /1967/,
Олон улсын хэмжээний мастер /1963/,
Спортын мастер /1974/, Олон улсын шүгч,
Үндэсний бөхийн Монгол улсын Далай даян,
даяар дуурсагдах дархан аварга цолтой
Оролцсон тэмцээн:
Олимп: 1964 оны Токиогийн XYIII Олимпийн
наадмынYII байр /Япон/, 1968 оны Мехикогийн
XIX Олимпийн наадмын мөнгөн медаль /Мексик/, 1972 оны Мюнхений XX Олимпийн
наадмын XXIII байр
Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
YII. ДАШТ. 1963 он X байр /Болгар/ YIII. ДАШТ.1965 он /Манчестер, Англи/
IX. ДАШТ.1966 он IY байр /Толедо, АНУ/
X. ДАШТ.1967 он хүрэл медаль /Дели, Энэтхэг/
XI. ДАШТ.1969 он Y байр /Мар де Палата,Аргентин/
XII. ДАШТ.1970 он IY байр /Эдмонтон, Канад/
Дэлхийн цом: 1987 он мөнгөн медаль /Монгол/
Ази тивийн наадам, Азийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
Ази тивийн YII наадмын хүрэл медаль, 1975
оны Азийн аварга шалгаруулах тэмцээний алтан медаль
Олон улсын тэмцээн:
1970, 1971 оны Тбилисийн тэмцээн хүрэл
медаль 1968 оны мөнгөн медаль, 1968 оны ДанКолов
тэмцээний мөнгөн медаль, 1964 оны
Зеелинбиндерийн тэмцээний мөнгөн медаль,
1967, 1970 оны Найрамдалт армиудын /СКДА/
тэмцээний алтан медаль, 1971 оны хүрэл медаль
Улсын аварга шалгаруулах тэмцээн:
Нийт 6 медаль /1965, 1966, 1967, 1969, 1973,
1974 оны алтан медаль/
Дасгалжуулагч: О.Цэрэндагва, С. Магсар

Дасгалжуулагчаар:
Олимп: 1976 оны Монреалийн Олимпийн наадам /Канад/
1964 оны Токиогийн XYIII Олимпийн
наадмынYII байр /Япон/, 1968 оны Мехикогийн
XIX Олимпийн наадмын мөнгөн медаль /
Мексик/, 1972 оны Мюнхений XX Олимпийн
наадмын XXIII байр
Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
YII. ДАШТ. 1963 он X байр /Болгар/
Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
1973, 1974, 1975, 1977 онууд
Ази тив: 1973, 1974 онуудад ажилласан
Ж.Мөнхбат нь Монгол улсын спортын түүхэнд
анхны Олимпийн мөнгөн медаль дэлхийн
анхны хүрэл медаль хүртсэн аугаа бөгөөд
гайхамшигт тамирчин билээ.

_________________
Монгол Улсын төлөө зүтгэе

ДАВААЖАВ Жамцын


Төрсөн он: 1952. 06 .20. Булган аймаг. Тэшиг сум
Цол: Монгол Улсын Гавьяат тамирчин /1990/,
Олон улсын хэмжээний мастер /1977/,
Спортын мастер /1975/
Үндэсний бөхийн улсын начин цолтой

Оролцсон тэмцээн:
Олимп: 1980 оны Москвагийн XXII Олимпийн наадмын
мөнгөн медаль /ЗХУ/, 1976 оны Монреалийн
XXI Олимпийн наадам сонгомол төрлөөр /Канад/,
1988 оны Сөүлийн Олимпийн наадамд дасгалжуулагчаар оролцсон
Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
1977 он Y байр /Швейцарь/, 1978 /Мехико/,
1979 он IY /АНУ/, 1981 он Y байр /Югослав/
Дэлхийн цом:
1981он мөнгөн медаль /АНУ/
Дэлхийн залуучуудын аварга:
1975 он хүрэл медаль /Болгар/
Ази тивийн наадам:
Ази тивийн YIII наадам 1978 он хүрэл медаль /Тайланд/
Олон улсын тэмцээн:
1973 оны Залуучуудын “Нөхөрлөл” тэмцээний хүрэл медаль /Монгол/,
Универсиад-77 тэмцээний хүрэл медаль /Софи, Болгар/,
1979, 1980, 1981 оны Интернациональ тэмцээний алтан медаль,
1973 оны “Нөхөрлөл” тэмцээний хүрэл медаль /Монгол/,
1978 оны Найрамдалт армиудын тэмцээний /СКДА/ алтан медаль
Дасгалжуулагчаар:
1989 он, 1990 оны Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн,
1990, 1997 оны Ази тивийн аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцсон.

