#AsuultSambar :

ASUULT.NET - МОНГОЛ УЛС МАНДАН БАДРАГ!
It is currently Aug.22.18 10:43 am

All times are UTC+09:00




Post new topic  Reply to topic  [ 5 posts ] 
Author Message
PostPosted: Apr.07.18 1:13 pm 
Offline
Өсөх Ирээдvйтэй Гишvvн
Өсөх Ирээдvйтэй Гишvvн

Joined: Apr.07.18 1:07 pm
Posts: 4
Эх орныхоо тусгаар тогтнол, ард түмнийхээ сайн сайхны төлөө амь, амьдралаа зориулан тэмцэж яваа үе үеийн түм түмэн баатруудын гэгээн дурсгалд зориулав


Төв Азийн нутаг бол үеийн үед нүүдэлчдийн гал голомт байсан бөгөөд эндээс хүн төрөлхтний соёл иргэншлийн түүхэнд тэмдэглэгдсэн олон үндэстэн салбарлан нүүдэллэж, бусдыг байлдан дагуулж байснаас өнөөдөр хамгийн агуу гэж дурдагддаг нь арван гуравдугаар зууны Монголчуудын их аян дайн байсныг үгүйсгэх хүн хорвоо дээр байхгүй.
Хүн төрөлхтөний түүхэнд хэзээ ч байгаагүй агуу их гүрнийг маш бага хүчээр богинохон хугацаанд амжилттай байгуулж чадсан Монголчуудын гайхамшгийг үндэстэн бүр өөр өөрийнхөөрөө тайлбарладаг.
Энэ бүхэнтэй салшгүй холбоотой их Чингис хааны нэрийг бахархан дурсдаггүй Монгол хүн гэж орчлонд үгүй билээ.
Өнөөдөр энэхүү байлдан дагууллын үед хамгийн их хэлмэгдсэн гэж өөрсдийгөө тооцож явдаг өнөөгийн хоёр их үндэстний хавчилганд өртөн газар нутаг, элгэн саднаа харийн боол болгосныг толгой гудайлган чимээгүй хүлээж аваад тэдний улс төр, эдийн засгийн бүрэн хараат байдалд оршин байгаа үнэнийг ард түмэндээ бодитой хүргэн хэлж чадахгүй дүлэгнэн байгаа их гэж өөрсдийгөө нэрлэсэн удирдагчдийгаа Монголчууд бид яалтай ч билээ.
Америк тивийн уугуул индианы овогтнуудын туулж өнгөрүүлсэн түүхтэй нэн адил санагдах одоо үед бид өөрсдөө л зориглон тэмцэж эс чадваас хэн ч бидний төлөө юу ч үл дуугаран хувааж идэхэд бэлэн гэдэг нь нотлогдож байгаа бус уу?
Иймэрхүү мөхөл сүйрлийн ирмэгт Монголчууд бид нэг бус удаа очиж байсан гэдэг нь түүхэнд тэмдэглэгдсэн байдаг. Гэвч тэнгэрийн хувь зохиолоор ч юм уу, азтай тавилангаар хэн нэгэн зоригт аавын хүү бусдыгаа манлайлан тэмцэж эх орон, ард түмнээ сэргээн мандуулж байсан тухай домог зон олны зүрх сэтгэлд мөнхрөн үлдсэн байдаг билээ.
Дэлхий даяараа хүлээн зөвшөөрсөн арван зургадугаар зууны үеийн их зөнч Нострадамусын алдарт номлолын нэгэн шад шүлэгт “Монголчуудын их хаан дахин төрнө” гэж бичсэн байдаг нь магад нэгэн нууцыг лавтай олж мэдсэн хэрэг биз ээ.

* * *

Тусгай албаны дарга хурандаа Мөнхбат албан тасалгаандаа сүүлийн үед гарсан ноцтой хэргүүдийн талаархи дэлгэрэнгүй судалгаатай танилцаж өөрийн хэлтсийн ажилтнуудаас хэн ямар хэргийг шалгаж байгаа, ямархуу үр дүнтэй ажиллав гэдгийг эргэцүүлэн дүгнэж суутал түүний нарийн бичгийн дарга бүсгүй орж ирээд “Даргаа, үл таних нэг хүн тантай уулзах чухал хэрэгтэй гээд байна оруулчих уу?” гэж асуулаа
Хурандаа тэр өдөр хэн нэгэнтэй уулзалт товлоогүй болохоор баахан гайхсан тэрбээр хэсэг зуур бодсоноо оруул, оруул гэж хэллээ.
Мөнхбат бол эрхэлсэн ажилдаа жинхэнэ эзэн нь болж чаддаг шилдэг мэргэжилтэн бөгөөд түүний төлөвлөсөн ажиллагаа болгон амжилттай явагддагт нь зарим нэгэн хүмүүс атаархдаг, харин тэрээр өөрийнх нь амжилт бол хэн нэгний боддогчлон азын тэнгэр ивээсэн хэрэг биш бөгөөд аливааг тун нухацтай, ухаалгаар тунгаан урьдаас төлөвлөх чадварыг түүнд хар багаас нь суулгасан аавынх нь сургаалийн ач гэдгийг сайн ойлгодог нэгэн. Хэрвээ би төрийн албаны дээд өндөрлөгт гарчихвал үүнийг нь ингэж хийнэ, түүнийг нь тэгж зохицуулна гэж заримдаа нууцхан мөрөөддөг ч , хэт өндрөөс унавал осолтой, эвгүйтвэл Баатар генералын араас орж дээлээ толгой дээгүүрээ нөмөрч магадгүй гэж хаширлаад цагийн байдлыг ажиж чимээгүй байдаг ажээ.
Хаалга онгойж хэн ч өөлөхөөргүй намбалаг, нүдэнд дулаахан өөрөөс нь ялимгүй ахмад хүн орж ирэхэд нь өөрийн эрхгүй босч мэндэлснээ анзаарсангүйг бодоход тэр хүнд ямар нэгэн эчнээ далд увдис байсны шинж биз ээ.
-Та суугаач гэж зочноо уриад , Хурандаа Мөнхбат гэж өөрийгөө танилцууллаа. Нөгөө хүн ч Дорж гэж өөрийнхөө нэрийг хэлэв.
Мөнхбат түүнээс та ямар зорилгоор ирээ вэ гэж асуухад Дорж юу ч хэлэлгүй өөдөөс нь маш итгэлтэй тайван хараад, өврөө уудлан нимгэн зандан хайрцаг гаргаж хурандаад өгөв.
Их удаан эдлэгдсэн нь илт хүрэн хайрцгийг гартаа барьсан хурандаа энэ ямар учиртай юм бол гэж гайхан хайрцагны тагийг сөхвөл дотор нь эзэн Чингис хааны алтан гэрэгэ гялалзаж байв.

* * *

Үүрийн бүдэг гэгээнд толгойн өвчнөөс болон сэрэхүй ер нь ийм толгойтой байснаас ор толгойгүй байвал дээрсэн дээ гэсэн бодол зурсхийн орж ирээд арилахад нь биеэ хүчлэн босож балга ус олж уухаар лаазны тагийг онгойлгоход зуун жил бороо ороогүй цөлийн хатсан тойрмын үнэр сэнгэнэв. Дотроо өөрийгөө зүхэж гадаа орсон шинэхэн цасаар амаа норгож болно гэдгийг санаад хөлд орж байгаа бяцхан хүүхэдтэй адил тэнтэр тунтар алхсаар нугас нь чихарах хаалгыг түлхвээс их хотын чимээ шуугиан хоолой хорсгосон утаатай хүйтэн агаартай хамт өөдөөс довтоллоо.
Хэсэгхэн цэвэр цас олж амандаа хийвэл гашуун шүлстэй зунгааралдаад байсан хэл минь овоо нэг хөдлөх шинжтэй болов.
Өчигдөр үдэш санамсаргүйгээр нэгэн баян луухаантай танилцаад түүний буянаар амьдралдаа ууж үзээгүйгээ ууж, тансаглаж үзээгүйгээрээ тансаглаж байсан минь арай л зүүд биш байлтай.
Шинэхэн орсон цасаар дотроо норгож хүзүү хоолой, толгойгоо арчиж байж овоо нэг хоёр юм санахтай болж байтал хашааны хаалга онгойж Болороо намайг шоолон инээсээр тун сэтгэл хангалуун орж ирлээ. Сайхан ааштай байгааг нь харвал өнгөрсөн шөнийн ажил нь бүтэлтэй байж овоо хэдэн зоос олсон нь андашгүй.
Уг нь Болороо тийм муу хүн биш , аав нь архинд түлэгдэж өнгөрснөөс хойш бие муутай ээж, нялх дүү нараа тэжээх гэж биеэ худалдаж олсон хэдэн төгрөгөө заримдаа өөрөөсөө харамлаж явдаг ч тун их мөрөөдөмтгий, санаашрангуй царайлаг бүсгүй л дээ, бид хоёр хэн нэг нь олигтойхон орлого олсон үедээ ганц нэг хатуу юм хувааж ууж, хөгжим сонсож хамтдаа ганцаардлаас ангижрахыг хичээж явдаг.
Хэрвээ хувь тавилан түүнд арай өгөөмөр хандсан бол өдийд өөрийнхөө хүссэн загвар дизайныхаа ертөнцөд нисч байхаар бүсгүй дээ.
“Найз нь чамд ажил олсон, цалин мөнгөндөө гар татахааргүй босс чамайг сонирхоод, би түүнд чамайг дагуулаад очно гээд амлачихсан, май энийг балгачих” гэх мэтийн зөндөө олон юм шулганахаас нь хээнцэр бяцхан шилтэй шаравтар шингэн бол ямарч байсан намайг эргээд толгойтой болгочих чадалтай зүйл байна гэдэг нь л хамгийн түрүүнд ой тойнд буулаа.
Нэг огиж хөөрөөд л шидтэй шингэн ходоод уруу гулсаад, хөлс чийхарч ямар ч гэсэн амьд байгаагаа мэдрэхтэйгээ болоход Болороо намайг үг хэлүүлэлгүй гараас чирэн гэрт оруулж хувцаслаж эхлэв. Өмдийг минь өмсүүлэх санаатай барьчихсан түүнийг тэврээд автал дургүйцсэн шинжгүй байхаар нь уруул дээрээс нь озохдоо энэ бүхэн ганцхан чинийх байж болох л байсан гэсэн сэртхийсэн бодол орж ирээд нөгөө дур хүсэл минь гутрал болон хувираад болчихлоо. Тиймээ би хүн шиг олигтойхон явж орон шоронгоор ороогүй бол өдийд өрх гэрийн эзэн болчихоод энэ минь хэн нэгний хүйтэн өврөөс хар үүрээр босоод л явахгүй л байсан болов уу.
Уг нь цайны ганц гонжоомоо өмсөөд дээгүүр шиг хараад алхвал ч зөрж өнгөрсөн бүсгүйчүүд харц шидээд л байдаг юм. Хувцас бурхан бие чөтгөрөө гэж
толинд өөрийгөө харвал нүүр нь жаахан цэлхийсэн болохоос энэ тэндхийн баарны хамгаалагч эрсийн нэгэн байхаар давгүй залуу өөдөөс ширтэж байлаа.
Ямар ажил хийлгэхээ хэлээгүй ч дагуулаад ирээч гэснийг бодоход нэг л учиртай, ямар ч байсан хэн нэгэн хүн хаа нэгтээ түрийвчээ унагаачихсан биш биз гэж газар шагайж өдөржин тэнэхгүй юм даа, тэгж явсаар бүүр залхаад байна.
Хулгай хийж, худлаа ярихыг л ерөөсөө сурдаггүй болохоор цагдаагийн асуултанд үнэнийг нь ярьж хуучин хоёр найзаа эргээгээд аавынх уруу явуулснаас хойш таньдаг луйварчид надаас дөлөөд, аргагүй халз тулгарвал мэндлээд л бултахын мөн болдог болсон юм.

