#AsuultSambar :

МОНГОЛ УЛС МАНДАН БАДРАГ!
It is currently Dec.16.17 10:43 am

All times are UTC+09:00




Post new topic  Reply to topic  [ 693 posts ]  Go to page 1 2 3 4 527 Next
Author Message
PostPosted: Dec.11.08 9:17 pm 
Offline
• Moderator
<b><font color=#000099>• Moderator</font></b>
User avatar

Joined: Dec.14.06 9:51 pm
Posts: 10830
Location: I хороололдоо долгионт тотьхон, зебра болон ява амадинуудын хамт :-)
Энэ сэдэвт янз бүрийн нийтлэл оруулъя. Би нэгэн сонины редакцитай холбоотой байдаг.
Тэр эх сурвалжаас ашиглах боломжтой нийтлэлүүдийг оруулж байх болноо :-D .

_________________
950|6GB|GTX460|4.5TB|X360S|PS3SS


Top
   
PostPosted: Dec.11.08 9:19 pm 
Offline
• Moderator
<b><font color=#000099>• Moderator</font></b>
User avatar

Joined: Dec.14.06 9:51 pm
Posts: 10830
Location: I хороололдоо долгионт тотьхон, зебра болон ява амадинуудын хамт :-)
Өмнөд хөршид зорчсон тэмдэглэл

1. Эрээний гуниг
Элсэндээ шигдэх дөхсөн Замын-Үүдийн хүйтэн өглөө, хилийн хоёр хотын хооронд л мөлхөх манай халтайсан навтгар автобусны пиг чихэлдээн, бие биеэ түлхэлцэн гаалийн оочир луу ухаан жолоогүй гүйлдэх авгай хүүхнүүд, 1943 онд тээшээ шалгуулж байгаа германы хөөрхий еврей нар шиг дүр төрх.
Манай гааль “хятадууд оруулдаггүй юм” гээд монгол хэл дээр байгаа ном сонинг хичээнгүйлэн хурааж байв. Уг нь “гадагш монгол хэлээр байгаа ямар ч зүйлийг гаргаж үл болно” гэсэн Монголын хууль дүрэм байдаггүй л байлтай.
Хятадуудын ажлыг хийдэг монгол гаалиасаа гарахад нэг цүнхэн дээр хоёр гурваараа овооролдож, монголоор “Хөөе!”, “Яв аа!” гэхээс өөр харьцааны соёлгүй өмнөд хөршийнхөн маань угтав. Бас ч гэж вагонд уншиж явсан детектив романыг маань ямар ч яриа тайлбар, ёс төргүй л хураачив. Өчүүхэн төдий ч оочир дараалал үүсгэлгүй, шуурхай шалгах нь тайвшруулах ч, амбаардах дөхөн хөөж тууж, зандарч омогдох нь “Шиндлерийн бүртгэл”-ийг санагдуулаад байв аа.
Хятадын гаалиас өнгөртөл, диваажин гээч нь энэ үү гэлтэй дүр зураг угтав. Нар дээр хөөрч, бээрсэн биеийг бүлээцүүлэн ээнэ.
Асар том солонгын дүрсэт арк. Хүн амьтангүй, нүд алдам цэлийсэн цэмцгэр гудамж талбай. Хүч хайрлалгүй тарьсан, цэл ногоон навчист алаг цэцэг, мод бут.
Автовокзал дээр бужигнах ахан дүү өвөр монголчуудтайгаа уулзлаа. Гэтэл тэд маань монгол хэлийг тун чиг халтуурдаад сурчихсан харийнхан шиг, эсвэл орбоотууд шиг санагдаад болж өгдөггүй. Харьцааны соёл гэдгийг энэ насандаа дуулаагүй янзын тэд “Хөөе! Явъя аа!”, “Буудал явъя аа!”, “Зах явъя аа!” хэмээн омогтой шаардаж, баривчлах мэт гар хөлөөс чангааж, булаагч шүүрэгчид адил ачаанаас үгтээнэ. Юун нөгөө ахан дүүс байхав. Сүүлдээ дургүй хүрч, уур оволзоод ирдэг юм билээ.
Хайнгууд харахад хотын үзэмж гоё сайхан ч үнэн янз байдал нь их л гэнэн. Нэгэн гол талбайд нь нүцгэн европ эмэгтэйн дүртэй, ренессансын үеийнхийг санагдуулам томоо гэгч барималтай усан оргилуур буй бөгөөд, утга агуулга нь юу вэ? Гурилдсан, халтуурдсан зүйлс ч зөндөө.
Цэвэр, шинэ гудамжийн хажууд аймшигтай бохир заваан, хар бараан, манай гэр хороолол хажууд нь гэгээ болом хуучин гудамжнууд тохиолдоно. Ерөөсөө хэдэн гайгүй гудамжаас нь хадуурчихлаар нь тийм ертөнц угтана. Манай нэг ТВ-ээр саяхан Эрээнийг бурхны орон байгаа адил шагшин магтаж, “хөгжил нь Улаанбаатараас хол тасарчээ” л гээд байсан. Тийм биш юм.
Өргөн зам гудамжаар нь машин, хүн тоотой хэд үзэгдэнэ. Машинтай хүн энд ховор, харин жирийн болон “мянгын” дугуйтай нь бол тэднээсээ хавьгүй олоон. Нэг гэм нь элдэв дугуйтнууд явган хүний замаар ч, зах зээлээр ч хаа хамаагүй сүлжилдэн давхиад амар заяа үзүүлэхгүй. Эл хульхан байхын учир нь, монголчуудад л худалдаж, үйлчлэх гэж босгосон энэ хотын ард иргэд цөм дэлгүүр хоршоо, гуанз, буудалдаа нуугджээ.
Шинэ зах нь шилэн дээвэртэй, чулуун шалтай, гял цал болсон газар. Даанч, манай “Нарантуул”-тай зүйрлэх аргагүй. Амь амьдрал гэж даанч үгүй. Уртаас урт, өргөн гудмуудад нь хаа нэг хэдэн монгол үзэгдэнэ.
Лангуунуудаар ороход эзэн олдохгүй байх нь ховор биш үзэгдэл. Чанх дээр, 2-р давхарт нь байх гэртээ бүгчихсэн байх аж. Аль нэг мухарт нь ТВ үзээд, хоол идээд сууж байх юм уу, хэвтээд унтаж байх зэргээр “үйлчилнэ”. Ажилч хичээнгүй л гэдэг, залхуу, санаачлагагүй улс уу гэж бодогдоно. Манайд тийм наймаачин байдаггүйсэн.
Эрээний зах “үнийн диваажин”. 7 мянган төгрөгийн костюм зэрэг элэг хөшмөөр зүйл ч тохиолдоно. Нэгэн лангуунд дэлхийн хамгийн алдартай виски, коньяк, дарс, манай “Чингис”-үүд ч 7-10 мянгаар л овоолоостой байв. Оригинал эсэхийг таних “мэргэжилтэн” би ч ялгахааргүй л юм билээ.
“Улаанбаатарын ориг бараа” гэсэн хаягтай лангуун дотор Монголын цөөхөн брэндүүд хэд дахин хямд үнээр өрөөстэй. “Gobbi” гэдэг манай брэндийн тусгай лангуу ч бий.
Даян дэлхийн бүхий л нэртэй зартай бүтээгдэхүүн ирийнэ, ярайна. Манайд байдаг бүхэн л байх юм билээ. Хүнс л байхгүй. Ерөөс хүнс гэдэг Хятадын хүнд асуудал болох нь ойлгогдсон. Хүнсний төлөө л Эрээн хот боссон аж.
Монголын худалдаачид цөөн үзэгдэх хэдий ч, барааг “дарж” өгнө дөө. Тэдний ярихыг сонсвол, хамаагүй чихэж баглаж байгаад, “гахай”-гаа дэлбэлдэг гэнэ. Яг л гранат дэлбэлсэн шиг юм болж, хүмүүс нь хийсч ойчоод, бараа нь өөдөс үртэс болчихдог юм гэсэн. Үнэн худлыг бүү мэд.
Захынхаа гудмын голд энд амьдардаг наймаачид хамаг хогоо овоолоод хаячихна. Хогийн сав гэж мэддэггүй бололтой. Овоорсон хогийг золбин нохой муур онгично. Ариун цэврийн талаарх ойлголт, төлөвшил нь ондоо. Улс нь сайн сайхан юм барьж босгож өгөөд байхад ингэх ч гэж дээ гэж өмнөөс нь харуусна. Авто замын голд нэг томоо гэгч хүүхэд баагаад сууж байхад буруутгах амьтан олдохгүй л байсан.
Захаа тойроод монгол наймаачдад зориулсан жижиг буудлууд шавчихсан. Тэр буудлуудын үүдэнд Монголоос “гаальтай” машинууд маань ирж үйлчилнэ. Би нэг тийм буудалд шөнө Бээжингээс ирээд хоносон чинь, өглөө нь 20 юань л авсан юмдаг. Тэндхийн эзэн нөхөр гэргий хоёр буудлынхаа үүдний дэргэд ороо засаад л унтдаг, хоол ундаа хийгээд иддэг, эндээ амьдардаг л юм билээ.
Эрээний тэнгэр цэлмэг, агаар цэвэр тунгалаг, гудамж талбай тоос шороогүй. Монгол хэл мэдэхгүй хүн гэж үгүй, бүгд л хэрэндээ найрсаг, уриалгахан. Түүнийг нь өвөрмөц харьцааны “соёлоос” нь болоод хэгжүүрхэж, янз үзээд байна уу гэж ойлгох явдал бий. Дасаад ирэхлээр тун ч дажгүй санагдах хот юм билээ.
Гэхдээ Эрээний уйтгар гуниг гэж бий. Худалдаа үйлчилгээ хэтрээд ирэхлээр ажил амьдрал утгагүй болдог байна. Эндхийн худалдаа үйлчилгээ Монголын хэрэгцээнээс өчнөөн дахин давчихаж л дээ. Чингээд борлодоггүй бараа, үйлчилгээнийхээ дэргэд гансарч цөхөрсөн, монгол хүн нааш харвал царайчилж, аргаа барсан, тийм хүн ардын хот болчихжээ.
Манайх ч гэсэн, өнөөгийн янзаараа явбал тийм л болно. Харин Хятадад засгийн газар байдаг болохоор Эрээнийг үйлдвэржүүлэх, олон салбарт эдийн засагтай болгох арга хэмжээ авч буй нь харагдсан. Тэр нь Монгол орны хэтийн төлөвт аятай таатай нөлөөлнө гэж үү дээ.
Бас Эрээний хүн ардыг өвөр монгол, хятадын аль болохыг мэдэх арга үгүй. Бүгдээрээ л адил царай зүс, дүр төрх, соёлтой, монголоор муухан, хятадаар ус цас ярьдаг. Бид ч бас ийм болох вий дээ гэсэн уйтгар гуниг эзэмдэн байсан авай.

(Үргэлжлэл бий)
Ч.Мөнхбаяр. MMVIII.IX.XXI

_________________
950|6GB|GTX460|4.5TB|X360S|PS3SS


Top
   
PostPosted: Dec.12.08 1:30 pm 
Offline
¤ Expert
User avatar

Joined: Apr.13.02 9:20 pm
Posts: 6224
Location: Henti aimgiin Galshar sumiin uyach Bazarwaaniin gert
ereen yavj uzeegui hen bsin.

_________________
http://t8m8r.wordpress.com


Top
   
PostPosted: Dec.12.08 2:08 pm 
Offline
Эргэх Хvслийн Эрчлээ Гишvvн
User avatar

Joined: Aug.05.06 7:33 pm
Posts: 2043
Би Эрээний тийшээ яваад хажуугаар нь өнгөрөөд Бээжин орчихсоншт :razz:

_________________
http://kakadumn.blogspot.com


Top
   
PostPosted: Dec.12.08 2:12 pm 
Offline
¤ Expert
User avatar

Joined: Apr.13.02 9:20 pm
Posts: 6224
Location: Henti aimgiin Galshar sumiin uyach Bazarwaaniin gert
nad shig bayan bish bolohoor tegdgin

_________________
http://t8m8r.wordpress.com


Top
   
PostPosted: Dec.16.08 10:08 pm 
Offline
• Moderator
<b><font color=#000099>• Moderator</font></b>
User avatar

Joined: Dec.14.06 9:51 pm
Posts: 10830
Location: I хороололдоо долгионт тотьхон, зебра болон ява амадинуудын хамт :-)
Өмнөд хөршид зорчсон тэмдэглэл

(Үргэлжлэл)

2. Бээжингийн дардан зам

Нэгэн найз маань “Хятадад амьдрал ямар байна?” гэж асуусаан. “Бээжин хүртэл бол манайхаас дор, Бээжиндээ бол манайхаас дээр л байдаг юм байна” гэхэд тэр үнэмшсэнгүй. Үгээгүй ядуу тосгодын тухай ярихад, “тэд чинь цаанаа өчнөөн мөнгөтэй тэрбумтнууд байхгүй юу” гээд л зүтгэв. Төмс байцаанаасаа өчүүхэн бага ашиг олдог, хямд үнээр л хоорондоо өрсөлддөг, бүхий амьдралаа хүнд хүчир ажилд нухчуулан зовж зүдэрч өнгөрүүлдэг хөөрхий тэр ногоочдыг би тэрбумтан гэж бодохгүй ээ.
Үй олон хүн амтай, байгалийн баялаггүй энэ улсад амьдарлын төлөө тэмцэл нь дэндүү бэрх, хурц ширүүн өрсөлдөөнтэй юм билээ. Ачааны дугуйгаар цемент зөөвөрлөх, зулайгаасаа үл хүртлээ цав цагаан болчихсон эрийн зовлонт харцыг би мартахгүй. Тас хар болчихсон ногоочдын харц бас л тийм байлаа.
Энэ улсад байгаль- хүн амын асуудлаас нь үүдсэн гачлан, ядуурал их байна. Төдийчинээ хэмжээгээр төр засаг нь иргэдийнхээ төлөө гэсэн бодлого явуулж, халамж тавьдаг нь ажиглагдсан. Харин манай төр засаг 1990 оноос хойшхи 18 жилд эсрэг нөхцөл байдалтай Монголд асар их гачлан зовлон, ядуурал гуйланчлалыг буй болгочихсон нь муу ёрын гайхамшиг юм даа.
Хятадууд Монголд болон, улсдаа огт өөрөөр биеэ авч явдаг гэлтэй. Манайд тэд хичнээн хэл ам, хэрэг зөрчил тарьж, таагүй сэтгэгдэл, уур амьсгалыг үүсгэдэг билээ. Харин Хятадад бол цагаан цайлган, найрсаг нөхөрсөг, тусч эвсэг улс бишгүй л байгаа бололтой.
Туршлагагүйгээс болоод, дан хятадууд зорчих хот хоорондын автобусанд сууж орхиход, Бээжинд шөнө буугаад өвөр монгол хүнтэйгээ холбоо барьж чадалгүй мунгинахад, тэндхийн элдэв газрааар явахад аль болох тусалж дэмжих гэсэн, эсвэл зүгээр л найрсаг нөхөрсгөөр хандсан хятад хүмүүнүүд зөндөө л тохиодсоон. Монголын иргэн гэдгийг маань мэдэж байгаа мөртлөө шүү дээ. Урьд нь бол ”Монгол манай хэсэг!” гээд л бариад идчих ухааны юм төсөөлж байсныг нуух юун.
Бээжин бол дэлхийн том мегаполисуудын л нэг болж. Токио, Осака, Сөүл, Гонконг ийм харагдаж болох биз ээ. Мегаполист байдаг бүхэн энд байна. Мегаполис буюу хэт хотод байдаг дутагдлууд ч буй. Жишээ нь, бүх юм нь нүсэр, аварга энэ хотод хүн өчүүхэн жижиг шоргоолж болж хувирах мэт дарамттай сэтгэгдэл төрнө. Тэр нүсэр, аварга чанар нь хүний чанараас хэтэрхий давамгайлаад байх аж.
Улаанбаатарын гол ажил үйл хотын төвд л өрнөдөг. Тэр хэсэгт бол явган таваргаад л байхад болно, явган таваргах нь ч илүү хурдан. Нэг өдөр сондгой, нөгөө өдөр тэгш дугаартай машин хөдөлгөөнд оролцдог Бээжингийн ширээ шиг өөгүй тэгш замаар ямар ч саадгүй хичнээн хурдлавч, хаанаас ч хаашаа хүрсэн, цаг гаруй давхичих гээд байх аж. Хэт нүсэр хотод ажил амжуулахад бэрхтэй ийм хүнд асуудал гардаг байна.
Таксины үнэ нь манайхаас хямд ч гэлээ, таксидаад байвал багагүй мөнгө үрнэ. Автобус нь гэж вагон шиг том, шил толь болсон, ямагт суудалтай, кондуктор нь халамжилсан унааны тасалбар нь ердөө 1 юань. Метроны билет нь 2 юань бөгөөд, газар дээрх унаануудаасаа хурднаараа давуутай юм билээ.
Бээжингийн компьютерийн худалдаа нь Жонгуанжун ч билүү гудамжинд нэлээд төвлөрөлтэй агаад, олон давхар шилэн байшингуудтай хотхон-зах байсан. Эндхийн компьютерийн барааг үзэж сонирхъё гэвэл бүтэн сар ч явж магадгүй.
Энэ хотод нартай байх нь тун ховор. Ямагт бүрхэг байх агаад, зүг чигийг ч мэдэх аргагүй, бороо харин элбэг. Нам дор газар байрлах тул агаар нь нягт бололтой. Амьсгалахад хүнд, чийглэг агаар нь монгол хүнд нэн зохимжгүй гэлтэй. Дээрээс нь бас өчүүхэн төдий салхигүй бүгчим, халууныг нэм. Гэхдээ дасчихаж л байгаа юм. Эрс тэс бөгөөд, дундаж байгалийн нөхцөлтэй бид дасан зохицох чадвараар муугүй бололтой. 9-р сард, яванхынхаа өмнө би “халууныг нь яана” гэж халширч байсан ч, энд ирээд, дороо дасаад, тоохоо байсаан.
Хүнсний асуудал Монголоос бусад бүх л оронд хүнд байдаг бололтой. Бээжинд, Монголын жирийн гуанзны хэдэн хуушуур шиг нүнжигтэй хоол олж идье гэвэл хэдэн зуун юань зарах юм уу, хаашаа юм. Тэнд гахайн шарсан мах идсэн чинь огт үл амссаны дайтай “цатгасан” агаад, Монголоос авчирсан боорцог харин хавьгүй илүү нүнжигтэй санагдсан нь юуны учир вэ. Хичнээн идсэн ч өлсөөд байдаг асан Оросын, оюутан насны минь цаг үе санаанд орж байв. Харин гадныхан Монголд ирээд, манай ямар ч үндэсний хоолыг идээд гэдэс нь өвдчих гээд байдаг нь үнэн бус уу.
Бээжин – сайхан хот оо. Шил толь, гял цалд нь болж байгаа юм биш. Хүний төлөө гэсэн сэтгэл тэнд байдаг нь хамгийн сайхан санагдсан. Автобусны буудал дээр тусгай ажилтан байх агаад, хаачих нь вэ, ийчих нь вэ, ийшээ зогсвол зохистой, энд зогсвол сүүдэртэй, тэнд та сууна уу гээд л зорчигчдод үйлчилж гарах жишээтэй.
Өнгө үзэмжийн хувьд биширч бахдана уу гэхээс, өөлөх юм даан ч үгүй. Хуучин барилга байшин нь хааччихсан ч юм. Монголын төр засаг улс орноо сөнөөсөн хугацаанд Хятадын төр засаг их юм хийж бүтээжээ.
Тэр олон сайхан барилга байшингийн дунд нүд эрээлжилж, толгой эргээд нэгийг нь ч тогтоож, нүдэлж чадаагүй. “Олимпийн бамбар” гэдэг нэг байшин л санаанд тодхон хоногшсоон. Шавар, модон тагзны бохир заваан хот байсан Бээжин хэний ч өмнө нүүр улайлгахгүй, орчин үеийн гайхалтай сайхан шилэн хот болжээ.
Улаанбаатар ийм болж чадах байсан уу. Мэдээж чадах байсаан. Ашигт малтмалаа зөв ашигласан арабууд Дубай-гаа ямар үлгэрийн хот болгож байна. Бид ч тэгж чадах байсан. Өөдгүй муухай дарга ангийнхан л Улаанбаатарыг маань утаандаа дарагдаж, шороондоо булуулсан, дэлхийн хамгийн тааруухан нийслэл болгож хувиргав.
Ойр дотны хүмүүс, дурсамжууд, Монгол улсын нийслэл, монголын соёл-нийгмийн төв, гэр орон, төрөлх хот гэсэн талуудаас нь аваад үзэхлээр Улаанбаатар минь яриангүй сайхан.
Хэрэв би харь хүн байсан бол Улаанбаатар ямар харагдахав. Газар дээрх там мэт л үзэгдэх байсан буй за. Ийм зүйлүүдийг бодон, Бээжинд барайж явав л. Энэ хотын сайханд бас баясч явав л.
Бээжингийн автовокзал дээр монголын наймаачидтайгаа тохиов. Тэд Бээжин-Эрээний ганцхан автобусанд л сууна. Өөр зөндөө автобусанд суух хятадууд энд хүлээж байлаа. Гэвч хэдэн монгол маань хятадуудаас хавьгүй их дуулиан шуугиан дэгдээн, түмэн “гахай” юугаа хятадуудаар зөөлгөх нь зөөлгөж, өөрсдөө үүр дүүрч, өнхрүүлэх нь өнхрүүлсээр орж ирэх нь аргагүй л нэг эрч хүчтэй. Монгол, хятад хүмүүсийг даан ч нэг ажиггүй ялгаж таньж болохыг мэдлээ. Царайг нь харахад л, шууд л нүдэнд дулаан, нүнжигтэй, хүчтэй шинж мэдрэгдээд ирж байгаа юм. Гэхдээ хятадууд муу муухай гэх гээгүй шүү, өөрийнхөн маань өөр юм аа л гэж байгаа ухаантай.
Унтлагын автобусандаа бид багтаж цөхөн чихэцгээлээ. Гучаад монгол ачаатайгаа холилдон хөглөрч хэвтсэн ганц том күпе-нд орчихсон адил хөгжилдөн аяллаа. Унтах нь унтаж, уух нь ууж, худал ярих нь худал ярина. Харин улсдаа байж, харьд буй мэт байдалд орсон хэдэн хятад бишүүрхэн болгоомжилно.
21 цаг өнгөрөөгөөд автобус нэг хоолны газрын гадна зогсов. Өөр автобусууд ч байлаа. Улсын ач холбогдолтой, замын чухал буудал аж. Гэвч би амьдралдаа ийм бохир зааван газар үзээгүй. Цөм л илээр бие засацгаана. Харин ч тэнд нь гуанзныхан ногоо тарьчихсан. Ийм дүр төрх Хятадад энгийн л юм билээ. Бээжин орох замд нэг хоолны газрын гадаа зогсоход, бүсэлхээр татсан ганц тоосгон хаалт л байсан нь хоёр талд нь эр эм хүндрэх учиртай, ил гэхэд дэндүү ил “жорлон” байсан агаад, зорчигчид түүгээр түвэггүй үйлчлүүлж байсансан. Арга ч үгүй юм. Хятадын хот хоорондын автобусны нэг зовлон гэвэл зогсоно гэж огт үгүй. Хятадууд үүнд тэсвэртэй хандан гүрийж суух бөгөөд, нэгэнтээ автомат буутай харуулуудын дэргэд сарьцгаана билээ. Харин монголчууд маань хурдны замд зогсож болохгүй гэсэн жолооч нарыг барьж зодох дөхөн эсэргүүцэж, хүссэн цагт л зогсч байх болгон, буулт хийлгэж билээ...
Замын-Үүдэд ирээд, гуанзанд нь хоол идсэн чинь хөлс чийхрав. Тааруухан л хол байсан, гэхдээ Хятадад би ийм сайхан хоол олж идэж чадаагүй ээ.
Вагоны билет олдохгүй гээд, хүмүүс урдаас өглөө эрт орж ирдэг, гэтэл галт тэрэг маань болохоор 18 цагаас хөдөлдөг сонин зохион байгуулалт байх аж.
Тэр хүртэл эндхийн буудалд орж унтахаар шийдэв. Энэ хотод харц тогтоох юу ч үгүй, ганц хоёр алхахад л гутал элсээр дүүрч, агсам согтуучууд хялайж, өчүүхэн төдий сүүдэрлэх зүйлгүй гудамжийг нь говийн нар хайр найргүй шарах тул өөр яах билээ.
Буудлын 2 хүний өрөө цагт 2000 төгрөгийнх хөлстэй аж. Дүү бид хоёр 10 мянган төгрөг төлөв. Эрээний “Зүн Юань” гэдэг буудлын бидэндээ орд харш мэт өрөөнд хоноход 88 юань, өөр нэг тохь муутай буудалд хоноход 20 юань төлж байсан билээ.
Гэтэл Замын-Үүдийн энэ буудал 20 юаний буудлаас ч дор аж. Эрээнийх нь давхартаа жорлонтой байсан бол, энэ 3 давхар буудал подвалдаа жорлонтой бөгөөд, тааз нь тонгойход хүргэнэ. Өрөөндөө зай завсар ч байхгүй, хана, таазных нь шохой нурчихсан, хаалга нь салхинд хүн тогших, сэгсчих мэт туж дуугарна. Нэг хананд нь унтахаас бусад бүх зүйлийг хориглосон уртаа гэгч жагсаалт хадаатай. Нөгөө хананд нь зурагт, хөргөгч, агааржуулагч, ширээний чийдэн зэрэг огт байхгүй зүйлүүдийг ч оруулж байгаад хөврүүлсэн, эвдэж үрэгдүүлбэл гурав нугалуулж төлүүлнэ гэж мэдэгдсэн, мундаг мундаг гарын үсэг, тамгануудтай жагсаалт хадаатай байх ажээ...