Ж. Даваажав нь Монгол улсын чөлөөт бөхийн тамирчдаас Олимпийн наадамд дөрөв дэх
мөнгөн медаль хүртсэн аугаа тамирчин бөгөөд дэлхийн болон олон улсын тэмцээнүүдэд олон
арван шилдэг тамирчдыг төрүүлэн гаргасан нэрт дасгалжуулагч билээ.

Улсын аварга шалгаруулах тэмцээн:
Нийт 9 медаль /5 алт, 2 мөнгө, 2 хүрэл/
Дасгалжуулагч: С.Магсар, Ч.Дамдиншарав

_________________
Монгол Улсын төлөө зүтгэе

ДАМДИНШАРАВ Чимэдбазарын


Төрсөн он: 1944. 03. 21. Өвөрхангай аймаг. Гучин-Ус сум
Цол: Монгол Улсын Гавьяат тамирчин /1971/,
Спортын мастер /1964/, Олон улсын шүүгч
Оролцсон тэмцээн:
Олимп: 1964 оны Токиогийн XXYIII Олимпийн наадам
YIII байр /Япон/, 1968 оны Мехикогийн
XIX Олимпийн наадам хүрэл медаль /Мексик/,
1972 оны Мюнхены XX Олимпийн наадамд
сонгомол бөхийн төрлөөр оролцсон
анхдагчдийн нэг /ХБНГУ/
Дасгалжуулагчаар:
Олимп: 1980 оны Москвагийн XXII Олимпийн наадам
/Ж.Даваажав, Д.Оюунболд нар нар мөнгөн, хүрэл медаль хүртсэн/,
2000 оны Сиднейн Олимпийн наадам /Австрали/,
2004 оны Афины Олимпийн наадам /Грек/
Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
1978, 1979, 1981, 1983, 1985, 1998, 1999, 2001, 2002, 2003 онуудад
Дэлхийн цом: 1981, 1986
Ази тив: 1978, 1982, 1998, 2000, 2002, 2003 онуудад
Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
1965 он YIII байр /Англи/, 1966 он /АНУ/,
1967он /Энэтхэг/, 1970 он YIII /Канад/
Азийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
1973 оны багийн алтан медаль /Монгол/
Олон улсын тэмцээн:

1964 оны Зеелинбиндерийн тэмцээний
алтан медаль /БНАГУ/, 1967, 1968 оны Дан-Колевын
тэмцээний хүрэл медаль /Болгар/, 1967оны
Найрамдалт армиудын тэмцээний /СКДА/ алтан медаль
Улсын аварга шалгаруулах тэмцээн:
Нийт 7 медаль /5 алт, 2 мөнгө/
Ч.Дамдиншарав нь Монголын чөлөөт бөхийн тамирчдаас Олимпийн наадамд анхны хүрэл медаль
хүртэгчдийн нэг болох аугаа тамирчин юм. Дасгалжуулагчаар ажиллах хугацаа буюу “мөнгөн” үед
олимпийн наадмаас Ж. Даваажав мөнгөн медаль Д.Оюунболд хүрэл медаль дэлхийн аварга
шалгаруулах тэмцээнээс Б.Болд хошой мөнгөн медаль, А. Энхээ мөнгө, хүрэл медаль, Д. Оюунболд, Н. Бургадаа хүрэл
медаль болон Ази тивийн олон арван медальт тамирчдыг төрүүлэн гаргасан дасгалжуулагчдын нэг билээ.