* * *

Үеийн хэдэн хөгшчүүл цуглан ганц нэг шил юмны бөглөө мултлан жаран харын шажигнаан дунд элдвийг хөөрөлдөцгөөнө.
Гэрийн эзэн Дадиа өвгөн далан насны босгыг давсан хэдий ч тун хөнгөн шингэн хөдөлгөөнтэй, нүдний цог буураагүй хөгжил найртай нэгэн болохоор үеийн хэдэн хөгшчүүдийг цуглаж найр наадам үүсгэн хол ойрын сониныг чалчицгаахад дуртай бөгөөд нэгэн насыг хамтдаа туулсан Чанцал эмээ ч орсон гарсанд мэндтэй ундтай эзэгтэй болохоор зочдийг уух идэхээр таслахгүй байхыг хичээн үйлчилнэ.
Дугар өвгөн насаараа дунд сургуулийн утга зохиолын багш хийж байсан болохоор голдуу нөхдийнхөө ярианы сэжүүрийг эхлэн гаргадаг бөгөөд энэ удаа ч мөн бусдын түрүүнд Айвенхоу Майнз компанитай байгуулах гээд байгаа тогтвортой байдлын гэрээний тухай өөрийн бодлоо ухуулж эхэлснээр энэ өдрийн халуун яриа даалууны гуншинтай холилдон чангарав.
-Тогтвортой байдлын гэрээ байгуулчихвал өнөө Бороо гоулд шиг хамаг баялагийг нь ачиж аваад буурин дээрээ гүнзгий хар нүх үлдээнэ дээ.
“Задгай амт” хочтой Зуунай өвгөн Дугар өвгөний үгийг өлгөж аваад
- Чухам аа, чухам. Манай Оюу толгойн лицензийг авснаас хойш тэр компаний хувьцаа арван хоёр дахин өсөөд байгаа гэсэн шүү. Манай төр засгийг удирдаж байгаа толгой нь хамуурчихсан золигнууд ер нь юу бодож явдаг юм бол доо.
Зуунай өвгөн насаараа эдийн засагч хийсэн боловч өөртөө хураасан олигтой юмгүй, тэтгэврийн хэд нь аятайхан ресторанд ганц таваг хоол захиалахад хүрэхгүй байдаг ч үеийн хэдтэйгээ уулзахаар Дадиагийнд ирэхдээ заавал ганц лонх юм авч заншсан нэгэн.
Нөхдийн хүрээнд хамгийн дуу цөөтэй, бусдын амыг харж инээж суудаг Түндэв өвгөнийг заримдаа “Аман хуур”киноны Соном өвгөн гэж нэрлэх нь бий. Эхнэрийн үгээр насыг барж байгаа хөгшин цаг уурчийг залуудаа самгандаа зодуулаад хөх нүдтэй ажилдаа очоод булан мөргөчихсөн гэж хэнэггүй залж байсан тухай жиг жуг яриа ч байдаг. Угийн дуугүй хүн чинь нүд нь гялалзаад маргаанд ороё гэж их мэрийж байгаа ч ам нь эвлэхгүй тэрүүхэндээ шуухатнан толгой дохиод байгаа нь Айвенхоу майнзын талд байгаа ч юм уу гэж хардагдмаар байлаа.

Нөхдийн маргааныг гол таслагч болсон Дадиа гартаа барьсан даалуугаа зүлгээд “арсаг хааны дарсаг хаан, амбан хааны яран нүүрт” гэж гуншинг нь дуудаж бажгар арав гаргаж шидээд
- Юу юуны туханд хүрээгүй байж нэг их мөнгөний тухай маргалдаад л, тэгсэн чинь тэр компанийн дарга даамлууд нь худлаа ярьж чулуу хөөлгөж байвал яанав. Аль нэгэн өндөр агуулгатай жижигхэн ордноос олсон сорьц хүдрээ нийт талбайгаасаа гарсан гэж зарлаад өөрийнхөө хувьцаагаа өсгөж байгаад нэг өдөр бүгдийг нь зарчихаар тооцоолж хөдөлсөн байвал би л хувьдаа гайхахгүй. Дээр нь Монголчууд бидэнд молиго үмхүүлж, танай ард түмэн дургүйцээд байгаа болохоор 300 тэрбум долларын үнэтэй орд нээсэн бидний хайгуул шинжилгээнд зарцуулсан 3 тэрбум долларыг буцаагаад өгвөл бид одоо явлаа гээд зарцуулсан мөнгөө хэд нугалаад авчихаад бултчихвал манай төрийг барьж байгаа хүмүүс сонин л байдалд орно доо, гэж аргагүй л хуучин чекистийн зарчмаар нухацтай өгүүллээ.
Дадиа гэж авгайлагддаг Дарьзав хөгшин бол социалист төрийн үед тэр үеийн нийгмийг аюулаас хамгаалах яамны нэгэн бага түшмэлийн албыг залгууж яваад арван таван жилийн өмнө хошууч цолтойгоор тэтгэвэрт гарсан ч үр хүүхэддээ дарамт болохгүйг хичээж бага сага наймаа арилжаа гүйлгэж хоногийн хоолны хэдэн бор юм аа зулгаагаад байдаг хөгшдийн нэгэн бөгөөд уг гарлаар нь хөөвөл эртнээс удамт хүний ганц хүү болон заяасан ч эцэг эхээ үзэх тавилангүй нэгэн байжээ.
Гучаад оны их хэлмэгдлээр эсэргүү, тагнуул гэж гүжирдүүлэн Зөвлөлт улсад очиж амиа алдсан нэгэн их хүний гэргийг дотоодыг хамгаалахын хүмүүс дайчлан баривлахад гэдсэнд нь байсан түүнийг шоронд төрснийг мэдэх хүн маш цөөхөн байдаг ажээ.
Ногоон малгайтан дундаа яргачнаараа зартай нэгэн комиссар төрөх дөхсөн хүүхнийг эрүүдэн байцааж байгаад хүүхдийн ус нь гарчихаар сандран харгалзагч өвгөнийг дуудаж орхиод өөрөө зугтаажээ. Харгис байцаагчийн хатуу эрүүдлэгийг даалгүй хагас дутуу амьтай төдий байсан ээжийнхээ сүүлчийн амьсгалтай зэрэгцэж гарсан түүнийг харсан өвгөн харгалзагчийн элэг нь эмтэрч бусдад мэдэгдэхгүй гэж хуруугаа үмхүүлэн нууцаар авч гарсан нь Монголын угсааг таслахгүй үргэлжлүүлэх учиртай гэсэн тэнгэр бурхнаас эхтэй тавилан байсан ч юм уу.


