|
"Аймшиггvй чин зоригт, их жанжин Дамдины Сvхбаатар" гэхлээр vе vеийн монголчуудын хамар шархирч, нулимс бvрхээд ёстой нэг уярч уйлмаар болдог доо. Их жанжны нэрээр нэрлэсэн аймаг, хот, дvvрэг, хvний нэр, одон медаль гээд тоочвол ёстой талийж єгнє. Харин тэрхvv Сvхбаатар жанжин маань хэн байв аа.
Монголын хувьсгалын удирдагч Д.Сvхбаатар 1923 онд атаатан дайсны гарт амь эрсэдсэн гэж тvvхнээ бичиж байснаа болиод євчнєєр vxcэн болгох саяхан шинэчилсэн. Ямар ид шид нь хатгасан юм бол Сvхбаатарыг vхсэний дараа хоёр ч удаа задлан хийж, цогцсыг нь эвдээд, сvvлд нь еврей эмч нь ясыг аваад Японд зугтаагаад гарчихсан гэсэн яриа ч бий. Хожим 1950-иад онд тєв талбайд бунхан нээхдээ Алтан-Єлгийгєєс хаа хамаагvй хэн нэгэн хvний шарил авчраад бунхалчихсан тул бунханд зочлох, цэцэг єргєхийг 1990-ээд оноос бvр болиулчихсан бололтой юм. Харин ноднин тэнд байсан Сvхбаатарынх гэж нэрлэгдээд байсан шарилыг эргээд Алтан-Єлгий рvv буцааж аваачаад булчихсан. Хєдєєнєєс нэгэн бор залуу ирээд удирдагч болсон гэх тvvхийг тасралтгvй 80 жил бидний толгойнд хийжээ. Одоо ч энэ тvvхэндээ итгэсээр эрдсээр суугаа. Гэвч vнэн тvvхийн баримтууд vлдэж хоцорчээ. Монголын тусгаар тогтнолыг дэмжих Хаант Оросын бодлогын хvрээнд Монголын автономитын цэргийн албыг европ маягаар байгуулж сургагч нараа ирvvлсний дотор цагаан цэргийн офицер халимаг vндэстэн эхнэртэйгээ ирсэн гэх хувилбар ортой байж болох. Тэд хожим нь Сvхбаатар, Янжмаа нар болж тvvхэнд мєнхєрчээ. Энэ нь барагцаалбал 1912-1913 оноос эхэлсэн тvvх юм. Єєрєєр хэлбэл тэр vеэс нєгєє чинь зоригт монгол эр тодорч, Хужирбулан хавийн зєрvvд малчин євгєний ганц охиныг авч єрх тусгаарлаж хvv Галсан нь мэндэлдэг. Єнєєх цагааны офицер Сvхбаатар гэгч нь рос хvмvvслээрээ мєрийтэ йтоглоомд адтай, гэр байшин хашаагаа мєрийнд тавиад туучихсан, харин энэ тухай албан ёсны суртал нэвтрvvлэгт єгvvлэхдээ, "С.Янжмаа нь Д.Сvхбаатар нарыг Зєвлєлт Орос улсаас тусламж гуйхаар явахад гэр хогшлоо худалдаж тэдний замын зардлыг бэлтгэлцэн єгч явуулаад єєрєє бяцхан хvv Галсангийн хамт айлын зайд хавчуулагдан амьдарч байв" гэж эхнэрт нь гавьяаг vvрvvлжээ. Гайхалтай нь 1921 онд Хиагтыг дайлаар мордоход Ардын журамт цэрэг бараг тэр чигтээ зvсээ хувиргасан орос, буриадуудаас бvрдсэн байжээ. Мєн манай ардын гавьяат хэсэг зураачдын зурсан Улаан талбайд Ленин, Сvхбаатар нар зэрэгцэн алхаж яваа шиг Ленинд хадаг сvv єргєж буй ярилцаад сууж байгаа, анхны хэлэлцээ гэхчлэн зураг нэлээдгvй тоогоор бий. Уран сайхны хоёр ч кинонд ийм дvр бvтээсэн. Хэдийгээр тєлєєлєгчдийн бvрэлдэхvvнд орж Москва очсон нь vнэн боловч Ленин багштай биечлэн уулзаагvй, уулзалтад оролцоогvй байтал социалист реализмын аргаар зохиомлоод гаргаад ирдэг, тэр нь хєдлєшгvй тvvх болчихдог, тvvнээсээ ухрах аргагvй. Харин 1923 онд тэр халимаг эрийг гэнэт vхvvлэх сонирхол хэнээс гараад ирэв гэдэг маапаантай асуудал хариултгvй vлдэж байна. Удаан амьд байлгах сонирхол байхгvй болсны золиосонд тэрээр явжээ гэхээс єєрєєр юу гэж vзэх вэ.
1940-єєд онд "Сvхбаатар" кино хийхдээ яагаад орос жvжигчин гол дvрд нь сонгосон, басхvv Галсан нь яагаад тува эхнэр авсан зэрэг нь цаанаа нэгийг хэлэх мэт. МАХН-ын Х их хурлаас хойш намын зvтгэлтэн С.Янжмаа тодроод ирдэг хачин тvvх бас бий. Бидний єнєє vе хvртэл шvтэн биширч ирсэн намтар нь орос, монголоор олон дахин хэвлэгдсэн, шарил нь єєрийнх нь нэрээр нэрлэгдсэн, тєв талбайн хойморт гантиган бурханд залраастай гэх энэ эр ХХ Зууны Монголын тvvхийн бахархал байх нь зєв vv, буруу юу. Яг vнэндээ Д.Сvхбаатарыг эгэл жирийн цэргийн дарга байсан, харин Бодоо, Данзан нар хувьсгалыг удирдаж хийсэн гэж тvvх нотолж байх мэт.
|
Бүртгүүлэх
Нэвтрэх
Түгээмэл асуултууд
Хайх