Дасгалжуулагч: О.Цэрэндагва, С.Магсар

_________________
Монгол Улсын төлөө зүтгэе

СЭРЭЭТЭР Данзандаржаагийн


Төрсөн он: 1943. 04. 23. Төв аймаг. Лүн сум
Цом: Монгол Улсын Ардын Багш /2007/, Монгол
Улсын гавьяат тамирчин /1968/, Олон улсын
шүүгч /1974/, Спортын мастер /1963/,
Үндэсний бөхийн улсын харцага цолтой
Оролцсон тэмцээн:
Олимп: 1968 оны Мехикогийн XIX Олимпийн наадмын
хүрэл медаль /Мексик/, 1972 оны Мюнхений XX
Олимпийн наадам /ХБНГУ/
Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
YII. ДАШТ. 1963 он /Софи, Болгар/
YIII. ДАШТ. 1965 он YI байр /Манчестер,
Англи/ IX. ДАШТ. 1966 он /Толедо, АНУ/
X. ДАШТ. 1967 он YIII байр /Дели, Энэтхэг/
XI. ДАШТ. 1969 он YI байр /Мар де Палата,
Аргентин/ XII. ДАШТ. 1970 он хүрэл медаль /Эдмонтон, Канад/
XIII. ДАШТ. 1971 он YI байр /Софи, Болгар/
XIY. ДАШТ. 974 он /Станбул, Турк/
Ази тивийн наадам:
1974 он мөнгөн медаль /Иран/
Олон улсын тэмцээн:
1965 оны Тбилисын тэмцээний мөнгөн медаль,
1966 оны хүрэл медаль, 1968 оны алтан медаль,
1967 оны Дан-Коловын нэрэмжит тэмцээний
мөнгөн медаль, 1968 оны алтан медаль, 1969
оны Иранын Эзэн хааны тэмцээний мөнгөн
медаль /Иран/, 1964 оны Зеелинбиндерийн
нэрэмжит тэмцээний мөнгөн медаль /БНАГУ/, 1965, 1967,
1970, 1971, 1974 оны Интернациональ
тэмцээний алтан медаль
Улсын аварга шалгаруулах тэмцээн:
Нийт 9 медаль /7 алт, 1 мөнгө, 1 хүрэл/
Д. Сэрээтэр нь Олимпийн наадмын анхны
хүрэл медаль хүртэгчдийн нэг бөгөөд 1965 онд
Улаанбаатар хотноо зохиогдсон Найрамдалт
армиудын /СКДА/ олон улсын тэмцээнд анх
түрүүлсэн. Тэрээр үндэсний
бөхийн барилдаан, орчин үеийн чөлөөт бөхийн
барилдааныг хослуулан монгол хүний барилдах
урлагт манлайлан дуудсан аугаа бөгөөд
гайхамшигт бөхийн нэг юм.
Дасгалжуулагч: О. Цэрэндагва, С. Магсар

_________________
Монгол Улсын төлөө зүтгэе

АРТАГ Төмөрийн


Төрсөн он: 1943. 04. 10. Увс аймаг. Тэс сум
Цол: Монгол Улсын Гавяьат тамирчин /1990/
Олон улсын хэмжээний мастер /1981/,
Спортын мастер /1968/,
Үндэсний бөхийн улсын начин цолтой

Оролцсон тэмцээн:
Олимп: 1968 оны Мексикийн XIX Олимпийн наадмын хүрэл медаль,
1972 оны Канадын XX Олимпийн наадмын X байр.
Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
1969 оны Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний Y байр /Аргентин/,
1970 он Y байр /Канад/,
1971 он YI байр /Болгар/,
1973 он Y байр /Иран/

Олон улсын тэмцээн:
Залуучуудын “Нөхөрлөл–67” алт /Польш/,
1967 оны “Олимпийн долоо хоног“ алтан медаль /Мехико/,
1969 оны “Ираны эзэн хааны тэмцээн“ мөнгөн медаль /Иран/,
Найрамдалт армиудын тэмцээн СКДА :
1969 оны хүрэл медаль,
1970 оны алтан медаль,
1971 оны хүрэл медаль,
Интернациональ тэмцээн:
1972 оны алтан медаль, 1973 –1975 оны хүрэл медаль,
1973 оны Тбилисиын тэмцээний хүрэл медаль /ЗХУ/
Дэлхийн цом:
1975 оны Дэлхий цомын хүрэл медаль, Багийн мөнгөн медаль
Ази тив: 1973 оны Ази тивийн аварга
Олон улсын тэмцээн:
Унгарын олон улсын тэмцээний хүрэл медаль
Улсын аварга шалгаруулах тэмцээн:
Нийт 8 медаль /5 алт, 2 мөнгө, 1 хүрэл/
Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнүүдэд олон жил тав дугаар байрын тогтмол “өвөрмөц“ амжилт гаргасан гайхамшигт тамирчин юм.