* * *

Төмөрөө шоронгоос гарч ирээд найз бүсгүйгээ замаа алдсан болохыг мэдсэн боловч түүнийг хэзээ ч буруутгаж чадахгүй энэ бүхэн зөвхөн өнөөгийн Монголчууд биднийг нийтэд нь дайрч байгаа гай зовлонгийн сүүдэр гэдгийг сайтар ойлгож чадсан нь түүний уужим сайхан сэтгэлийн илрэл ажгуу.
Одоо ч ажилд орж түүндээ туслах чадалтай болвол хүсэж байсан сургуульд нь сургаж өнчин хэдэн дүүг нь хөлийг нь дөрөөнд хүргэхийг мөрөөддөг ч хяслаантай юм шиг боловсрол, мэргэжилгүй Төмөрөөд хаанаас тийм амархан ажил олдох билээ дээ.
Хойт аавынд байхдаа нөхөрлөсөн хоёр найз нь түүнийг гарч ирсний дараа их мөнгө олох нэгэн арга олсоноо хамтран ажил болгоё гэж санал болгосон түүхтэй.
Цүнхтэй доллар зүүдэлж хонодог тэр хоёрт мөн л орох орон, идэх хоол олддоггүй болохоор Төмөрөөгийн гэрт орогнож гурвуул хэлхэлдэн нэг хэсэг шадар гурван цэрэг шиг л хамтдаа амьдарцгаалаа.
Тэдний баримталдаг ганц том юм хийгээд азаа үзэх зарчим бол ихээхэн хэмжээний бэлэн мөнгөтэй аль нэгэн дэлгүүр, байгууллагыг тонон дээрэмдэх төлөвлөгөө зохиогоод түүнийгээ амьдралд хэрэгжүүлэхэд оршиж байлаа.
Өнөөдөр телевизүүдээр өдөр алгасахгүй гарч байдаг Америк маягийн адал явдлийн кинонууд бол маш олон янзын санаа авахаар сургалтын бэлэн гарын авлага юм.
Хамгийн их бэлэн мөнгө эргэлддэг байж магадгүй зарим нэгэн хадгаламж зээлийн хоршоо, банкны салбаруудыг тандан хамгаалалт, мөнгөний оролт гаралтынх нь сул сиймхийг судалж ямар шүү аргаар цөм авахаа тооцоолж байсан найз нар нь Төмөрөөг цагдаагийн газар очоод төлөвлөгөөг нь нэг бүрчлэн тооччихно гэж яаж ч мэдэх вэ дээ.
Шөнөөр хонодог манаачийг нь хуурч хаалгыг нь онгойлгуулаад дотогш нэвтрэн орж чадвал дохиолол, камер нь хамаагүй шууд дотор хаалгыг нь эвдэж мөнгөний сейфийг нь татлагаар оосорлон машинаар чирж гаргаад цагдаа ирэхээс өмнө амжиж бултах, амжихгүй бол урдаас нь эсэргүүцэл үзүүлэн буудалцаж эцсээ үзэх тэдний төлөвлөгөө биелэх магадлал тун бага байсан ч гэрч үлдээхгүй тулд манаачийг золиослоно гэсэн хэрцгий төгсгөлтэй учир Төмөрөөгийн айдас хүрсэн байлаа.
Мөнгө хадгалах зориулалттай, галд шатдаггүй таван зуун килограммын хүндрүүлэгчтэй дөрвөлжин төмөр авдрыг битүү баглаж байна гэж төсөөлөөд гарын дор байх зүйлээрээ дасгалжиж байгаа нь энэ гээд Төмөрөөгийн түлээний амбаар дотор чулуу дүүргэсэн төмөр хайрцгийг лоомоор хөшиж газраас хөндийрүүлээд төмөр тросон татлагаар хэрхэн бэхлэхээ биечлэн гүйцэтгэж байсан тэр хоёрыг эрүүгийн төлөөлөгч нар дэлдийтэл нь чихдээд явахад хөөрхий Төмөрөө нулимсаа дуслуулан хашааны завсраар шагайн харж үлдэж билээ.

За даа миний амьдрал гэдэг ерөнхийдөө гэгээтэй зүйлийг нь хасчихсан кинотой адилхан, уг нь хэн нэгэн итгээд ажил төрөл хийлгэх юм бол хүнээс дутахгүй зүтгэнэ гэж боддог ч дээд сургууль дүүргэсэн эрдэмтэй номтой залуус ажил олохгүй гудамжаар лааз өшиглөн холхиж байхад элдэв газраар яваад бараг диплом хамгаалчих шахуу болсон намайг ажилд авах тэнэг хүн гэж хаа ч байхав дээ, Болороогийн тэр танил ч бусдын адил өнгөрсөн түүхийг минь сонсоод за дараа нэг ирээрэй тохирсон ажил олохыг бодъё гээд л өнгөрөх биз дээ гэсэн урамгүй бодлоос өөр юмгүй автобуснаас буулаа.

* * *

Тоглоом ид дундаа орж Дугар өвгөн ёозоор хожих гэж яваад цохдуулсандаа шар нь хөдөлж уусан балга архиндаа халамцаж Айвенхоу майнз яах вэ дээ, тэртээ тэргүй эзэнгүй болсон энэ орныг хэн нь ирээд хуваагаад идсэн хамаагүй болж, энэ уулсаа харахгүй юу, тожийчихоод байж байгааг нь, хэдэн хувхай хожуултай толгодыг үр хүүхэддээ үлдээх болж байна уу.
Урьд бол хэдэн жилд ганц удаа зуд турхан болж байдагсан, одоо ч байнга л зун нь ган, өвөл нь зуд боллоо гэх юм. Хаврын хавсарганд шуурч байгаа шороо нь бүр далайн орнуудад хүрдэг болсон гэж зурагтаар ярих юм байна шүү дээ.
Дугар өвгөний гашуун үг Зуунай хөгшнийг ам нээхэд хүргэж энэ олон ямаатай болчихдог чинь их хортой юм шүү дээ, урьд социализм гэж байхад манай улсын ямаа хэзээ ч найман саяаас дээш гардаггүй байсан чинь одоо бүх малын талаас илүү хувийг эзлэх болсон байгаа юм даа. Ямаа чинь бэлчээрийн өвсийг үндэстэй нь идээд халцгай газар болгочихдог амьтан учир манай өвөг дээдэс хүйтэн хошуутай мал гээд нэг их олшруулахгүй тэгсхийгээд л байлгадаг байж, өнөө үед болохоор ноолуурын үнэ нь тэнгэрт хадаад ирэхээр малчин бүр аль болох олон ямаатай байхыг хичээдэг болж гэж нухацтай хэлж байгаа нь наана цааныг бодолгүй санаснаа ил хэлдэг, хэнийг ч нүүрийг улалзтал шүүмжилдэг байсныхаа хариуд тухайн үедээ засангийн хоол зооглох шахаж байсан хэдий ч сайн хүмүүсийн буянаар талхтайгаа салж байсан өвгөн эдийн засагчийн чин сэтгэлийн үг байлаа.
Социалист системд цав гарч унах нь тодорхой болсон жилүүдэд Вьетнам оронд хятадын наймаачид олноор очиж одос үхрийн туурайг ширхэгийг нь хорин таван доллараар худалдаж авч эхэлсэн нь нутгийн оршин суугчдад гайхамшигтай сайхан боломж өгчээ. Дөрвөн туурайг нь зуун доллараар зарчихаад махыг нь идчихнэ гэдэг маш ашигтай наймаа болохоор ил далдаар одос үхрээ бараг цөмийг нь хядаж дуусчээ. Гэтэл үр дүн нь удахгүй гарч цагаан будааны тариаланд нь зүтгэх үхэргүй болохоор тариалан нь бүрэн унаад хятадаас их хэмжээний цагаан будаа импортолж амь зууж байсан гашуун түүхийн Монгол хувилбар гэдгийг таамаглаж байсан Дадиа өвгөн тэдэнд юм хэлсэн ч үгүй цагаа харсан нь наргиа тарах цаг дөхжээ гэдгийг нөхөддөө сануулсан хэрэг байв.