Ч.Мөнхбаяр
ММVIII.IX.XXI

_________________
950|6GB|GTX460|4.5TB|X360S|PS3SS


Top
   
PostPosted: Jan.06.09 9:33 pm 
Offline
• Moderator
<b><font color=#000099>• Moderator</font></b>
User avatar

Joined: Dec.14.06 9:51 pm
Posts: 10830
Location: I хороололдоо долгионт тотьхон, зебра болон ява амадинуудын хамт :-)
Эв нэгдэл биднийг
Тэнгэр заяат болгоно


Монголчууд бид өөрсдийгөө Тэнгэр заяат хэмээдэг. Бидэнд олон сайхан нөхцөл байдлууд заяасан нь үнэн. Жишээ нь, зүй зохистойгоор ашиглавал хишиг буянаа харамгүй хайрлах алт эрдэнэс, ашигт малтмалын нөөц байна. Гэхдээ нэгэн гол хүчин зүйлийг бид ямагт санаж, бүрдүүлж явахгүй бол Тэнгэр заяандаа хүрэхгүй байж ч болох бүлгээ.
Яадаг ч байсан л Тэнгэр заяатай явах хэрэг биш юм. Түүнийг бид сонгох, түүнээс бид татгалзахгүй байх хэрэгтэй. Сайн явбал сайн заяатай байх болохоос, муу явбал тийм биш ээ.
Тэнгэр заяанд хүргэх тэрхүү нэгэн гол хүчин зүйл юу вэ? Тэр бол ЭВ НЭГДЭЛ. Эв нэгдэлгүй бол хичнээн үндэсний үзэлтэй байгаад ч нэмэргүй. Үндэсний үзэлт гэх хүмүүс хоорондоо нутаг ус, ястан, улс төрийн баримтлал, биширдэг хувь хүн зэргийнхээ ялгаанаас болж, хагаралдаж, таарч тохирохгүй байх нь зөндөө л тохиолддог. Эв нэгдэлгүй бол мэдлэг боловсрол, ажил хөдөлмөр, ахиц дэвшлийн аль нь ч сөрөг үр дагаврыг арилгахгүй төдийгүй, нэмэгдүүлнэ.
Модун хаан 24 өвөг монгол аймгийг нэгтгэн зангидаж, хүчирхэг гүрэн байгуулсан нь МТӨ 209 он. Тэр үед Өрнө зүгт Ром, дорно зүгт Хүннү гэж хоёр хүчирхэг, дайчин, дэлхийд нөлөөтэй гүрнүүд байсан агаад, хоорондоо харилцаатай байсан нь тогтоогдсон. Ингэж сайхан хүчирхэгжиж байтал, I зуунд Хүннүгийн Жижи хаантай дүү Хуханье нь зөрчилдөн, тал Хүннүг босгон, иргэний дайн өдөөжээ. Үр дүнд нь их гүрэн задарч, хүннүчүүд Евразиар нэг цацагджээ.
Өвөг монголчууд ахин нэгдэж, Сүмбэ улсыг байгуулваа. “Сүмбэ улс Хүннүгээс хүчтэй болов” гэж сударт тэмдэглэгдсэн нь буй. Гэвч бас л эв нэгдэлгүйд идэгдэж, Нирун, Тоба, Муюн, Тогоон зэрэг улс болон бутарч, хоорондоо удтал тэмцэлджээ. Үүний харгаагаар өвөг монголчуудын нэлээд хэсэг 555-924 онд Түрэгийн, Уйгурын, Киргизийн ноёрхолд автаж, ихэд зовж зүдэрчээ.
Кидан буюу Төмөр гүрэн гэж хүчирхэг, соёл боловсролтой өвөг монгол улс байлаа. 1063 онд хаан ачийнхаа эсрэг тэмцсэн өвөг Елү Жуньюань үймээн самууны эхийг тавьж, улсаа доройтуулсан байх юм.
Монгол овог аймгууд хоорондоо дайсагнаж, “Хөнжилдөө орох завгүй Хөвчилдөн тулалдаж, Орондоо орох завгүй Орчилдон тэмцэлдэж” байсан хар бараан үе бий. Тэр бүх зөрчил хагарлыг таслан зогсоож, Их Монгол улсыг байгуулж, эв нэгдлийг бадраасан нь Чингис хаан. Монголчуудын эв нэгдэл ямар хүчтэй байдгийг даяаршлын далбаан дор орсон дэлхий тэгэхэд мэдэж авсаан.
Чингис хаан насан эцэслэсний дараа үр хойч нарынх нь дунд зөрчил тэмцэл үүссэн нь тун ч харамсалтай. Харамсалтай төдийгүй, эмгэнэлтэй. Үндсэндээ Манжийн дарлал хүртэл тархай бутархай, дайсагнан байлдаж явсан нь монгол ноёд, аймгууд. Эсэн тайш, Мандухай хатан, Батмөнх даян хааны үед монголчууд хүчирхэгжиж, Мин улсын түрэмгий цэргийг бут цохин, тусгаар тогтнолоо амжилттай хамгаалж байсан нь эв нэгдлийн л ач.
Манжид эзэрхэгдэх үед монголчууд хагарч бутрахын балгийг маш их амссан. Зүүнгар улсын хүн ардын ихэнхийг Манжийн цэрэг алж хядсаныг дурдахад хангалттай. Түүнээс хойш монголчууд хоорондоо дайсагналцаж, иргэний дайн өдүүлэх явдлыг огтхон ч гаргаагүй юм.
Харин ч эв нэгдлийг эрхэмлэж, харийн дарлалаас ангижрах нэгэн үзүүрт сэтгэлд хөтлөгдөн тэмцэж ирсний үр дүн нь тусгаар Монгол улс билээ. Энэ бидний улсыг байгуулахад Ар Монголын төдийгүй, Өвөр Монгол, Барга, Буриад, Халимагийн эх оронч хөвүүд амь бие хайргүй хүчин зүтгэж байсныг түүх мартаагүй.
Дэлхийн хамгийн олон хүн амтай, империйн эзэрхүү мөн чанартай Манж Чин гүрнээс салан тусгаарлаж чадсан, улмаар бүх туургатнаа нэгтгэнэ гэж мэдэгдсэн дорой буурай, жижиг Монголыг тухайн үед даян дэлхий их л гайхаж байсан гэдэг. Гэхдээ дорой буурай, жижиг байсангүй юмсанжээ. Эв нэгдэл Монголыг хүчтэй, их болгож байжээ.
Монголчууд харийн бодлогын сөрөг нөлөөн дор ихээхэн хэлмэгдэж, сөнөж мөхөж буй гэгдэж явсан атал, социализмын он жилүүдэд эх орныхоо төлөө гэсэн нэгэн сэтгэлээр зүтгэсээр хөл дээрээ баттай зогсож чадсаан.
Эв нэгдэлтэйгээр Ардчилсан хувьсгалаа мандуулж, бүрэн дүүрэн эрх чөлөөг сонгоцгоов. Зөвлөлтгүйгээр энэ орон гарцаагүй сүйрнэ гэж таамаглагчид олон байв. Тэгсэнгүй. Бие даан оршин тогтнож сурлаа, аль ч гүрэнтэй эрх тэгш харьцдаг боллоо. Социалист асан зарим орнууд шиг дотооддоо хагаралдан тэмцэлдээгүй, эв нэгдэлтэй байсан учраас л тэр шүү дээ. Бүх юм төгс төгөлдөр байлаа гэж хэлэх гээгүй, гэхдээ эв нэгдэл байсан юм шүү. Монголоо гэсэн сэтгэл зүтгэл байсан, байгаа ч юм шүү.
Өнөөдөр Монгол орон нэгэн зааг үе дээр ирээд байна. Тэр нь юу вэ гэвэл байгалийн баялгаа өргөн хэмжээгээр ашиглах асуудал. Энэ л асуудал Монгол орны нийгмийн бүх салбарыг, хүн бүрийн амьдралыг өөрчлөнө.
Тэрхүү зааг үеийг давсны дараа зарим улс орон хөгжиж дэвших бус, эсрэг байдалд орж байсан түүхийн сургамж буй юм. Эв нэгдэлгүй байсан нь л тийм гайг дуудаж авчирч байжээ. Эв нэгдэлтэй нь харин үлгэрийн диваажин болон хувилжээ.
Эв нэгдэл бол аз жаргалын алтан түлхүүр. Эв нэгдэлтэй байх аваас, Монголын ард түмэн алтан түлхүүрээр газар дээрх диваажингийн үүд хаалгыг нээх л болно оо.
Монголчууд эв нэгдэлгүй үедээ л уруудаж доройтож, хямарч сүйрч, бүр мөхлийн ирмэгт ч тулж байж. Харин эв нэгдэлтэй үедээ гарцаагүй мандаж бадарч, сүлд хийморь, хүчтэй болж байж. Эв нэгдэл л биднийг Тэнгэр заяат болгоно оо.

Ч.Мөнхбаяр

_________________
950|6GB|GTX460|4.5TB|X360S|PS3SS


Top
   
PostPosted: Jan.06.09 9:35 pm 
Offline
• Moderator
<b><font color=#000099>• Moderator</font></b>
User avatar

Joined: Dec.14.06 9:51 pm
Posts: 10830
Location: I хороололдоо долгионт тотьхон, зебра болон ява амадинуудын хамт :-)
Шамбалын орон

Шамбалын орон. Энэ тухай дуулаагүй хэн байх билээ дээ. Бурханы шашны ном сургаальд Шамбалын орон хэмээх төгс төгөлдөр ертөнц хойд зүгт буй хэмээжээ. Үүнийг үе үеийн хүмүүс гайхан биширч, эрин зууны чанадаас “Тэр үлгэрийн дагшин орон хаана байна вэ” хэмээн эрэлхийлж, мөрөөдөж ирж дээ.
Даян дэлхий дээр ер нь диваажин байдаг юм биш биз, тийм гайхамшиг бүхий улс орон аль зүгт буй хэмээн газар газрын хүн ард хүсэмжилж, тэмүүлж байв аа. Тэр л эрмэлзэлдээ автан, газарзүйн их нээлтүүдийг хийсэн бус уу?
Эртний грекүүд Гиперборея гэдэг төгс төгөлдөр орон Төв Азид буй гэдэг асныг хожмын судлаачид Монголтой холбон үзжээ.
Бас сөнөсөн тивийн хүмүүс атлантид нар Монголд очсон, тэгээд хуваагдаж Шамбал, Агарти хэмээх хоёр хүчирхэг хаант улс үүсгэсэн, Шамбалд нь байгаль, хүн төрөлхтнийг захирах хүч буй болсон, Агартийн иргэд цэвэр бясалгалд автсан гэх домог буй.
Америк үзмэрч Э.Кейси “Атлантчууд Египет, Төв Америк, Монгол руу явсан. Говьд алтан дээвэртэй сүм, бүсгүй хүний цул алтан баримал байж. Би энэ бүхнийг үзэж харлаа” гэжээ.
Өөр нэг домгоор бол Эдем Говьд байсан, суурин дээр нь Цагаан арал гэдэг орон үүссэн, энэ орныхон Шамбал, Агарти орон болж хуваагдсан, нэг хэсэг нь өрнө рүү явсан нь арийчууд гэдэг. Агартид ч гэсэн агуу хүч бий хэмээдэг бөгөөд, үүнд итгэгсдийн нэг зохиолч Ф.Оссендовский Монголд Агартиг хайж явжээ.
Бурхад, гэгээн хүмүүсийн орон болох Сүн далай, Сүмбэр уулс Монголд байсан гэж зарим нь таамагладаг.
Оросын судлаач С.Волков Говьд далай байхад тэнгэрээс ариун чулуу унаж, түүнийг тойрон хуурай газар өргөгдсөн, тэнд төгс сайхан орон байв гэх домгийг сонсчээ. Асгарт гэдэг гайхамшигт хотынхон Монгол руу явж, газар дор хот байгуулсан гэх домог ч бий.
Оросын судлаач Н.Пржевальский, Г.Потанин, О.Козлов, Н.Рерих нар Монголд нууцлаг орныг далдхан хайж байв. Зөвлөлтийн эрдэмтэд ч ийм ажлыг сэм хийж байв.
Германы оккультчид, эзотерикчид, мистикчид нууц орны тухай домгуудад онцгой анхаарч байлаа. “Монголын Говьд агуу хүч буй. Үелзэлтэйгээр хүмүүст хүрдэг. 30-40 мянган жилийн өмнө арийчууд уг хүчийн ачаар тэнд өндөр соёл иргэншлийг үүсгэсэн. Дараа нь хүчгүй болж, өрнө зүг рүү явсан. Дорнын хүч арийчуудыг ивгээх цаг өдгөө нэгэнт иржээ” гэхчлэн номлож байв.
Тэд хайгаад л байв, хайгаад л байв. Гэхдээ Шамбалын орныг олсонгүй ээ. Шамбалын орон байсангүй юу? Эндүүрч төөрөлдсөн байж уу?
Яагаад тэд Монголыг аугаа их эрч хүчтэй, ер бусын гэж таамаглаж ирээ вэ? Ямар учраас сүсэглэн бишрэх хүртэл хэмжээнд очиж байгаа вэ? Монголын нууцлаг хүч, энергийн тухай зохиол, судалгаа, өгүүлэл бишгүй л бичигдэж. Оросын философич Соловьёв “Панмонголизм” гэдэг шүлэгтээ Монголын эрч хүч л хорвоо дэлхийг хямрал сүйрлээс аварна гэж зөгнөсөн байдаг. Дуулиан шуугиант онол дэвшүүлэгч Мулдашев ч Монголд гайхамшигт орныг хайж ирээ л биз дээ.
Их Чингис хааны маань сүр тэднийг бишрүүлсэн хэрэг үү. Тийм ч байж болох. Гэхдээ яг ч бас тийм биш юм. Монголыг бишрэх олон шалтгаан харийнханд байж дээ.
Жишээ нь, палеогеологийн ухаанд “Монголын өндөрлөг болбоос, бүх дэлхий далай тэнгисээр хучигдсан байх үед анх товойн гарч ирсэн хуурай газар мөн болой” хэмээн онол байдаг. Биологид гэхэд л хуурай газрын амьдрал, амьтан ургамлын олон бүлэг Монголд эхлэн үүссэн юм гэх онол буй.
1857 онд Америкийн эрдэмтэн Ж.Лейди Монгол бол хүн үүссэн голомт гэсэн таамаглал дэвшүүлжээ. 19-р зууны эцсээр мөн Америкийн судлаач Г.Осборн “Монголын Говьд эртний организмуудын олон грүппийн үүслийн төв оршиж байна” гэв. Оросын эрдэмтэн А.Борисяк мөн тэгж дүгнэжээ.
Эдгээр онолуудыг батлахаар Р.Эндрюсийн алдарт экспедици 1922-1929 онуудад Ар Өвөр Монголд ажиллаж, дуулиант нээлтүүдийг хийлээ. Амьтдын овогсын өвөг болсон шинэ зүйлүүдийг нээлээ, үүний дотор хүн сармагчин зэргийг багтаадаг примат овгийнхны өвөг заламдалестес гэдэг амьтны ясыг олсон. Сармагчны ясыг ч олсон. Динозаврыг өндөг гаргадаг, түүнийгээ дардаг, халуун цустай, шувууны өвөг амьтан байсныг нээсэн. Хожим Польшийн экспедици дээд хөхтний өвөг амьтны ясыг олсон гэхчилэн дээрх онолыг батлах бишгүй л материал олдож дээ.
Гэхдээ шинжлэх ухаанаас Монгол бол Шамбал амуй гэсэн дүгнэлт гарахгүй. Далд ертөнцийн ер бусын хүчинд итгэгчид Монголд Шамбалыг хайсаар л байх болно.
Харин бидний хувьд Шамбалын орныг хайгаад байх шаардлага байхгүй. Монгол маань тэр аяараа бидэндээ Шамбалын орон билээ. Сэр сэр салхитай, бур бур бороотой Бумбын орон билээ.
Энэ л сайхан орон минь биднийг ивээнэ. Бид энэ сайхан орноо Шамбал болохыг нь ойлгосоор, мэдсээр, мэдэрсээр ирсээн. Энэ бол бидний итгэл, эрхэм шүтээн. Бид Монголоороо амьдарна, Монголоороо л оршино.
Монгол хүн болж төрөх нь Дээд Тэнгэрээс заяасан их хувь тавилан. Монголчууд аугаа ард түмэн байж, хүн төрөлхтний хувь заяаг эргүүлж, даян дэлхийд хосгүй түүхийг бүтээсэн юм. Монгол хэмээх Шамбалын орны, монголчуудыг л ивгээгч хүчийг авч байсан учраас тэр бүлгээ.
Монголын энерги, эрч хүч агуу. Хэрэв Монголоо гэсэн сэтгэлтэй явбал бүх түүхийн далай их эрч хүч маань хүн ардад харамгүй түгж очих нь мэдээж билээ. Монголынхоо эрч хүчийг авч байсан учраас Модун, Таньшихуай, Шэлүн, Елү-Амбагай, Даши, Чингис, Зүчи, Цагаадай, Өгөөдэй, Тулуй, Бат, Гүюг, Мөнх, Хубилай, Хүлэгү, Төмөр, Бабур, Зэв, Зэлмэ, Сүбээдэй, Мухулай, Боорчи, Хасар, Шихихутаг, Чуумэргэн, Чингай, Жамуха, Хабул, Тогоон, Эсэн, Мандухай, Батмөнх, Түмэн, Баатар, Галдан, Цэвээнравдан, Галданцэрэн, Даваач, Амарсанаа, Чингүнжав, Ханддорж, Намнансүрэн, Цэрэнчимэд, Хайсан, Дамдинсүрэн, Магсаржав, Дамдинбазар, Бавуужав, Тогтох, Сумъяа, Мэндбаяр, Жамцарано, Ринчино, Доржиев, Бодоо, Данзан, Сүхбаатар, Дэмчигдонров, Болдчинсан, Сагансэцэн, Чойжи-Одсэр, Мянгат, Үлүгбэх, Ёндонжамц, Ишбалжир, Агваандандар, Агваанхайдав, Агваанбалдан, Лувсанпэрэнлэй, Лувсанчүлтэм, Заваадамдин, Дандарон, Занабазар, Бурхинов, Корнилов, Бадмаев, Калмыков, Сердюков, Иринчинов, Тундутов, Хардаваа, Чойбалсан, Цэдэнбал, Дамбийжанцан, Норгой, Калмык, Вампилов, Илюмжинов, Гүррагчаа, Ойдов, Баянмөнх, Мөнхбат, Будаев, Дагвадорж, Даваажаргал нар хүчтэй байсан юм. Монголоо гэсэн сэтгэлтэй явбал энэ бүх хүчтэй хүмүүсийн эрч хүчээс ч хүртэнэ. Үе үеийн баатрууд, өвөг дээдсийн сүр сүлд ивээх болно оо.
Эх орон маань хязгааргүй их эрч хүчтэй онцгой нутаг. Монгол Тэнгэр хоёр нэг мэт ч санагдана. Учир нь, Монгол бол Тэнгэрийн эрч хүч. Бурхан Тэнгэрээс хайртай хүүхдүүддээ бүтээж өгсөн өлгий нутаг. Монгол бол бидний амин сүнс. Монголгүй бол бид юу ч биш болно. Эрч хүч ч үгүй, оюун ухаан ч үгүй, амь ч үгүй, сүнс ч үгүй, амьсгал төдий л болцгооно.
Хэрвээ Монголоо мэдэж, ухаарч, хайрлаж, биширч, шүтвэл сая бид хүн төрхтэй байна. Өөр зам огт үгүй юм. Монголоо дээдэлбэл монгол хүн бүр амьдралын утга учир, аз жаргалтай болно. Асар их эрч хүчээр байнга тэтгэгдэж байх болно.
Монголынхоо сүлд хийморь, ид шидийг хүртэж байхын тулд хэрхэх хэрэгтэй вэ? Юуны өмнө Монгол улс үндэстэн, байгаль, баялаг, газар шороогоо хайрлаж, энэ чинь миний өлгий нутаг, гэр орон шүү дээ гэдгийг ухаарч мэдрэх хэрэгтэй. Энэ бүхнийгээ хэнд ч яасан ч алдаж болохгүй, хязгааргүй үнэ цэнэт эрдэнэс болохыг нь ойлгож, өмгөөлж хамгаалан тэмцвэл зохино. Монголын сайхан оронд аюул учрах нь гэр оронд аюул учирснаас огт өөрцгүй. Улс гэрээ алдсан монгол хүнд жинхэнэ амьдрал гэж үгүй болно.
Эх түүхээ ариун судар мэт үзэж мэдэгтүн. Монголын түүх монгол хүн бүрийн өмнөх амьдрал. Түүхийн сургамж хойчийг заах гэрэл гэгээ. Монголын гарамгай хөвүүдээ бишрэн шүтэгтүн. Тэдний эрч хүч хэзээ ч бөхөшгүй. Үлгэр дууриал нь өнийн явдлыг гийгүүлнэ.
Монголын төлөө цохилох зүрхийг амьдралын бамбараа болго. Монголоо дорой буурай биш, Их болгохын төлөө тэмц. Их Монгол гэдэг нэгэн шүтээнийг сэтгэлдээ үүсгэ. Бүх Монголын эв нэгдэл бүх монголчуудын гэгээн үйлс байх ёстой.
Монголчуудын хэл соёл үнэлж баршгүй өв мөн билээ. Олон зууны өмнөөс шинжлэх ухааны үндэстэйгээр хөгжин дөтөлсөн монгол хэлний төгс төгөлдөр нь бахархлыг төрүүлсээр ирсэн. Монголын нүүдэлчдийн соёл хорвоод хосгүй. Төрөлх хэл соёл маань биднийг монголоор минь байлгагч гол хүчин зүйл билээ. Монгол хэл соёл үгүй бол хэрхэн бид монгол байх аж. Унаган хэл соёл судсаар гүйгч цус мэт тэтгэнэ.
Газар нутгийн хүч агуу. Монгол газар нутаг Мөнх Тэнгэрийн хэмжээлшгүй их энергийг шингээсэн. Газрынхаа хүчийг хүртэж мэддэг байх үедээ монголчууд хүчирхэг байсан. Тэр байдлыг Гумилёв пассионар буюу оргилмол чанар гэж томъёолсон байдаг. Энэ газар нутагт эцэг өвгөдийн маань мянга мянган жилийн хүч, эр зориг, илч дулаан хуримтлагдсан юм. Бидний монгол нутаг монгол хүндээ хязгааргүй ээлтэй, ивээлтэй. Хөл нь газарт хүрэх тусам хүч ордог Антэй баатартай бид адил. Газарт амьдын хүч, амьдрал тэтгэгч эрчим дүүрэн лугшиж байдаг. Хөрсөн дээр гишгэхэд эрч хүчийг мэдэрч, хүртэж, эцэг дээдсийн сүнстэй нэгдэж, ивээлийг авдаг.
Монгол бол эх эцэг, хайрт хүмүүс, гэр орон, унаган нутаг, төрөлх хэл соёл, оюун ухаан, үнэлж баршгүй эрдэнэ, үзэсгэлэнт байгаль, эрч хүч, сүлд хийморь, амьдралын утга учир, өөрийн гэсэн бүх юм, амин сүнс. Монголынхоо төлөө бурхан тэнгэртээ залбир. Монголоо хайрла, тэгвэл Монгол таныг хайрлана.
Монголыгоо шүтнэ, биширнэ гэдгийг хий хоосон мухар сүсэг гэж ойлгож болохгүй. Монголынхоо төлөө хийж бүтээж, сурч мэдэж, ухаарч явцгаая аа.
Ингэж би үеийн залуустаа хэлмээр байдаг аа. Энэ эссегээрээ ч хэлж байна. Монголоо таньж мэдэх тусам л Монголоо ойлгож мэдэрч, Монголоороо бахархаж, Монголоороо амьдарч эхэлдэг ээ.
Хосгүй, хосгүй, хосгүй... Мянга түмэн хосгүйг Монголынхоо тухайд хэлж болно. Монгол маань үнэхээр биднийхээ хувьд Шамбалын орон билээ. Үүнийг эцэг өвгөдөөс өгсүүлээд өнөөгийн олон монгол хүн харж, мэдэрч ирсээн. Гадныхан Шамбалын орныг хайж л байг, тэд Монгол тэр чигээрээ Шамбалын орон болохыг харж чадахгүй байна. Харин бид хардаг, яагаад гэвэл бид монголчууд учраас.
Гэхдээ Шамбалын орон байх уу, үгүй юу гэдэг нь биднээс мөн шалтгаална. Гэм нүгэл тэр хүний бүх ертөнцийг там болгон хувиргана. Алийг сонгох вэ? Мэдээж, буянаар оршигч, бүтэгч Монгол хэмээх Шамбалын орноо сонгоцгооё оо.

Ч.Мөнхбаяр

_________________
950|6GB|GTX460|4.5TB|X360S|PS3SS


Top
   
PostPosted: Jan.19.09 5:32 pm 
Offline
• Moderator
<b><font color=#000099>• Moderator</font></b>
User avatar

Joined: Dec.14.06 9:51 pm
Posts: 10830
Location: I хороололдоо долгионт тотьхон, зебра болон ява амадинуудын хамт :-)
Та бүхэн энэ сэдэв дээр сонирхолтой нийтлэл тавиарай. Би өөрийн тавих боломжтой нийтлэлүүдийг тавьж л байя.

Image

_________________
950|6GB|GTX460|4.5TB|X360S|PS3SS


Top
   
PostPosted: Jan.19.09 5:33 pm 
Offline
• Moderator
<b><font color=#000099>• Moderator</font></b>
User avatar

Joined: Dec.14.06 9:51 pm
Posts: 10830
Location: I хороололдоо долгионт тотьхон, зебра болон ява амадинуудын хамт :-)
Image

Зургийн хэмжээ том байвал хүлцэл өчье.

_________________
950|6GB|GTX460|4.5TB|X360S|PS3SS


Top
   
PostPosted: Jan.24.09 10:39 pm 
Offline
• Moderator
<b><font color=#000099>• Moderator</font></b>
User avatar

Joined: Dec.14.06 9:51 pm
Posts: 10830
Location: I хороололдоо долгионт тотьхон, зебра болон ява амадинуудын хамт :-)
Image

_________________
950|6GB|GTX460|4.5TB|X360S|PS3SS


Last edited by arcus on Jan.26.09 3:30 pm, edited 1 time in total.

Top
   
PostPosted: Jan.25.09 12:48 pm 
Offline
Эргэх Хvслийн Эрчлээ Гишvvн
User avatar

Joined: Aug.05.06 7:33 pm
Posts: 2043
Тэр дээр эв нэгдэл нтр, эвтэй бол бид хүчтэй нтр гээд л бичсэн байна. Үнэндээ бол наадхыг чинь улиг болтол сонсоод одоо залхжийнаа :wtf:
Яг халтар үнэн дээрээ бол Чингис хаан таалал төгсснөөс хойш за яахав Монголын Эзэнт Гүрэн 4 болж задарснаас хойш монголчууд цаг үргэлж эв нэгдэлгүй эвдрэлцэж ирлээ новш гэж... тэгэхээр бодохор чинь монгол улсыг 800 жилийн түүхтэй гээд ярьдаг түүний чинь сүүлийн 700 жилд нь дандаа л эвдрэлцэж уралцаж дайтаж дажиндаж ирсэн байнашт. Чингисээс хойш дандаа уруудаж ирж. Уруудсаар байгаад хамгийн доод цэгтээ хүрсэн нь манжийн дарлал, түүнийг залгамжилсан Хятадын гамингуудын хэдэн жилийн дарлал. Тэгээд 20-р зуунд яахав оросуудыг дагаж, бас чамгүй золиос төлсний хариуд нэг юн тусгаар улсаа тунхаглаж, ямар ч гэсэн олон улсад данстай болж адаглаад л олимпод монгол гэдэг нэрээр оролцдог болсон байна. тэгэхээр 20-р зуун ерөнхийдөө монголчуудын хувьд уруудлын биш харин сэргэлтийн үе байж. иймэрхүү байдалтай явж байгаад л 90 онтой золгов оо хөөрхий. Одоо тэгээд дахиад л уруудлын үедээ орлоо доо.

_________________
http://kakadumn.blogspot.com


Top
   
PostPosted: Jan.26.09 2:10 pm 
Offline
Asuult Precious Member
User avatar

Joined: Dec.23.02 4:43 pm
Posts: 4727
sonirholtoi yum bichjee bayarlalaa, olniig taviarai unshaya

_________________
Primumvivrе,dendephilоsophari


Top
   
PostPosted: Feb.04.09 10:28 pm 
Offline
• Moderator
<b><font color=#000099>• Moderator</font></b>
User avatar

Joined: Dec.14.06 9:51 pm
Posts: 10830
Location: I хороололдоо долгионт тотьхон, зебра болон ява амадинуудын хамт :-)
Хоёр нам үнэ хөөрөгдөлтөөр ард түмнийг шантаажилж, дураараа дэглэдэг болох нь ээ

Монголд эдийн засгийн их нуралт тохиож магадгүй

4-р сарын эхээр ч билүү, над нэг учир мэдэх хүн "Хоёр намын акулууд янз бүрийн салбарыг атгасан мафиуддаа зарлиг буулгаад сонгууль хүртэл юмны үнийг бариад байгаа юм. Сонгууль дуусангуут юмны үнэ сад тавина даа. Тэр л хэцүү байна" гэж байсан. Гэтэл өмнө нь үнийн далан зад үсрэв ээ. Дамчдын тэсвэр барагдав уу, эсвэл...
Гадаадад хар тамхины мафи л голдуу байх юм. Манайд бол бүх юм мафи. Махны мафи, гурилын мафи, талхны мафи, бензиний мафи, автобусны мафи... гээд л бэлээхэн харж байгаа биз дээ. Хогны мафи гэж хүртэл бий.
Монголын тал дор хаяж 51 хувийг эзэмшинэ ээ гэсэн жүжгээ тоглонгуутаа л, хоёр намынхан сонгуулийн өмнөх дайнаа эхэлсэн. Дээрх 51 хувь гэдэг нь Далан худалч, Бэлэн Сэнгэ хоёрын хошин шоу л байсан хийгээд, өдгөө аль аль намынхан дээрх зарчмын эсрэг байр суурьтай л байгаа. Тэгээд ашигт малтмалыг монголчуудад эзэмшүүлэхгүйн тулд Атрын аян, Үйлдвэржилт гэдэг дүйвүүлэх суртал ухуулгуудыг бодож олоод байна. Ялангуяа АН-ынхан их элдэвлэж буй.
Тэд МАХН-ын нэр хүндийг унагахын тулд цөөн хэдэн чаддаг юмныхаа нэгийг хийж, гурилан бүтээгдэхүүний үнийг хөөрөгдлөө. Үүнийгээ улс төржүүлж, МАХН-ынхны олхиогүй үйл ажиллагаанаас шалтгаалсан гэж харуулахыг оролдож, баахан санаанаасаа зохиосон тоо тоочив. Үнэндээ бол гурилыг атгасан АН-ынхны нээнтэгнээс эмээхдээ, МАХН-ынхан тэднийг кил нь дөрөв таван зуун төгрөгний үнэтэй гурилаар чухам булж байж. Бүх татвар матвараас ч чөлөөлсөн.
Харин АН-ын гурилчид бид бүтээгдэхүүнээ хямд зарсны, үйлдвэрлэлээ шинэчилсний татаас болгож 40 тэрбум төгрөг авна, эс бөгөөс үнээ улам л нэмнэ гэж солиорцгоож байна. Хаанаас Монгол оронд маань ийм олиггүй амьтас өсөж үржиж гарч ирээд байна аа? Аль эсвэл улс орон маань жинхэнээсээ "Нохой орон" болчихов уу?
Зүй нь алкоголик хүнс үйлдвэрлэгчид ч гэнэ үү тэдгээр этгээдүүдийг шоронд хатааж, шонд өлгөх ёстой. Үнэ хөөрөгдөх гэдэг чинь хуулиар хориглосон эрүүгийн гэмт хэрэг шүү дээ. Гэтэл одоо тэдгээр алкоголикуудын амнаас гарсан бүхнийг биелүүлэхгүй бол монголчуудын үгийн сангаас гурил гэдэг үг хасагдах юм байх.
Өөрсдөө үнэ хөөрөгдчихөөд АН-ынхан төв хэвлэлдээ "Өндөр үнэтэй мах, гурил, талх авахдаа таарсан заяагүй амьтад" гэсэн гарчигтай материал нийтлүүлж, ард түмнийг тавлан даажигнасан байна. Нэгэн гол үзэл сурталч нь хөөрөгдөөгүй л бол тэр үнэ нь хиймэл үнэ байдаг мэтээр цөөн тооны шүтэн бишрэгч молхи ухаантнуудаа мунхруулаад, ололт нь гэгддэг бүдүүлэг үг хэллэгүүдээ жагсаан, нотолгоо болгохыг оролдсон нь хачирхалтай. Нийгэмд ямар л бүдүүлэг үг хэллэг гарч ирнэв, тэр нь зөв зүйтэй, харин зөв бичгийн дүрэм бол хиймэл муухай зүйл, тэрэн шиг ямар л үнэ гарч ирнэв, тэр нь зөв үнэ, харин хөөргөдөлтийг бууруулбал хиймэл, болохгүй бүтэхгүй үнэ болчих гэнэ.
Аргаа барсан Ху нам Атрын аян хэрэгтэй гэх үгээ л давтан давтан бувтнаж бавтнаж байна. Нөгөөтэйгүүр "Атрын аяны" хийрхэгчид гурилчидтай далдуур хуйвалдсан гэх яриа ч гараад байгаа шүү. Үнэн худлыг бүү мэд.
Ардчилсан намынхан ард түмнийг эрхэндээ оруулахын тулд гурилаар шантаажилжээ. Тэгвэл Ху намынхан шатахуунаар шантаажилж байгаа аж. Ху намыг л дагахгүй бол автомашин, бензин, дорцоов, бамбрийшиг, өөр юу юу ч билээ үгс монгол хэлний үгийн сангаас хасагднаа хэмээн зөн билгийн тулаанчдын тааж мэднэ гэж байдаггүй ухаанд ч буучихаад байна.
Колонкийн гурван даргад "наад бензиний үнээ хөөргөд" гэнгүүт л үнэ нь лантууддаг тоглоомын бялуу шиг тээр дээр үсрээд, тэнэгийн эрүүг дэлсэж байна гэнэ шүү. Ингэснээрээ АН оросуудын дургүйг хүргээд ийм болгочихлоо гэж ойлгуулах, нэр хүндийг нь унагах зорилготой гэнэ. Бас нөгөө, өөрийнхөө нефтийг ус гээд Хятад руу гаргах, Персийн булангаас даян дэлхийг тойруулан зөөж авчирсан нефтиэрээ бензин үйлдвэрлэх, ингэснээр урьж залсан олигархуудынхаа нөлөөнөөс ангижрах гээд л харганы ноос цуглуулж эсгий хийх үлгэр аятай юм яриад байдгаа дэмжүүлнэ. "Үйлдвэржилтийн" хийрхэгчид колонкчидтой далдуур хуйвалдсан гэх яриа ч гарсан. Ийм нэг хөл толгой нь ороолдсон сонин юм болцгоогоод байдаг хүчнүүд.
Ленин багш хамаг хүнийг Герман руу зөөж, олсон мөнгөөрөө ард түмнийг буудах буу сум, алуурчид цуглуулж, улс орноо өлсгөлөн зовлонд автуулчихаад, хөгцөрсөн талхны булан түгээж шүтүүлж байсийм. Тийм юм давтагдах гээд байна уу, үгүй юу. Хамаг өнгөтэй өөдтэйг харь руу зөөлгөж, олсон мөнгөөрөө ард түмнийг дарлаж, улс орноо хямрал сүйрэлд автуулчихаад, хүнсээр нь хавчиж боогоод, зоргоороо хөдөлгөх гээд байдаг болсон байх чинь. Тэгэхгүй бол талхгүй болно, ингэхгүй бол унаагүй болно гээд л. Өөр олон мафи бий шүү. Бүх юманд мафи бий.
Тэд ингэж хандаж байхад адилхан л харьцах хэрэгтэй дээ, ард түмэн минь. Хүлээгээд, алгуурлаад байх цаг байхгүй. Цаана чинь засгийн эрхээ гартаа аваад, ашигт малтмалаа зүй зохистой эзэмшиж эхлэн амь тариа хийхгүй бол ИХ НУРАЛТ нүүрлэнэ ээ гэж эрдэмтэд прогнозлоод байдаг болсон шүү.