Дасгалжуулагч: Д. Лодой, С. Магсар

_________________
Монгол Улсын төлөө зүтгэе

ОЮУНБОЛД Дугарсүрэнгийн


Төрсөн он: 1958. 10. 05. Сэлэнгэ аймаг. Сүхбаатар хот
Цол: Монгол Улсын Гавьяат тамирчин /1990/,
Олон улсын хэмжээний мастер /1977/, Спортын мастер /1975/
Оролцсон тэмцээн:
Олимп: 1980 оны Москвагийн XXII Олимпийн наадмын
хүрэл медаль /ЗХУ/
Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
XYIII. ДАШТ. 1977 он YI байр /Швейцарь/,
XIX. ДАШТ.1978 он хүрэл медаль /Мексик/,
XX. ДАШТ.1979 он YII байр /АНУ/,
XXI. ДАШТ.1981 он YII байр /Югослав/
Дэлхийн цом:
1978 он мөнгөн медаль, 1981 он хүрэл медаль /АНУ/
Олон улсын тэмцээн:
1976 оны “Нөхөрлөл” тэмцээний мөнгөн медаль
/Польш/, 1979, 1980 оны Тбилисийн тэмцээний
мөнгөн медаль. 1977 оны Дан Коловын
тэмцээний хүрэл медаль /Болгар/, 1982
оны мөнгөн медаль, 1977, 1984 оны Эрх
Чөлөөний тэмцээний мөнгө медаль /Унгар/,
1975, 1978, 1982 оны алтан медаль,
1977, 1978, 1980, 1981, 1983, 1985, 1986 оны
Интернациональ тэмцээний долоон удаагийн
алтан медаль, 1977, 1978, 1982, 1986, 1988 оны
Найрамдалт армиудын тэмцээний /СКДА/
таван удаагийн алтан медаль
Улсын аварга шалгаруулах тэмцээн:
Нийт 13 медаль /1976, 1977, 1978, 1979, 1980,
1981, 1982 1983, 1984, 1986, 1987, 1991 онуудын
12 удаагийн аварга, 1988 оны мөнгөн медаль, /
Д. Оюунболд нь үнэхээрийн бөхийн төлөө бөх
болж төрсөн бөх билээ. Энэ гайхамшигт
хүн барилдахаа болиод ирээдүйн бөхчүүдийг
төрүүлэх нөр их ажлаа хийж яваад ертөнцийн
мөнх бусыг үзсэн нь тун харамсалтай.
Эдүгээ түүний “Хангай” клубын шавь
нар өндөр амжилт гаргасаар байгаа билээ.
Дасгалжуулагч: Ч.Дамдиншарав, С.Магсар

_________________
Монгол Улсын төлөө зүтгэе

БАТЦЭЦЭГ Соронзонболдын



ОУХМ, Азийн аварга, 1990 оны Архангай аймгийн Хашаат суманд мэндэлж, гурван жилийн өмнөөс гавьяат тамирчин З.Дүвчингийн удирдлагад “Замчин” клубт бэлтгэл сургуулилалтаа базаах болсон тэрбээр ийнхүү чөлөөт бөхийн төрлөөр эмэгтэйчүүдээс анхны алтан медалийг эх орондоо авчирлаа. “Москва-2010”-ын 59 кг

_________________
Монгол Улсын төлөө зүтгэе

ЖАМСРАН Базаррагчаагийн



Uploaded with ImageShack.us
Төрсөн он 1950. 12. 12. Хөвсгөл аймаг. Галт сум
Цол: Олон улсын хэмжээний мастер /1981/,
Спортын мастер 1969/
Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одонтой
Оролцсон тэмцээн:
Олимп: Олимп: 1972 оны Мюнхены XX Олимпийн наадам XII байр /ХБНГУ/
Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
1969 он IY байр /Аргентин/, Болгар улсын Софи
хотноо зохиогдсон Дэлхийн аварга
шалгаруулах XIII тэмцээнд Монголын
тамирчдаас анхны мөнгөн медаль хүртсэн.
Дэлхийн цом:
Ази тивийн наадам, Азийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
Олон улсын тэмцээн:
1969 оны Тбилисийн тэмцээний хүрэл медаль
/ЗХУ/, 1972 оны Интернациональ тэмцээний
хүрэл медаль, 1970 оны “ Нөхөрлөл” тэмцээний
хүрэл медаль /Тото. Унгар/, Монголын Бүх Ард
Түмний IY спартакиадын аварга
Улсын аварга шалгаруулах тэмцээн:

Дасгалжуулагч: Ж.Бямба, С.Магсар

_________________
Монгол Улсын төлөө зүтгэе

ХОЙЛОГДОРЖ Мэгдийн



Төрсөн он: 1948. 05. 07. Өвөрхангай аймаг. Богд сум
Цол: Монгол Улсын Гавьяат тамирчин /1973/, Олон
улсын хэмжээний мастер, Спортын мастер /1970/
Оролцсон тэмцээн:
Олимп: 1972 оны Мюнхений XX Олимпийн наадам
/ХБНГУ/, 1976 оны Монреалын XXI Олимпийн наадам /Канад/
Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
1970 он сонгомол бөхийн төрөл /Канад/,
XII. ДАШТ. 1971 он хүрэл медаль /Болгар/,XIY.
ДАШТ.1973 он мөнгөн медаль /Иран/,
XY. ДАШТ.1974 он /Турк/
XYI. ДАШТ.1975 он /Турк /,
XYII. ДАШТ.1977 он IY он /Швейцарь/
Ази тивийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
1973 оны алтан медаль /Монгол/
Олон улсын тэмцээн:
1969 оны Залуучуудын нөхөрлөл тэмцээний
хүрэл медаль /Минск, Швейцарь/, 1970 он алтан
медаль /Унгар/, 1970 оны Дан-Коловын
тэмцээний хүрэл медаль /Болгар/, 1977 оны
мөнгөн медаль, 1972, 1976 оны
“ Интернациональ “ тэмцээний алтан
медаль, 1977 оны мөнгөн медаль, 1977 оны
Найрамдалт армиудын тэмцээний алтан медаль
/СКДА/
Улсын аварга шалгаруулах тэмцээн:
Нийт 9 медаль /2 алт, 5 мөнгө, 2 хүрэл/
М. Хойлогдорж нь өөрийн барилдааны ур
чадварын онцлогоор бусад бөхчүүдээс тэс өөр
ялгаатай нь олимп, дэлхийн нэрт бөхчүүдийг
олонтоо ялж явсан нэгэн өвөрмөц бөх юм.Тэрээр 1973 оны ДАШТнд
дэлхийн аваргын анхны титмийг авахад нэг л
секундын хором дутсан даа...
Дасгалжуулагч: Бямба, С. Магсар

_________________
Монгол Улсын төлөө зүтгэе

Нацагдорж Цэдэндамбын



Төрсөн он: 1944. 02. 20. Баянхонгор аймаг. Баянлиг сум
Цол: Монгол Улсын Гавьяат тамирчин /1973/, Олон
улсын хэмжээний мастер /1972/, Спортын мастер /1968/
Оролцсон тэмцээн:
1968 оны Мехикогийн XIX Олимпийн наадам
XII байр /Мексик/, 1972 оны Монреалийн XX
Олимпийн наадам IY байр /Канад/
Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
XII. ДАШТ. 1970 он YI байр /Канад/,
XIII. ДАШТ. 1971 он YIII байр /Болгар/,
XIY. ДАШТ. 1973 он IY байр /Иран/,
XY. ДАШТ. 1974 он хүрэл медаль /Турк/,
XYI. ДАШТ. 1975 он мөнгөн медаль /Минск/
Дэлхийн цом:
1975 он багийн ба хувийн мөнгөн медаль /АНУ/
Ази тивийн наадам:
1974 оны Ази тивийн YII наадам хүрэл медаль /Иран/
Ази тивийн аварга:
1975 оны Ази тивийн аварга алтан медаль
Дэлхийн цом:
Олон улсын хэмжээний мастер, Спортын мастер
Оролцсон тэмцээн:
Олимп: 2004 оны Афины XXYIII Олимпийн наадам XII
байр /Грек/
Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
2003 он X байр /АНУ/, 2005 он хүрэл медаль
/Будапешт, Унгар/, 2006 он /Гуйлин, БНХАУ/
Азийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
2004 он мөнгөн медаль /Тегеран, Иран/
Ази тивийн наадам:
2002 оны Ази тивийн XIY наадам IX байр /БНСУ/
Олон улсын тэмцээн:
1977 оны “ Универсиад-77” тэмцээний алтан
медаль /Москва, ЗХУ/, 1969 оны Ираны эзэн
хааны тэмцээний хүрэл медаль /Иран/, 1976
оны Дан-Колов тэмцээний алтан медаль /
Болгар/, 1975 оны “Эрх Чөлөө” тэмцээний
алтан медаль /Унгар/, 1975 оны Зеелинбиндер
тэмцээний хүрэл медаль /БНАГУ/, 1972, 1974, 1975, 1977
оны Интернациональ тэмцээний алтан медаль,
1969, 1970 оны Найрамдалт армиудын /СКДА/
тэмцээний хүрэл медаль, 1971 оны алтан
медаль, Ахмад бөхийн ДАШТ-ний хошой алтан
медаль, нэг хүрэл медаль
Улсын аварга шалгаруулах тэмцээн:
Нийт 8 медаль /5 алт, 2 мөнгө, 1 хүрэл/
Ц. Нацагдорж нь 70-аад оны дэлхийн шилдэг
бөхчүүдийн нэгд зүй ёсоор тооцогддог бөх юм.
Хүч, Эрдэнэт клубт ажиллах хугацаандаа олон
арван шилдэг тамирчдыг төрүүлсэн сайн
дасгалжуулагчдын нэг юм.
Дасгалжуулагч: Д. Лодой, С. Магсар