* * *
Хайсан хашаатай дорвилог байшинг бариулсан эзэн нь лав гар татаагүй бололтой, нилээд олон зуун саяар л боссон нь харваас илт бөгөөд том том цонхнуудыг орчин үеийн нил хөх туяатай шилээр шиллэсэн нь гайхамшигтай зохицжээ.
Дундад зууны европын цайзуудын бэхэлгээг санагдуулам дэндүү хүнд царсан хаалгыг онгойлгох гэж овоо хүч гаргаад орцгооход үүдэнд суусан жижүүр шар сахалтай хижээл хар хүн бидний нэрийг асуугаад шат өөд толгой дохив. Шатны гишгүүрийг миний мэдэхгүй ногоон чулуугаар өнгөлсөн нь ямар нэг ордны загварыг дуурайлгасан мэт болгожээ.
Алтан бариултай лүглэгэр хаалганы наана байгаа дээр нь компьютер тавьсан хүрэн ширээний ард суугаа эрвэлзсэн алаг нүдтэй, голливудын кино жүжигчин шиг хөхтэй, дэгжин хувцасласан нарийн бичгийн дарга бүсгүй насаар миний үе байж магадгүй ч аяглаж байгаа ааш, харж байгаа донжтой харцыг нь ажиглавал нилээдгүй юм үзэж нүд тайлсан шинжтэй бөгөөд Болороог ганцхан ширвэж харахдаа өмссөн зүүсэн хувцас хунар, барьж яваа цүнх, нүүрний оо энгэсэг зэргийг нь сонжиж амжаад энэ ч дээ гэсэн янзтай яах гэж яваа юм гээд шалгааж эхлэтэл дотуур холбоогоор “наад хүмүүсээ оруулчих” гэж босс нь бололтой эр баргил хоолойгоор тушаав.
Манай хашаанаас дутахгүй том, доторхи тавилга сэлт нь ямар ч хүн өөлөхөөргүй нямбай тавигдсан өрөөний хойморт байгаа урт ширээнд суугаа хоёр хүний бараа харагдаад байхаас зүс царай нь тодорхой харагдсангүй, өнөө аргил хоолойт Болороог таньдаг бололтой толгой дохиод таны өнөө яриад байсан найз уу бидэнтэй ганцааранг нь үлдээхгүй юу та, бидний эр улсууд хоорондоо амархан учраа ололцоно шүү дээ гэж бараг тушаах шахуу хэлэхэд хөөрхий Болороо юу ч дуугарч чадалгүй гарч одлоо.
Нуруу хүйт оргиулсан нам гүм байдлыг эвдэж босс Төмөрөө наашаа ойрт гэж хэлэхэд нь би биеэ бариад золтой л ойччихсонгүй урагшаа хэд алхсаар нөгөө эрхмүүдэд дөхвөл цаашаа хараад сууж байсан эрхэм над уруу эргэсэн нь өчигдөр орой намайг дайлж байсан хазгай хэлтэй луухаан дүрээрээ байлаа.
Би ч яахав дээ бас танил хүн харагдахаар нь баярлаж сайн уу гэж толгой дохивол өнөөх чинь хулганаар тоглож байгаа муур яаж хардаг вэ түүн шиг харцаар харан маасайтал инээж хао, хао Төмүлээ гэж байна шүү овоо доо, гэхдээ энэ баян луухаан миний ажилд орох газарын босс хоёр хоорондоо холбоотой байдаг сонин оо.
Тэр хоёр хятадаар шулганалдаад байдаг би хүлээгээд л зогсож байдаг лав л арваад минут өнгөрөхөд намайг мартсан янзтай хоорондоо шушмаадаад байцгаадаг, ер нь яавал дээр вэ гэж гайхаж байтал тэр босс надад хандаж:
Төмөрөө дүү хүү наанаа суучих, өөрийнхөө амьдралыг сайхан тодорхой яриадах, ажилд авж байгаа хүнээ сайн судлалгүй алдсанаас бид маш их хохирч байсан юм гэж байна.
Би ч яахав дээ дунд сургуулийн есдүгээр ангид байхдаа найз охиноо өмөөрч хэдэн залуутай зодолдохдоо нэгний нь нүдийг тэс цохиод таван жилийн ял авж шоронд орж байсан, саяхан гараад ажил олохгүй байгаагаас өөр юмгүйгээ нуулгүй хэлээд тавьчихлаа.
Шоронд орж байсан тухай яриа минь түүнийг цочоосон ч үгүй, хээв нэг инээвхийлээд үл тоосон янзтай эр хүн аль алдахыг тэр гэхэв дээ гэж байгаа нь нилээд юм үзсэн толгой аятай, төгсгөлд нь тэр надад хандан за дүү минь одоо үед мөнгө олно гэдэг хэцүү болсон цаг, бидэнд найдвартай, элдэв юманд хушуу дүрээд байдаггүй ганц хоёр хүн довтолбол хамгаалчих чадалтай самбаатай эр хүн хэрэгтэй байна, чамайг бид судалсан, чи өөрөө зөвшөөрч байгаа бол бусад нь бидэнд падгүй оройн зургаан цагт компаний үүдэнд бэлэн бай гэж байна шүү.
Ийм амархан ажилтай болчихлоо гэдэгтээ итгэхгүй гайхан зогсож, зогсож гэнэт огцом эргэн гарах гэхэд минь босс май энэ урьдчилгаа мөнгө шүү гээд 100 мянган төгрөг шууд л чулуудлаа.
Гадаа хаалганы хажууд хүлээж байсан Болороо ч гэсэн надаас дутахгүй баярлаж байгаа бололтойдог, би ч ойрд бариагүй мөнгөө барьчихсан нэг баян нөхөр түүнийгээ дагуулж ойролцоох ресторанд орж сайхан хоол захиалав.
Тансаг хоолны үнэр хамар цоргихуйд хүмүүсийн амьдрал юутай ялгаатай байдаг юм бэ, зарим нь бүтэн сар ажиллаж олоод амьдралаа залгуулдаг мөнгөөр нөгөөдөх нь ганц хундага чамин дарс авдаг гэх мэт ойлгомжгүй зүйл ямар их юм бэ?
Надад бүхнийг эргэцүүлэн бодож тархиа гашилгах шаардлага үгүй, өнөөдөр халаас дүүрэн, гэдэс цатгалан явбал болов гэсэн аминчхан бодол байдаг хэдий ч энэ бүх баян хоосны ялгаа хаанаас бий болов, ядуурал, зовлон Монголчууд биднийг яагаад дайрах болов, бидэнд өөрөөр амьдрах арга байгаагүй гэж үү дээ гэсэн гансрал төрмөгц хар архи зуун граммыг захиалан шууд л хөнтрөв.
Болороо миний бодлыг таасан янзтай аргадангуй инээмсэглээд гүнзгий санаа алдсан нь мөн л амьдралын тухай бодож орхисон бололтой.

* * *

Хэсэг хариуцсан цагдаагийн дэслэгч Лхагваа бол дөчин тав орчим насны жинхэнэ хүдхэ эр бөгөөд элдэв нийгмийн шаарнуудтай ёсорхоод байх шаардлагагүй гэж хүмүүжсэн боловч сүүлийн үед ардчилал хөгжиж хүний эрх зөрчигдлөө гэх мэтийн яриа энэ тэнд олонтаа гарах болсноос жаахан жийрхэж, гудамжны хулигаануудыг давруулаад байгаа энэ мэтийн шинэ содон юманд болгоомжтой хандах болсон нь нас ахиж томоожиж байгаагийн шинж гэж өөрөө дүгнэдэг, ажилдаа идэвх зүтгэлтэй боловч дээшээ яаж гарах ухаанаа олохгүй байсаар дэслэгчээс дээш цолонд хүрэх найдлагаа алдсан нэгэн байлаа.
Цалин хөлс нь чамлалттай санагддаг ч хүмүүсийн яриад байдаг авилга гээчийг авчихаар ёс суртахууны доройтолд ороогүй болохоор энд тэндээс хууль бус орлого бага зэрэг олоод байгаа залуусыг харсан ч хараагүй мэт өнгөрөөдөг боловч өөрийн хариуцсан хэсэгт болон ойролцоох дүүргийн нутагт амьдардаг янз бүрийн төвөг учруулж магадгүй нөхдийг бүгдийг нь шахуу таньж мэддэг гэхэд хилсдэхгүй.
Зарим нэг бүр болдоггүй нөхдийг тааралдах болгондоо шөвгөр хромон гутлаа ханзлах гэж байгаа юм шиг чангаар өгзөгөнд өшиглөдөг заншилтай боловч одоогоор хэн ч өшиглүүлсэндээ гомдол гаргаагүйг бодоход хэрэгцээтэй газраа эрэлттэй бүтээгдхүүнээ зөв нийлүүлдэг гэсэн үг л дээ. Сүүлийн үед өөрсдийнх нь ажлыг бүтээгдхүүн нийлүүлэх гэх мэтийн санаанд оромгүйгээр нэрлэдэг болсныг дотроо эсэргүүцэж явдгаа гаднаа илэрхийлэхгүй ч энэ мэтээр хөөрхөн тохуурхал маягаар гаргачихдаг хүн дээ.
Лхагвааг өглөө ажилдаа ирэхэд зэргэлдээх хорооны нутаг дэвсгэрт нь хүн амины хэрэг гарчихсан, шуурхай эрэн сурвалжлах бүлэг томилогдон ажилдаа орж байсан бөгөөд хариуцсан нутаг дэвсгэрдээ амьдардаг гэмт хэрэгт холбогдож болзошгүйд тооцогдох хүмүүсийг нэгбүрчлэн урьд шөнө юу хийж байсныг тогтоох даалгаврыг дээрээс өгсөн учир олон хүнд заллага явуулаад заваар тун бага байлаа.
Дуудагдаж ирсэн хяналтанд байдаг хүмүүсээс “өчигдөр оройноос хойш өнөө өглөө”болтол хаана юу хийж байсан талаар нэгэн зүйлийн асуулт асууж цаасан дээр тэмдэглэж суусаар нуруу нь бүр хөшиж өвдөж байсан ч энэ бол миний үүрэг гэж өөрийгөө ухуулаад л өдрийн цайндаа ч явалгүй гүрийн ажиллах түүнийг хэрвээ телевизээр гаргаж түмэн олонд үзүүлэх юм бол цагдаа нар ажлаа хийхгүй хууль завхруулж байна гэж хашгичдаг хүмүүсийн тоо эрс цөөрөх буйзаа.