Ч.Мөнхбаяр. "Далд амьдрал", №1, 2008.04.25

_________________
950|6GB|GTX460|4.5TB|X360S|PS3SS


Top
   
PostPosted: Feb.07.09 1:24 pm 
Offline
• Moderator
<b><font color=#000099>• Moderator</font></b>
User avatar

Joined: Dec.14.06 9:51 pm
Posts: 10830
Location: I хороололдоо долгионт тотьхон, зебра болон ява амадинуудын хамт :-)
Их нуралт

1. Оршил

Зөвлөлтийн колоничлолоос анги-жирсан ч, неоколоничлолын талхин дор орсон Монголын нийгмийн уруудан сөнөх процессийг би 18 жилийн турш ажиглалаа, бичлээ. Худалдаа болон зарим үйлчилгээ хэтэрсэн, МАА гаж буруу хөгжсөнөөр л тодорхойлогдох, төрийн гэмт бүлэглэлүүд болон олигархиудын авлига, хулгайн хэрэг дор нухлагдаж гүйцсэн энэ эдийн засаг нурж унах нь ээ гэж анхааруулсан, сануулсан. Сонгуулийн дараа нийгэм-эдийн засгийн Их нуралт болох нь ээ гээд л сэрэмжлүүлсэн.
Зөн билгийн тулаан гэж байдаг. Миний бие нийгмийн явцыг ажигласаар, тийм “зөн билигтэн” мэт ч боллоо. “Тэр аягүй бол тэгсэн дээ”, “одоо ер нь тийм юм болно” гээд хэлсэн, бичсэн олон ч зүйл маань батлагдлаа, биеллээ. Их нуралтын хувьд ч мөн адил.
УИХ- ын сонгуульд АН ялна, гэхдээ албан ёсны үр дүн нь сонгогчдын саналаас хамаарахгүй гээд л бичиж байж билээ. Юу болов? “7.1” боллоо. Иймэрхүү үймээн болно гэдгийг би нийтлэлдээ ч, “Монгол Омен” улс төрийн романдаа /2007 оны 6-р сар/ ч бичиж байсан /Ер нь “Монгол Омен” романы олон үйл явдал амьдрал дээр давтагдсан/. “7.1”-ний дараа тэрхүү роман дээр дүрслэгдсэн мэт дэглэм бүрэн бэхжин, тогтнолоо ш дээ.
Гэхдээ би зөвхөн ингэнэ тэгнэ гэж ёрлож суудаггүй ээ. Яаж болзошгүй сөрөг үзэгдлүүдээс зайлсхийх вэ гэдэг талаар олон нийтлэл бичиж, санаачилга, уриалга гаргасан.
7.2-нд гэхэд л би нийгмийн хурцадмал байдлыг тогтвортой болгохын тулд үндэсний их эвлэрлийг тогтоох хэрэгтэй байна гээд л багц саналыг дэвшүүлж байсан /хожим нь улам цар хүрээг нь өргөжүүлж, сайжруулаад хэд хэдэн удаа дэвшүүлсэн/. Анх дэвшүүлсний дараа үндэсний эвлэрэл, өршөөлийн хууль, хөшөө босгох зэрэг санаа оноонууд маань янз бүрийн хэмжээгээр түгж, хэрэгжлээ.
Гэхдээ нэг зүй бус явдал байх юм. Анх санаачлагчийн нэрийг орхигдуулж, талархлаа илэрхийлэхээ “мартчихаад” байх бололтой. Боломжтой хэвлэлүүд, сайтуудад тавьж сурталчлаад байхад, тиймэрхүү зүйл сонирхдог хүмүүс үзэж харалгүй нүдээ аньж байгаад л, ав адилаар сэтгэчихнэ гэж байхгүй /байлаа ч, анхдагч нь сэдсэнд тооцогддог, давуу эрхтэй буюу/.
Бичсэн маань хэвлэгдсэний дараа бусад хүмүүсийн ухаарал, нам засгийн бодлого болоод л гараад ирдэг. Санаануудыг маань хулгайлаад, мөлжөөд идээд дууслаа. Эшлэх ёс, оюуны өмчийн тухай хууль хаана байна?
Ядаж нэрийг минь дандаа биш ч гэсэн, заримдаа дурдаж баймаар юм. Би санаачилж, эрээ цээргүй нь өөрсдийн сэдсэн зүйл хэмээн гүйж харайдаг бараг жишиг тогтлоо. Хуультай, оюуны хулгай шүү дээ. Нийтлэлүүдийг маань ч бишгүй л хуулах юм. Аргагүй, шударга бус, цөхрөм байдал л намайг ийм үгс бичихэд хүргэж байна.
Нийгэмд ач холбогдол ихтэй хэдэн арван санаачилгыг би дэвшүүлсээн. Эсвэл ойлгодоггүй, дэмждэггүй, хүлээж авдаггүй, эсвэл хулгайлдаг, ийм хоёр янзаар л хандаж ирэх шив дээ. Гэвч би мохохгүй ээ. Идсэн эрүү хувхайрч, идүүлсэн бут ургадгийг үзэж харж л явлаа. Тэгдэг л юм байна.
Эрээ цээргүй этгээдүүдэд зориулж бус, ард түмнээ аврах үйлсэд зориулж, санаж сэдэж, бичиж нийтлүүлж явдаг болохоор би энэ чиглэлээрээ ажилласаар л байх болно.

2. Сонгуулийн дараа их нуралт эрчимжив

Нэг бүдрэхэд, долоо бүдэрнэ гэгчээр, сонгуулийн дараа Их нуралт эрчтэй эхэлж, тун ч тууштай өрнөсөн. “7.1” бол дэглэмийн том нуралт мөөн. Энэхүү үймээнийг нам дарчихаад, “баганагүй” болсон дарга нар найр наадам хэсэн жаргаж явахад, нийгэм ямагт уруудан доройтсоор л байлаа.
Сонгуулийн өмнө, Их Нуралтын процессийг дэглэм хиймлээр, алсын хараагүйгээр, гажуудаар, эрүүл бусаар тогтоон барьж байсан. Операцид орох шаардлагатай хүн архидаад л, “би зүгээр байна аа” гээд явдаг шиг байдалд нийгмийг тэд оруулсан.
Аятайхан сэтгэгдэл төрүүлж байгаад л, ахин сонгуулиар “гарч”, Монгол гэдэг тогоог улам шавхах гэсэн тэд Их нуралтад санаа зовохгүй ээ. Нурвал, долларын саятан, тэрбумтан болсон дарга нар маань, Европ, Америк, Солонгост бариулсан орд харш руугаа зугтаж, Швейцарийн нууц дансан дахь асар их мөнгөө хүүлээд л, нүд аньтлаа жаргаж хэвтэх хойно.
Францын “Өлсгөлөнгийн эсрэг хөдөлгөөн” гэдэг байгууллага Монголд өлсгөлөн өргөн хэмжээнд хүрчээ гэж дүгнээд, тусгай үйл ажиллагаа явуулах болов. Монголчууд түүхэндээ өлсгөлөнг үзээгүй ард түмэн гэдэг шүү дээ.
С.Баяр сайд ч өлсгөлөн гарна гэсэн утгатай мэдэгдлийг хилийн чанадад хийж, дэлхий нийтээс тусламж хүсэх болсон. МАА уналтад орох нь өлсгөлөнгийн нэг гол шалтгаан. Дотоод эдийн засгийн хямрал, ажилгүйдэл, худалдаа-үйлчилгээний дампуурал, үнийн өсөлт, инфляци, шинэ колоничлогчдын хорт бодлого гээд л өөр олон шалтгаан буй.
Дэлхийн хямрал ч нөлөөгөө үзүүлж л байгаа. Манай Их нуралттай хавсраад л дарж өгч байна шүү дээ. Ашигт малтмал, түүхий эдийн үнэ унаж байна. Эрүүл бус, ашигт малтмалынхаа нэмүү үнийн 68 хувийг л авдаг, боловсруулах бүх үйлдвэрээ хог хаягдал гээд гаргачихсан улсын хувьд бол дэлхийн хямрал хүндээр тусна. 68 хувь ч байхгүй, МАА-н түүхий эдээ ч борлуулж чадахгүй.
Харин эрүүл нийгэм бүхий, олборлогч, түүхий эдтэй улсууд танагтай давах төдийгүй, тийм юмгүй улсуудаас давуу талтай болж, хөгжиж дэвжих юм билээ. Саудын Арабын хаан “бидний хөгжиж дэвжих цаг ирлээ” гээд л 500 тэрбум доллар гаргаж ирж байна. G20 улсууд хямарчихаар, тэдгээр өрсөлдөгчгүйгээр чөлөөтэй хөгжих боломж нь байгалийг баялагтай улсуудад гарч ирж буй. Манайд л үгүй. Хамгийн солиотой, Зимбабвегээс галзуу нийгэмтэй юм чинь.
Алсдаа ч дэлхий улам хямарна. Дэлхийн улс төр, эдийн засаг, түлш, хүнс ус, байгалийн тэнцвэрийн асуудал доройтсоор байгаа. Хязгаартай энэ ашигт малтмалаа эцсийн бүтээгдэхүүн болгож, гамтай зарж үрэхгүй бол, олсон 500 тэрбум доллараараа бараг автарки эдийн засаг босгож ирэхгүй бол аврал байхгүй.
Байгаль, цаг уурын гамшиг нэмэрлэвэл Монгол улс өндийж сэхэхгүй ээ гэж нэг эдийн засагч бичиж. Тэр гамшгууд нь тохиолдоод байгаа шүү дээ.
Өчнөөн л үер, түймэр, гал, аянга, шуурга, цаг уурын цочир үзэгдэл тохиож, шувуу, зээр, хиарч, хортон шавьж үржиж, малын халдварт өвчин гарлаа.
ЭВ-71 гээд, дарах талаар нь төр засаг юу ч хийгээгүй аюулт өвчин гагцхүү Монгол улсад байж л байна. Бусад оронд бол устгачихсан. Хүйтэнд анх дэгдэж эхэлсэн энэ өвчний тухай “Хүйтэн эхлэхээр өөрөө алга болчих байлгүй дээ” гээд л, холбогдох яамны дарга сайд нар нь зориулалтын мөнгийг нь идээд л сууж байгаа. Нэгэнт туссан хэдэн мянган хүний хувь заяа хэрхэх вэ? Ааг омгоо багтааж ядсан гэмт дарга нар “хохь нь” гээд л тавлаж суугаа биз ээ. Одоо чинь тэгдэг л болсон шүү дээ. Тэдэнтэй харьцаад үзээрэй. “Хохь чинь” л гэнэ. Ард түмэн мэдэж ч байгаа биз.
Каксаки-А гэдэг аюулт вирус дэгдээд эхэлсэн. Ер нь монголчууд маань неоколоничлогчдын боол дарга нарын ачаар хавтгайгаараа өвчтэй ард түмэн болчихсон юм билээ. Судалгаагаар тэгж гарч буй. Цусны даралт, чихрийн шижин, хавдар, сүрьеэ, БЗХӨ бараг хүн бүхнээс илэрч байна гэж судалгааны дүн гарч. Дээрэс нь мөнгөн ус, меламин, хортой хүнс, эм гээд л.
Бүх талаар л доройтож байна. Ийнхүү бичих сонин ч гарахгүй байж мэднэ. Захиалах үнэ нь 10 мянгын сонинд 13 мянгын төлбөрийг шуудан оногдуулж байна гэнэ. Үнээ 2-3 дахин өсгөхөөс өөр аргагүйд хүрч. “Намын үнэн” сонин л үлдэж, мянгуужин-ньюсээ түгээх юм биз дээ.

3. Энэ бүхэнд хэн буруутай вэ?

Үерт автсан айлуудын дуудлагаар онцгой байдлынхан хөдөлж, 3 цаг хайгаад ололгүй, ерөнхий сайдтай тохиолдсон онигоо шиг тохиол байдаг. Манай төрийн ажил энэ шүү дээ. Онцгой байдлынхан нь зүгээр нэг жирийн иргэнээс дор, ерөнхий сайд нь намын пиар хийгээд, гүрнийг хэсч явсан байдаг.
Ченжүүд хэмээх эвгүй гарууд махны үнийг тууштай хөөргөдсөөр 4000-д хүргэсээн. Хүнд оногдох малаар тэргүүн байр эзлэх хэрнээн, малгүй орных мэт үнэтэй мах идэж заяагүйтэцгээв л. Үнэндээ, үнэ хөөргөдөхгүйгээр орлого олох аргагүй, бүгдээрээ хөөргөдөөд л, цугаараа ядуу байсаар өдий хүрлээ дээ.
1500-2500-гаар авсан махаа ченжүүд 3000-4000-аар зарж хэсэг туйлцгаасан. Зарим нь махнаас гарч, ядарч туйлдаж эхэлсэн. Гэтэл өнөөдөр нөгөө л мах 1800-2000 болж буурлаа. Энэ бол ердөө л муу дохио шүү дээ. МАА ашиггүй болсон тул өчнөөн олон малчин малаа нэн цөөрүүлж, мөнгөтэй болохын тулд маш их хэмжээний мах бэлтгэж, зарим нь бүр хотоо харлуулаад, нулимс дуслуулан нутаг усандаа залбирчихаад, нийслэл рүү нүүдэллэж байна. Дараа нь мах олдохоон байж, үнэ нь тэнгэрт хадахын л дохио. Өчнөөн малчин ажил амьдралгүй болж, нийгмийн асуудлууд бүр ч хүндрэхийн дохио юм.
Сонгуулийн дараа л юмны үнэ нэмэгдээд эхэлсэн шүү дээ. Наадмаар нэлээд нэмэгдсэн. Гүйлгээ борлуулалт удаашраад, мөнгөний ханш муудаад л ирсэн 18 жилд үнээ л хөөргөдөж амь зогоосон наймаачдыг ч, ченжийг ч нэг их буруутгаад яахав. Морь унасан толгойгүй хүн-төр л буруутай. Толгойгоо хайж, таарсан бүхнийгээ толгойг хяргадаг морьтонтой төр адилхан болсоон.
Хямралын эсрэг арга хэмжээ болгож, “цахилгаан дулаан, нийтийн тээвэр, шатахуун гээд л олон төрлийн гол чухал зүйлүүдийн үнийг эхний ээлжинд, дараа нь бүх бараа үйлчилгээний үнийг ямар ч хяналтгүй бүрэн чөлөөтэй болгох” гэсэн хувилбар нам засаг дээр яригдаж байгаа. Ард иргэдийн нүдийг хуурах гээд үнийг хэсэг барьдаг, гэтэл худалдаа-үйлчилгээнийхэн босчих гээд байдаг. Үнэ чөлөөлж, хэдэн төгрөгтэй улсыг нь түшиг тулгуураа болгодог юм уу гэж сонголтоо хийх сурагтай.
Тэгэхлээр амьжиргаа ямар болохов. Ер нь, төр чөлөөлсөн чөлөөлөөгүй, үнэ дийлдэхээ болих, хяналтаас бүрэн гарах магадлал тун ч өндөр байгаа. Зимбабве-д ханш 12 сая хувиар унаж, хүмүүс нь тор мөнгөөр тор талх авдаг болсон нь Монголд давтагдах гээд л байгаа шүү дээ. Сүх далайтал үхэр амгалан л болохоос биш.
Зун Монголын хувьцааны ертөнц сүйрч эхэллээ л гээд байсан. “Хэт их хувьцаа гаргаж байгаагаас болж үнэгүйдлээ, гүйлгээ уналаа, ер нь хувьцаа ашиггүй болж ирлээ, удалгүй хувьцааны хохирогчид гэж ХЗХ-ны хохирогчид шиг олон улс гарч ирэх нь ээ л” гэж байсан даа. Одоо аягүй бол сүйрчихсэн биз. Нөгөө хувьцааны хохирогчид нь үймээн самуун дэгдээсэн хэрэгт холбогдон, 1937 оны байцаалтад орж, таслагдахаас эмээгээд, чимээгүй байгаа байж болох юм.
Хохирогчдын тоо нэмэгдсээр л байх болно. Банкны үй олон хохирогч буй болох төлөвтэй байна. Монгол орон-хохирогчдын ороон.
Аль зун л банк зээл гаргахаа байчихсан. Үүнийг ард түмэн мэдэж л байгаа. Яагаад зээл гаргахгүй, хадгаламж эзэмшигчдэд хүү төлөөд л, алдагдалд ороод сууж байдаг болчихов оо? Хариулт нь маш энгийн: ердөө л мөнгөгүй болчихсон. Мөнгөгүй болно оо гэдэг чинь дампуурлаа гэсэн үг мөн үү? Мөөн.
Ингэж бичлээ гээд, цуу дэгдээсэн хэрэгт орж магад гэнэ. Цуу бол дүгнэлт, прогноз, ажиглалт, таамаглалаас өөр юм шүү. Би цуу дэгдээгээгүй, хорт муу зорилго агуулаагүй, учрыг мэдэх том улс төрчид, эдийн засагчдын үг, мэдээлэл, илчлэл дээр суурилж, ард түмэн, улс орноо сүйрлээс сэрэмжлүүлэх гэж л бичиж суугаа юм.
Барилгын салбар луу хуйлрхан хийрхсэн, худалдаа-үйлчилгээ хэтэрсэн нь хамаг зээлийг ор мөргүй залгичихаад байна. Янз бүрийн авлига, хахууль, хураамж, татвар, рэкет, дам зэргээс болж, барилга босох өртөг өндөрссөөр, байрны үнэ ч тэнгэрт хадсаар байсан. Зээл гаргаж өгсөн хүн л гэхэд 10 хувийг нь авчихдаг.
Барилгын материалын худалдаачид үнэ хөөргөдсөн нь бүр ч нэрмээс болоод, сүүлдээ байр авах хүнгүй болж, барилгын ажил ч зогсож, санхүүжилтгүй болж, их хэмжээний зээл төлөгдөлгүй, банк хоосорлоо ш дээ. Төр барилгын салбарынхныг хийрхэлд автуулж, бодлогогүйгээр санхүүжүүлж, цээж дэлдсэн уриа лоозон дэвшүүлж байснаараа үүнд мөн ч их буруутай.
Зээл олгогдохгүй болсноор ААН-үүдийн үйл ажиллагаа, эдийн засаг, амьдралын түвшин бүгд уруудан доройтож ирсээн. Нам засаг улсын хөрөнгийг ёроолыг нь гартал шавхаад л, хувийн банкнуудад подароклаад байдаг болж. Бодлогогүй банк түүнийг нь бас л алга хийчихнэ ш дээ. 20 хувийн зээл гаргах юм гэнэ. Авсан хүнээ гарцаагүй дампууралд хүргэх ийм зээлээр амжилт олох уу? Хар тамхи л наймаалахгүй юм бол.
Төр өөрөө ямар ч мөнгөгүй болж, Монгол улс тэр чигээрэ дампуурах нь байна ш дээ. Улс орон санхүүгийн хувьд дампуурсан цорын ганц тохиолдол болох биз.
Дампуурсан улсыг чинь НҮБ нь татан буулгаад, аль нэг улсын “асрамж”-нд өгөх байлгүй. Өөр яах юм? Янз бүрийн улс түмнийг “асрамж”- нд өгч л байсан шүү дээ. Германы колони байсан Намибийг “одоохондоо улс байх чадваргүй” гээд ӨАБНУ-ын асрамжинд өгч байсан, бусад жишээнүүд ч бий. Олон улсын тийм хууль угаас буй юм. Цаадуул нь “асрахын” оронд, элдэв референдум энэ тэр зохион байгуулаад, эсвэл зүгээр л муйхарлаад өөртөө нэгтгэчих явдлууд гарч байсаан.
Тэр асуудлаас наана банкны хохирогчдыг хэрхэх билээ? Уг нь, хувийн байгууллага хувь хүн хоёрын хоорондын явдлыг төр хариуцаад, хохирлыг нь барагдуулаад байж болохгүй л дээ. Хууль бус ч юм, чингээд байвал нийгэм ч утгагүй болно.
Гэвч манай төр бол тэгэхээс өөр аргагүй. ХЗХ-ны мөнгийг эрх баригчид их хэмжээгээр авч ашигласан, барилгын зээлийн явдалд ч хувийн ашиг сонирхлын үүднээс ихээхэн оролцсон, хутгалдсан. Бас популист өвчнөөсөө болоод “төр төлчихдөг юм” гэх ойлголтыг төрүүлчихсэн. Хохирогчид мөнгөө шаардаад л босоод ирнэ, мөнгөний асуудалд бол зоригтой болцгоочихдог ч юм билээ. Өгөх мөнгө нь төрд байх уу? Тэр бол маш эргэлзээтэй.
ХЗХ-ны хохирогч 100 гаруй хүн хохирсноосоо янз бүрийн байдлаар шалтгаалаад нас барсан юм гэдэг. Банкны бүр олон хохирогч, бүр олон нас барагч гарах магадлалтай байна. Хадгаламж үгүй болбол ард түмэн хохирогч болно.

4. 100%-ийн ажилгүйдлээ яах вэ?

Их нуралтыг гэтлэх явдлыг хүндрүүлэх нэг том нөхцөл байдал бол 100 хувийн ажилгүйдэл. Өнөөдөр Монгол орон тийм түвшний ажилгүйдэлтэй байгаа.
Дундаж цалин 350 мянга байгаа гэж нам засаг сурталчилдаг болсон. Тэр цалин хаана байн? Сэтгүүлч бид л лав 100 мянган төгрөгний цалинтай. Өөрөө багагүй орлого олдог төрийн, улсын зарим байгууллагад 350 мянгын цалин байсан байж болох ч, удахгүй тэгшитгэнэ гэсээн.
Ажил гэдэг бол цалин. Дундаж цалин гэдэг нь 1-10 мянган доллар юм. Дэлхий даяар тийм л байгаа. Монголд бол 100 доллар /бас Зимбабве-д/. Бүтэн сар хөдөлмөрлөөд ганц костюм авч дөнгөхгүй, тийм цалин гэж, хөдөлмөр гэж, утга учир гэж байж болох уу.
Амьдралын баталгаа болж чадах нэг ч ажлын байр гаргаж өгч чадахгүй байгаа ЗГ шүү дээ.
Монголд өндөр цалинтай байх боломж бол бий. ХААН банкны гадаад ажилтнууд 20-50 мянган долларын цалин авдаг байна /монгол ажилтнууд нь 100-200 доллар/. Боломж байгааг харж байгаа биз. Гэтэл монгол хүн эх орондоо харийнхнаас хэдэн зуу дахин бага цалин аваад л, боолын боол болоод явж байна. Хятад барилгачдын зарцаар ажиллаад, 2-5 дахин бага цалин авдаг л шүү дээ. Ийм л юмыг төр зохион байгуулж ирэв.
Иргэд нь цалинтай ажлаа, санаа амар хийгээд амьдардаг нийгэм л эрүүл нийгэм. Тийм биш нийгэм нь үхлээ хүлээгээд хэвтэж байгаа өвчтөнөөс ялгаагүй.
Манай улсад цалинтай ажил хийгээд амьдрах ямар ч нөхцөлгүй. Хэн бүхэн эрсдэлтэй худалдаа, үйлчилгээ эрхлэхэд аргагүй хүрч байгааг ажил гэхэд хэцүү байна. Тэр худалдаа-үйлчилгээ аргагүй сөнөж, мөхөж байна.
Улс орон дотоодын хэрэгцээт зүйлсээ ихээхэн хэмжээгээр үйлдвэрлээд, бас дэлхийн хөдөлмөрийн хуваарьт оролцоод, үүнээс буй болсон ажлын байрууд дээр очоод цалинжина уу гэхээс, бүгд худалдаа үйлчилгээ эрхлээд яах юм бэ. Нялх хүүхдэд ч ойлгомжтой шүү дээ.
Янз бүрийн хишиг түгээнэ л гэх юм. 4 жилд 1,5 сая буюу, сарын 30 мянган төгрөгөөр амьдралын түвшин ер нь дээшлэх үү, асуудал шийдэгдэх үү. Огтхон ч үгүй билээ.
Цалингийн индексийг хэвийн болгох ганц л арга хэмжээ цалинтай ажиллагчид юун түрүүн чухал аа. Цалингийн доод хэмжээ 1000, дундаж нь 10 мянга болох хэрэгтэй. Төр ийм болгох ч үүрэгтэй. Энэ үүргийг биелүүлж чаддаггүй бол төр биш ээ.
Манайх шиг байгалийн баялаг ихтэй айлд цалингийн индексийг хэвийн болгох бүрэн боломж буй.
Америкийн индианчуудыг ус нутгаас нь хөөгөөд, амьдралгүй болгож устгах гэхэд, бизон дагаад амьдраад байжээ. Тэгэхэд бизоныг нь алж дуусгасан юм гэдэг. Ингэж л индианчуудыг геноцидлэж чадаж дээ.
Неоколоничлол Монголын үйлдвэр, газар тариаланг устгаж, МАА, худалдаа-үйлчилгээг сөгтгөв. Ганц найдвар ашигт малтмалыг нь булааснаар, монголчуудыг бүрэн геноцидлэхийг зорьж байна.

Үргэлжлэл бий.