_________________
Монгол Улсын төлөө зүтгэе

БОЛД Буяндэлгэрийн



Төрсөн он: 1960. 12. 16. Улаанбаатар хот
Цол: Монгол Улсын Гавьяат тамирчин /1986/,
Олон улсын хэмжээний мастер /1985/,
Спортын мастер /1979/
Оролцсон тэмцээн:
1980 оны Москвагийн XXII Олимпийн наадмын
сонгомол барилдааны төрөлд Y байр /ЗХУ/
Дасгалжуулагчаар:
1988 оны Сөүлийн XXIY Олимпийн наадам /БНСУ/,
2004 оны Афины XXIX Олимпийн наадамд /Грек/ дасгалжуулагчаар ажилласан.
Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
XXI. ДАШТ. 1981 он /Югослав/,
XXII. ДАШТ. 1983 он мөнгөн медль /Киев, ЗХУ/,
XXIII. ДАШТ. 1985 он мөнгөн медаль /Будапешт,Унгар/
Дэлхий цом:
1981 он хүрэл медаль /АНУ/, 1986 /АНУ/
Дэлхийн залуучуудын аварга шалгаруулах тэмцээн:
1979 он мөнгөн медаль /Монгол/
Ази тивийн наадам, Азийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
1982 оны Ази тивийн аварга шалгаруулах тэмцээн алтан медаль /Энэтхэг/
Oлон улсын тэмцээн:
1979, 1981, 1985, 1987 оны Интернациональ тэмцээний алтан медаль,
1980 оны Найрамдалт армиудын тэмцээний /СКДА/ алтан медаль,
Найрамдал–87 тэмцээний хүрэл медаль /Софи,Болгар/,
1984 оны Эрх Чөлөөний тэмцээний алтан медаль /Унгар/
Улсын аварга шалгаруулах тэмцээн:
Нийт 7 медаль /4 алт, 2 мөнгө, 1 хүрэл/

Б.Болд нь Олимпийн наадамд сонгомол барилдааны төрөлд манай улсын дээд амжилт тогтоогоод
зогсохгүй, чөлөөт бөхийн барилдаанд дэлхийн хошой медаль хүртсэн дэлхийн нэрт бөхийн нэг юм.
Тэрээр дасгалжуулагчийн ур чадварт хүчээ сорьж багагүй амжилт үзүүлсэн.