* * *

Дунд сургуулийн есдүгээр ангийн төгсөлтийн шалгалт ойртсон хаврын нэгэн үдэш Төмөрөө гэртээ хичээлээ давтаж толгой өөд татах завгүй сууж байтал Болороогийн бага дүү амьсгаадан гүйж орж ирэв.
Төмөрөө ахаа, Төмөрөө ахаа Болороо эгчийг танихгүй хэдэн ах нар гудамжны буланд хоргоогоод уйлуулаад байна одоо яана аа.
Төмөрөө давтаж байсан хичээл номоо тэр чигээр нь дэлгээтэй орхиод гэрээс гарч гудамжны өнцөгт бөөгнөрөн харагдах хүмүүсийн зүг хар хурдаараа гүйн очтол, тэр хавьдаа сахилгагүйгээрээ нилээн алдартай Болдбаатар гэгч үеийн хүү өөрийн найз гурван бандийн хамт Болороог тойрон зогсчихсон хоргоож байлаа.
Төмөрөө юу ч дуугарсангүй тэдний дундуур ороод найз охиныхоо гараас барин явья гэтэл нөгөө хэдийн хөх инээд хүрсэн бололтой нэг нь хүзүүн дээрэс нь атгаж түлхэхэд нөгөө нь дэгээ тавьж эгээтэй л унагачихсангүй.
-Яаж байна аа .
-Яасан юм бэ.
-Хүн зүгээр явуулахгүй.
-Өөртөө хамаагүй зүйлд хошуу дүрж байж хохиров доо. Хар хүний төлөө шар хүн гэгчээр чи муу чинь хэрээ мэдэхгүй цор цор гэж байж нармайгаа нээлгэв ээ, гэсээр дөрвүүл Төмөрөөг боорлон довтолж зодоон эхлэв.
Хөөрхий Болороо туслаарай гэж хичнээн хашгиравч эзгүй хээр байгаа юм шиг хэн ч тэднийг анзаараагүй, эсвэл анзаарахыг хүссэнгүй.
Хүч тэнцвэргүй байсан хэдий ч Төмөрөө тэдэнд зууруулчихгүй байхыг хичээж, хянуур хөдөлж байгаад толгойлогч нь бололтой бандгар цагаан хүүг огцом дайрахад бултаж цохилтыг өнгөрүүлээд элгэнд нь хамаг хүчээрээ дэлсэж орхивол тэр хүү хий нь гарсан бөмбөг шиг шалчийж орхив. Нөгөө гурав атаманыхаа ялагдсаны хариуг нь авах гэж улайран дайрцгаасан боловч бие биендээ саад хийгээд олигтой цохиж ч чадахгүй байв.
Хэсэгхэн хугацааны дараа шокноос гарсан бандгар хүү гартаа том чулуу барин цохих гэж дайраад мөн л хий саваад өнгөрөхөд нь Төмөрөө зүүн чамархайд нь нударгаа хүчтэй буулгахад тэрээр нүүрээ даран чарлаад суучихав.
Бусад нь цочирдон сиймхий гарах завсраар Төмөрөө хүү хашааныхаа хаалга хүрж амжсан Болороогийн зүг чавхдан одов.
Хоёрхон цагийн дараа дээдсүүдийн хөлөглөх дуртай Ланд круйзер маркийн жип машин тэдний хашааны хаалган дээр тоормослон зогсоход хэсэг хариуцсан цагдаагийн офицерийг дагуулан буусан хээнцэр хувцасласан буурилаг нөхөр бол түрүүчийн бандгар цагаан хүүгийн аав байжээ.
Аминаас хайртай ганц хүүгийнх нь нүдийг тэс цохисон тэрхүү хулигаан царайтай новшийг олж насан туршид нь мартахааргүй сургамж өгөхийг хүсэж яваа нэгэн компаний захирал Эрдэнэболдын дотор хорсол занал буцалж явсан боловч нусаа гоожуулсан мангар жаалыг зодож нэрээ барах шаардлагагүй, хууль сахиулах үүрэгтэй цагдаа нар байхад болно гэдгийг сайн тооцоолжээ.
Танхайн сэдэлтээр бусдын бие махбодид хүнд гэмтэл санаатай учирсан гэсэн зүйл ангиар эрүү үүсгэгдэн мөрдөгдөж 10 жил хүртэл хорих ял оноох боломжтой зүйл ангиар яллагдах болсон Төмөрөө хүүд түүний төлөө хөөцөлдөн үнэн мөнийг олж чадах аав байсангүй. Болороогийн мэдүүлгийг хавтаст хэрэгт оруулсангүй.
Ингээд нөгөө дөрвийн гурав нь гэрч, нэг нь хохирогчоор тогтоогдож Төмөрөө хүү таван жилийн ялтай хүүхдийн колонийн хоолыг хороох болж улсын тэртэй тэргүй хүрэхгүй байгаа төсөвт нэрмээс болох нь тэр.
Хорвоогийн эрээн барааныг гадарлах болоогүй балчир насандаа шударга бусын золиос болсон жаал хүүд ёстой л дээшээ тэнгэр хол доошоо газар хатуу гэдэг санагдаж байлаа.
Төмөрөөгийн өсөж торнисон орчингоосоо авсан хүмүүжлээр бол овоо босгоогүй бол шаазгай хаанаас суух вэ, тэгээд ч хүч давуу дайсантай тулж тэднийг дийлсэн нь түүний бахархал болох ёстой байтал томчууд энэхүү санаа бодлыг үл тоон хөхрөлдөж хуулийн дагуу хэмээн өчнөөн жилийн ял оноосон нь огтоос ойлгогдохгүй үйл явдал байсан бөгөөд энэ бүхэн нь шударга ёс гэж байхгүй юм байна гэдгийг түүний балчир ухаанд тодоос тод ойлгуулахад хүрэлцээтэй байлаа.
Насанд хүрээгүйчүүдийн хорих ангид байх зуу гаруй хүүхдүүдийг хянаж цагдах нь чанга боловч сиймхий л гарвал нанчилдаж байдаг нь Монгол хүүхдүүдийн зан хойно байнга л зодоон гарна.
Анхандаа тэднийг хүн иддэг аймшигт араатан мэт төсөөлж явсан айж байсан Төмөрөөд адилхан уйлдаг инээдэг жаалууд гэдэг нь ойлгогдоод ирэхийн цагт нударган зодоонд түүнийг дийлдэг сачийтай аавын хүү тэр шоронд байсангүй.
Хүүхдүүд шарандаа хутга, шөвөг, хадаас барих нь цөөнгүй байдаг боловч азаар Төмөрөөд тийм дайсан таарсангүй явсаар нилээд алдартай овгор болох дөхсөн ч насанд хүрээд жирийн дэглэмтэй хорих ангид шилжсэнээр амжсангүй.
Төмөрөө хэрвээ би баян эцэг эхтэй байсан бол шоронд орохгүй байсан, тэр Болдбаатарын аав компаний захирал учраас шүүхийн ноёд тэрний талд ороод намайг ялласан байна гэж боддог.

* * *




Өвгөдийн ээлжит уулзалт тэгсхийгээд өндөрлөн хүн бүр гэр гэрийн зүг таран явцгаахад Дадиа өвгөн ч бас өөрийн ажиллуулдаг хуучин номын дэлгүүрт очихоор Зуунайтай зам нийлэн жаахан алхлаа.
Бага залуугийн анд хоёр хөгшин зам зуур ам хуурайгүй элдвийг хөөрөлдөн явсаар Зуунайгийн гэрийн ойролцоо ирээд салахад Дадиа нуруугаа үүрэн гэрийн зүг гэлдэрч байгаа найзыгаа хараад дотроо ингэж бодов.
Манай энэ ч хэзээний ам түргэнтэй болдоггүй золиг доо, хэрэв тийм байгаагүйсэн бол дарга даамлуудад ад үзэгдэлгүй аргыг нь олж өөрийнхөө олон сайхан санааг ажил болгосон, өдийд адаглаад гавьяат эдийн засагч ч юм уу, үгүй дээ л эрдэмтэн гэсэн хэргэм хүртчихээр толгойтой золиг доо. Өтөлсөн ч үхээгүй гэдгээ харуулна гээд “Хөдөөгийн том жижиг суурингуудыг сэргээгдэх эрчим хүчээр үнэ төлбөргүй хангах арга замууд ч” гэх шиг юм бичиж боловсруулах санаагаа надад цухуйлгаад л байгаа юм.
Их шороон шуурганы эсрэг тэмцэнэ гэсэн нэрийн доор энэ шуурганд хамгийн их нэрвэгдээд байгаа улсуудын хөрөнгө оруулалтыг татаж цөлжилтийг зогсоож, байгалиа хамгаалахын зэрэгцээгээр салхины хүчийг бууруулах нэрийн доор зөндөө олон салхин сэнс босгочихвол хөдөө нутгийн тэр олон жижиг суурингууд үнэгүй эрчим хүчийг ашиглах боломжтой болно гэдэг тун дажгүй санаа шүү. Даанч манай хүний нас нь явж ярихаас өөр юмгүй болж дээ.
Одоогийн энэ залуус ч дээ, санаж сэднэ гэж байхгүй, юм болгоныг бэлэнчлэхийг л хамгийн түрүүнд боддог болжээ. Дарга даамлууд нь гадаадад яваад ийм ч тусламж, тийм ч зээл олж ирлээ гэх юм. Зээлийг чинь заавал төлөх учиртай гэдгийг ердөөсөө ойлгохгүй нөгөө л арван нэгэн оны хувьсгалаар манжийн өрийн дансыг шатаасан, саяхан оросын өрийг төлмөр болсон шиг ээ болгочихно гэж боддог юм байх даа. Хэрвээ их эзэн буцаад ирвэл энэ төрийн томчууд гээд томроод байдаг нөхдүүд яаж бялангачилах бол доо харах юмсан. Даанч миний нас гүйцэхгүй нь бололтой. Өчигдөр авчирж өгсөн зүйлсийг манай нөхөд хэзээ ирж авах юм бол доо гэсэн шүү юм бодсоор өөрийн номын дэлгүүрийн хаалгаар орлоо.
Энэ өдрийнхөө орлого зарлагын талаар худалдагч хүүхний тайлагнахыг сонсчихоод гэртээ харь охин минь өвөө нь жаахан суух ажилтай байна гээд явууллаа.