Ч.Мөнхбаяр. MMVIII.XI.XX
“Далд амьдрал”. 11.25

_________________
950|6GB|GTX460|4.5TB|X360S|PS3SS


Top
   
PostPosted: Feb.09.09 10:05 pm 
Offline
• Moderator
<b><font color=#000099>• Moderator</font></b>
User avatar

Joined: Dec.14.06 9:51 pm
Posts: 10830
Location: I хороололдоо долгионт тотьхон, зебра болон ява амадинуудын хамт :-)
Их нуралт
(2-р хэсэг)

5. Хямралыг гэтлэхэд ялгаварлах хэрэггүй

Хятадууд манай ноолуур, МАА-н бусад түүхий эдийн үнийг хөөргөдөж, Монголын холбогдох үйлдвэрүүд сөнөж сүйрэхэд жинтэй хувь нэмэр оруулж, амьдрах аргагүйдсэн малчдыг хамаг бэлчээрээ ямаагаар мөлжүүлэхэд хүргэж, эцэст нь “бид ноолуурын 10 жилийн нөөцтэй болчихсон, МАА маань ч хөл дээрээн баттай зогсчихлоо” гээд ноолуур тэргүүтнийг авахаа байчихсаныг юу гэх вэ? Юу ч гэж болно. Ямар ч гэсэн тэр бодлогыг нь хэрэгжүүлэхэд манай төр бүхий хүчин чадлаа дайчлан ажилласаан.
Одоо ч гэсэн, “ямаа нь хүнээ идтүгэй” хэмээн, ноолуурын үнэ 10 мянга хүрэхгүй болчихсон байхад, малчдад төрөөс зөрүүг нь төлж байж, хүчээр 40 мянгад барих гээд л гүрийж буй.
Хоёр нам хоёулаа “ноолуурын үнийг буулгахгүй, өсгөнө” гэж, нөгөө нэг “Чингис хаанаа ноолуураар тахина” хэмээгээд түймэр тавьчихсан улс шиг л аюултай тоглоом тоглож ирэв.
Ямаа өсвөл ядрахын цондон гэж үг байж. Орчин үед, “С.Баярын үед хүн болж төрснөөс, ямаа болж төрсөн нь дээр” гэх үг гарлаа. Ард түмнээ малаас дор үзэж, малаар нь идүүлэх төр юм гээч.
Өнөөдөр ямаа гаарч байна. Атрын аяныг ч тэд ховдоглон залгиж, ходоодоо дүүргэсээн. Ноолуурын үнийг буулгахгүй байх амлалтаар хоолоо хийж чадахгүй малчид, бэлчээргүй, зах зээлгүй, Хүннүгийн үеийн арга барилтай аж ахуй нь найгүй хоцрогдсоны улмаас, мал маллахаан больж, хот руу үй олноор дүрвэх магадлалтай болчихоод байна. МАА-д нүүрлэсэн сүйрэл бол ердөө л өлсгөлөнгийн урьдал юм.
Малчдад төр ямагт л илүү “хайртай” байсаан. Татвар төлөхгүй, байгалийн нөөцийг үнэгүй ашигладаг, түүхийн эдийнх нь үнийг төр өндөр байлгаад байдаг, Төрийн онцгой ийм хандлага хуульчилчихсан... Энэ нь тэгээд ямар үр дүнд хүргэв? Аль аль талынх нь алсын хараагүйгээс болж, МАА ч сүйрэлтэй тулгарлаа, энэ сүйрэл улс орныг ч даалуун байшин шиг л нураах нь ээ.
Манай төр улс түмнийхээ бүх л юманд хамгийн тэнэг мулгуугаар хандаж ирсэн дүр зураг ажиглагддаг. Гэхдээ хэргийн учир тэнэг мулгуудаа биш, устгах сөнөөх эрмэлзэлдээ байх шиг. Тийм болохоор төр юунд л хүрнэв, тэр зүйл мөхчих гээд байдаг аа.
Малчдад олгох 30,5 тэрбум нь нөхцөл байдлыг өөрчлөх үү. Үгүй ээ. Харин ч улам хүндрүүлнэ.
Ард түмнээ дэмжиж бололгүй л яахав. Гэхдээ нэг хэсгийг нь онцгой “хайрлаад”, нөгөө хэсгийг нь хохироогоод байж болохгүй.
МАА-н гажуудал амьдрах аргагүй болгосон бол, малчид уул уурхай руу шилжих хэрэгтэй. Төр өнөөгийн малчдыг тэрхүү баримжаагаар л дэмжих хэрэгтэй байв. Харин МАА-г мах-сүүний чиглэлээр, фермийн хэлбэрээр, технологийн ололтоор эрчимжүүлэх, тооноос чанарт ойртуулах шаардлагатай.
“Атрын аян” гэх зэрэг популист кампани өрнүүллээ. Нийгмийн асуудлыг хөнгөвчлөв уу, талх, ногооны үнэ буурав уу? Огтхон ч үгүй ээ. Үрийн буудайг тээрэмдүүлж, УИХ- ын сонгуулийн сурталчилгаа болгож тараасан, тэнгэр хурмастыг хамаагүй буудаж, байгалийн гамшгуудыг үүсгэсэн, зээл авсан нэлээд “тариаланч” ганзагын наймаа хийж хийж, эцэст нь Хятадаас жижиг ширхэгтэй ногоо оруулж ирж, шавар шороотой хольж хутгаад, тайлан болгож танилцуулсан, дамлан худалдсан, дарга нар баахан худлаа өсгөсөн тоо цифрүүдээр ард түмнийг тэжээх гэсэн, ийм л зүйлүүд ихээр ажиглагдлаа ш дээ.
Дэлхийд кг нь 300 төгрөгөөр худалдагддаг буудайны нэг кг-ийг тарьж ургуулахын тулд 500 төгрөг зарсан гэх юм. Худалдах үнэ нь хэд байх вэ? Ногоочид Хятадаас ногоо оруулахыг хоригло хэмээн шаардлаа. Тэд ямар үнэ санал болгох бол?
Ийнхүү Монголын ХАА-д их нуралт ажиглагдаж байна. Нуралтыг зогсоохын тулд төрийн бодлого, эдийн засгийг үндсээр нь өөрчлөх хэрэгтэй. Гэтэл төр юу хийж байна. Хязгааргүй “баян” учраас мөнгийг л санал болгох гээд байна уу даа.
Хэрэв тэгж байгаа бол, бүгдэнд нь мөнгө өгөх хэрэгтэй. Наймаачдад шаталт, орлого бууралтынх нь нөхөн төлбөрийг өг. Үйлчилгээнийхэнд мөн алдагдал, хохирлынх нь нөхөн төлбөрийг гаргаад аль. Бүгдээрээ авцгаая, ард түмээн! Төрдөө хандацгаая, шаардацгаая! Малчдад, банкинд мөнгө өгч, шатахуун, гурилынхны татварыг хөнгөлж, тариаланчдад зээл олгодог шигээ бүгдэнд нь мөнгө өгч, татварын хөнгөлөлт үзүүлж, зээл олгог л дээ. Бүгдэнд нь л хэрэгтэй байна шүү дээ! Алаг үзэхээ болиг. Энэ бол ямар нэг муйхар барьцалт биш, шударга ёс гэдгийг хэн бүхэн зөвшөөрнө.

6. Худалдаа-үйлчилгээний орчин маань дэндүү эрүүл бус

Бизнес бол ажил үйлчилгээг өмчлөх хэлбэр болохоос, тусгай салбар биш ээ. Гэхдээ л бизнесийн тухай тусгайлан ярих хэрэгтэй. Монголын хүн ам үндсэндээ “бизнесменүүд” гэж байгаа.
1990 оноос хойш төр хүн амаа наймаа, хар амиа хоохойлох зам руу түлхсэн. Бүгд л юм зарах гээд аваад ирсэн, бүгд шатаж, бараагаа эвдэж сүйтгэж бухимдах цаг ойрхон болоод байна.
“Өртөг зардлын бодит үндэслэлгүйгээр үнэ тарифаа нэмэгдүүлсний орлогыг төсөвт хураадаг болно” л гэнэ. Манайд үнэ нэмж жүликдэхээс өөрөөр амьдрах ямар ч арга алга. Хэт худалдаа- үйлчилгээний үед зарагдаж буй цөөн хэдэн юм нь үнэтэй л байх ёстой болдог.
Үнэтэй байгаад ч нэмэргүй. Миний л мэдэхийн, харсаар байтал сонины бизнес, номын бизнес, компьютерийн бизнес /компьютерийн бараа л гэхэд Хятад дахь үнээсээ хямдаар зарагддаг болсоон/ нурж, тэдгээрийг хийгээд амьдрах аргагүй, ямар ч бололцоогүй болсон ш дээ. Хаашаа ч хөдлөхгүй, орхихоос л өөр аргагүй, таг гацчихдаг байхгүй юу. Тэгдэг л юм билээ. Өөр олон бизнес ийнхүү нурж байгаа.
Бизнес явагдаад л байгаа мэт боловч, Монголын нөгөө мундаг цалингуудаас нь бага орлоготой, алдагдалтай, өрөнд баригдсан нь олонх болсон шүү дээ. Янз бүрийн бизнес өөрийн гэсэн хичнээн гажиг, солиотой, арга ядсан ертөнцтэй гэж санана аа. Бүгд мэднэ дээ.
Зарим нэг нь болох болохгүй элдэв арга чарга хэрэглээд томордог. Компаниуд сүүлдээ томрох тусам бараа-үйлчилгээгээ борлуулж чадахаа больдог. Тэгээд л эзэд нь мухардсандаа хамаг байдгаараа дэнчин тавиад л улс төр лүү ордог. Хаа сайгүй л мухардал, мухардал, бас дахин мухардал… Бүгд бие биедээ урдаас оруулж ирсэн хэдэн бараа зараад амьдарна гэж байхгүй л болж байна.
Ийм байдал руу төр л түлхсэн шүү дээ. Зарцгаа, зарцгаа, “социалист бүтээн байгуулалт”-аа хог хаягдал гээд гаргацгаа, хог хаягдал ч авчирч зарцгаа, ямаагаар улсаа идүүлээд ноолуурыг нь ч зарцгаа л гээд байсан. Юунд хүрэв?
“Нэг нь ягаан пялтаа оруулж ирээд хэдийг зарахаар, мянган хүн оруулж ирээд бүгд шатчихдаг” гэсэн наймаачдын амны уншлага байдаг. 1990 оноос хойш Монголын эдийн засаг, хөдөлмөр бүтээл гэж “ягаан пялтаархуу” л байлаа.
Ягаан пялтаа руу хуйлрахаа больё оо, уул уурхай руу оръё гэх хүн хэд байв. Хэд ч байсангүй ээ. Алт руу хуйларсан нь бас л тэр “ягаан пялтааны” стильтэй шүү дээ. Ганц ч атугай хүн зэс рүү хуйлраад, олборлоод, цэврээр гаргаж аваад, машиныг нь оруулж ирээд стандарт бэлдэц, хуудас, хоолой, утас гээд энгийн атлаа эрэлт ихтэй бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэе гэж бодов уу. Үгүй ээ.
Үйлдвэрлэсэн бол хятадууд булаалдаад л авах байсан. Хүрэл зэвсгийн үед өвөг дээдэс маань зэсээр тэр байтугай юм хийж байсан атал, өнөөгийн бид?
Бас Монголд, бизнесийн бүх салаа мөчирт нь харийнхан монголчуудыг “манай” төрийн дэмжлэгтэйгээр шахан зайлуулж буйг онцлон тэмдэглэх хэрэгтэй. Зарим бизнесийг гагцхүү харийнхан атгадгийн жишээ нь үүрэн утасны оператор компаниуд. Жилд тэдэнд монголчууд тэрбум доллар тушаадаг /гадаадаас Монголд үзүүлдэг нийт тусламж 300-400 сая доллар/. Ингэж л харийнхан монголчуудыг бүхий арга хэлбэрээр тонон дээрэмдэж, шулж мөлжиж, шим шүүсийг нь сорж байдаг аа. Дарга нарын ярьдагчлан, хамтын ажиллагаа, шударга өрсөлдөөн гэхчилэн, худал хэлэх арга байдаггүй л байхгүй юу.
Барилга гэдэг “пялтаа” руу бас бүгд хошуурсаан. Бие биеэсээ өрсөөд л, өчнөөн хужаа нарыг оруулж ирээд л, бушуу туулай борвиндоо баастайн үлгэрээр бариад л, тууз хайчлангуут нь нураад л, цуураад л, ховхроод л, хагараад л, жорлонгийн ус татахад бохирыг урсгах биш, өөдөөс цацаад л… Ганц баллын газар хөдлөлтийг ч тэсвэрлэлгүй ан цав гарч байдаг шавар шорооны /арматур нь ч шавар шороо/ овоолонгоо тэнгэрт тулсан өндөр үнээр үнэлж, хорвоо дэлхийд ямар ч хязгаар гэж байдаггүй юм шиг л туйлцгааж байсаан.
40 мянган айлын орон сууц барина гэж, 40 мянган хужаа оруулж ирсэн байх шүү. “Манай грүпп барьж байгууллаа” л гэдэг, чанх ард нь хятад компани л лого мого, туг дарцаг, уриа лоозонтойгоо бужигнаж байдаг байв л.
Байрны үнийг хөөргөдөхтэй зэрэгцээд, барилгын материалын үнийн хөөргөдөлт эхэлсэн. Гэтэл хэдхэн байр барьсан атал худалдан авагчид дуусчихлаа, худалдан авах чадвар нь барагдчихлаа. Ингээд л, зүтгүүр огцом тоормословол, вагонууд нь хойно хойноосоо мөргөлдөөд онхолдохын адил юм болов шүү.
Уг нь барилгынхан ч, байр худалдан авагчид ч зээлээ авчихсан, банк руугаа мөнгө нь эргэж төлөгдөөд л, дугуй эргээд л байх ёстой асан мэт. Гэвч гаж буруу нийгэм, амьдрал, тогтолцооны мухардал дугуйг гацаасан. Хонгилын үзүүрт бас ч гэж гэрэл асч байсан хэдий ч, улс төрийн ¹1 болж тодрох гээд байгаа хүний амбицаас болоод гэрэл бөхсөн гэнэ шүү.
Тэрбээр хотын фракц гээчийг нам дарах, санхүүжих эх үүсвэрийг нь устгахын тулд барилгын салбарыг бодлоготойгоор хорлон сүйтгэж, унагасан гэнэм. Малчдыг атгахын тулд ямааны нугалааг улам үргэлжлүүлж, тэр хэрээрээ МАА-г ч унагаж, ноолуурт намын монополь тогтоох гэхдээ, ноолуурын мангас “Буян” Жагаагийн хөрөнгийг хураалаа. Хүн амын төлбөрийн чадвартай хэсгийг туйлдуулах, бас намын элдэв өрсөлдөгчдөө сөгтгөхийн тулд банк руу довтолж, нураах гэнэ. Их нуралтыг зогсоох биш, гардан хийж гүйцэтгэчихье гэх хүн байж л байгаа юм. Өөрийгөө цорын ганц аврагч гэж сурталчлуулах боллоо.
Өлсгөлөн гуйланчлалд автсан улс түмнээ тэр Лениний аргаар аварна. Ленин иргэдээ талцан байлдуулж, хөрөнгө байтугай шанага будааг нь хуу хурааж, буй бүхнийг устган сөнөөж, цуглуулсан алт мөнгө, тариагаараа улсынх нь дайсан болох Германаас ард түмнээ харгислах зэр зэвсгийг авч, аливаа эсэргүүцлийг дээд зэргийн харгис хэрцгийгээр нухчин дарж, улмаар өлбөрсөн зон олондоо модны үрдэс, хог шороотой хольсон талхны булан түгээж, бурхан хэмээн тахигдсан билээ л.
Манай “аврагч” элгээрээ мөлхсөн хүн зоныхоо өвөг дээдсээс нь өвлөгдөн ирсэн хамаг алт баялгийг харийнханд 1997 оны дайснуудын хуулиар /одоо ч мөрдөгдөж л байгаа хууль шүү дээ, шинэ гээч нь огт хэрэгжихгүй байгаа юм чинь/ зүгээр өгч, сүү саалийг хамсны хусмыг түгээн, шүтэгдэж тахигдах юм гэхчивлээ. Хийлгээд байгаа сурталчилгаанаас нь тэгж л ойлгож байна, тэр нь амьдрал дээр ч батлагдаж буй.
Тэр хүнийг манай нэг улаан “ардчилагч” байснаа улаан “хамгаалагч” болчихоод байгаа сэтгүүлч “цорын ганц аврал”, “1997 оны хуулиас өөр ямар ч боломж байхгүй”, “энэ хүнээс өөр жам, тавилан, сонголт үгүй”, “аугаа гээд магтчих гээд байх юм, яанаа” гээд л учир зүггүй, арай дэндүү магтаж, өргөмжилжээ. Бүх л юманд хязгаар бий. Яг л тэр барилгын хийрхэлд хязгаар байсан шиг.
“Аугаа аврагч” Монголын хуулийг зөрчдөг ч, байгалийн хуулийг зөрчиж чадахгүй...
Ганц хүн л ийм их балагтай байж чадаж байна шүү дээ. Гэтэл иймэрхүү хүн мянга мянга бий, бүгд устган сөнөөх, хүйтөрөлгүйтгэх /геноцидлэх/ бүхий хүчин чадлаараа л ажиллаж байна…
500 айлын “Баян Монгол” хорооллыг нураах гэнэ. Хориотой бүсэд, шууд дураараа дайрч ороод л барьчихсан юм байх. Орон сууцнууд нь бүгд худалдагдчихсан. Гэвч нураах л болно. Хийрхэл ээ, гэж.

7. Их Нуралтыг популизмаар бус эрүүл ухаанаар давна

Популизм бол ямар ч хамаагүй аргаар таалагдах гэсэн улс төрийн арга бач, манай нийгмийн архаг хүнд өвчин. Силикон хийлгээд, хорт хавдартай болдгоос л өөрцгүй.
“Аль нь популизм, аль нь жинхэнэ юмс үзэгдэл, түмэн бодос вэ” гэдэг нь ч ялгагдахаа больчихсон нь Монголын нийгэм билээ.
“1,5 сая төгрөг өгнө өө” гэж амлаж сонгуульд оролцдог улс төр дэлхийд ер нь өөр байдаг болов уу. Арай л дэндүү бодлогогүй, алсын хараагүй, хэтэрхий авлигач, хахуульч ийм хандлагыг яах вэ, таминь ээ.
Сонгуулийн дараа л амлагсад бүгдээр “тэр мөнгийг өгөх боломжгүй” гэж тал бүрээс нь нотолж гарсан. 10 хувийг нь мөнгөөр, үлдсэнийг нь бараг арван хэдэн янзын эрх, хөнгөлөлт зэрэг хуурамч “үнэт” цаасаар, өвдөл цөвдөл цуглуулж байж “өгөх” янзтай. Өөрсөддөө болохоор 1 тэрбум төгрөгийн цэвэр орлогыг УИХ-ын гишүүн болсны шагнал болгоод урамшуулчих санаачлага гаргаад сууж байна. Хэрэв үүнд нь ерөнхийлөгч хориг тавибал тэдгээр улайрсан дээрэмчид алж ч мэднэ гэнэ шүү.
“Хамаг улсаа нэгмөсөн хааж, зогсоож, сөнөөчихөөд, тэр 1,5 саяыг нь өгч санаа амрая” гэх популистууд ч буй. Амьжиргаанд ямар ч тус нэмэр болдоггүй, харин хувийн хэвшлийнхнийг дампуууруулах балагтай, цалин тэтгэврийг нэмэгдүүлэх арга хэмжээгээр л бүхнийг шийдчих мэт санадаг популистууд ч байна. Хүн амын багахан хувь болох төрийн албан хаагч, өндөр настнуудын цалин тэтгэвэр нэмэгдсэнээр дэглэм эдгээр үнэнч албатуудынхаа мунхралаар улам бэхжихийг санаархдаг, харин бусдынх нь аж амьдрал энэ арга хэмжээнээс болж улам л доройтдог оо.
Ямар ч л гэсэн, популистуудын “өгөх” мөнгийг эргүүлээд бид өөрсдөө л төлнө. Асар их үнээр шүү. Тэр мөнгө бол гадаад улсын хүүтэй зээл, харийн махчин компаниудын барьцаалалт шүү дээ (тэр мөнгө сүүлийн үед ашигт малтмалын үнийн өсөлтийн буюу нэмэгдсэн үнийн 68 хувиас зохих хэмжээгээр гаргагддаг болж ирсэн).
Ирэх онд, улсын бараг цорын ганц орлого болох 68 хувь /1000 төгрөгийн ашигт малтмалын үнэ 1100 болж өслөө гэхэд төр 68 төгрөгийг /6 хувь/, харийнхан 1032 /94хувь/ төгрөгийг нь авна гэсэн үг. Популизмын үнэ гэж ийм л байдаг/ үгүй болж буй. 8100 долларын үнэтэй байсан зэс 4000 болж буурсан тул, төсөв шууд 400 сая долларын алдагдалд орсон, дээрээс нь бас харийн компаниуд “үнэ буурснаас болж үүссэн бидний алдагдлын 68 хувийг Монголын төр нэмүү үнийн 68 хувийг авдаг байсан шигээ төлөх учиртай” гээд байгаа гэсэн.
Нөгөө 68 хувийг /6 хувь л даа/ тэнгэрийн умдаг атгасан аятай үзэж сагсайж багсайсан удирдагчид маань хэний ч үгийг сонсохоо байж, ОУВС-ийн хуралд сангийн сайд нар цуглахад очилгүй пээдэлзэж, буух газраа мэдэхгүй дэвхэрдэг царцаа шиг л авирлаж байсан чинь одоо популизмийнх нь санхүүжилт үгүй болчихоод, яахаа ч мэдэхгүй ангайж хоцорцгоосон. Төсөвтөө ирэх онд зэс 6700 доллар байна гээд “зөгнөчихсөн” ч гэх шиг. Ийм л “алсын хараа”-тай улс дээр заларч байна шүү дээ.
Юмны үнийг хөөргөдөж, өөрсөддөө асар их ашиг унагадаг нь дарлагч дарга ангийнхаан. Хэт хөөргөдсөн үнэ аргагүй л буухад, буулгасан дүр үзүүлээд өөрсдийнхөө л монополист компаниудад нөхөн олговор олгуулж давхар давхар хөлжинө. Тэгээд “бид үнэ буулгалаа, ард түмнийг харж үзлээ” гэж популизм хийнэ. Их нуралтын нэг том шалтгаан нь дарга нарын үнэ хөөргөдөлт юм шүү.
“Атрын аян” гэдэг популизмийг санацгаа. Тийм сэдэвтэй реалити-шоуг дарга нар хийлгэсэн нь Хойд Солонгосын улаан галзуу коммунист ертөнц шиг л юм байсан. Өөрсдөө дураараа жаргаж, дунд чөмгөөрөө жиргэж, торгон дээр хөлбөрч, тосон дээр өнхөрчихөөд, ард түмэнд ийм л юм зэхнэ шүү дээ. “Социализмийг санагалзах ностальги үүсгээд, тэрэн дээр нь давхар тоглоод, баллаж тавья” гэж санаж.
Хоёр намын хамтын ажиллагааны гэрээ гэсэн чинь үсрэнгүй хөгжил, үнийн өсөлтөөс хамгаалах хүнсний тусламж, малчид гар утас ашиглах нөхцөл бүрдүүлэх, цөмийн эрчим хүч гээд л нуль популизм байсан. Монгол хүн ашигт малтмал олборлохыг хориглоно гэж ойлгож болохоор заалт сэм оруулсан байв. Хоёр намын дундын хуйвалдааны байгууллага болох Зөвлөлдөх хороог байгуулна гэдгээ төгсгөлд нь бас дурдсан байсаан…