Дасгалжуулагч: Ч. Дамдиншарав

_________________
Монгол Улсын төлөө зүтгэе

ДҮВЧИН Зэвэгийн



Төрсөн он: 1953. 02. 07. Өвөрхангай аймаг. Хар Хорин сум
Цол: Монгол Улсын Гавьяат тамирчин /1985/,
Олон улсын хэмжээний мастер /1977/,
Спортын мастер /1974/,
Үндэсний бөхийн улсын заан цолтой

Оролцсон тэмцээн:
Олимп : 1976 оны Монреалийн XXI Олимпийн наадам /Канад/,
1980 оны Москвагийн XXII Олимпийн наадам YIII байр /ЗХУ/
Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
XYI. ДАШТ.1975 он IX байр /Минск/,
XYII. ДАШТ.1977 он YI байр /Швейцарь/,
XYIII. ДАШТ.1978 он XY байр /Мексик/,
XIX. ДАШТ.1979 он IY байр /АНУ/,
XX. ДАШТ.1981 он IY байр /Югослав/,
XXII. ДАШТ.1983 он мөнгөн медаль /ЗХУ/,
XXIY. ДАШТ.1985 он Y байр /Унгар/,
XXYI. ДАШТ.1987 он YI байр /Франц/
Дэлхийн цом:
1981 он /АНУ/, 1986 он /АНУ/,
1987 он алтан медаль /Монгол/
Ази тивийн наадам:
1982 оны Ази тивийн IX наадам алтан медаль /Энэтхэг/
Олон улсын тэмцээн:
1977 оны “Универсиад–77” алтан медаль /Болгар/,
1974 он “Нөхөрлөл“ тэмцээн мөнгөн медаль
/БНАСАУ/ 1975 он Бухарестын тэмцээн мөнгөн медаль /Румын/,
1976, 1978, 1981, 1987 оны
Интернациональ тэмцээний алтан медаль,
1978, оны 1978 оны Эрх Чөлөөний тэмцээний алтан медаль /Унгар/,
1983 оны мөнгөн медаль,
1977, 1982 он “Сельская жизнь“ алтан медаль “ /Улан-Уде/
Улсын аварга шалгаруулах тэмцээн:
Нийт 10 медаль /6 алт, 2 мөнгө, 2 хүрэл/
Дасгалжуулагч: С.Магсар, Ч.Дамдиншарав

_________________
Монгол Улсын төлөө зүтгэе

ЭНХЭЭ Авирмэдийн



Төрсөн он: 1961. 06. 25. Ховд аймаг. Зэрэг сум
Цол: Монгол Улсын Гавьяат тамирчин /1990/,
Олон улсын хэмжээний мастер /1985/,
Спортын мастер /1981/
Оролцсон тэмцээн:
Олимп: 1988 оны Сөүлийн XXIY Олимпийн наадам
YI байр /БНСУ/
Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
XXII. ДАШТ. 1983 он YI байр /ОХУ/,
XXIII. ДАШТ. 1985 он мөнгөн медаль /Унгар/,
XXIY. ДАШТ. 1986 он хүрэл медаль /Унгар /,
XXY. ДАШТ.1987 он XI байр /Франц /,
XXYI. ДАШТ. 1989 он IX байр /Швейцарь/
Дэлхийн цом:
1986 оны алтан медаль /АНУ/
Ази тивийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
1982 он Y байр /Узбекистан/
Ази тивийн залуучуудын аварга шалгаруулах тэмцээн:
Алтан медаль /Энэтхэг/
Олон улсын тэмцээн:
1984 оны “Найрамдал-84“ тэмцээний мөнгөн
медаль /Софи, Болгар/, 1982, 1988 оны
Интернациональ тэмцээний алтан медаль, 1988
оны Дан-Коловын нэрэмжит тэмцээний алтан
медаль, 1989 оны мөнгөн медаль, 1988, 1989 оны
Унгарын Эрх Чөлөө тэмцээний алтан медаль,1982,
1983 оны “Сельская жизнь“ тэмцээний алтан
медаль /Улаан-Үдэ/
Улсын аварга шалгаруулах тэмцээн:
Нийт 4 медаль /1986, 1987, 1988, 1989 оны 4 алт/
Дасгалжуулагч: Д.Чойсүрэн, Ч.Дамдиншарав, Х.Баянмөнх,
Б.Болд. А.Басхүү