* * *

Надад бол одоо мөнгө олдож байвал юу хийх нь хамаагүй санагдаж энэ хорвоогийн бузар булай бүхнийг ялан дийлэх хүч хаана ч байхгүй, энэ хорвоо дээрхи амьдралын утга учир мөнгөнд байдаг юм чинь, хэрвээ чи хаа нэгтээ хөгжингүй оронд баян саятны хүү болоод төрсөн бол өдрийн нэг машин, хүүхэн солиод л аз жаргалын дээдийг эдэлж явах байсан, ядуу гуйлагчин орны иргэн болж төрсөндөө гомд гэж дотоод хүн минь хэллээ.
Хооллож дуусаад ресторанаас гарсан бид хоёр ойролцоо байдаг гар утас гар дээрээс худалддаг наймаачдаас өөртөө хямдавтар хуучин утас худалдан авж түрийвчээ нилээн нимгэлээд хотын гудамжаар алхлан энэ тэрийг харж, дэлгүүр хоршоогоор орж дараа баяжихаараа худалдан авах зүйлсийнхээ талаар мөрөөдөцгөөж жаал сэлгүүцлээ.
Намайг гэрийнхээ үүдэнд ирвэл цагдаагийн хэсэг дээр ирэхгүй бол хуулийн дагуу хариуцлага тооцно гэсэн бичиг хаалган завсар хавчуулаастай байсанд хийсэн хэрэггүй хэдий ч дотор нэг л муу совин татаад явчихав.
Над шиг муу нэртэй хүнийг ноён цагдаа дуудна гэдэг яавч сайны ёр биш, өнөөдөр цагтаа очиж чадахгүй болчихвол нөгөө сайхан амьдрал салхинд хийсээд л алга болно гэсэн бодол тархинд эргэлдсэн хэдий ч очихгүй бол бүр л муу юм болно гэж хашир санаа толгойд төрөөд тэр чигээрээ гэртээ ч оролгүй цагдаагийн хэсэг өөд алхлаа.
Манай хэсгийг хариуцсан цагдаагийн офицер намайг элдвээр өөнтөглөх яасан дуртай гээч байнга л дарамтлана, энэ тэнд таарахаараа заавал өшиглөж сална шүү, хүний эрх энэ тэр ярихаар урьдаас бороохой барьдаг хүнийг чинь яалтай ч билээ, би ч зодоон цохионд оролцож нилээд яршиг уддаг болохоор хүмүүжүүлж байгаа нь тэр биз.
Хэсгийн байцаагч ажил дээрээ байж байхаар барахгүй намайг тун сэжигтэй харсан нь ноцтой юм эхлэхийн дохио бололтой.
Иргэн Төмөр та өчигдөр орой хаана байсан бэ?
Худлаа ярих хэрэггүй шүү гэсэн нь бид мэдэж байгаа шүү гэсэн янзтай.
Юу ч гэж хэлэх вэ дээ, үнэнээ ярихаар тэд намайг тийм өндөр үнэтэй дээд зэрэглэлийн ресторанд сууж байсан гэж итгэхгүй, итгэлээ гэхэд хаанаас мөнгө олсон гэж шалгаагаад би луухааны тухай ярина.
Дөнгөж танил болмогцоо өчнөөн өндөр үнэтэй тансаг зоогийн газарт нэг муу архичныг аваачиж дайлдаг баян хужаагийн тухай үлгэр цагдаа нарын хөх инээдийг хүргэж, сэжиглэх шалтаг болно.
Би үнэн гэдгээ батлах гэж тэр луухаантай “Хөх эрвээхэй” компани дээр тааралдсанаа хэлнэ.
Эд нар мэдээж шалгаж таарна. Дөнгөж ажилд орох гэж байгаа нөхрийг цагдаа нар асууж шалгаагаад байна гэж дарга нар нь мэдвэл намайг ажилд авдаг хөг өнгөрнө гэсэн үг гэх мэтийн элдвийн олон бодол тархинд эргэлдсээр нилээн хугацаа өнгөрч дэслэгчийн сэжгийг нь улам лавшруулсан бололтой.
Тэрээр дуугаа өндөрсгөн та яагаад хариулахгүй байна гэв.
Би ч муухай хараад чимээгүй зогсоод байя. Чухам юу тохох гээд байна. Учрыг нь мэдсэн хойноо хариулая гэж шийдээд хөмхийгөө улам зуув.
Золиг шиг юм боллоо доо, эндээс тийм ч амар салахгүйдэг, хоромхон зуур үнсээд өнгөрсөн аз жаргал минь баяртай гэхээс өөр аргагүй юм гэсэн элдэв гутранги бодлууд тархинд эргэлдсээр цаг явсаар...
Дэслэгч тэссэнгүй нам гүмийг эвдэж ханиалгаад чи битгий буруугаар ойлгоорой. Өчигдөр шөнө манай дүүргийн гудамжинд нэг залуу зодуулсан байдалтай нас барсан нь олдсон юм. Бидэнд дээрээс хараандаа байдаг хүмүүсийнхээ юу хийж байсныг магадлан шалга гэсэн тушаал өгөгдсөн болохоор л чамайг дуудлаа. Чи мэдээж гэмгүй юм шиг байна.
Гэхдээ ахдаа юу хийж байснаа тодорхойхон хэл. Энэ бол байцаалт биш зүгээр л лавлагаа авч байгаа юм шүү ойлгоорой. Хэрвээ чамайг хариулахгүй бол түр саатуулаад, чиний явсан замыг тогтоох шаардлага гарна. Чамд аль нь дээр санагдаж байна даа.
Хуулийн эрх мэдэл гарт чинь байгаа болохоор одоо яая гэхэв.Өөр цагт сан бол гүрийгээд л яавал яаг гээд чигээрээ зүтгэчих байсан даа. Хэрвээ намайг түр саатуулах гэгчдээ хийчихвэл миний зургаан цагт ажилдаа очдог ч өнгөрнө...
Би ажилд орж байгаа юм л даа. Өчигдөр оройны хувьд найз нартайгаа наргиж байгаад гэртээ харьсан.
Тэрээр гайхаж хараад ажилд орж байгаа гэнээ үнэн биз нөхөөр гэж цаанаа баярласан янзтай асуухаар нь зориг орж тийм ээ эрхэмээ би ажилд орж байгаа оройн зургаан цагт эхэлнэ гэж цоглог хариулахад, очиж очиж энэ Дэлчээкийг ажилд авдаг тийм эргүүтсэн мангар хүн байдаг гэдэг түүний толгойд багтахгүй байгаа янзтай нүдээ эргэлдүүлэн шоконд орсон янзтай за за үнэн юм бол яв хүү минь ажлаа сайн хийгээрэй, чи утастай болсон уу хэрэг гарвал дуудахад амар шүү дугаарыг нь тэмдэглүүлчих гээд дэвтэрдээ бичиж авч дуусаад гараа савсан нь миний хэрэг байхгүй гэсэн үг биз ээ.
Уг нь аавын минь хуучин танил цагдаагийн дэслэгч намайг ажилд орлоо гэхээр үнэн сэтгэлээсээ баярлаж байгаа нь чухам ямар учиртай юм бол доо, байнга төвөг учруулсаар байдаг дэггүй тархи ажил төрөлтэй болоод томоожихно гэсэн байх даа.

* * *

Компаний хаалгаар өөрийн хүн шиг яваад орлоо, хэн ч надад юу ч хэлсэнгүй. Хамгаалагч бадируун залуустай өөрийгөө жишиж үзвэл нэг л жол харагдах байх даа гэсэн шүү юм бодож хаана юу хийхээ мэдэхгүй болохоор тэрүүхэндээ зогсож байтал эрүүндээ томоохон сорвитой махлаг нөхөр над дээр ирээд “Төмөр гэж чи юу намайг дагаад яваарай” гэж тушаангуй аястай хэлэх нь ямарч байсан нилээн эрх мэдэлтэй хүний шинжтэй.
Булангийн нэгэн хаалгаар ортол луухаан сууж байна, өнөө бүдүүн нөхөр ч хаалга хаагаад ард зогсох нь намайг гараад зугтчих нь гэж сэргийлж байгаа ч юм шиг санагдав.
Луухаан Төмүлээ сууваа, сууваа гэж ширээний наана байх түшлэгтэй сандалыг заагаад нэг хавтастай юмыг хичээнгүйлэн үзэж байснаа зөндөө олон юм шулганав.
Хэлсэн зүйлийг нь утгачилан өгүүлбэл чи их зоригтой сайн залуу, бидний бизнесийн нэгэн амин чухал бичиг баримтыг муу хүмүүс хулгайлан авсан, түүнийг буцаан олж авахад тун их бэрхшээлтэй байгаа, чи туславаас ихээхэн зоосны шан харамж хүртэнэ, манай компаний өндөр албан тушаалыг эрхлэх болно, бид ачийг тань насан туршдаа санаж явна гэх мэтийн бас бус зүйл байв.
Эд чухам надаар юу хийлгэх гээд байгаа юм бол их мөнгө өгнө гээд байхыг бодоход их л ноцтой асуудал бололтой, над шиг архичин нөхөрт найдаж хийлгэнэ гэхээр би бол гарын бээлий болох нь ойлгомжтой, их гарын тоглоомд оролцоод сүүлд нь амаа барьснаас тарагныхаа савны бүтэн дээр больсон минь дээр. Одоо татгалзая гэж шийдээд өглөө авсан мөнгөний үлдэгдлийг гаргаж ширээн дээр нь тавиад зарим нь дутуу байгаа дараа нөхөөд өгчихнө, таны хийлгэх ажлыг хийх чадал надад байхгүй, эрхэмээ би ийм ажил хийхгүй гээд босох гэтэл хаалганы наана зогсож байсан булиа нөхрийн амьсгаа ар шилэнд сонсогдох нь тэр.