8. Ашигт малтмал л аврал хайрлана

Саятан дарга, олигарх нарын эгэл иргэнд хэлэх дуртай үг нь: “Чи тийм сүрхий ухаантай юм бол саятан байх нь яасийм?”. Иймэрхүү үг унагачихаад, мадалчихав гээд маадайдаг байхгүй юу.
Дээрх үгэнд хариу хэлэх амархан юм. “Чи тийм сүрхий саятан юм бол ухаантай байх нь яасийм?” гээд л болоо. Ухаантай хүн саятан болдоггүй, тэнэг хүн саятан болдог нийгэм байдаг. Манайх тийм болчих гээд байгаа. Гэхдээ, хуулийн дагуу тэр омог бардам тэнэгүүдийн хөрөнгийг хурааж, өөрсдийг нь шоронд хийж, ашигт малтмал олборлуулах цаг ирэх л билээ.
Одоо ч яахав, дураараа дургицгааж л байна. Авлигатай тэмцэх газар /АТГ/ байгууллаа гэсэн чинь, Авлигыг цагаатгах газар /АЦГ/ байгуулчихаж. Нэг ч авлига илрүүлсэнгүй гэж шүүмжлэгдсээр байгаад, аргагүй л ганц ч болтугайг илрүүлэх гэсэн даргыг нь алчихаж байгаа юм. Тэгээд л өөрсдийгөө Топ-10 энэ тэрээр тодруулгаад л /“Топ-10 бялдуулчлал” гэвээс зохилтой сон/, 40 мянгатын хулиган байсныгаа гавъяа хэмээн бичүүлж, гэмт хэрэг, танхайрлыг сурталчлаад л…
Тэд сонгогдохдоо ч, сонгогдсоныхоо дараа ч нийгмийн өвчнийг ярьдаггүй. Тийм болохоор эмчлэхгүй. Уг нь үзээд, чагнаад, шинжилгээ хийлгүүлээд, рентген зургийг нь авахуулаад, оношийг нь хайр найргүй тогтоогоод, хэлж ойлгуулаад, шуурхай, эрчимтэй эмчилгээнд оруулдаг эмнэлгийнхэн шигээр, өвчтэй нийгэмд хандах хэрэгтэй. Эмчлүүлэх гэхээр, мэс засалч: “би танд бичиг хийгээд өгчихье, та ар гэрийнхэндээ “мэс засалд орсон, эдгэсэн” гээд л хэлчих, хэн хэндээ амар” гээд явуулчихдаг, хулгай л хийгээд завгүй байгаад байдаг бол ямар байхав. Өвчнийг ярих байтугай, нуун дарагдуулдаг эмч байдаг бол яах вэ? Хор найруулаад өгчихдөг эмнэлэг байвал юу болох вэ?
Манай төр, төрийн зүтгэлтнүүд тийм л юм хийдэг шүү дээ. Хамгийн “овоо муу гар” нь гэхэд л, тулаад уулзахлаар ажлынхаа талаар юу ч мэдэхгүй, ойлгохгүй, хүлээж авахгүй, “за, энэ хүнд ямар хор найруулчихъя даа” л гэж, өөр юм санаж шаналсан хар санаатнууд л байдаг аа.
Дотроо ч бие биенээ хорлож, бие биеийн ажилд саад болж, бие биеэ доош хийх гэсэн улс л овооролдоод, юу ч амжуулж, хийж чадахаан байчихсан. Дандаа хор найруулдаг улсыг үнэлээд цуглуулчихсан чинь могойн чуулган болчихсон дүр зураг төрийн, улс төрийн олон байгууллага, бүтцэд ажиглагддаг.
Их нуралтыг тэд яаж гэтэлгэх гэж байна? Ердөө л амжиж идээд, арилж зугтацгаах гэж буй. Аливааг бүхлээр нь залгичихаад хөдөлж чадахаа байчихсан, хоолоо шингэхийг хүлээн бутанд нуугдаж хэвтсэн анаконда л гэсэн үг.
Бусад орны төвшнөөс 2-3 дахин их, ДНБ-ий 40 хувьтай тэнцэх төр-захиргааны үргүй зардлыг багасгах нь их нуралт даамжрахаас сэргийлж болох нэг том алхам. Популизмаа хязгаарлах нь бас нэг том алхам байх жишээтэй. Юуны өмнө өөрсдөө татвараа шударга төлдөг болох гэхчилэн, хэдхэн ач холбогдолтой алхам хийчихэд, нөхцөл байдал тун ч учиртайхан болоод ирэх буюу.Гэтэл худалдаж авах гэж байсан төдөн ширээ сандлыг өд болгов, төчнөөн машиныг өчнөөн болгож төлөвлөв гээд яльгүйхэн бууруулаад биччихсэн л, хямралыг “гэтлээд” сууж байгаа ажээ.
Өөрсдийн буй болгосон хямралынхаа талаар юу ч мэдэхгүйтэй адил байцгааж байгаа. Хямрал үүсгэж л чадахаас бус, хямралын талаар тэд ярьж ч үл чадна. Хараад л байгаарай. Үсэг бичиггүй шахуу албатуудынхаа оросоос орчуулмар болоод, сонин нэртэй дэглэмийн ухуулах хуудсуудад нийтлүүлсэн, дэлхийн хямралын тухай материалыг л уншиж бэлдэж байгаад, өөрийгөө рекламдах захиалгат нэвтрүүлэг, ярилцлагадаа ордог. Шалтгааныг нь зайлуулах хэрэгтэй байна гээд л, “өрөвдөхөд өр өшиглөв” гэгчээр их төлөв АНУ-ыг муучлаад, аврагч царайлаад бураад байдаг, гэтэл шалтгаан нь өөрөө л байж байдаг, зайлуулах ч хэрэгтэй байдаг.
Манай төрд чинь, Монголын мөнгө төдөн ширхэг байснаа өдөн ширхэг болчихсон гэх ня-бо л байхаас, бодлого модлого мэддэг эдийн засагч энэ тэр ганц ч байдаггүй юм гэнэ шүү, базарваань. Жишээ нь, алтыг зарж, худалдаж авч, хөдөлгөж амьдрах учиртай атал, хав дарж, улсын сан хөмрөгийг зүгээр сууж байгаад л 300 сая доллараар дундруулчихсан гэж байгаа. “Бид маш сайн бодлого явуулсны хүчинд долларын ханш буурлаа” гэж тэд сайрхдаг гэнэ. Гэтэл энэ нь сайрхаад байх зүйл биш бөгөөд манай валютын сан хөмрөг энэ ханш бууралтаас болж, бас л олон сая долларын алдагдал амсчээ.
Хор найруулж, хавийн амьтнаа “чадхийлгэн” байж дарга болчихсон, баян болчихсон л болохоос биш, жамаараа явсан бол ямар ч байгууллагын ямар ч ажил үүргийг итгэж найдаж болохгүй, тийм бүтэлгүй, арчаагүй, чадваргүй, гудамж метрлэхдээ л таарсан улс дээр заларч байдгийм. Багш Ленин нь “Тогооч авгай төр барих цаг ирлээ” хэмээсэн. Тэгвэл өнөөгийн эрх баригч нар захын тогооч авгай нараас долоон дор, ухаан нь уландаа орсон улс байдаг буюу.
Муу л юм хийж чадна. 1,5 сая төгрөгийн “хишгээ” түгээхийн тулд бас мөнгөний ханш унагаагаад, дундаас нь өчнөөн ашиг олох гээд байна гэж байгаа.
Банкинд байсан хадгаламж эзэмшигчдийн мөнгийг дарлагч ангийнхан хамаатнууддаа олгуулсан. Тэдгээр нь эргүүлж өгөхгүй нь ойлгомжтой тул, улсын эрсдэлийн сангаар орыг нь нөхлөө. Ингэж л улс түмнээ хувааж идэж байна.
Эрсдэл гарвал яах вэ? Мөнгийг өсгөж үржүүлэх бус, алга хийж л чаддаг /алга хийх ч гэж дээ, зүгээр л хуваагаад авцгаачихдаг, луйвардчихдаг, дээрэмдчихдэг юм чинь/ “монгол” маягийн банк эрсдлийн санг ёроолгүй эргүүлэг шиг л живүүлчихнэ шүү дээ. Юуг ч тэгнэ.
Хадгаламжийг баталгаажуулах хууль гаргана гэнэ. Гэтэл учир мэдэх улс нь байхгүй мөнгийг яаж баталгаажуулах юм бэ гэж гайхаж байна. Даатгалд хамруулна л гэдэг. Асуудал нь бас л адилхан. Ноёлогч ангийнхан өөрсдийгөө л баталгаажуулна, даатгана, харин улс, ААН-үүд, ард түмэн мөнгөгүй болж, дампуурч, татан буугдах гэж байна!
Бодит байдал иймэрхүү болчихоод байхад дэглэм маань “Компьютерийн тоглоомд донтох өвчин гэж аюул гарлаа!” гээд л дүйвүүлдгийг уншигчид мэднэ ээ. Хулгайч “хулгайчийг бариарай!” гэж хашхираад, хаашаа ч хамаагүй заадагтай л адил юм шүү дээ. Тийм дон өвчин гэж сүйдтэй юм алга. “Тийм өвчин гараад байна” гэж хийрхэх, хий юм үзэх өвчнийг дэглэм түгээхийг оролддог.
Харин ар хударгаар нь, “гадаадынхантай хамтран стратегийн орд эзэминэ, төр өөрийн хувь мөнгөө тэдэнд гаргаж өгнө” гээд баахан мөнгө хөрөнгө босгож аваад, тэр харийнхантай нийлж зувчуулах нэг хувилбарыг сэтгэж, зохион байгуулж л суудаг гэнэ. Монголын их буянг гадны хулгайч дээрэмчдэд зүгээр бэлэглээд зогсолгүй, “дээрээс нь бас яаж тэдэнд элдэв мэх гохоор асар их мөнгө хөрөнгө бэлэглэж, улс ард түмний өв хөрөнгийг хоослон цөлмөе дөө л гэж суудаг удирдагч нартай улс шүү дээ, бид чинь.
Тэднийг бид сонгочихсон юм л гэдэг. Үнэн ч юм уу, худлаа ч юм уу, бүү мэд. “Сонгоогүй ээ” гээд л ард түмэн хувьсгал хийгээд, нам засгаа хөмрөөд хаячих дөхсөн бус уу.
Төрийн ордны чанх ардахи байрнууд дунд, ядуучуудын умгар ганц гэр байх агаад, 10 хүн “Бээлий” үлгэрт гардаг шиг л чихэлдэн, хажуудахи хогоо бараадан амьдарна. Одоо чинь хогийн савны дэргэд айл буучихдаг, хогноос амьжиргаагаа залгуулдаг болоод байна шүү дээ. Ой гурван сартай хүүхдээ хог руу л мөлхүүлчихдэг, цаадах нь тэндээс хоолоо олоод идчихдэг гэнэ. Харин төрийн ордныхон өөрсдийгөө тойруулж хашаа хэрэм бариад л, “Сүүлчийн эзэн хаан” кинон дээр гардаг шиг эрэмдэг зэрэмдэг “Хаалттай хот” байгуулаад л. Ийм улсыг бид дуртайдаа сонгочихоод, дуртайдаа мөлхөөд явна уу, аль эсвэл...
Дубай. Энэ үг ашигт малтмал ямар хөгжил цэцэглэлд хүргэж болдгийн бэлгэдэл ажээ. Хүний гараар бүтсэн дал модон арлынх нь нээлтийн ёслолын буудлага Бээжингийн олимпийнхоос хэд дахин давсан агаад, сансраас ч ажиглагдаж байж. Уг арал дээрх тансаг орд харшууд бүгд зарагдаж, дубайчууд арал, хотхоныг байгуулсан зардлаасаа хэд дахин давсан ашгийг олжээ. “Атлантик” хэмээх дэлхийн хамгийн үнэтэй газруудын тоонд л орох буудал нь мөнгөний үйлдвэр болоод буй. Дубай – газар дээрх диваажин юм. Харин Дубайн /АНЭ-ийн/ ард иргэд энэ диваажингийн эзэн ноёд нь билээ.
Монголчууд тэгж л амьдрах ёстой байсан. Тэрнээс ч илүү амьдрах ёстой байв л. Алт зэс гэдэг нефтьнээс үнэтэй шүү дээ. Гэтэл гол ордныхоо дэргэд хогон дээр амьдрагчдыг үүсгэчихсэн ноёлогч давхаргынхныг хэрхэх вэ?
АНУ-ын иргэн Цюань Шэн Шу гэдэг “эрдэмтэн” түүхэн эх орон Хятаддаа пуужингийн нууц технологиудыг хулгайлан зарж байсан нь илэрчээ. 68-тай уг иргэн Хятадаас 200 мянган доллар авсан гэнэ. Түүнийг “эх орноосоо урвасан” гэж 25 жил хоригдох ялаар яллаад, 2,5 сая долларын торгууль оноожээ /хөрөнгийг нь хураасан/. Урвагчид ингэж л ханддаг байна.
Гэтэл манай урвагч нарын хэн нь ч Цюань овогтынхтой зүйрлэшгүй их нүгэлтэй билээ.

(Үргэлжлэл бий)
Ч.Мөнхбаяр
MMVIII.XI.XXVII


P.S. Би энэ хэсгийг үндсэндээ XI.XX-нд бичиж дуусгасан агаад, XXVII-нд зассан. Харин өнөөдөр, төр хадгаламжийг баталгаажуулж, эзэмшигчид нь хохирвол төлөх болсныг мэдлээ. Нэг сэтгүүлч, банк дампуурна гэж түгшүүрийн харанга дэлдэгсэд амаа барин харамсаж байгаа байх, түмний төлөө байдаг төрөө шүүмжлэхээ больцгооё гэжээ.
"Түймэр гарах нь" гэж түгшүүрийн харанга дэлдсэн хүн, унтраачихвал амаа барин харуусах уу? Харин галдан шатаагчид л дуугүй байх юм уу, "бүх зүйл сайхан байна, түмний төлөө байдаг төрийн л ач" гэж ярина.
Тэгээд ч банк дампуурчихсан. Төр Хөгжлийн болон Эрсдэлийн сангаар амилуулаад, зомби болгох юм гэхчивлээ. Улс хөгжихөө болино, эрсдэж болно, ийм л болчихлоо. Ард түмний сангуудаас ард түмэнд илүү ач холбогдолтойгоор очих ёстой байсан мөнгөөр хувийн банкнуудыг тэтгэчихлээ. Таны нэг халааснаас 1000 төгрөг авчихаад, нөгөө халаасанд тань байсан 1000 төгрөгийг бас авчихаж л байгаа хэрэг шүү дээ. Ингэлээ гээд, хэн ч хариуцлага хүлээсэнгүй (зохих шийтгэлээ авсангүй).
Төр хохирлыг даах учир банк дампууруулах нь нэн ашигтай бизнес болох нь ээ. Хоёр сангаар дээрэмчдийн тугийг тахичихлаа. Дараагийн удаад төр ийнхүү "ард түмнийг" ивгээхдээ бүх ашигт малтмалаар (харийнханд 1997 оны галзуу хуулиар өгнө) туг тахих юм гэнэ билээ.

_________________
950|6GB|GTX460|4.5TB|X360S|PS3SS


Top
   
PostPosted: Feb.09.09 10:12 pm 
Offline
Задрах Бодлын Зангилаа Гишvvн
User avatar

Joined: Nov.30.08 10:23 pm
Posts: 1905
Location: Casino Royale
Yu ch hamaagui hiij boloh ymuu?

_________________
Quantum of Solace


Top
   
PostPosted: Feb.09.09 10:15 pm 
Offline
• Moderator
<b><font color=#000099>• Moderator</font></b>
User avatar

Joined: Dec.14.06 9:51 pm
Posts: 10830
Location: I хороололдоо долгионт тотьхон, зебра болон ява амадинуудын хамт :-)
XaBT.Xacap wrote:
Yu ch hamaagui hiij boloh ymuu?

Айн? Сонирхолтой нийтлэлүүд оруулж болийшд.

_________________
950|6GB|GTX460|4.5TB|X360S|PS3SS


Top
   
PostPosted: Feb.16.09 6:29 pm 
Offline
• Moderator
<b><font color=#000099>• Moderator</font></b>
User avatar

Joined: Dec.14.06 9:51 pm
Posts: 10830
Location: I хороололдоо долгионт тотьхон, зебра болон ява амадинуудын хамт :-)
Их нуралт
(3-р хэсэг)

Хөршүүдтэйгээ жинхэнэ ёсоор найрамдаж нөхөрлөж явъя

Манай улс төрчид хоёр хөршөөсөө хараат байх ёстой, хараат байхаас ч өөр аргагүй гэж их ярих болсоон. Ингэж ярьдаг, ийм юмны төлөө зогсдог улс төрч гэж байх ёсгүй, байдаг ч үгүй юм. Харин эсрэгээр, хэрэв том улстай хөршилдөг бол юун түрүүн түүнээс хараат бус байхыг улс орнууд эрмэлздэг байна.
Хэнээс ч хараат бус байхын тулд л улс гэж оршин тогтнож байгаа. Болбол дэлхийн хамаг улс гүрэнтэй найрамдан нөхөрлөж, тэдэнтэй эрх тэгшээр хамтран ажиллахын тулд гадаад харилцаа гэж инститүц байдаг. Манайд тэр нь нураад уначихжээ. Түвдийн бослогыг дарсныг дэмжиж байна гэж ганцаараа орилдог, иргэнийг нь харьд үзэл санаанаас нь болж бариад хорьчихоор нууцалдаг, хар тамхины наймаачдаа болохоор суллуулъя гээд хөөцөлдөөд байдаг “гадаад харилцаа” л манайд байна.
Их нуралтад шатахууны өндөр ханш, үнийнх нь байнгын өсөлт нэлээд үүрэг гүйцэтгэсэн. Орос гэхээр л шатахуун ярьцгаадаг. Кремль “ингэхгүй тэгэхгүй бол шатахуунаа нийлүүлэхгүй, хөнгөлөлт үзүүлэхгүй” гэж сүрдүүлээд хүссэнээ хийлгээд байдаг юм байх. Ингэж л дарга нар маань боол нь болчихсоныгоо тайлбарладаг.
Тэр шатахуун нь дэлхийд хамгийн өндөр үнэтэй. Бөмбөрцөг даяар үнэ нь унаад л байхад харин өсөөд байдаг, тийм л нэг “ид шидтэй” шатахуун. “Яагаад шатахуун хямдрахгүй байна вэ” гэхэд “Роснефть л ийм үнээр бидэнд өгөөд байгаа. Харин ч бидэнд хөнгөлөлттэй үнээр нийлүүлснээсээ болж, Роснефть сая сая долларын алдагдалд ороод байгаа” гэж дарга нар маань гоншгонодог.
Путиний гаж буруу дэглэм нефтедоллар дээр л тогтож буй. Дотооддоо ч өндөр үнэтэй нефть, хий, шатахуунаасаа санхүүждэг. Тэр дэглэм манайд экспортлогдсон гэлтэй. Оросуудын өмнө /бас хятадууд, харийн элдэв луйварчдын өмнө/ өөрийн толгойгүй, мал шиг болчихдог дарга нарыг яалтай нь ч билээ. Мал бол заазлана гэхсэн. Ямар ч ашиггүй л амьтас санж.
Монгол өөрөө Дорнод, Дорноговь, Хэнтийд нефть нь илэрчихсэн, бусад газар ч илрэх магадлалтай, нефть болох боломжтой нүүрсийн хязгааргүй шахам нөөцтэй орон. Бас Казахстан, Хятад, Арабаас шатахуун авах боломжтой гэж байгаа. Гэтэл Путиний дэглэмийг нефтедоллараар санхүүжүүлэх сүлжээний нэг хэсэг нь болчихоод л, тэдний юу хэл, хий гэснийг нь гүйцэтгээд л, ардчиллыг нухчин дараад л, алт мөнгөө өргөн бариад л явдаг болж. “Шатахууны эх үүсвэр ганц гэдэг нь хэнд ч ойлгомжтой” гэж мэдэгдсэн улс төрч хүртэл буй.
АНУ-д литр бензин 600 төгрөг байхад манайд 1300-гаар зарагдаж байна шүү дээ. Тэнд хөдөлмөрийн цагийн үнэлэмжийн доод хэмжээ 8000 төгрөг атал, манайд 500 төгрөг юм биш үү.
Дэлхийн зах зээлийн ханшаас өндөр үнээр авдаг орос шатахуунаа дэглэмийн дамчид маань дамлачихна. Шатахууны үнэ 100 төгрөгөөр нэмэгдэхэд талх 6, кг мах 20, такси 10 төгрөгөөр нэмэгдэх учиртай гэнэ. Түүнээс 10 дахин их нэмэгдэж, ард олныг зүйл бүрийн шулаачид туйлдуулж ирсээн.
Найрамдал-дружба маань нэг иймэрхүү. Шатахууны жишээн дээр л ярьлаа.
Колонкийн сүлжээ байгуулгахгүй бол шатахуун нийлүүлэхгүй ч гэж Кремль, Роснефть хоёр гэдийж байсан. Аягүйдвэл шатахууны цэрэг ч гэдэг юм уу, углеводородные войска ч гэдэг юм уу, ороод ирнэ. Гүржид цагаач осетуудын москва хийцийн тоглоомын улсанцарт железнодорожные войска гэгч орж ирээд, тэгээд л эзэлж аваад л, дайтаад л, “тусгаар тогтнуулаад” л, Оростой болон Орос-Беларусийн холбооны улс гээчтэй нэгдэх хүсэлт гаргуулаад л, даян дэлхийг яаж л алмайруулан хөшөөж байгаа билээ дээ.
Хөрш сайн гээд нэгдэж болохгүй, хөрш муу гээд нүүж болохгүй гэх үг байдаг. Манай эрх баригчид ч, “нэгдэхгүй бол шатахуун өгөхгүй нь ээ” гэж солиорчих гээд л хэцүүхэн сууж буй.
БНХАУ-д нэгдэх хүсэлтийг бол удаа дараалан, бүр аймаг сумын дарга нь хүртэл гаргаж байсныг дэлхийн мэдэж авсан. “Энэ улсын ард түмний төлөөлөгч болох төрийн түшээд нь олон жилийн турш манайд нэгдэх хүсэлтийг тавьж ирсэн тул, аргагүй ёсоор болгоход хүрлээ” гэж олон улсын өмнө тайлагнах гээд, архивлаад цуглуулж байдаг юм гээ биз дээ.
Харин тэр л хүсэлтийг тавьж байсан дарга нар өдгөө Хятадад ширүүн дориун хандчих гээд, тэр гүрэнтэй улс орноо муудалцуулчих гээд байдаг болсон нь учиртай. Өөр “атмааны” ивээлд орчихлоо гээд л пээдэлзэж, бацаан зангаа гаргаж байхгүй юу. Тараг уугаад л, ташраар нь толгой цавчсан тухайгаа яриад суудаг банди нартай адил царайлж чаддаг л хэрэг.
Тэд 1990 оноос хойш улс орноо Хятадаас дэндүү хараат болгосон. Хятадын өвчтэй эрхтэн л болгочихсон шүү дээ. Хамаг судас шөрмөсийг залгаж оёулсан.
Юманд учир, суманд гичир гэж буй. Өнөөдөр Хятадтай дайсагналцвал олон сөрөг үр дагавар гарахаар болсон. Хятадын хямд бараа бүтээгдэхүүн дээр суурилж худалдаа-үйлчилгээ эрхэлдэг үй олон хүн зон яах вэ.
Дан ганц Оросыг түшиглэсэн 70 жилийг давтах нь Монголын ард түмний туйлын хүслэн, оршихуйн утга учир мөн үү? Хойд Солонгос стилийн хачирхалтай нийгэм байгуулж буй хойд хөрш хэдийнээ дэлхийгээс тусгаарлагдаад эхэлчихсэн, “Оросын эсрэг бүх дэлхийн хуйвалдаан”-ыг ярьдаг болсон. Хүнсний гачаалд орох шинж тэмдэг тэнд илэрч буй. Нефтийн үнэ ч, рүблийн ханш ч унаж байгаа…
Энэ л улсын “үндэсний соёлын автономи” (ҮАС) гээч нь болох гээд яараад байна уу даа гэх хардлагыг дарга нар маань төрүүлээд байх юм. Автономиудаа устгаж эхэлсэн Москва тийм бүтцийн тухай ярих болсон л доо. ҮАС гэдэг нь юу ч биш л гэсэн үг юм. Тухайн хэлээр ярихыг хориглохгүй л гэсэн үг юм билээ (Оросоос өөр үсгээр бичихийг бол хуулиар хориглочихсон шүү дээ).
Хятадтай харилцаагаа хүйтрүүлэх гээд байна уу даа гэлтэй зарим деталь ажиглагдаж байгаа болохоос бус, байсан хандлага үндсэндээ хадгалагдаж буйг тэмдэглэх нь зүйлтэй юм. Нэг бус, хоёр улсын ҮАС болох магадлал илүү үнэмшилтэй байгаа билээ.

Дэлхийн хямрал ба бусад

“Америкийн аюул занал”, “Хөрөнгөт нийгмийн хорлол”… Социализмын үеийн эдгээр тэнэг мунхаг үзэл суртал эргэн ирж байна. 1990 оноос хойш унаж ирсэн оюуны түвшинд таарах болохоор тэр үү, аль эсвэл?
Дэлхийн хямралтай холбоотойгоор Америкийг хараан зүхэж байна. Монголын Их нуралт бол “ихэс дээдсийн” маань мулгуутай огт холбоогүй, харин дэлхийн хямрал, тухайлбал гайтай хөөтэй Америкаас л болсон юм байх.
АНУ, Европ, Япон бол Монголын тусгаар тогтнол, эрх чөлөө, ардчилал, хөгжил дэвшлийн баталгаа юмсан. Манайд тэд л хамгаас их тусалж ирсэн, манай олон сайн сайхан тэдэнтэй холбоотой, тэдний гарант байгаагүй бол Монгол өдийд байхгүй…
Гэтэл эдгээр анд нөхөд, “гуравдахь” хөршүүдийгээ ад шоо үзэн хялайх болсон нь өрөвдөхөд өр өшиглөв гэлтэй хүний үнэргүй явдал мөөн.
АНУ хямрахад л дэлхий хямарна. Гэхдээ АНУ-ын хямрал гадаадын шалтгаантай байж болно. Антисемит үзлээр халхавч хийж, ашиг хонжоо хайсан олон орны баячууд еврей бизнесчдийг унагах, еврейг хавчин гадуурхдаггүй АНУ-ыг бас хяхан боох гэж чармайсны дүнд 1930-аад оны Их депресс болсоон гэж вээрс байдаг.
Азийн хямрал Монголд мэдэгдэхүйц нөлөөлөлгүй өнгөрч байсан. Дэлхийн хямрал ч Монголын нуралтад төдийлөн их үүрэг гүйцэтгэхүй байна. Зэсийн үнэ унасан хэдий ч, ашиг малтмалын ач тус гэж ард түмэнд ирдэггүй байсан болохоор нөлөөлөөд байх юм алга шүү дээ. Ноолуурын явдал бол хятадуудын эртний бөгөөд, урьдчилан харж бүрэн болох байсан төлөвлөгөө болохоос бус, дэлхийн хямралтай холбоогүй юм. Дотоодын хямралдаа л орно.
Монгол орон олон улсын банк-санхүүгийн ертөнц, үндэстэн дамнасан хувьцааны тогтолцоо, дэлхийн эдийн засгийн чиг хандлагатай холбоо сул, хамаарал бага нийгэмтэй, зүгээр л хувь хүн болгон нь “бие даасан” “нано эдийн засаг” болоод явдаг тул дэлхийн хямралд өртөөд сүйдэн майдан болоод байх явдал үгүй юм. Дотоодын хямрал болох Их нуралтдаа л нэрвэгдээд явнам, бид. G20 л гол нь хямраад байгаа шүү дээ.
Тэр Америкийг хараан зүхэж байхын оронд, хэн нэгнийг 3 жилийн цалинг нь өгөх болзолтойгоор халж байгаа, хүний төлөө гэсэн нийгмээс нь суралцаасай даа, манай дарга нар.
Нэгэн вээрсээр бол, дэлхийн хямралыг Хятад зохиогоод бантан хутгачихсан аж. Хямд бараагаараа бөмбөрцгийг дүүргэж, хөдөлмөрийн глобал хуваарийг эвдэж, хаа сайгүй ажилгүйдэл, дампуурлын үрийг тарьсан. Өөрсдөө бүсээ чангалж байж, олон жилийн турш дойлууран уул овоо хуримтлуулсныгаа гэнэт хямд үнээр зарж, ханшийг нь унагасан. Ингэснээр доллар, түүнтэй уягдсан валютуудын үнэ цэнэ буурч, юанийх өссөн. Доллар, холбогдох валютуудын масс ихтэй орнууд автоматаар ядуурч, Хятад юаний массаараа “баяжиж” ирэх жишээний.
АНУ, Барууны компаниуд валютын ханш унаад ирэхлээр, бүтээгдэхүүн-үйлчилгээнийхээ үнийг нэмэхэд хүрч, улмаар худалдан авагчгүйдэх, үнээ нэмэхгүй байсан ч бүтээгдэхүүн-үйлчилгээ нь үнэ цэнэгүйдэх, хямдрууллаа гэхэд хэмнэлтийн зарчимтай мөргөлдөөд, аргагүй гацаанд орон, уруудсаан.
Хятад бусад оронд хямд бараагаа улам ихээр (болж өгвөл үнийг нь зарим хэмжээгээр өсгөөд) борлуулж, мөн хямдарсан бүтээгдэхүүн-үйлчилгээг нь авах замаар тэдгээр орныг хямд ажиллах хүчнээ болгох, бас түүхий-эдийн үнийг өсгөөд монопольдон авч бусдыг улам доройтуулах, өөрөө оройлон хөгжиж, дэлхийд цойлоод манлайлан жанжлах төлөвлөгөөтэй байсаан. Хятадад, “ийм юм битгий хий” гэж том гүрнүүд мөн ч олон удаа хэлж байсан, тусыг олоогүй. 1980 оноос хойш үүнийг л чиглэж ирсэн улс болохоор, замаасаа буцахгүй.
“Дэлхийн хямрал гэтлэгдэхэд хүчин туслалц” гэхэд Хятад тэгьяа гээд, ахиад л их хэмжээний доллар, валют гаргаж ирж, ханшийг нь унагаад байсан. G20-ын чуулга уулзалтад Ху Жинтао долларыг шүүмжилж, дэлхийн валютын тоог нэмэгдүүлэхийг шаардаж, юанийг олон улсын төлбөр тооцоонд ашиглахыг санал болгосон нь “эдийн засгийн дэлхийн дайн”-ы төлөвлөгөөнийх нь эс ширхэг л буюу.
Ийм вээрс ч байдаг байна шүү, таминь ээ.
Хятад ашигт малтмалын үнийг өсгөх, өөр бусад шалтгаанаар ч өсч ирэх магадлалтай. Тэгэхлээр хямралыг гэтлэх манай гол хөзөр бол ашигт малтмалаа л галзуурч солиороод байлгүй шиг, хэвийн хүний ухаанаар ашиглах энгийн үйлдэл юм.
Гэтэл даунист төр маань гадаадаас урт хугацааны их хэмжээтэй зээл авах, гадаадын зээл тусламжид тулгуурлан төрийн том банк байгуулах, засгийн газрын бонд гаргаж гадаадад худалдаад олсон мөнгөө арилжааны банкуудад байршуулах, арилжааны банкуудын хувьцааг худалдаж авах – гээд л, янз бүрийн мөнгө босгож дарга нарт төрийн болон хувийн бизнесийнхээ шугамаар, аалзны торныхоо битүү тойргоор хувааж идэх боломж гаргаж өгөх л юм сэтгэж буй. Ашигт малтмалаас бол “зугтаад” л давхиад байгаа юм.
Хэрэв ашигт малтмалдаа зөв хандвал дэлхийн санхүүгийн хямралыг ихээхэн хожоотой ч давж гарч болно. Түр засаг гээчис маань харин хүн ардаа харгислаад л, ард түмний өмчийг гахай шиг хомхойрон идээд л, язарч дэлбэрчих гээд л түгшээн байна. Уг нь ухаалаг хандвал, хямрал дээр дөрөөлөөд хөгжчихөж өлхөөн болдог аж. Ялангуяа байгалийн баялагтай улсууд.
Дэлхийд ашигт малтмал хэрэггүй хэмээн эх орондоо элэг буруутай адгийн шаарууд арван жил чарлалаа. Өдгөө харин ашигт малтмалгүй нь гайтай хямарч, малтмалтай нь гайгүй хямарч байна. Ерөөс хүн төрөлхтний амьдралын материаллиг үндэс нь ашигт малтмал аж. Ашигт малтмал, түүхий эдийн үнэ өсч, тэдгээрээр бүтээсэн 2-догч, 3-дагч бүтээгдэхүүн, эсвэл ашигт малтмал дээр суурилаагүй бүтээгдэхүүний үнэ үргэлжлэн унах ялгарал гарч ирж байна шүү дээ.
20-р зууны 30-аад оны дэлхийн их хямралын үеэр ЗХУ тэр 2, 3, 4-дөгч бүтээгдэхүүнийг Баруунаас хямдаар авч, анхдагч буюу ашигт малтмалаа зөв эзэмшээд хөгжиж байсан түүхтэй. Энэ хямрал гараагүй бол, хичнээн гулаг-ольтриг байгуулаад өндийж босохгүй байсан юм.
Иргэний хөдөлгөөнийхөн, ардчилагчид, эх орончдыг “Эд харийнханд бэлэглүүлэхгүй байсаар байгаад, ашигт малтмалын үнийг унагачихлаа!” гэж харгис дэглэмийнхэн хилэнтэйеэ зэмлэж байна. Харийнханд 1997 оны хуулиараа бүрэн бэлэглэчихсэн байсан ч, үнийн нэмэгдлийн 68 хувь үгүй болох л байсан. Басхүү өөрсдөө харийн луйварчдын дунд авлигын уралдаан зарлачихаад, дүгнэлгүй удаашруулж, улам ихийг халааслан суусан нь 1997 оны геноцид-хууль нь хэрэгжээгүйнх нь гол шалтгаан шүү дээ.
Их нуралтыг тойрон хүрээлж буй гадаад нөхцөл байдлын талаар ярилаа. Хэрэв ашигт малтмалаа л эрүүл ухаанаар ашиглах аваас, гадаад нөхцөл байдал туйлын таатайгаар эргэх нь дамжиггүй.
...Аяа, 1990 оноос хойш үндэсний ашигт малтмалын үйлдвэрлэлийг хөгжүүлсэн бол...