_________________
Монгол Улсын төлөө зүтгэе

ПҮРЭВБААТАР Оюунбилэгийн



Төрсөн он: 1973. 11. 23. Улаанбаатар хот
Цол: Монгол Улсын Гавьяат тамирчин /2001/,
Олон улсын хэмжээний мастер /1998/, Спортын мастер /1991/
Оролцсон тэмцээн:
Олимп: 1996 оны Атлантагийн XXYI Олимпийн
наадамд нөөц тамирчин /АНУ/, 2000 оны
Сиднейн XXYII Олимпийн наадамд Y байр
/Австрали/, 2004 оны Афины XXYIII
Олимпийн наадамд XIII байр /Грек/
Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
XXX. ДАШТ.1994 он YIII байр /Турк/,
XXXII. ДАШТ.1997 он XXIY байр /ОХУ/,
XXXIII. ДАШТ.1998 он IX байр Иран/,
XXXIY. ДАШТ.1999 он XI байр /Турк/,
XXXY. ДАШТ.2001 он мөнгөн медаль
/Болгар/, XXXYI. ДАШТ.2002 он мөнгөн медаль
/Иран/, XXXYII. ДАШТ.2003 он XIII байр
/АНУ/, XXXYIII. ДАШТ.2005 он IY байр /Унгар/
Дэлхийн цом: 2002 он хүрэл медаль /АНУ/
Ази тивийн наадам:
1998 оны Ази тивийн XIII наадам мөнгөн медаль /Тайланд/
Ази тивийн аварга:
1997 оны Ази тивийн аварга алтан медаль /Иран/
Зүүн Азийн наадам:
1997 он Зүүн Азийн наадам алтан медаль
/БНСУ/, 2001он алтан медаль /Япон,Токио/
Олон улсын тэмцээн:
1995, 1996, 1997 оны Монгол Говь тэмцээний
алтан медаль /Монгол/, 1996 оны Ясир Догугийн тэмцээний хүрэл медаль,
1998 оны мөнгөн медаль, 1998 оны Рожу
Кулоны тэмцээний алтан медаль /Франц/, 1998 оны Акрополисийн тэмцээний алтан медаль
/Грек/, 2000 оны А. Медведийн нэрэмжит тэмцээний алтан медаль /Белорусь/, 2001 оны
Токиод зохиогдсон тэмцээний алтан медаль /Япон/, 2000онд Лейпциг хотноо зохиогдсон
тэмцээний алтан медаль /Герман/
О. Пүрэвбаатар нь XXI зууны эхэнд
“Их спорт“-ын хувьд анхны дэлхийн аварга
шалгаруулах тэмцээний хошой мөнгөн медаль
авсан дэлхийн хэмжээний нэрт тамирчин юм.
Дасгалжуулагч: Т.Батчулуун, О.Мөнхбат, Х.Баянмөнх,
Ц.Баярсайхан, Ч.Дамдиншарав, А.Цэдэнсодном

_________________
Монгол Улсын төлөө зүтгэе

Наранбаатар Баяраагийн



Төрсөн он: 1980. 03. 11. Дорнод аймаг. Чойбалсан хот
Цол: Монгол Улсын Гавьяат тамирчин /2006/,Олон улсын хэмжээний мастер, Спортын
мастер
Оролцсон тэмцээн:
Олимп: 2004 оны Афины XXYIII Олимпийн наадам XII байр /Грек/
Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
2003 он X байр /АНУ/, 2005 он хүрэл медаль
/Будапешт, Унгар/, 2006 он /Гуйлин, БНХАУ/
Азийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
2004 он мөнгөн медаль /Тегеран, Иран/
Ази тивийн наадам:
2002 оны Ази тивийн XIY наадам IX байр /БНСУ/ Азийн цом: 2002 оны хүрэл медаль /Казахстан/
Олон улсын тэмцээн:
Тахти. цомын алтан медаль /Иран/ , 2002 оны
Дан колов-н нэрэмжит тэмцээн алтан медаль
/Болгар/
Дасгалжуулагч: Б. Баттулга, Х.Намшир

_________________
Монгол Улсын төлөө зүтгэе

БУРМАА Очирбатын



Төрсөн он: 1982. 05. 28. Улаанбаатар хот
Цол: Олон улсын хэмжээний мастер,
Спортын мастер

Оролцсон тэмцээн:
Олимп: 2004 оны Афины XXYIII Олимпийн наадмын эмэгтэй
чөлөөт бөхийн төрөлд оролцсон анхны тамирчдын нэг.
Азийн аварга шалгаруулах тэмцээн:
2003 он хүрэл медаль /Энэтхэг/,
2004 он мөнгөн медаль /Япон/,
Олимпийн эрх авах тэмцээн:
2004 он хүрэл медаль /Мадрид, Испан/

Дасгалжуулагч: Т.Сүхбаатар

_________________
Монгол Улсын төлөө зүтгэе