Top
   
PostPosted: Apr.09.18 8:23 pm 
Offline
Өсөх Ирээдvйтэй Гишvvн
Өсөх Ирээдvйтэй Гишvvн

Joined: Apr.07.18 1:07 pm
Posts: 4
Дэлгүүрийн доторхи юмсийн үзэгдэх бүүдийн байгаа нь өвлийн богинохон өдөр төгссөнийг мэдэгдэхэд дэлгүүрийн лангууны хажууд байх компьютерын ард сууж байсан Дадиа өвгөн гэрэл асаая гээд босон унтраалгыг зүглэн алхахуйд түгжээгүй байсан хаалга намуухан онгойж хэн нэгэн гэтсэн мэт орж ирэх анирыг өвгөний сонор чих алдсангүй сонслоо. Дэлгүүр хаасан одоо худалдаа хийхгүй хүүхээ гээд гэрлээ асаасан өвгөнийг эргэтэл нүүрэндээ баг углан дуу намсгагчтай буу барьсан этгээд өвгөнийг чимээгүй гэж дохив.
Сүүлийн үед зурагтаар байнга гараад байгаа зэвсэгт дээрэмчид үү гэвэл биш бололтой.
Хөдөлгөөн энэ тэрийг нь ажиглавал яавч басаж болохгүй нөхөр байна, буунаас нь салгачихвал учир байнасанж, хийгий нь отоод зогсож байхаас өөр мэхгүй гэж бодсон Дадиа тэнэгдүүхэн хүний айсан царай гаргав.
Нэгч үг хэлэлгүй буугаараа дохин доош буудаг шат уруу заахыг бодвол урдаас төлөвлөсөн ажиллагаа юм байна. Өчигдрийн ирсэн тэр цүнхний араас ирсэн сүүл мөн. Тэр холоос зүүгдээд ирэхийг бодоход яггүй бэлтгэлтэй нохой байгаа даа, гайгүй хүү минь чи хий гаргах л ёстойдоо.
Ар шилэнд буугаа тулган доош шатаар явсаар доод хонгилийн өрөөнд байгаа шатдаггүй төмөр шүүгээний өмнө очиход онгойлго гэж дохив.
Өвгөн халааснаасаа түлхүүрээ тун болгоомжтой гаргахдаа гар нь салганаж байгаа нь онгойсон бууны ам хараад зүрх чичирсний шинж бололтойг харсан багтай хүний дотор эрүү өвдөг нь нийлэх дөхсөн энэ өвгөний айж байгааг нь ээ. Ийм байж юунд тэр том дайсантай өштэй болсон юм бол, эсвэл бид чулуу хөөгөөд нэг муу мухлагийн худалдагчийн талхны хэдэн төгрөгөө нуусныг нь андуурч авах гээд байна байгаа юм болов уу гээд анхаарал сарниж орхих тэр агшнийг өвгөн овжин ашиглаж бууг нь мөрөн дээгүүрээ давуулан багтай дээрэмчинг тэврээд авлаа.
Өвгөнийг өвдөглөөд сугарчих санаатай тонгочсон багт эрүүндээ мөргүүлэн тэнцвэр алдах агшинд эмзэг газарт нь өвгөний өвдөгний өшиглөлт таарлаа.
Гартаа халуун зэвсэг атгачихаад дал хүрсэн өвгөнд ийм амархан дийлдсэн гутамшигийг харсан бол түүнийг тусгай хүчний дасгалжуулагчаар ажиллуулж байсандаа дарга нар нь гутрах биз дээ.
Салтаагаа даран мурчигнах багтыг нэгмөсөн хоньчилж хүлэх санаатай ойртсон өвгөний цээж үрүү нэг юм хүчтэй цохих шиг болсон нь хашир тагнуулын ажилтан даалгавар биелүүлэхээр явахдаа шаардлагатай тохиолдолд амиа аврахын тулд байнга шуундаа байрлуулдаг тусгай буугаараа онож буудсан хэрэг байлаа.,

* * *

Луухааны царайд ямарч хувирал байсангүй нөгөө л өглөөний хулганаар тоглож байгаа муурын инээмсэглэл баг мэт тодорсоор байгаа нь надад гарах гарцгүй гэсэн үгийг хэлээд байлаа.
Хай Төмүлээ, муу байна аа, чи намайг буруу ойлгоод байх шиг, бид уг нь чамд туслая гэтэл чи илжиг шиг зөрүүдлээд байх юм, чи эндээс зүгээр нэг гараад явчихаж болно гэж бодож байна уу андуурч байна даа дүү минь, энэ зүйл чиний шийдвэрийг өөрчлөх ч юм билүү май үз гээд нөгөө нэг хавтастай зүйлээ түлхэв.
Мөнгө л байгаа гэсэн миний таамаг алд дэлэм эндүүрчээ.
Гурван ширхэг гэрэл зураг Өдрийн сонины өнөөдрийн дугаар л байв. Би гайхаад түүн үрүү харвал үз үз гэж байна.
Сонины эхний нүүрэнд тод хараар дугуйлсан гарчиг нь “ Хятад зоогийн газарт дайран орсон залуусын нэг нь хүнд зодуулан нас баржээ” гэж байх бөгөөд цааш нь уншвал өнөө өглөө нийслэлийн Сүхбаатар дүүргийн нутаг дэвсгэрээс зодуулж үхсэн байдалтай нэгэн хүний цогцос олдсоныг цагдаагийн эрэн сурвалжлах хэсгийн шуурхай ажиллагааны үр дүнд тус дүүргийн нутагт оршин суугч Тувааны Цэдэндамба болохыг олж тогтоолоо. Хохирогч 24 настай , бүрэн дунд боловсролтой, эрхэлсэн тодорхой ажилгүй байсан бөгөөд өнгөрсөн 11 сарын 26 нд Тусгаар тогтнолын өдрөөр үеийн залуусыг удирдан хятад хаягтай зоогийн газруудыг хаягаа Монгол хэл дээр бич хэмээн шаардаж зарим нэгэн газрын цонх хаалгыг эвдсэн үйлдэлдээ СБ дүүргийн шүүхээс олон нийтийн газар танхайрч бусдын эд зүйлсийг эвдэж хохирол учруулсан гэсэн үндэслэлээр гурав хоногийн өмнө эрүүгийн хэрэгт сэжигтнээр татагдан байцаагдаж байсан ажээ.
Эрэн сурвалжлах шуурхай бүлэг хэргийн халуун мөрөөр мөрдөж байгаа бөгөөд нийт ард иргэдээс энэ хэргийн талаар мэдээллийг өндөр үнээр худалдаж авна . гэсэн байв.
Цэдэндамба бид хоёр урьдны танил л даа, мань эр үндэсний үзлээр өвчилсөн, заримдаа тиймэрхүү утгатай шүлэг биччихдэг байсан юмсан. Залуугаараа өнгөрчихсөн нь хорвоо дээр үнэн гэж үгүй гэсэн онолын минь баталгаа, бодвол хужаанууд хариугаа авсан нь тэр биз ... алив байз өчигдөр намайг согтуу явахад таарсан ч билүү яалаа нэг л бүдэг бадаг зүйл санагдах шиг, сэтгэл нэг л эвгүй оргиод зургийг нь сайн ажиглавал эхний зураг дээр талийгаач бид хоёр бааранд ширээний ард суучихсан, би нилээн согтуу бололтой гэхдээ хэн ч харсан танихаар зураг байна, зургийн он сар өдөр нь өчигдөр орой 22:30 байдаг.
Хоёрдох зургийг хараад миний зүрх зогсчихов, яалт ч үгүй би бололтой нэг нөхөр газар хэвтээ хүний дээрээс дэвсэж байгаа янзтай, хэдийгээр нүүр нь цаашаа харсан ч хар куртиктэй ноосон малгайтай, андуурах арга алга даа Төмөрөө энэ бол чи, цаг нь 23 :43.
Гуравдах зураг дээр ганцхан талийгаач газар эвгүй хэвтэж байна, ойролцоох гудамжний гэрэлтүүлгэнд авсан юм шиг байна. Миний царай ямар болсныг бүү мэд харин луухааны хувьд ихэд додигор байгаа нь түүний нүүрнээс илт харагдаж байв.
Худлаа энэ бүхэн чинь зохион байгуулалттай гүтгэлэг байна гэж орилоод босох гэтэл өнөө шкаф шиг нөхөр мөрөн дээр ганц алгадаад л намайг номхруулж бодит ертөнцөд татаад авчирчихав.
Би хэзээ ч унасан хүнийг нэрмэж дэвсэхгүй шүү дээ, зурган дээр миний хувцасыг өөр хүн өмсөөд авахуулсан байна, энэ зургууд юуг ч нотлохгүй, тэгээд ч түүнтэй би зодолдох шалтгаан байхгүй гэж өөрийгөө хамгаалан орилоход минь луухаан долоовор хуруугаа уруулдаа хүргээд
Төмүлээ би чамд сайныг санасандаа л энэ зургуудийг үзүүлж байна, би ямар цагдаа юм уу, чи эдгээр хариултаа цагдаагийн газарт очоод хэллээ гээд юу өөрчлөгдөх вэ гэдгийг бодоод үз дээ.
За яахаа түргэн шийд.
Нэг бол миний даалгах ажлыг хий, эсвэл чадахгүй гэдгээ хэлээд энэ хаалгаар гарч болно. Цагдаагийн газрын эрхэм түшмэд манай дотор хүмүүсийг энэ хэргийг үйлдсэн гэж сэжиглэж байгаа, надад өөдгүй нэгэн шаарны төлөө нутаг нэгтнээ хилсдүүлэн хардуулах сайхан байх уу ?
Цагдаагийн газар энэ хэрэг дээр бол тоглохгүй нь мэдээж, тэгээд ч дандаа зодоон цохионд оролцож явдаг намайг согтуугаар хамт архи ууж байсан танилаа зодоод алчихсан тухай бэлээхэн баримт байхад өөр хэн нэгнийг эрж ажил удна гэж үү дээ. Бүгд ойлгомжтой.
Гэхдээ надад сонголт байна гэдэг учиртай.
Энэ луухаан надаар юу хийлгэх гээд байгааг нь сонсоё, тэгээд дараа нь шууд цагдаагийн газар очих эсэхээ шийдье. Юманд сэтгэлийн хөдлөлөөр биш аажуу тайван ухаанаараа хандаж бай гэж аав минь дандаа хэлдэг байж билээ.
За. Та нар надаар юу хийлгэхийг хүсээ вэ? гэхэд
Чи муу өөр яав л гэж бах нь ханасан шинжтэй хөхрөөд, би тийм ч муу хүн биш ээ Төмүлээ анд найздаа гар таталгүй туслахыг хичээж явдаг хүн.
Тиймдээ тэнэг чамайг шавраас татаж гаргах гээд өөрийгөө зовоож байна. Ай Төмүлээ ач мэдэхгүй хүн юм даа, чамайг би харамгүй дайлж цайлаад байхад нэмж архи гудрах гэж яваад хүн зодож алнаа, гэтэл тэнэг би чамайг цагдаад бариад өгөхийн оронд мөнгө ихтэй сайхан ажил санал болгож байдаг, зүгээр л нэг газраас ганцхан цүнхтэй зүйлийг аваад өгчихвөл энэ бүх зүйл төгсгөл болно.
Биднийг “ Хөх эрвээхэй” компаниас гарахад ажилчид аль хэдийн тарж яваад үүдний жижүүрээс өөр хэн ч таарсангүй.
Хуучин солонгос машинд суугаад хөдөлцгөөж барилгын материалын захын ойролцоо зогсоод бүдүүн эр надад хийх ёстой ажлыг минь тайлбарлаж эхлэв.
Тэр баруун талд хоёр давхар шар байшинд байдаг хуучин номын дэлгүүрт ороод худалдагчийг нь хүлээд амыг нь даруул.
Хүний анхаарал татахаар чимээ бүү гаргаарай, арын хаалганы цаана байх шатаар доош уруудаад газар доорхи давхарт ороход чинь тэнд нэг өвгөн байгаа, чи түүнийг буугаар сүрдүүлж шатдаггүй төмөр авдарт байгаа бүхнийг юу ч үлдээлгүй ав.
Айлтгүй тэнд ямар ч дохиолол энэ тэр байхгүй, тэрнийг сайн хүлээд амыг нь скочоор сайн даруулж орхих хэрэгтэй,
Аа тийм мартах шахлаа тэр зоорь уруу ордог өөр хаалга байж магадгүй шүү болгоомжтой байгаарай
Май энэ цүнхэнд чамд хэрэгтэй нүдний даруулга, уяа, скоч, бас сумтай гар буу байгаа .
Чамд зөвлөхөд тэнэгтэх хэрэггүй шүү, би чамайг хаанаас ч олно. Бид биш гэхэд цагдаа нар чамайг газрын гаваас ч олж чадна шүү дээ,дүү хүү. Одоо урагшаа !
Зэвсэг агсан бусдын эзэмшилд тонуулчин болж орох гэдэг юу болохыг төсөөлөх гэвэл өөрийн биеэр үйлдэж үзэх хэрэгтэй ажээ. Уг нь би өөрийгөө тун сийрэгхэн ухаантай юунд ч барьц алдахгүй гэж боддог юмсан гэвч дээрэм хийнэ гэдэг ямар аймшигтай байсныг хэлээд яахав дээ, нэгэнт хийхгүй бол шоронд орох гээд байдаг, хийчихвэл бас шоронд ордог, хачин сонголт шүү.
Хуучин номын дэлгүүр нь арван хоёр метр орчим урт, төдийчинээ өргөн хоёр давхар байшингийн доод давхарыг бүрнээр нь эзлэн оршдог, сүүлийг үед элбэгшсэн шармал төмөр хаалгатай барилгын нүүрэн талдаа гурван том ваакуум цонхтой бусад дэлгүүрүүдээс онцгойрон ялгарах гойд юмгүй нэгэн ажээ.
Цагийн хуваариар бол арван долоон цагт хаах ёстой боловч хаалга нь цоожгүй байдаг нь дотроо хүнтэй байна гэсэн үг.
Аль болох чимээ гаргахгүйг хичээж гэтсээр орвол дэлгүүр эзэнгүй байлаа. Дэлгүүрээ хаалгыг онгорхой орхичихоод эзэнгүй орхидог тэнэг хүмүүс байхгүй л баймаар, ямар учиртай юм бол доо. Арын хаалга нь хаана вэ?
Арын хаалга нь номын тавиуруудын зүүн хойд талд байрлажээ. Шатны хонгил харанхуй нүх шиг санагдав. Уруудсаар шатны төгсгөл хүрээд тэмтчин алхвал юунд ч юм тээглээд ойччихлоо.
Азаар зөөлөн юман дээр ойчсон байж, гарт нэг нялцгай юм наалдаад зунгааралдаад байх юм, юу вэ?
Ээжий минь би чинь үхсэн хүн дээр ойччихсон байна шүү , нөгөө нялцгай зүйл чинь цус байсан байна.
Цочирдсон миний нүд тэр үед галзуу хүнийх шиг байсан байх даа. Яаж гарснаа мэдэлгүй гудамжаар зуун милийн хурдтай гүйж явахдаа цагдаагийн машины дохио ойртож байгааг сонслоо.
Нөгөө луухааны сууж явсан машины бараа ч алга. Хөлдөө найдахаас өөр аргагүй боллоо доо.
Хэдэн булан тойроод өст хүн өлийн даваан дээр гэгчээр хэсгийн байцаагчтай мөргөлдөх шахан зөрлөө. Балмагдсан түүнийг сэхээ авч юу болсныг ойлгоод араас нэхэх хүртэл би зуугаад метр холдож амжсан байлаа.
Дэлчээк ээ зогс буудлаа шүү гэж түүнийг хашгирахыг сонссон ч айлын хашаан дээгүүр давж зугтаасан намайг гүйцэхгүй алдсан тэрхүү цагдаагийн ажилтныг дарга нар нь сүүлд зад бангадсан байх даа.
Гэртээ очиж болохгүй, хувцасны урд тал тэр чигээрээ цустай хутгалдчихсан, царай нь хувхай цайчихсан намайг аль тааралдсан цагдаа л баривчлахыг хичээх нь ойлгомжтой.
Тэгэхээр голын хөндий дагаж алхсаар байгаад уулан дахь балгасанд нуугдаж байгаад Болороог дуудаж хувцасаа солиод дараа нь тэр муу Луухааныг олно доо.
Ашгүй утасны цэнэг дуусах яагаа ч үгүй байна. Ес, ес, наян тав..