Ч.Мөнхбаяр
MMVIII.XII.XVI

_________________
950|6GB|GTX460|4.5TB|X360S|PS3SS


Top
   
PostPosted: Feb.18.09 8:43 pm 
Offline
• Moderator
<b><font color=#000099>• Moderator</font></b>
User avatar

Joined: Dec.14.06 9:51 pm
Posts: 10830
Location: I хороололдоо долгионт тотьхон, зебра болон ява амадинуудын хамт :-)
Их Нуралт
(4-р хэсэг)

МАА болон хувь хүний нуралтын аймшиг нүүрлэв

Уг нь, “эрх баригч намыг овоо шүүмжлэх гээд байнуу даа” гэж ойлгогддог байсан нэгэн нийтлэлч маань сүүлийн үед бараг улаан хамгаалагч хунвэйбин нь болж хувираад, “төр маань хошного шиг хэдий ч, миний л хошного, бидний л хошного, тэгэхлээр энэ төрийг тойрч хаяж яавч болохгүй ээ” ч гэх шиг, янз бүрийн аргаар л өмгөөлөөд байдаг болсон.
Саяхан, тэрбээр: “1986 онд жилд нэг хүнд 86 кг гурил оногддог байсан, одоо 120 кг оногдож байна. Урьд борлогдож буй гурилын 80 хувийг 2-р гурил эзэлдэг байсан, одоо бол 5 хувийг эзэлдэг боллоо” гэж бичээд, улс хөгжиж, амьдралын түвшин дээшилж л байгаа даг хэмээжээ.
Би өөрөө ч социализмын үед өссөөн. Тэгж их хар гурил идээд байгаа амьтан тааралддаггүй л байсан. Өдгөө ч, тийм 120 кг гурил идээд байгаа улсыг үзэхгүй л байна. Дээрх 86 гэдэг тоо 1986 оны сүүлийн хоёр цифр, 120 гэх тоо чөлөөт бөхийн дээд жингээс хуулбарлагдсан бололтой. Эсвэл урвуулаад биччихсэн байж таарна.
Социализмын үед нийгмийн халамж дээд зэрэг, амьжиргаанд хүрэлцэх цалинтай, үнэгүй эмнэлэг, сургуультай, сайн ажиллавал байртай байсан нь үнээн. Одоо бол, тэр хачирхалтай их, цаасан дээрх гурилнаас өөр юу байна? Нүглийн нүдийг гурилаар хуурнаа, гэж...
Дээрх бичигч, Монголын гол гамшиг бол үндэсний үзэлтэн, иргэний хөдөлгөөнийхөн, мэргэч төлгөч, шашныг шинэтгэхийг оролдогчид, боловсролын салбарынхан зэрэг сэтгэцийн өвчтөнүүд гэжээ. “Нялх хүүхдийг эрдэмтэн болгохыг оролддог” хэмээн тэр, боловсролын салбарынхны сэтгэцийн өвчнийг нотлох гэсэн байх жишээтэй. Бас, “мухар сүсэг улс орныг бараг бүрэн эзэлсэн солиорол болсон” гэх нь ч үзэгдэнэ.
Монголын гол гамшиг бол харийнхны дэмжлэгтэй тоглоомын дэглэм. Оюуны салбар дээр тогтож ярих аваас, 18 жилийн турш дэглэмээс зохион байгуулж ирсэн оюуныг хоосруулах, хомсдуулах ажиллагаа юм гэж нэг гамшиг байж байна.
Хэн ч нялх хүүхдүүдийг эрдэмтэн болгох гээгүй. Дээрх бичигчийн сонин, боловсролыг эсэргүүцэж, хичээнгүй бичиг зааж болохгүй гэж хүртэл туйлширч ирсэнтэй адил зүйлийг л боловсролынхон хийж явсан буюу.
Нийгэмд сэтгэцийн өвчин, солиорол бий юу, бий. Гэхдээ золигт гаргах гээд байгаа тэр хэдэн бүлгийнхэнд байгаа бус юм. Төр оюуны геноцид хийх Бүх Монголын хөтөлбөртэй ажилласан болохоор хаа сайгүй л бий. Наад зах нь, “гурилны үлгэр”-т итгүүлэх гэж, тийм хөтөлбөр хэрэгжүүлсэн юм шүү дээ.
Итгэж ч байгаа. Монгол гэдэг нэрээс ичдэг болчихсон атлаа л, үнэнийг хэлэхлээр, эх орноо мууллаа гэж өрвөлзөх. “Ухаантай” л юм бичихгүй бол, огт ойлгоогүй байж, уурласан хилэгнэсэн, жигшсэн, “гурилны үлгэр”-т хэт итгэсэн улс талаар дүүрэн л болж шүү дээ. Юундаа уурласан юм бол гэж бүр гайхмаар. Мөн чанартаа бол, улс орныхоо эмгэг өвчнийг тоолгүй, анагааж асрах байтугай, тэр тухай сонсохоос ч зугтаж байгаа, намын бууны ноход, пиарчид болчихсон, арчаагүй цанца-нууд олширсоор л аж.
“Эх орон минь сайхан л байна!” гэж маанайгсдын дунд, үнэндээ сайн сайханд дургүй, сайн сайхныг багтаах зайгүй бачуу дотортнууд олоон. Сайныг үзэх аваас давчдаж үхэх дөхдөг нь, нар үзээд хайлах вампируудын адил. Тэдний атаа жөтөө Монголын сайн сайхан бүхнийг сөнөөж чадна.
Монгол орон сөнөх нь ч, шинэ цагийн зомби-нуудад падгүй. Нэг хүн амиа аргалчихаж болно, харин үүнээс болж ард түмэн яах вэ? Тэр тухай огтхон ч боддоггүй, төрсөн эхийгээ алахаар дайрдаг манкуртууд өсч үржсээр л байна.
Энэ улс түмний төлөө хэн тэмцэх юм бэ? Хэн ч биш л болчих гээд байна. Бүгд л хар амиа хичээцгээх нь ээ. Янз бүрийн нам, хөдөлгөөнд энгийн иргэнийг юу угтдаг вэ. Гагцхүү түлхэх хүч. Ерөөсөө нам, хөдөлгөөн ч гэлтгүй, хаа сайгүй, өнцөг булан бүрд л тийм байдаг шүү дээ.
Миний угаадсыг булаачихвий гэсэн хашааны халтрын харц, харамлал, битүү хүрхрэлт, аягүйдвэл хуцалт, зуулт угтдаг аа. Ийм байхад, сумын улаан булан шиг хоцрогдсон улс орон маань яаж өөрчлөгдөх вэ дээ.
Монгол өнөөдөр татгалзлын орон, аткаазын орон болсон. Ардчилал биш, аткаазыг бид барьж байгуулаад байна. Хуцмал халтрын зөрүүдлэл яагаад асар их газар авсан бэ.
Учир нь зөрүүдлэх гэдэг бол өөрийгөө харуулах, онцлох хамгийн хялбар арга. Хамгийн хялбарыг оюуны хоосролын хөтөлбөрөөр онц боловсрогч л сонгох буюу.
Зах зухаас нь задгай зэлгий жаахан өгүүлэхэд л ийм байх жишээний. Хувь хүний нуралт-өнөөгийн нийгмийн гол асуудлуудын нэг буюу.


“Социалист нийгэм ямар ачтай билээ. Тэр хэн улаан архичин л байсан, намын дарга болгочихлоо. Тэр хэн ямар банзал хүүхэн байлаа, эвлэлийн дарга болгочихлоо. Нөгөө хэн чавганцын хүү гээд умаахан тэнэг амьтан байсныг багийн дарга болгочихлоо ш дээ” гэж онигоо байдагсан.
Гэтэл манайд дээрх онигоо, бодит байдлын хооронд ялгаа тун бага болж. Тэнэгүүд дээр гарчихсан. Тэд нь чадвартай хүнээр өөрсөддөө хэрэгтэй юм хийлгээд авахын оронд, юу хүсээд байгаагаа ч мэдэхгүй эргүүтэж, хэнд ч хэрэггүй юм хийлгэж, улмаар тэр хүнийг чадваргүй гэж дүгнэцгээдэг. Оюуны хомсдолтой дарга таны ярьсныг ойлгохгүй, яаж тархи нь шархирч, шажигнаж, шаналж байдаг дүр зургийг санагтун. Тэнэгүүдэд зохимжтой, тэнэгүүдийн энэ нийгэмд, их л бодож угтах үйлчилгээнд сууж байх ёстой хүн дарга, захирал болчихоод л, өөрөөс нь илүү оюун ухаантантай ойлголцохгүй, бухимдаад, тархи нь шажигнаж дуугараад л явж байдаг. Ойлголцох тэнэгүүдийгээ өөд нь татах шалгарлыг л тэд зохион байгуулж ирсээн.
Уг нь, тэнэг хүнийг өөд нь гаргаж, тэр тусмаа төрд гаргаж болохгүй. Ухаантай хүн дээд шатанд, тэнэг хүн доод шатанд л байх ёстой. Харин манайд яаж яваад, тэнэгүүд ухаантнуудын дээр гарч, тэнэгүүдийн дарангуйллыг тогтоож, тэнэгүүдийн нийгмийг байгуулчихав? Ухаантнуудын дээр гарчихав уу?
Зарим улс оронд тэнэгийг маш их жигшдэг. Харин манайд тэнэгийг шүтэх, ухааныг жигших хандлага их болж байна. Яагаад тэр вэ?
Тэнэг нийгэм байгуулах, тэнэгжүүлэх, дэглэмд нэн тааламжтай мангуунуудыг үй олноор үйлдвэрлэх төрийн бодлого л гол буруутан буюу. Төрийн аугаа тэнэгүүд тэнэг олонхийн хүчээр эрүүл хүмүүсээ улам цөөнх болгоод, ялаад явахсаан гэж мөрөөдөж, тусгай бодлого хэрэгжүүлсэн. Үр дүнд нь тэнэгжсэн хүн олон болсон. Гэхдээ дарангуйлагчдын мөрөөдөл биелээгүй. Биелэхгүй гэж найдаж байна.
Харин байдал улам л хүндэрсээр. Энэ нийгэмд хангалттай тэнэгжээгүй бол амжилт олох нь үлгэрийн далай. “Тэнэг бол, эсвэл тэнэг болж жүжиглэ, тэгвэл гурил өгнөө, үгүй бол үх” гэсэн тулгалт л нийгэмд ноёлж байна шүү дээ. Тэнэглэл, эсвэл үхэл.
Тэнэг болохоос өөр арга алга. Бүр оюун ухаангүй адгуус болохоос. Тэгээд л хэн нэгний өмнө өнхөрч, шарваж, үл долоож амьдарна. Үхэж байж л амьдарна.
Төрийн тэнэгжүүлэх, улс түмнийг сөнөөх бодлого оюуны сулрал, бухимдлыг гааруулж, бүр сэтгэцийн ноцтой өвчлөл, оюуны хөгжлийн бэрхшээлд /инвалид/ өвчлөлд хүргэж байгаа.
Хий төсөөлөлд автах буюу шизофрени, хэт донтох буюу мани, хэт айх буюу фоби зэрэг өвчлөл, бас шинж тэмдгүүд нь түгшим ихэсч байага нь статистик юм. Дебилизм, идиотизмийн шинж тэмдгүүд ч хаа сайгүй чөлөөтэй тэнүүчлэх болсоон. Уншич та хараад л байгаарай. Их болсон шүү!
Оюуны хомсдол /олигофрени/ бол төрөлхийн өвчин. Харин оюуны хоосрол бол нийгмийн үзэгдэл юм. Энэ үзэгдлийг зохион байгуулж болно, байгуулсаар ч ирсэн. Тийм болохоор гоц халдвартай.
Үр дүнд нь тархи үйл ажиллагааны ямар ч хөгжилгүй сул биетний булчин шөрмөс адил, тээр дараа болохоос өөр зүйлгүй улцгар нялцгар юм болдог. Ингэснээр уг хүн хомо сапиенсээс өмнөх, 500 мянга, хэдэн сая жилийн өмнөх байдалд ордог буюу. Өөрөөр хэлбэл зэрлэгшиж ирдэг.
Эртний хүн санах ой нь хөгжөөгүй тул, дотно хүнээ нас барангуут мартаж, хүүрийнх нь дэргэдүүр тоох ч үгүй алхаж явдаг асан. Мэдээлэл хуримтлуулж, боловсруулж чаддаггүй. Тэгээд сая жилд огт хөгжилгүй, нэг л юмаа, шувуу үүрээ засах адил инстинктээрээ давтан хийдэг байсаан. Манайд тийм юм өчнөөн болчихоод байна. Инстинктээрээ л хулгай хийгээд, худал хэлээд, хууран мэхлээд явдаг, өөр юм байхгүй улс олон. 500 мянган жилийн өмнөх дутуу хөгжилтэй хүнээс ялгагдах юмгүй.
Зэрлэгшинэ гэдэг нь амьтан болно оо гэсэн үг. Хүнийг амьтнаас ялгах хэл, мэдлэг соёл, хөдөлмөр, бүтээлч чанар, нийгэм, нэр төр, хайр, итгэл бишрэл, тэмцэгч шинж, энэрэх нигүүлсэхүй, эх оронч үзэл, тэгээд ёс зүй, ёс суртахуун, ёс заншил, шударга ёс, хууль ёс гээд баахан “ёс”, нэг үгээр хэлэхэд соёл иргэншил гэж байна. Дээр дурдагдсан бүхэн яагаад манайд багассаар байна вэ. Зэрлэгшил, амьтаншлын л шинж шүү дээ.
Эртний индианы угха хэлэнд эрдэнэс мэдлэг хоёрыг нэг үгээр хэлж байж. Харин манайд мэдлэгийг үнэлдэг хүнийг бараг “мэдрэл муутай” гэж үнэлдэг болсон учир, зэрлэгшил газар авсаан.
Уг нь дээр дурдагдсан соёл иргэншлийн үнэ цэнэт зүйлс бол нийгмийн буюу хүний оршихуйг хангах гэж буй болгосон элементүүд юм. Тэдгүйгээр хүн үхэж мөхөх бөгөөд, нэг илрэл нь зэрлэгшил.
Дарга нар маань хулгай их хийдэг ээ. Дарга ангийнхныг бишрэгчид “Чадаж байгаа юманд арга байхгүй” гэж түүнийг нь зөвтгөдөг. Сайн эр гэж өхөөрддөг, урьдын сайн эрчүүдтэй адилтгах гэсэн оролдлого ч зөндөө.
Манжийн тогтоосон дэглэмийг эсэргүүцэх абрек маягийн тэмцэл нь сайн эрийн хөдөлгөөн байсийм. Одоо тийм хөдөлгөөн байхгүй шүү дээ. Дарга нар хулгайлсан зүйлээ ядуу ардуудад тарааж өгдөггүй биз дээ.
“Чадаж байгаа юманд арга байхгүй” гэж хулгайг зөвтгөх бол амьтны “сэтгэлгээ”. Амьтад хүнээс бүр илүү сайн хулгай байдаг. Хэн айхавтар хулгайч байна, тэр илүү амьтанлиг л байна гэсэн үг. Гэхдээ амьтад байгалийн хуулийнхаа дагуу хулгай хийж байна, харин хүнийг амьтаншчихсаан гээд, байгалийн хуулиар авч үзэлгүй, эрүүгийн хуулиар нийгмээс зайлуулдаг буюу. Улс түмнээрээ хууль зөрчдөг болох явдал бий. Тэгвэл олон улсын хуулиар дэлхийн хамтын нийгэмлэгээс зайлуулдаг байна.


Энэ нийгэмд амжилт олъё гэвэл хулгайчдын сэтгэдгээр сэтгэж, хийдгээр хийж, амьсгалдгаар амьсгал, өөр зам үгүй. Ийм л болсон байна.
Манайд хуулийн дагуу амьдарвал өлбөрч үхнэ. Хулгайлахаас өөрөөр амьдрах аргагүй болгож байна.
Төр маань 1990 оноос хойш, социализмын үед Монголын ард түмний хүчин зүтгэл, найрамдалд итгэсэн зөвлөлт нөхдийн сэтгэлээр (Зөвлөлт, Монголын большевик намуудын бодлогыг хэлээгүй шүү) бүтээн босгосон бүхнийг сөнөөж, буурин дээр нь үлдсэн ард түмэндээ “бүгдээрээ наймаа хий” гэж уриалсан.
Бүгд худалдаа хийнэ гэдэг марк солилцохоос өөрцгүй. Хэдэн хүн зөвхөн марк солилцоод суугаад байвал, ашиг орлогогүй болж, өлбөрч үхнэ ээ дээ. Тэрэн шиг л юм болж ирлээ ш дээ. Бүтээснээ солилцдог болохоос, байгаагаа л солилцоод, барж идээд, модоо бариад сууж байдаг манайх шиг нийгэм гэвэл Зимбабве. Дэлхий даяар халуун там Зимбабве, хүйтэн там Монгол хоёр оо гэж ярьж бичдэг болж шүү дээ.
Зах дээр мах гурилаас өөр юм зарагдахаан больж байна. “Хэдэн сарын хугацаанд, баярын үеэр ч юу ч зарсангүй, шатаж, өр ширэнд баригдаж гүйцлээ” гэх наймаачид зөндөөн. Сард 30-50 машин зардаг асан худалдаач “2 машиныг л, авсан үнээсээ өчнөөн хямд өгөөд, банкны хүүгээ өглөө” гээд л уйлж сууна. Монголчуудад худалдаж үйлчлэх гэж л босгосон Хятадын Эрээн зэрэг хотууд дампуурч, манай адил л сүйрч байна. Баялаг бүтээдэг ч гэлээ, гагцхүү ноолуур гэдэг баялаг бүтээж туйлширсан малчид маань банкны өр барагдуулах алба гээч эрүүгийнхний дарамтад орж, амиа хорлож эхэллээ. Долларын ханш сар бүр 200-гаар нэмэгдэж 1500-д хүрэв, чанараар авч үзвэл бүр илүү чангарч байгаа юань 300 боллоо. Улам л эрчтэйгээр цаасарч, новширч буй төгрөг маань ямар ч бараа, үйлчилгээний өмнө сөхөрч, үнийн галзуу өвчин ээлжит удаагаа хөдөллөө.
Одоо яах вэ? Оюуны аугаа хоосролыг бүтээлцсэн, дэглэмд дөт маанагуудыг үйлдвэрлэх гавъяа байгуулалцсан боловсролынхон “ажил хаяна” гэж сүрдүүлээд, төрөөс хэдэн төгрөг авлаа. Хэдхэн төгрөг шүү дээ. Харин олон хүн хулгай хийхээс л өөр аргагүй болдог юм.
Бүгд хууль зөрчин амьдрахад хүрч, тэгээд үүнийхээ шантаажин дор дэглэмийн боол болж орхидог. Төрд таалагдаагүй л бол хууль зөрчсөнийхөө нээнтгэнд Гулаг ольтриг руу явна, илрээгүй бүх хэргийг тэрхүү золгүй нэгний дээр овоолно. Тиймээс, нийгэмд ахих тусмаа, хулгай их хийдэг, төрд таалагдах гэж илүү чармайдгиймаа. Төр нь, бүгдээрээ л адгийн шаар болоосой гэж хичээдгиймаа.
Нэг сонин дээр хэний тухай ч билээ, өвөө нь эх орноо хамгаалагч баатар, эцэг нь социализмын үеийн бэртэгчин дарга, өөрөө улсаа худалддаг урвагч, охин нь биеэ үнэлэгч гээд л бичсэн байсансан...
Хувь хүний нуралт үнэхээр хэцүү хэмжээнд очсоон. Хувьсгал, хувьсал хэрэгтэй юу, хэрэгтэй. Харин хэрхэн, яаж?
Зарим хувьсгал улс орныг улам доройтуулж байсан. Ухвар мөчид дарга нараас болж, сүйрүүлэгч хувьсгал гарах магадлалтай болсон. Жишээ нь, бөөн улс дайраад л хамаг юмыг хуваагаад авчихдаг, тэгээд улсад нь харин ч бүр юу ч үлддэггүй, тийм хувьсгал Африкт бол байнга л гарч байдаг.
Зөвхөн төр улсын түвшинд бус, өөрийнхөө түвшинд хувьсгал, хувьсал хийхгүй бол, нохойн баас шиг амьдрал маань өөрчлөгдөхгүй, цаад юмтайгаа улам л адилхан болно.

Төгсгөл

Дэлхийн санхүүгийн хямрал Их нуралтын гол шалтгаан биш ээ. Их нуралт 1990 оноос хойш эхэлсэн. Юм бүхэнд оролцож байдаг G20, бусад өндөр хөгжилтэй орнуудад л голдуу, дэлхийн санхүүгийн хямрал хүндээр тусч байгаа билээ.
Дэлхийн хямрал нөлөөлж байлаа ч, дарга нар буруугүй гэсэн үг биш, буруутай гэсэн үг. Их нөлөөлөх тусам л тэд их буруутай.
1978 оны шинэтгэлээсээ хойш жинхэнэ ёсоор хийж бүтээсэн, 30 жилд ДНБ-ээ 15 дахин өсгөсөн Хятад хямралаас харин ч хожоо гаргаад байна. Гол цохилтыг өөр дээрээ авсан Америкийн төр ард иргэдээ халдашгүй цайз мэт хамгаалж, амар төвшин аж төрүүлж байна. Манайх шиг их баялагтай агаад, ухаалиг Эмирт юу ч болоогүй юм шиг цэцэглэн хөгжиж байна.
Манай улсын №1 гамшиг бол дарангуйлал, дэглэм, дарга ангийнхан. 200 дайсан Монгол орныг атгаж байна гэж бичих юм. Үндэсний үзэлтэн Д.Энхбат төрийн гэмт хэрэгтэн 30 гаруй мянган хүн байгаа гэж бичсэн. 450 нь цаазлуулах, 1000 нь насаараа хоригдох, 10 мянга нь 20 гаруй, 20 мянга нь 10 гаруй жил хоригдох ялт хэрэг үйлдээд байна гэж Ж.Нэргүй доктор бичиж байв.
Хулгай хийхгүй бол огт болж өгдөггүй донтой дарга нар, идэж уухаас өөрийг мэдэхгүй гахай дарга нарын дүр нэн түгээмэл боллоо. Тэд улс түмнийхээ хувь заяаг хулгайлсан, улс түмнийхээ мах цусаар хооллож байна.
Дарга захирал нар өөрсдийнхөөрөө хар хувьсгалыг хийж, үймээн самуун дэгдээж, дэглэмээ тогтоосон, 18 жилийн турш мянга мянган жилийн түүхтэй Монголын ард түмнийг дарласан. Тэд харийн даалгавраар Монгол Улсад ялын дээд хэмжээ оноочихоод, гүйцэлдүүлж байгаа.
Гэвч хулгайч дээрэмчдийн дэглэм унана аа, заавал унана. Хулгай дээрэм хийж байна гэдэг амьтны түвшний ухааныг нотолж буй хэрэг.
Хэт үржиж олширсон, хамаг мэх, сэтгэлгээгээ дуусгасан, тархи нь өөхөлсөн, гашилсан зэрэг шалтгаанаар хороо ч хүссэнээрээ найруулж чадахаа болиод байгаа. Хүн үхвэл нян бактер нь хамт үхдэгтэй дарга нарын ухаан, алсын харааг зүйрлэж болом. Одоо тэд зөвхөн харийнхны амыг хардаг болж. Тэр харийнхных нь нөлөө, үйл ажиллагаа ч хязгаартай юм. Тэнэглэл нь хязгаарлаж байгаа. Тэд бол бүх дэлхий биш.
Мянга мянган дэглэмчин нар гэр бүлээ гадаадад суурьшуулсан байдаг гэнэ. Монголын Их нуралт өөрсдийг нь ч нэрвэж, дэглэмийн Их уналт болно гэдгийг тэд жаахан мэдэрч. Хэзээ ч зугтахад бэлэн л байдаг болж. Тун ч гэнэхэн байна даа. Тухайн улсуудаас шаардаж авчруулаад л хариуцлага хүлээлгэнэ шүү дээ. Цалингийн доод хэмжээ буюу 108 мянган төгрөгөөс илүү хохирол учруулсан бол эрүү үүсгэдэг хууль байгаа.
Монгол орон Оросын 1905 оны хувьсгалын өмнөх байдлыг санагдуулахаар болж. Байдал манайд бүр ч хүнд байгаа.
Их Нуралттай хамт бүгд сүйрч, дэглэм өөрөө унахыг хүлээх юм уу, эсвэл улс орноо буюу өөрсдийгөө аврах юм уу гэсэн сонголтын өмнө бид тулж иржээ.

Их нуралтыг хамтдаа гэтэлцгээе!
(Уриалга)


Өнөөдөр, Монголын нийгэмд олон жил ужгирсан сөрөг үзэгдлүүдийн үр дагавар болох дотоодын Их нуралт Дэлхийн хямралтай хавсарснаас үүдээд нөхцөл байдал нэн хүнд бэрх, эрсдэлтэй, түгшүүртэй боллоо. Аврал, амьдрал өөд замнах уу, аль эсвэл хамтдаа сөнөж мөхөцгөөж, баатар дээдсийн байгуулсан улсын мянга мянган жилийн түүхийг төгсгөх үү гэсэн сонголтыг хийх цаг ирлээ.
Их нуралтын аюултай явцуудаас сэргийлэх, уг гамшгийг даван туулах гол арга хэмжээг юуны өмнө хууль тогтоох, гүйцэтгэх засаглал авч хэрэгжүүлэх ёстой. Гэтэл гагцхүү сталинизмыг сэргээж, ард түмнээ айдас, террорын хүчээр атган дарангуйлах, 1937 оны хэлмэгдүүлэлтийг давтах ажлыг л гол зорилгоо хэмээн гүйцэлдүүлэх боллоо.
Үүнийг ард түмэн бид удтал хүлцэн тэвчиж чадахгүй. 18 жил дарга ангийнхны дарлалд шаналан зовж, гэм буруугүйчүүдийн концлагерийн галзуу солиотой ертөнцөд амьдралын ихээхэн хэсгээ үрж, сүйтгэж өнгөрүүллээ.
Бид амьдармаар байна. Амьдрахын тулд Их нуралтыг гэтлэх хэрэгтэй.
1. Ашигт малтмалын баялгийг эдийн засгийн зөв (!) эргэлтэд оруулж, мөнгөжих;
2. Их нуралтыг гэтлэн давахад зориулж, төрөөс ямар нэг ялгаваргүйгээр Монгол Улсын харъяат бүрд мөнгөн тэтгэлэг, ашигт малтмалын салбарын хувьцаа, даатгалуудын болон төлбөрүүдийн хөнгөлөлтүүд, орон сууцны болон бусад зээлийн батламж зэргийг багтаасан, амьжиргааны түвшинг дээшлүүлэхэд хүрэлцэх хэмжээний багц тусламжийг ихэнхийг нь буцалтгүйгээр, хямрал арилж, эдийн засаг хэвийн голдрилд ортол байнга олгож байх;
3. Нийгэм-эдийн засгийн хямралаас үүдэн хохирсон иргэн бүрийн хохирлыг төрөөс ямар нэг ялгаваргүйгээр барагдуулах хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх;
4. Ашигт малтмалын баялагт суурилсан олборлолт-боловсруулалт-үйлдвэрлэлийн бага, дунд цогцолборууд олноор байгуулагдах, тэдгээрийн тусламжтайгаар олон салбарт эрүүл эдийн засаг үүсч хөгжихийг дэмжих бодлого явуулах
5. МАА, худалдаа-үйлчилгээ, барилгын салбарт ажилгүйдсэн хүмүүсийг уул уурхай, үйлдвэрлэлийн салбар луу шилжүүлэх;
6. Амьдралын гол баталгаа байх учиртай цалингийн хэмжээг ойрын жилүүдэд 1000 доллар болгох чиглэлтэй ажиллах;
гэсэн зургаан алхмыг яаралтай хийснээр болзошгүй сүйрлээс зайлсхийх бололцоотой. Энэ алхмуудыг ард түмэн бид төр засгаас шаардах хэрэгтэй болоод байна. Цаг алдаж үл болох эгшин нэгэнт тулж иржээ.
Дээрх зургаан алхам нь ямар ч боломжгүй гэж дарга ангийнхан ам таглаж, дэлхийн хямралын талаар тодорхой ойлголтгүй байж, ард иргэдийг мунхруулахыг чармайн, элдвийг ухуулах буй заа. Тэгснээр Их нуралт гэтлэгдэхгүй, дарга нар болон хэн бүхэн үүрэгт ажлаа л сайн хийснээр гэтлэгдэнэ.
Ашигт малтмал-эдийн засгийн зөв эргэлт, хямралын үеийн багц тусламж, хохирлын тэгш барагдуулалт, ашигт малтмалын салбарын эрүүл хөгжил, гаж өсөлттэй салбаруудын ачааллыг уул уурхай, үйлдвэрлэл рүү шилжүүлэх, цалингийн доод хэмжээ 1000 доллар гэсэн зайлшгүй шаардлагатай эл зургаан алхам нь хэрэгжих бүрэн боломжтой гэдгийг миний бие батлан илэрхийлж байна. Учир нь, ашигт малтмалын нөөцтэй ихэнх оронд уг алхмуудын үндсэн зарчмууд амжилттай хэрэгжиж ирсэн юм.
Хэрвээ Их нуралтыг гэтлэх тодорхой алхам хийлгүй, өнөөгийн янзаараа байх аваас, чаддаг улсаар нь хийлгэх хэрэгтэй. Засаглалуудын талаар бүх нийтийн санал асуулга явуулах зэргээр, энхийн замаар асуудлыг шийдвэрлэж болно гэж үзэж байна. Тардаггүй, огцордоггүй засаглал гэж байдаггүй.
Зөв алхам хийж болно гэдэгт хамаг учир байгаа юм. Бид болгоё л гэвэл болох бүтэх бөлгөө.
Тиймээс ард түмэн минь төр засгаас Их нуралтыг гэтлэх алхмуудыг, хөтөлбөрийг шаардацгаая. Бид бүхний хүсэл зоригоос л амьдрал, ирээдүй, аз жаргал маань хамаарах болно!

Ч.Мөнхбаяр
MMIX.I.IX

_________________
950|6GB|GTX460|4.5TB|X360S|PS3SS


Top
   
PostPosted: Feb.20.09 8:06 am 
Offline
Asuult Precious Member
User avatar

Joined: Dec.23.02 4:43 pm
Posts: 4727
suuliin bichleg ayagui ulgeriin bolson baina shd :xi:

_________________
Primumvivrе,dendephilоsophari


Top
   
PostPosted: Feb.20.09 1:40 pm 
Offline
• Moderator
<b><font color=#000099>• Moderator</font></b>
User avatar

Joined: Dec.14.06 9:51 pm
Posts: 10830
Location: I хороололдоо долгионт тотьхон, зебра болон ява амадинуудын хамт :-)
34%-ҮГҮЙ!
Уриалга

Улс оронд маань ноцтой аюул учирлаа. Монгол улс түмэн байх уу, үгүй юу гэдэг нь дээсэн дөрөөн дээр ирлээ.
Ашигт малтмалын ордыг эзэмшсэний ашгийн 34 хувийг Монгол улс авна гэсэн дэндүү дайсагналтай, урвалтай, сөнөөлтэй гэрээг манай улс түмнийг үгүй хийхийг санаархсаар өдий хүрсэн этгээдүүд харийн луйварчдын өмнө өвдөг сөгдөн байж хийх гэж байна.
Тэдгээр харийн луйварчид ямар ч хөрөнгө чадамжгүй, өр ширэндээ баригдан мөхөх гэж байгаа атлаа, манай лицензийг хувьцаа болгон хувааж, заримыг нь харь гүрэнд зараад олсон хэдэн мөнгөөрөө л олборлол хийж баялгийг маань залгих гэж байна /залгиж ч байгаа/. Жирийн модон жорлонг “жийпний үнэтэй тэнцэх хөрөнгө оруулалтаар бүтсэн” гэдэг тэр ичгүүргүй луйварчид ашгийн 34 хувь гээчийг хэзээ ч өгөхгүй нь ойлгомжтой.
Харин ч, хөрөнгө оруулалтын 34 хувийг Монгол улсаас суутгаж авна гэх нэрийн дор 100% эзэмшиж, “Бороо Гоулд”-ын галзуу солиотой түүхийг дахин давтах гэж байна.
Ард түмээн! Сонор сэрэмжтэй байгтун. Алтан аяганаас ус уух тавиланг маань тагш будаагаар хэмжин үгүй хийх гэж буй дайснуудтай тэмцэцгээе!
1. Монгол улс түмэн баялгийнхаа хувьцааг гаргаад зарж олсон мөнгөөрөө санхүүжүүлэн ашигт малтмалын ордуудаа эзэмших;
2. Орд эзэмших ажилд гадаадынхныг хувьцаа эзэмшигч, зээлдүүлэгч, хөлсний гүйцэтгэгчийн эрх үүрэгтэйгээр оролцуулах, өөрийн иргэдийг бол бүхий эрх үүрэгтэйгээр, өргөнөөр хөхиүлэн татаж оролцуулах;
3. Ашигт малталын баялагт суурилсан олборлолт-боловсруулалт-үйлдвэрлэлийн бага, дунд цогцолборууд олноор байгуулагдах, тэдгээрийн тусламжтайгаар олон салбарт эрүүл эдийн засаг үүсч хөгжихийг дэмжих бодлого явуулах;
4. Монгол улс түмэн ашигт малтмалынхаа бүрэн дүүрэн эзэн гэдгийг баталгаажуулсан “Ашигт малтмалын тухай” эрүүл саруул, шинэ хуулийг тогтоох;
5. Шинэ хуулийг хүлээн зөвшөөрөхгүй этгээдүүдийн лицензийг хүчингүй болгож, “хөрөнгө оруулалт” гээчийг нь үнэн зөвөөр тогтоон, ашигт малтмалын баялгаасаа төлбөр хийж, тооцоог хаах;
6. Монголын ашигт малтмалыг харийнханд бэлэглэлийн журмаар өгч, эх орноосоо урвасан хэргийг мөрдөаж, хууль ёсны ял шийтгэлийг буруутнуудад /гадаадын хам хэрэгтнүүдэд нь ч гэсэн!/ оноох,
гэсэн 6 шаардлагыг төр засагт тавьцгаая.
Эдгээр 6 шаардлагыг биелүүлэхгүй төр засаг монголчууд бидэнд огт хэрэггүй юм. Хэрэв бидний амьдрал, ирээдүйн хамгийн гол найдвар болсон ашигт малтмалын баялгийг цөөн хэдэн гурил будаагаар яаран сандран арилжваас, Монгол улс түмэн сөнөж мөхөх болно оо!
34 хувьд “Үгүй!” гэж хэлцгээе! Харийн луйварчид, тэдний боол төрийн түшээдэд “Үгүй!” гэж хэлцгээе!
ҮГҮЙ!

Чөлөөт сэтгүүлч Ч.Мөнхбаяр
2009.2.1

_________________
950|6GB|GTX460|4.5TB|X360S|PS3SS


Top
   
PostPosted: Feb.20.09 1:41 pm 
Offline
• Moderator
<b><font color=#000099>• Moderator</font></b>
User avatar

Joined: Dec.14.06 9:51 pm
Posts: 10830
Location: I хороололдоо долгионт тотьхон, зебра болон ява амадинуудын хамт :-)
Уриалга
Эх орноо хамгаалж, эрслэн босоцгооё!
“34 хувийн”, “3 тэрбумын” зэрэг ялт хэргүүдийг эсэргүүцэн зогсоцгооё!


Улс оронд бас нэгэн онц ноцтой аюул учирлаа. Тэр бол “3 тэрбумын хэрэг” юм.
Монголын төр 19 жилийн турш яаж энэ монголчуудыг идэх хоолгүй болгоё доо л гэж чармайж ирсэн мэт сэтгэгдлийг төрүүлж байна.
Оюутолгойн ордын 34 хувийг эзэмших боллоо, Монгол улс зардлын тийм хувийг өөрт ногдох ашгаасаа төлнө, цэвэр ашгийн төдий хувийг авч байна гэдэг нь “хамтын ажиллагааны” хамгийн муу хувилбар. Үнэндээ бол, уг орд 100 хувь харийн мэдэлд үлдэж, ашиг нь гэрээ ёсоор удтал “Рио-Тинто”-д 100 хувь оногдож, дараа нь “алдагдалтай ажилласан” гэх шалтгааны дор Монголд ямар ч ашиг ирэхгүй болох тийм хэтийн төлөв л харагдаж байгаа юм.
“34 хувийн хэрэг” намжаагүй байхад, дарга ангийнхны бас нэг ялт хэрэг буюу, “3 тэрбумын хэрэг” босч ирлээ.
Энэ бол Монголыг Дубай болгох мөнгө. 3 тэрбум доллараар Монгол улс хэний ч гарыг харалгүйгээр ашигт малтмалын баялгаа эзэмшиж дөнгөнө. Монголчууд ашигт малтмалаа эзэмшихийг дэмжихэд л зориулж болох мөнгийг, Монгол улсыг сөнөөхөд зориулах гэж буйгаараа улс үндэстнийхээ дайсан болсон этгээдүүд өөрсөддөө ялын дээд хэмжээ оноож байна.
Дэлхийд томд орох уг зээлийг олгосны шанд Тавантолгойг “Шинхуа” гэдэг компанид үндсэндээ бэлэглэх юм гэсэн мэдээлэл дуулдсаар ирсэн. Улам л үнэнлиг болж сонсодсоор байгаа.
Дээрх компанид зориулж, манай баялгийг зөөх дэндүү үнэтэй “алтан” төмөр зам барьж өгөх зэргээр, монголчуудад дандаа сөрөг нөлөөтэй зүйлүүдэд уг зээлийг үргүй зарлагадан дуусгах төлөвтэй боллоо. Хорвоод хосгүй тэнэг байдлаар л зарцуулах сураг дуулдаж байгаа. Үүгээрээ дарга нар маань дэлхийд зүйргүйгээ харуулаад байгаа биш үү?
Тавантолгойн орд бүхлээрээ харийн өмч болох учраас тэнд томоохон гадаадын хот баригдах магадлалтай байна. Неоколоничлолд орох дүр зургаас өөр зүйл харагдахгүй байна.
1990 оноос хойш дарга нарын маань зээлж үргүй зарлагдаж, үгүй хийсэн 3 тэрбум гаруй доллар Монгол орныг өөд татсангүй, харин 19 жилийн турш бүх талаар уруудан доройтуулж ирлээ.
Одоо 19 жилд бараг болдог байсан зүйл нэг эгшинд болох гэж байна. Нэг эгшинд дарга нар 3 тэрбумыг геноцид болгох асуудлыг шийдвэрлэнэ, нэг эгшинд Монголд 19 жил үргэлжилснээс ч илүү сүйрэл гамшиг тохиолдоно.
Тавантолгойгоо өгчихөөд, харийн том хот, 3 тэрбум долларын их өрөөс өөр юуг ч бид олж авахгүй нь!
Оюутолгойгоо өгчихөөд, экологийн там болсон том хар нүхнээс өөр юуг ч олж авахгүй нь!
Арай ч дээ, монгол ахан дүүс минь! Одоо л эх ороноо хамгаалахаар эрслэн босохгүй бол, улс түмний, бид бүхний төгсгөл тулж ирлээ.
Учир иймд:
-Гагцхүү Монгол улсын иргэд /цаашид монголчууд гэх/ ашигт малтмалаа эзэмших явдлыг дэмжих гэсэн зориулалттай л бол зээлийн түвшинг 1990 оноос хойш байгаагүй өндөр түвшинд хүргэх;
-Зээлээр тусалсны хариуд Монголын стратегийн ордын талбайн 10 хувиас илүү нь гадаадынхны мэдэлд очиж болохгүйг тогтоох, 10 хувь гэдгийг ямар ч байдлаар илүү хувь болгон тайлбарлахыг хориглох;
-Дээрх нөхцлүүдийг гадаадын тал зөвшөөрөхгүй бол, зээл авахгүй байх;
-Монголчууд ашигт малтмал эзэмшихийг хориглосон бичигдээгүй “хууль”-ийг цуцлах;
-Монголчууд бичил, бага, дунд олборлол хийхийг дээд зэргээр хөхиүлэн дэмжиж, төрөөс хөрс хуулах, цооног гаргах зэрэг ажлыг гүйцэтгэж өгч туслах;
-“34 хувийн хэрэг”, “3 тэрбумын хэрэг”-ийн гэм буруутнуудыг тодруулан, хуулийн хариуцлагыг хүлээлгэж, шударга ёсыг тогтоох-
-гэсэн зургаан шаардлагыг тавьж, хуулийг зөрчихгүй бүхий арга хэлбэрээр тэмцэхийг уриалж байна!
Хэн эх орныхоо төлөө тэмцэнэ, түүнийг Мөнх тэнгэр хайрлан ивээж, хэн тэмцлээс ухарсныг Мөнх тэнгэр гэсгээн цээрлүүлэх болно!

Чөлөөт сэтгүүлч Ч.Мөнхбаяр
2009.02.09

_________________
950|6GB|GTX460|4.5TB|X360S|PS3SS


Top
   
PostPosted: Feb.20.09 1:42 pm 
Offline
• Moderator
<b><font color=#000099>• Moderator</font></b>
User avatar

Joined: Dec.14.06 9:51 pm
Posts: 10830
Location: I хороололдоо долгионт тотьхон, зебра болон ява амадинуудын хамт :-)
Монгол даяар хэдэн зуун ордод хийгдэж байгаа харийн нууц олборлолыг таслан зогсооё!
“Ашигт малтмалын геноцидийн” хүн төрөлхтний эсрэг гэмт хэргийг НҮБ-аар мөрдүүлье!

Монголд зөвхөн хоёр толгойн асуудал байгаа биш. Мянган толгойн асуудал бий. Манай ашигт малтмалын орд олон зуу билээ.
Тэр болгон харь эзэнтэй болсон гэхэд хилсдэхгүй. Сумын дарга ч зөвшөөрөл өгөөд л, хужаа нараар баялгаа зөөлгөх нь энгийн үзэгдэл болсон. Тийм айхавтар эрх мэдэлтэй юм бол нутгийн ард иргэдээрээ олборлол хийлгээд, амьдралыг нь өөд нь татаж баймаар.
Даанч тэгдэггүй. Өөрөө жипээр шагнуулж, сумын захиргаандаа засвар масвархан хийлгэсэн болоод л, хариуд нь ордыг бэлэглэчихдэг. Нутгийн ардуудыг харин ч хятадуудын мөнгөөр хөдөлгөж, монгол олборлогчдыг хөөлгөдөг.
Дарга нар хоёр толгой, Алтан Дорнод, Бороо Гоулд гээд хэдхэн асуудал байгаа юм шиг ярьдаг. Хэдэн зуун асуудал байгаа юм.
Ямар ч гэрээ энэ тэр гэлгүйгээр, нууц зөвшөөрөл олгоод л олборлол хийлгэж байгаа нь жинхэнэ гамшиг. Зарим хүн “хоёр толгойг харийнхан ингээд авчихлаа ч, цаана нь хэдэн зуун орд байж л байгаа шүү дээ” гэдэг. Тэр хэдэн зуу бол хоёр толгой шиг том биш бөгөөд, байхгүй болж байгаад хэргийн учир оршино.
Монголчуудыг саахалтын газар ч ойртуулахгүй, буудаж хөөж байгаад л хамаг баялгийг олон тонны даацтай вагон шиг машинуудаар 24 цагийн турш, бүхий боомт цэгүүдээр зөөн гаргаж байна. Зарим аймаг БНХАУ-г санагдуулахаар дүр төрхтэй л болчихоод байгаа.
Хэдэн зуун ордод хийгдэж байгаа нууц олборлолын эсрэг тэмцэцгээе ээ, ард түмээн!
Холбогдох мэдээллүүдийг төрөөс шаардъя, өөрсдөө ч цуглуулъя, нууц олборлолыг таслан зогсооё, өөрсдөө олборлоё (Заавал глобал том олборлол зохион байгуулах албагүй юм!), дээрэмдсэн баялгийн нөхөн төлбөрийг шаардацгаая, “1000 толгойн хэргийн” гэм буруутнуудад хуулийн хариуцлага хүлээлгэцгээе, хэрэв болохгүй бол “ашигт малтмалын геноцидийн” хүн төрөлхтний эсрэг гэмт хэргийг НҮБ-аар мөрдүүлье!

С.БЯМБА

_________________
950|6GB|GTX460|4.5TB|X360S|PS3SS


Top
   
PostPosted: Feb.20.09 1:45 pm 
Offline
• Moderator
<b><font color=#000099>• Moderator</font></b>
User avatar

Joined: Dec.14.06 9:51 pm
Posts: 10830
Location: I хороололдоо долгионт тотьхон, зебра болон ява амадинуудын хамт :-)
Нийт уншигчдад хандсан ил захидал
Эх орноо аварцгаая!

1. Яаж харийн луйварчдыг хөөж явуулах вэ?
Өнөөдөр ашигт малтмалын тухай их яригдаж байна. Дарга нар ямар нэг орд, дэлхийн уул уурхайн тухай эцэс төгсгөлгүй, эмх замбараагүй, гуйвуулж мушгисан өгөгдлүүдийг хөврүүлж, ард түмнийг төөргөдүүлэх, залхаахыг оролдож байна. Ийм юм яриад хэрэггүй.
Яг өнөөдөр нэг л юм ярих хэрэгтэй байна. Тэр нь юу вэ гэвэл, «Яаж харийн луйварчдыг энэ салбараас, эх орноосоо хөөж явуулах вэ, яаж неоколоничлолоос чөлөөлөгдөх вэ, яаж монголчууд ашигт малтмалдаа эзэн болох вэ?» гэж. Товчоор бол: «Харийн түрэмгийлгэчдээс яаж эх орноо чөлөөлөх вэ?».
Эх оронд үхлийн аюул нүүрлээд байна. Бүгд эх орноо чөлөөлөх ариун үйл хэрэгт нэгдэж, эрслэн босох хэрэгтэй болов. Эсбөгөөс, хүзүүндээ «Мануухай» гэсэн пайз зүүгээд ногооны газар гараа алдлаад зогсох нь шулуун.

2. Дарга нар харийн олборлогчдын ашгийн 10-15 хувийг авдаг
«Хөрөнгө оруулагч Монголыг тоохгүй байсан, ЗГ ямар ч болзлыг чинь зөвшөөрнө шүү гэж гуйдаг ажилтай байв» гэж урвагч нар хуцдаг. Янхан эмсийн ажил хий гэж тэднийг томилоогүй байлтай.
ВНР Монголыг тоохгүй яваад өгсөн л гэсэн. Өөрсдөө л авлига нэхээд хөөгөөд явуулсан юм байхчивлээ.
«Та нарт зүгээр бэлэглэчихье, харин биднийг сайн зууч гэж үзэж, ашгийн 10-15 хувийг өгч байх хэрэгтэй» гэсэн болзлыг дарга нар тавьдаг байж. «Хожим толгой цусдах ийм луйварт оролцохгүй ээ» гээд зарим нь явсан аж. Зарим нь «Энэ улс орныхон хязгааргүй мунхаг тэнэг болж таарлаа. Тэрийг нь далимдуулаад, үлгэрт гардаг шиг баяжиж болох нь» гээд зөвшөөрсөн.
Хэрэв дарга нар үүрэгт ажлаа хийгээд, шаардлага хангасан гадаадын хөрөнгө оруулагчидтай хуулийн дагуу ажиллах аваас, цалингаа аваад л явах шүү дээ. Монголчуудад шунахай болзлоо тавибал: аягүй бол хэрэг нь илэрнэ, задарна, манайхан тэгээд ч глобал том үйлдвэр байгуулахгүй тул «10-15 хувь» нь гэж харьцангүй бага юм ирнэ. Ингэхлээр хязгааргүй сувдаг бэрд, чөтгөр шулам дарга нар маань харийнханд Монголын бүх баялгийг бэлэглэлгүй яахав дээ (10-15 хувиа мартахгүй нь мэдээж).
Гадаадын хөрөнгө оруулагчидтай ажиллах жишиг байгаагүй юм биш. Манайх 49 хувийг нь эзэмшээд, дээрээс нь татвар төлбөрөө аваад, өчнөөн хүнээ ажлаар хангаад, хот суурин босгуулаад явдаг байсан «Эрдэнэт», «Монросцветмет»-ийн жишиг байсан. Энэ жишиг нь шударга бус гэж шүүмжлэгдсээр, Монголын тал 51 хувийг нь эзэмших болсон. Ингэж л эзэмших хувиа өсгөх чиг хандлагатай явах учиртай.
Ашигт малтмалын тухай хуулинд 51-ээс бага хувийг яавч зааж болохгүй байв. Учир нь, 51:49-ийн харьцаатай хамтарсан үйлдвэрүүдээ шууд алдах нэгэн үндэслэл байсан. Тэнэг хуулиас болж, оросууд «бидэнд шударга бус хандаж байна, хуулиа дагахгүй байна» гэж гомдол мэдүүлж байгаа.
Түүнээс гадна, Монгол улсын ашигт малтмалын салбарт гадаадын хөрөнгө оруулалт шаардлагагүй юм. Хөрсөн дорх ашигт малтмал өөрөө хөрөнгө. Yүн дээрээ суурилаад зээл хөрөнгө босгож, хэрэгцээтй бол гадаадын мэргэжилтэн, компанийг хөлслөн ажиллаж, ашигт малтмалын салбарын ашиг дээр суурилсан олон салбарт эдийн засгийг цогцлоох хэрэгтэй байв.
Гэвч, малгай өмссөн малнууд төрд байж ирэв. Хулгайч дээрэмчид эзэгнэж ирэв. Зөвлөлтийн колоничлолд хүчин зүтгэдэг колонийн урвагч тшмэдүүдийн колонийн сэтгэлгээтэй, урвагч гахай нохой хүүхдүүд ноёлж ирлээ дээ.

«Орост төлөх их өр» шиг хэмжээний мөнгийг хоёрхон бага харийн компани манайхаас дээрэмдчихсэн
«Харийнханд хамаг ашигт малтмалаа бэлэглэхгүй байгаагаас болж, өдөрт Монгол улс сая доллар алдаж байна» гэж солиордог. Хэрвээ бэлэглэчихвэл дэлхийд байхгүй, дэлхий зүүдлэхгүй их долларыг алдана. Харин олж авах юм гэвэл ядуурал, өлсгөлөн, байгалийн гамшиг.
Юун сая доллар тэд яриад байна? Дарга нар өөрсдийнхөө хувь болгож авах сая долларыг л яриад байгаа юм. Монголд, нууцаар харийнханд ашиглагдаж байгаа хэдэн зуун ордуудаас, тэдний авах 10-15 хувь гэж өдөр бүр сая сая доллар халаас руу нь орж байдаг. Нэмж сая саяыг халааслахыг ч тэр хомхой хулгайч нар хүсэж байгаа.
«Бороо Гоулд» тогтвортой байдлын гэрээ /ТБГ/ гэдэг солиорлын дагуу өчнөөн жилийн турш ямар ч татвар төлөхгүйгээр манай алтыг дээрэмдсэн. 40 /50 ч гэдэг/ тонн алт дээрэмджээ. Бусад компанийг бодвол тал бүрийн хөнгөлөлт эдэлж, эрхэлж гүйцсэн байсан. Ашгийн 10-15 нь ивээгч даргын халаас руу явна. Тэр дарга бол угаасаа энэ бодлогыг санаачилсан, боловсруулсан хүн гэнэм.
Дарга нар ард түмэндээ хайртайдаа биш, гадаадын луйварчин компаниудыг ивээх гэж, бүх татварыг 10 хувь болгосон. Иргэдийн хөдөлгөөнүүдийн тэмцлийн дүнд, уурхай хаагдах дөхөх үес «Бороо Гоулд»-аас 10 хувийн татвар гэж 75 сая доллар авчээ. Урьд нь тэгж авч байсан бол, нэмж 400 сая доллар авах байж.
Гэвч гадны компани татвар их төлөх тусам л манай даргын халаасанд орох мөнгө багасах тул, тэр их алдагдсан мөнгөний төлөө юу гэж харуусах билээ.
Төмөртийн цайрын уурхайгаас мөн 10 хувийн татвар авч байсан бол улсад их л мөнгө орох байж. Энэ хоёр уурхайтай ТБГ байгуулсан шунахай даргаас болж улс тэрбум доллар алдаж. Харин тэр дарга долларын тэрбумтан болоо биз ээ.
10 хувийг аваагүйгээс болж, тэрбумыг алдаж байгаа юм чинь, улс 100 хувь эзэмшсэн бол 10 тэрбумыг олох нь ээ дээ. Манай 70 жилийн социалист их бүтээн байгуулалтын өр гэж тиймэрхүү мөнгө байсансан.

Фридландыг «Монгол улсын баатар»-т тодорхойлоод, олгуулах гэж байжээ
Манай нэг тэнэг дарга бий. Бас л Оюутолгой зэргийг харийнханд яг одоо бэлэглэчихье гээд л их гүйсэн. Тэр дарга хөлслөгдсөн бууны нохойгоор Фридландад алтан хөшөө босгуулъя гэж бичүүлж байсан. Өөрөө Фридландыг Монгол улсын баатар болгоё гэж тодорхойлоод, зөндөө л хөөцөлдсөн гэнэ. Ингэвэл Фридланд надад бялууны хувийг өгөх болов уу гээд. Гэтэл өнөө Фридланд нь хамаг ялт хэрэг нь илрээд, шоронд сууж байгаа гэж сонслоо.
Тийм л их шунахай юм бол, тэр Фридланд шиг гүйж харайгаад, өөрөө ордын эзэн болоод ашгийн 1 хувийг биш, 100 хувийг нь аваад сууж байх нь яав /ямар нэг ордын ашгийн 10-15 хувийг нэг биш, бүлэг хулгайч хүртдэг/.
Яагаад манай дарга нар ийм арчаагүй юм бэ? Монголчуудыг л харгислаад байдаг болохоос, гадаадынхны баас шээс нь болоод л явдаг шүү дээ.
Яагаад гэвэл, удам угсаагаараа харийн колоничлолд зүтгээд, улс түмнээ сөнөөлцөөд ирсэн, урвагч сэтгэлгээтнүүд учраас тэр.

Оюутолгой, Тавантолгойн орд ойлгож хэвшсэнээс 10 дахин их баялагтай ч байж болно
Ашигт малтмалын геноцидээр ард түмнээ хөнөөж буй дарга нар харь эзэддээ захиалга өгч, «Дэлхийн өсөлт» гэдэг тоглоомын байгууллага байгуулгасан гэдэг. Утгаа бол тийм байгууллага байхгүй юм. Учир нь олон улсын мундаг газар гэж харагдуулахын тулд Монголд байгуулаагүй. Гадаадад бол, колоничлолыг сурталчилдаг тийм газрыг байлгахгүй.
«Дэлхийн өсөлт» бол ердөө л дарангуйлагчдын хэвлэл дээр дармалдсан цаас. Ашигт малтмалаа харьд бэлэглэхийг уриалсан материалуудыг нь, ашигт малтмалын геноцидийн үүсгэн санаачлагч, «монгол» жанжин нь энд бичиж бэлтгэдэг байна.
Тэр жанжны үгийг бүх дарга нар дагадаг. Жанжин нь болохоор харийнхны үгээр л явдаг.
Оюутолгой, Тавантолгой ийм тийм хэмжээний нөөцтэй л гэдэг. Жинхэнэдээ бол, арав дахин их нөөцтэй ч байж болно. Харийнхны өгсөн тоо л байдаг байна.
Тэд манай дарга нарыг ч яаж ч хулхидаж болно. Учир нь манайхны тооцоо гэж байдаггүй аж. Монголд үнэндээ ямар баялаг байгааг, яаж харийнхан дээрэмдэж байгааг хэн ч ядаж багцаагаар мэддэггүй ажээ. Энэ бол маш түгшмээр асуудал юм.
Олон саяын хөрөнгө оруулалт хийсэн гэсэн тайландаа харийнхан «асар үнэтэй, ажилчдын тансаг байр барьсан» гэсэн нь «хааны ордонтой дүйхүйц» гэсэн ойлголт төрүүлэхээр байжээ. Тэгсэн атал, дэргэд нь тус бүр жийпний үнэтэй жорлонгуудыг бол барьсан гэсэн байхыг үзээд, сэжиг төрж нягтлан шалгавал, жирийн гэр, модон жорлон л барьсан байж. Үй зайгүй хайртай түнш дарга нарыгаа ингэж хулхидаж байдаг харийн луйварчид манай баялгийн тухай ямар мэдээлэл гаргаж өгөх вэ? Ямар ч гэсэн, манай тооцоо л гэж байхгүй.
Мэдээллийн энэ байдлыг өөрчлөх ёстой. Өөрсдөө судалж байж, дараа нь харийнхантай хамтран ажиллая. Уул уурхайн мэдээллийг ард түмэнд ил байлгая, маш нууцын зэрэглэлтэйгээр бидний хувь заяаг шийдвэрлэж байдгийг болиулъя. Дотоод гадаадын талын худал хуурмаг мэдээллийг таслан зогсооё.

Оюутолгойн дайтай зэсийн, нефтийн орд зэргийг дарга нар нууцалж байна
Сүүлийн үед орд нуудаг өвчин гарсан гэнэ. Оюутолгойтой адил хэмжээний зэсийн ордыг нуулаа л гэх юм. Мөн уг ордтой дүйцэх баялагтай нефтийн ордыг нууж байна гэнэ. Ашиглаад эхэлчихсэн ч юм билүү, хэн мэдлээ.
Хэдэн зуун ордыг нууцаар, гэрээ хэлцэл гэлгүйгээр харийнханд бэлэглэчихсэн, ашиглуулж байдаг аж.
Саяхан нэг сэтгүүлч нутгийнх нь Молор толгой алга болсон тухай бичиж. Багадаа гоё сайхан чулуугаар нь наадаж өссөн уг толгойг харийнхан нэг зун л буулгаад, ухаад аваад явчихсан гэнэ. Гоё чулуутай тэр толгойн оронд, хавьтаж ойртохын аргагүй шороо оволзсон гүн хар нүх л үлджээ.
Молор чулууг нь харийнхан зорох машинд хэд үрээд л, жийпний үнэтэй хөөрөг болгоод нааш нь илгээдэг аж.
Хэдэн «Молор толгой» байна вэ, байсан бэ? Манай тооцоо гэж байхгүй учир, үүнийг хэн ч мэдэхгүй л буюу. Өөрийн нутгийн «Молор толгойг» л мэднэ, харин бусдыг нь мэдэхгүй л явна, бид. «Молор толгой»-нуудын 10-15 хувь нь дарга нарын халаасанд ордог гэдгийг харин мэдэж авлаа.
Нэгэн дарга харийнхны үгээр, «Оюутолгойн уурхай 5 тэрбум долларын үнээр босно, ард түмэн тэмцэж барилгүй аль эрт өгчихсөн бол 2 тэрбумаар босох байсан» гэж бурж гэнэ. Энд 2 асуудал байна. 1-рт, заавал дэлхийн хямралын үеийн өндөр зардлаар босгож яах юм, зардал буурч, зэсний үнэ нэмэгдэхийг хүлээх ёстой бус уу? 2-рт, «зөвхөн уурхай биш, дээрээс нь нэмээд зэс гаргах үйлдвэр барихад нийтдээ 1,2 тэрбум доллар шаардлагатай, үүнийг Монгол улс олж, бүтээн байгуулалт өрнүүлж чадна» гэж эрдэмтэд маань хэлж байна. Энэ бол, буй болж эхэлж буй манай тооцоо.
Уул уурхайн мэдээлэл хаалттай байгаа нөхцөлд ямар ч гэрээ байгуулж, хэрэгжүүлж болохгүй юм. Хуулинд тэг хувь гэж байсныг 34 хувь болгосон ч, тэр нь биелэх ямар ч баталгаагүй. Мэдээлэл хаалттай юм чинь, цаагуураа юу ч найруулж болно. Ард түмний хяналтгүйгээр бол “алдагдалтай” ажиллуулаад байж ч дөнгөнө. Манай нэг дарга “Эрдэнэт”-ийг “алдагдалтай” ажиллуулаад байсан л биз дээ (Түүнийг халж байж л, “алдагдлыг” зогсоосон).
3 тэрбум долларын зээл аваад, уг зээлийг өгсний шанд л /худалдаж байгаа хэрэг биш, зээлээ хүүтэй нь төлнө/ Тавантолгойг харийнханд бэлэглэх гэж байна. Яаж төр «өөрөө бие дааж эзэмшинэ» энэ тэр гэж байж, монгол эздээс нь булааж авч байлаа?
Тэр 3 тэрбум бол, Монгол бүх ашигт малтмалдаа эзэн болоход хангалттай мөнгө. Гэтэл «харийн олборлогчдод зам барьж өгөхөд зориулна» гэж байна. «Алтаар» барих л янзтай байгаа юм.
Ийм солиотой улсын аргыг олох гэж ядаж суухын хэрэг байна уу. Бараг дийлэнх нь шоронд ч тэнцэхгүй, явж явж нэг аварга том сэтгэл мэдрэлийн хамбинаат барих хэрэг гарах юм биш байгаа.
Ард түмэн минь, ашигт малтмалынхаа төлөө эрслэн тэмцье. Болдоггүй бүх улсыг огцруулъя. Хууль ёсыг тогтооё. Тэгвэл бид дороо л цэнгэлийн манлайд хүрнэ. 19 жил зовж шаналж ханаагүй гэж үү, бид. Колоничлолын боол болсон дарга нараас салцгаая!

Клондайкчуудын хөдөлгөөн өрнүүлье!

Үүнийг бичиж суухад УИХ «хямралаас гарах арга замын» тухай л хуралдаад байна. Уг нь, «Яаж ашигт малтмалгүйгээр ард түмнийг хуурч аргацаах вэ?» гээд хурлаа нэрлэчихвэл дөхөмтэй сэнж.
10-15 хувиа яаж алдчихгүй байх вэ, тэрнээс минь хорчих вий гэж л /зөвхөн ашигт млатмалаас бус, бүх юмнаас л бүгд тийм хувь авцгаадаг л даа/ үрчийсэн, тархиа гашилгасан, жүжиглэсэн улс л харагдана лээ. Хямралын шалтгаан нь өөрсдөө болохоор, яаж тэднээс шийд гарах вэ дээ.
Зарим нь «импортыг багасгавал хямралаас гарна» гэж нусгай хүүхдийн яриа ярина. Өргөн хэрэглээнээс зөвхөн махыг л хүрэлцээтэй «үйлдвэрлэдэг» Монгол улс импортоо багасгавал улам л хямарна гэдгийг хушга тархитан ч ухаармаар.
Уг нь манайх шиг баян орон ийм тэнэг хурал хийхдээ туламгүйсэн. Тэр арабын орнууд шиг л, мөнгөө хааш нь хийе дээ, 100 давхар байшин барих уу, 1000 давхар байшин барьчих уу гээд л хуралдаж суух учиртай.
«Алтан Дорнод»-ын хохирсон ажилчнууд «битүүмжлэгдсэн тоног төхөөрөмжийг нь зараад өгөөч, цалангаа авах гэсийм» гэж байна. Уг нь, «тэр тоног төхөөрөмжийг нь татвартаа аваад бидэнд түрээслүүлчих, бид чаддаг мэддэг ажлаа хийж, алтаа олборлоод цалингаа авах ёстой» гэх хэрэгтэй байхгүй юу. «Бороо Гоулд»-ын хохирсон ажилчид ч тэгэх хэрэгтэй.
Эзний сэтгэлгээ бидэнд хэрэгтэй байна. Гүн нойрноосоо сэрж эзэн болцгооё, эсвэл тэгээд ухаан орохгүй, нөгөө летарги /үхлийн / нойр гээч нь болоод үхэж далд орцгооё. Ийм хоёр сонголт байна.
Хэрэв амьдралыг сонгох аваас /сонгох ч ёстой, үүрэгтэй/:
1. Неоколоничлолоос эх орноо чөлөөлөх тэмцэлд хүн бүхэн хүчин зүтгэцгээе!
2. Ард түмний чин хүсэл зориг болох Монгол улс ашигт малтмалаа 100 хувь эзэмших явдлыг эрхэмлэн тусгасан «Ашигт малтмалын тухай» хуультай болцгооё!
3. Эх орны үнэт баялгийн талаарх тодорхой судалгаа, үнэн зөв, ил мэдээллийг шаардъя!
4. «Хууль бус «ашигт малтмалын хууль»-ийн хэрэг», «ТБГ-ний хэрэг», «10-15 хувийн хэрэг», «Хэдэн зуун ордын хууль бус олборлолын хэрэг», «34 хувийн хэрэг», «3 тэрбумын хэрэг» зэрэг олон ялт хэргийн дотоод гадаадын гэм буруутнуудад хуулийн хариуцлага хүлээлгэж, улс түмнийг хохиролгүй болгож, шударга ёсыг тогтооё!
5. Их нуралт хэмээх дотоодын хямралаас зөвхөн ашигт малтмал аврах тул, цаашид их болон дэвжих бичил олборлолын «Клондайкчуудын хөдөлгөөн»-ийг өрнүүлцгээе!
гэсэн 5 зорилтыг өмнөө тавьж, хуулийн хүрээн дэх тэмцлийн бүх арга хэлбэрийг өрнүүлэн, эрслэн босоцгооё!

Ч.Мөнхбаяр
2009.2.13

_________________
950|6GB|GTX460|4.5TB|X360S|PS3SS


Top
   
PostPosted: Feb.20.09 1:47 pm 
Offline
• Moderator
<b><font color=#000099>• Moderator</font></b>
User avatar

Joined: Dec.14.06 9:51 pm
Posts: 10830
Location: I хороололдоо долгионт тотьхон, зебра болон ява амадинуудын хамт :-)
Улс төрийн хэлмэгдүүллийг таслан зогсооё!

1. 70 хүн буудуулж, нас барсан уу?

7.1-ний үйл явдлыг “Пьяные мародеры сожгли штаб-квартиру правящей партии” хэмээн оросын хэвлэлд бичсэн байж билээ. Пьяные мародеры шатаасан байж болно оо. Харин хэн нь вэ?
МАХН байраа голж чамлах болсон, 20 гаруй давхар цамхаг босгож, түрээсээр нь яггүй ашиг олчих төлөвлөгөө боловсруулсан, зураг төсөл нь хавар бэлэн болчихсон байсан, 7.1-нд өөрсдөө шатаачихаад харин мөнгийг нь улс түмнээр гаргууллаа, бурууг нь шударга залууст үүрүүлж яллалаа гээд л өчнөөн бичигдэж яригдлаа ш дээ.
Байр шатсаны эргэн тойронд 5 хүн амь үрэгдэж, 30 хүн шархдаж, 1000 хүн баривчлагдаж, 300 нь яллагдлаа. “Сөрөг” хүчний сонины №283 /3058/-д “Дал шахуу хүн буудуулж нас барсан, бууны суманд өртөж шархадсан хүний тоог гаргах аргагүй” гэсэн ч байдаг.
ИХН-ын ЕНБД Э.Батбаяр: “Урьд нь олон жагсаал болж байсан, 7.1-нийх огт өөр болсон. Үймээний хэргийг МАХН цагдаагийн байгууллагатай хамтарч үйлдсэн” гэж мэдэгдсэн билээ.

2. С.Баярын хамсаатан 7.1-ний үймээнийг зохион байгуулсан гэж баривчлагдсан

7.1, 2-нд баривчлагдсан 800 гаруй хүмүүсийг Линчийн шүүхээр оруулж, толгой түрүүгүй балбаж, гар болон цахилгаан бороохойгоор тамлаж, дэглэлт, хүнд нөхцлөөр зовоож, “Би хулгайч!” гэж том цаасан дээр бичүүлээд бариулан зогсоож, зургийг нь дарж байсан аймшигт хэрэг байдаг.
Хэн Линчийн шүүх хийв, тэр линчийн шүүхийг авах магадлалтай. Ард түмэн авдгаа авчихсан, буцаан өгч мэдэх юм шүү. Хүчирхийлэл хүчирхийллийг төрүүлдэг эгэл үнэнийг санаж, хаа хаанаа бодолтой, хариуцлагатай байх хэрэгтэй юм.
Баривчлагдсан хүн бүр тархи толгой, элэг бөөр, нуруу нугасны гээд өчнөөн хүнд өвчтэй болсон. Үүний хариуцлагыг хэзээ хэн хүлээх вэ, хохирлыг нь яаж барагдуулах вэ?
Шархадсан нэгнийг өрөвдөөд эмнэлэгт хүргэж өгсөн хүн баригдаж, хоригдсон. СТӨ-г галаас хамгаалж байсан хүмүүс мөн баривчлагдсан. С.Баярын сонгуулийн штабад ажиллаж байсан хүнийг ч үг яриаг нь тоохгүй бариад хорьчихсон. Магнайн жолоочийг нууцалсан дугаараар дуудаад, очиход нь отоод барьж, улмаар МАХН-ын байр луу очсон онц ноцтой хэрэгтэн гээд ялласан.
Хоморголон баривчлалт одоо ч үргэлжилсээр. Цагдаа нар цуглуулсан бичлэгээ 7 сарын турш үзсээр, харсан бүхнийхээ царайг нүдэлчихсэн, эрж хайсаар явдаг гэнэ. Шинэ жилээр талбай дээр зургаа авахуулж яваад баригдсан хүний ар гэр тэр тухай өчлөө ш дээ.
Барьсаар, хорьсоор л байна. Хэзээ хүртэл үргэлжлэх вэ?

3. Манайд хүн буудаж алаад, акт биччихэд л болчихдог гэнэ

Олон янзын нэртэй шорон гяндангуудын маань хүнд нөхцөл, эрүү шүүлт дэлхийн аймшгуудын нэг билээ. Хүн бүхэн түүнийг гэрчлэн ярьдаг. Харин бичихлээр шүүхдүүлдэг, шүүх төр талдаа л үйлчилчихдэг болж. Шоронгийн хоол ундны асуудал дээр тийм жишээ саяхан тодорхой гарлаа.
7.1, 2-нд баривчлагдсан хүмүүсийг харгис хатуу нөхцөлд хорьж саатуулж байсан, эрүүдэн шүүсэн нь тус тус ялт хэрэг мөөн. Гэм буруутныг олж хариуцлагыг нь хүлээлгэх нь шударга түмний үүрэг юм.
Төрийн төлөөлөгч буугаа сумлаж тулгаад “Чамайг буудаж алчихаад акт биччихэд л болоо. Амийг чинь хэн ч нэхэхгүй” гэж байсан байх юм. Бас: “Энэ хэргийг хүлээхгүй бол ээжийг чинь шоронд хийнэ, юу болохыг ойлгож байгаа биз!” ч гэж байж. Төрийн өнгө ийм болоо юу.
Олон удаа хэлмэгдэн хоригдон тэмцэгч Баасан гуай: “Нэл халдварт өвчин болсон, хүйтэн, чийгтэй, бохир, бөөс хуурстай, хөнжил гудас нь хүрэхгүй нөхцөл л тэнд байна. Өглөө орой 1 талхыг 4 хүнд хуваан өгдөг, өдөр адууны цувдай, шар будаатай шөл өгдөг. Тэндхийн ажилтнууд хоригдогсдыг дэглэж уйдаагаа гаргадаг. 128 хүний нормтой газар 400 хүн хоригдож байна. Амьдаараа ялзарсан охин тэнд байж л байх юм. Жирэмсэн хоригдоод энд зулбасан бүсгүй ч байна. Төрөнгүүтээ биеэ үнэлсэн, гэр бүлийнхээ орлогын цорын ганц эх үүсвэр болсон, нөхөр нь хүүхдийг авчирч хөхүүлгэдэг тийм эмэгтэй ч байна” гэж ярьсаан.
Шорон гяндангийн орон болсон Монголд минь “Жагсаалд оролцсон хүмүүсийг яллаж дуустал өршөөлийн хууль гарахгүй. Аль болох олон хүн, олон айлыг залхаан цээрлүүлж байгаад ерөнхийлөгчийн сонгуулийн сурталчилгааны үеэр өршөөнө” гэх яриа их тэнүүчилж байна. Монголчууд бид зөвхөн улс төрийн тоглоомын золиос л байх тавилантай юм гэж үү?

4. Монголын хуулийн байгууллага хүүхэд гэж юу байдгийг мэддэггүй

Манайд шүүх гэж юм үгүй болж, яллах автомат л байгаа бололтой. Гэм бурууг нотлох шаардлагагүй болжээ. Эрүү шүүлтэн дор өөрөөр нь гэрчлүүлээд л, чулуу шидсэн болгоод л, хэргийн бүрдэлгүйгээр яллачихаж байна. Нотлох баримт үгүй бол шүүгдэгчид ашигтайгаар шийднэ гэдэг хуультай атал эсрэгээр шийдэж ирэв.
Биесээ огт танихгүй хүмүүсийг хүчээр багц болгоод, “бүлэг” гэж хүндрүүлэн ялласан. Тэр “бүлэг”-тээ хүүхдийг зохиомлоор оруулж, хүүхдийн хэргийг хаалттай шүүх ёстой хэмээн, олон түмний нүднээс далдхан яллаж байв л.
Тэгсэн атлаа, хүүхдийг яллаагүй гэх хачин мэдэгдэл хийх болсон. Д.Батсайхан гэдэг дарга: “Монголын шүүх хүүхэд шийтгээгүй, харин насанд хүрээгүй хүн шийтгэсэн” гэж тайлбарласан. Монгол төрийн хувьд хүүхэд гэж байхаа больжээ!
“7.1-ний үеэр галдан шатаалт, хулгай дээрэм, хүчирхийллийг тэгж ингэж зохион байгуулсан, мөнгө, архи, чулуу, молотовын гранат тараасан” л гээд төрийн пропаганд тархи угаасаар ирэв. Тийм ялт хэргийг үйлдэгчид нь илэрсэнгүй, ул мөр нь ч огт үгүй. Ил задгай хорлон хийгээд байцгааж байсан бол газар дээрээ камердуулаад, танигдаад, илчлэгдээд, хэдийнээ тодорхой болох байсан биз ээ. Гэвч тэр үл үзэгдэгч хүмүүс, МАХН-ынхан далдыг харагчид бололтой.
Шударга бус яллалт ар гэрийнхнийг нь ч яллаж, тэднийг түмэн зовлонд унагаж байна. Яллагдсан хүн гэр бүлийнхээ тэжээгч байсан нь олонтаа. Өмгөөлөгч хөлслөх, эргэлт оруулах зэрэгт зарцуулах мөнгө, элдэв явдал суудал, хөөцөлдлөгөө, дарамт ар гэрийнхнийг туйлдуулж гүйцэж байгаа.
Өмгөөлөгчдийн үүрэггүй байдал олныг гайхашруулсан. Тэд дэглэмийн талд илэрхий зогсож, мөнгө төгрөг ихээр зувчуулж, ар гэрийнхнийг айлган сүрдүүлж, байдалтай эвлэрэхийг тулгаж байжээ.
Өмгөөлөл гэдэг явц шүүх процессоос хасагдчихжээ. Цаашдаа өмгөөлөгч ч гэж байхаа болчих нь бололтой. 1000 өмгөөлөгч буй атал, төрийн гэх хэдхэн өмгөөлөгчдөөр “үйлчлүүлэхийг” санал болгох болсон.
Улсын яллагч Б.Энэрэл: “Дээрээс өгсөн чиг үүргийн дагуу үймээнд оролцсон хүмүүст ял төлөвлөсөн” гэж ам алдсан тухай нэгэн сонинд бичсээн. Шүүх гэдэг чинь нам засгийн чигээр бус, хараат бусаар ажиллах ёстой юм биш үү.
Ард түмнийг залхаан цээрлүүлэх чиг үүрэг хэрэгжсээр.
МАХН-ын 3 тэмдэг газар хэвтэж байсныг авчихсан хүн 7500 төгрөгийн эд зүйл хулгайлсан гээд яллагдлаа.
Хүүхдүүдийг хэрэг төвгөөс сэргийлж, хамгаалж, “гэртээ харь” гэж байсан нь камерт өртсөн хүн ялт хэрэгтэн боллоо.
Магнайн бие хамгаалагчид ял сонслоо. Тэдний буруу гэвэл ажил олгогчоо хамгаалж, цалинтай ажлаа л хийсэн. Гэтэл “та нар Магнайг хууль зөрчихийг нь болиулаагүй” гэжээ. Бие хамгаалагч гэдэг чинь дэглэмийн харгалзагч байх ёстой юмсанжээ.
Машинд нь цагаан хоолой л байсан, ИХН-ын жолооч Д.Даваасамбууг үймээн дэгдээгчдийг болон, үймээн дэгдээх хэрэгсэл зөөсөн гэж буруутгав.
Ийм жишээг тоочивч баршгүй....

5. Эрүү бууддаг маньякийг яагаад хайхгүй байна?

Зөвхөн нэг талаас л яллаад байгаа нь бас л “чиг үүрэг” биз ээ. Нөгөө талаас бол хэнийг ч ялласангүй.
Хамгаалах хэрэгсэлгүй иргэд рүү чулуу нүүлгэнэ гэдэг нэг гэмт хэрэг. Асуудлыг намжаах арга хэмжээ авалгүй, хурцатгасан гэмт хэрэг гэж байна. 7.1, 2-ны өдрүүдэд баривчлагдсан ард иргэдийг Линчийн шүүхээр оруулсан хэрэг, хоригдогсдыг харгисласан хэрэг, эрүү шүүлтийн хэрэг, хуурамч хэрэг хүлээлгэсэн хэрэг, хэлмлэгдүүлэн ялласан хэрэг... Бас СА маягийн этгээдүүдийг ард түмний эсрэг турхирч, байдлыг дэвэргэсэн хэрэг гэж байна. Хамгийн ноцтой нь олон хүнийг буудаж алсан, шархдуулсан ялт хэрэг. Энэ бүхний эздийг олж, ял хүлээлгэх асуудал яагаад огт байхгүй байна вэ?
Эрүү бууддаг маньяк алуурчныг яагаад хайхгүй байна?
Яагаад хариуцлага хүлээх ёстой албан тушаалтнуудыг багш болгочихов? Тэд залууст юуг зааж сургах хэрэг вэ?
“Чиг үүрэг”-ийн гэмт хэрэг ч гэж буй шүү!

6. Буудуулсан хүнийг зодож алсан бололтой

Буудуулсан Г.Ариунбаатар нарийн гэдсээ тайруулсан, наалдангитай болсон, хөдөлмөрийн чадвараа алдсан байна. Шударга ёсны төлөө тэмцлийг зохион байгуулах болжээ.
Ж.Батзаяа мөн буудуулсан. Хөлөндөө 4 удаа хагалгаа хийсэн, бяцарсан ясаа мөн ч их түүлгэсэн. Шархадчихаад хэвтэж байхад нь толгойг нь өшиглөж, дэвсэж, “Хохь нь!” гэж хашгирч байсан хууль сахиулагчдыг тэр гэрчлэн ярьсан.
Буудуулсан хүү Э.Энхтөр 16 настай. Барилгын коллежид орж суралцана гэж бодож явсан. Харин 7 сар хэвтэрт байна. Хэзээ тэр босохыг бүү мэд.
Алагдсан Т.Батсайханы ах: “Моргонд очиход, дүүгийн цогцсыг ороосон даавуу цустай нь наалдаад хөлдчихсөн байсан. Толгой нь их хавдсан, тоос шороо болсон, хөхөрсөн, арьс нь язарч урагдсан байсан. Дүү минь буудуулаад зогсолгүй, зодуулж амиа алдсан бололтой” гэж ярьсан.
Байр шагнал, түйвсэн хэргийн мөрөөр дэндүү чармайн ажиллаад, бусад хэргүүдийн мөрөөр яагаад чармайн ажиллахгүй байна вэ? Буудуулсан, зодуулсан, гэмтсэн иргэдийн эрх ашиг нь эрх ашиг биш юм уу?
Буудсан хүмүүсийг зарим иргэд “цагдаа нар” гэж байна. Заримдаа бол төрийн СА албаныхан байсан байж болохор юм ойлгогдоод байгаа.
Хүний амь, эрүүл мэнд үнэгүй болчихсон, зөвхөн байр үнэтэй болчихсон газар уу, энэ Монгол маань?

7. Монголд сөрөг хүч бүрэн устгагдлаа

7.1-нээр далимдуулж, сөрөг хүчнийг нам дарж, удирдагчдыг нь хорьж, хэрэгт холбогдуулж, айлган сүрдүүлж авлаа. Улс төрийн харгислал нам засгийн энгийн практик, нийгмийн ердийн уур амьсгал болсон.
ИХН-ын гэхэд л жолооч, бие хамгаалагч, сонгуулийн штабад нь ажиллаж байсан оюутнуудыг нь хүртэл хорив.
Нам засагт таалагдаагүй бүхнийг л араандаа зуугаад, гүжирдэж гүтгээд, хэлмэгдүүлэхийг зэхээд байдаг боллоо.
“Иргэдийн шударга шүүх” хөдөлгөөний тэргүүн Х.Бат-Ялалт нэг шүүгчийн буруутай үйл ажиллагаанаас болж хохирсон иргэнийг өмгөөлж, уг шүүгчийн талаар гомдол гаргажээ. Гэтэл уг гомдол алга болж, Х.Бат-Ялалтыг “хүний нэр хүндэд халдав” гэж баривчлав. Ард иргэдийг өмгөөлөх нь гэмт хэрэг гэж тооцогддог болчихож.

8. С.Баяр улс төрийн хэлмэгдүүлэлт болж буйг зөвшөөрсөн

“Засгийн газрын 100 өдөр” гэж, “Шрек” киног санагдуулам хөгийн жүжгийг нэгэн зоригт эмэгтэй тасалдуулж, “...Тэр яриад байгаа сайн сайхан чинь хаа байна? Хаа байна, тэр эрх чөлөө? Та нар намайг буудчихаач!...” хэмээн, индэр дээрээс бачимдан орилсон билээ. Тэрбээр өршөөлийн хууль гарахгүй байгаа, хэлмэгдэгчид хоригдсоор байгаад бухимдсэн хэлмэгдэгчийн ар гэр аж.
Тэгэхэд жүжигчин олон “Наадхийгаа бууд!”, “Эднийг цөмийг нь бууд!”, “Хөөе, чи зайлаач ээ”, “Галзуу амьтныг Шар хаданд хэвтүүл!”, “Болиоч, буугаач!” гэхчилэн хашхичиж, улангасан эсэргүүцэж байв.
Ноён Нямдорж дараа нь үг хэлэхдээ, тэр эмэгтэй өөрийг нь буудахыг завдсан мэт болгож, шууд л гүтгэж байна билээ. Мэргэшчихсэн юм билээ л дээ, нам засаг маань.
Тэр эмэгтэй уг нь нөгөө гутал шиддэг нөхөд шиг л алдаршчих учиртай байв. Гэвч дарга биш болохоор нь ХМХ-үүд дараад л өнгөрсөн.
Сүүлийн үед “хүлээлт” гэдэг бүдүүлэг яриаг дарга нар гаргав. Тэдний хэлээрр өчихөд, өнөөгийн нийгмийн гол хүлээлтийн нэг нь өршөөлийн хууль болоод байна. Уг нь бол хүлээлт биш, шаардлага л даа.
Өршөөлийн хууль гэсэн дарцгаар өөрсдийгөө дарга нар рекламдаад ч авсан. Арвин гишүүн “100 хувь өршөөнө” гэлээ. Хүн буудчихсан, буудуулгасан, эрүүл мэндийг ноцтой хохироосон, хохироолгосон албан тушаалтнууд, албан хаагчид, ялт хэрэгтнүүдийг бол өршөөж болохгүй л байх. Өршөөж болохгүй өөр ч тохиолдлууд бий.
“Хууль зөрчөөд ч болсон суллая” гэж нэг УИХ-ын гишүүн хэлэв. Хууль тогтоодог хүн хууль зөрчье гэж хэлж таарах уу. Үгүй ээ. Хууль зөрчиж яллах нь ч буруу, суллах нь ч буруу.
“Шийтгэхдээ хавтгайруулсан...” гэж ЕС С.Баяр хэвж, хэлмэгдүүлснийг хүлээн зөвшөөрсөн. Хавтгайруулан дэглэмчин болгох чиглэлтэйгээр суллах төлөвлөгөө буй ч гэж дуулдлаа. Юуг ч хавтгайруулж эс болно.
Гэмт хэрэг үйлдсэн нь тогтоогдоод, ял эдэлж буй хүнийг өршөөдөг хуультай болохоос бус, гэмгүй хүнийг өршөөх нь түүнийг гэмт хэрэгтэн гэж гүтгэж, ахин хэлмэгдүүлэх хэрэг болно.
7.1-ний үйл явдалтай холбоотойгоор хэлмэгдсэн О.Төгөлдөр улс төрийн нам байгуулж тэмцэнэ гэж мэдэгдлээ. Байдал ахин хурцдаж болно.
Улс төрийн хэлмэгдүүлэлтийг таслан зогсооход юун түрүүн хэрэгтэй алхам бол хэлмэгдэгчдийг цагаатгах явдал юм. Ноднин би энэ тухай нэг бус удаа бичиж, 10.22-нд “Цагаатгах тухай” шинэ хуулийн төслийг уриалгатай хамт гарган төр түмэнд хүргэж байсан.
Цагаатгах ажлыг удирдан зохион байгуулах улсын комисс /ЦАУЗБУК/ бол яг энэ асуудал дээр гардан ажиллаж байх учиртай байгууллага юм.
Тийм учраас ЦАУЗБУК-д хандан:
1. 7.1-ний үйл явдалтай холбогдон хэлмэгдэгсдийг “Цагаатгах тухай” шинэ хууль гаргуулахын төлөө тэмцэх;
2. Тус хэлмэгдэгсдэд холбогдох материалуудыг судалж, цагаатгахад шаардагдах материалыг бүрдүүлэх;
3. Тус хэлмэгдэгсдийг цагаатгах үндэслэл, шаардлагыг сурталчлах;
4. Улс төрийн хэлмэгдүүлэлтийн гэм буруутнуудыг гэсгээн цээрлүүлэхийг шаардах ажлуудыг хийж гүйцэтгэхийг уриалж байна!
Энэ бол ЦАУЗБУК-ийн эрх үүрэг төдийгүй, нэр төрийн үйл хэрэг юм!

Ч.Мөнхбаяр

_________________
950|6GB|GTX460|4.5TB|X360S|PS3SS


Top
   
Display posts from previous:  Sort by  
Post new topic  Reply to topic  [ 693 posts ]  Go to page 1 2 3 4 527 Next

All times are UTC+09:00


Who is online

Users browsing this forum: No registered users and 6 guests


You cannot post new topics in this forum
You cannot reply to topics in this forum
You cannot edit your posts in this forum
You cannot delete your posts in this forum
You cannot post attachments in this forum

Search for:
Jump to:  

Copyright Asuult.NET © 2000-2015.
Administrative Contact: Khundaga Khurelbaatar [hundaga@hotmail.com]
Tel: 1-888-303-4927, Fax: 1-888-406-2264.
Powered by phpBB © 2000-2015 phpBB Group. Powered by phpBB® Forum Software © phpBB Limited