-Байна уу?
-Байна, Болороо би Төмөрөө байна. Чи намайг ойлгоорой. Маш чухал юм хэлэх гэсэн юм. Би аягүй хүнд байдалд ороод байна.
- Яасан гэнээ?
- Учрыг утсаар тайлбарлахад амаргүй байна.
- Тэгээд яг юу хийх юм би?
- Чи байна шүү дээ. Манай гэрт маш хурдан очоод миний дулаан хувцасыг аваад бидний багадаа очиж тоглодог байсан уулын балгасны ойролцоо таксигаар хүрээд ир. Цагдаа нар намайг хайгаад оччихсон байж магадгүй шүү. Тэдэнд бүү итгээрэй.
- Цагдаа гэсэн үү. Чи ямар хэрэг тарьчихсан юм бэ?
- Би ямар ч хэрэг тариагүй, бүх учрыг уулзаж байж хэлье.

* * *

Ажлын цаг дуусаж гэрийн зүг гэлдэрч явахдаа бага охиныхоо сургуулийн төлбөрийг төрийн сангаас өгчих байх гэсэн найдвар талаар болсонд бага зэрэг бухимдаж насаараа зүтгээд зүтгээд орон гэр, ахуй амьдрал нь өөдөлсөн зүйлгүй байхад ажилд ороод ганц хоёр жил болоогүй залуус янз бүрийн машин авч унаад дэргэдүүр нь салхи татуулан давхих болсон цаг үеийг дотроо жаал зүхэж үзэв.
Хүнээс хахууль авна гэхээр хар багын хүмүүжил нь татгалзаад байдагт хамаг учир нь байх шиг байна. Ноднин жил энүүхэнд орших бааранд зодоон хийж хүн хутгалсан танхай дөрвөн залууг газар дээр нь баривчлаад эрүүгийн хэрэг үүсгэж, шалгаж эхэлтэл аав ээж нар нь гээд баян тарган нөхдүүд дайлж цайлахыг оролдоод, мөнгө төгрөг амлаад байсан ч хууль бол хууль гээд хөдлөөгүй Лхагвааг дээд дарга нарын нэг нь дуудаж салам загнасан тул хоногийн хоолноосоо салахгүйн эрхэнд аргагүйдэн тэр хэргийг түдгэлзүүлсэн билээ.
Тэр дөрвийн нэг нь хэдэн жилийн өмнө Дэлчээкт нүдээ тэс цохиулаад *а*а* болсон ч элдэв самуун хэрэг тарихад нь огтоос саад болдоггүй бололтой.
Дэлчээк гэснээс хөөрхий жаахан сахилгагүй, энд тэнд овилгогүй новшнуудын хандыг дарж балбаж явдаг болохоос ядарсанд туслахыг хичээдэг цагаахан хүү шүү дээ. Өнөөдөр ажилд орж байгаа гээд их л баяртай явна билээ. Овоо доо нэг нь ч гэсэн амьдралтайгаа залгаж байвал сайнсан.
Дэлчээкийн талаар андуурч бодож явснаа тавхан минутын дараа ойлгох юм гэж тэр үед хэрхэн мэдэх билээ дээ.
Сайхан бодлыг нь таслаад гар утасны дохио дуугарахад гэв гэнэт түүнийгээ газар чулуудчихмаар санагдав. Хаяж болохгүй, тэгсэн мөртлөө ад үзэгдмээр новшийн эд гэвэл энэ л байна даа.
-Байна уу. Дэслэгч Лхагваа юу.
-Байна. Дэслэгч Лхагваа сонсож байна.
-Танай хорооны ... гудамжинд орших хуучин номын дэлгүүрт зэвсэглэсэн дээрэмчин орсныг харсан хүн дөнгөж сая төвд мэдэгдсэн байна. Яаралтай шалгана уу. Газар дээр нь очоод яаралтай байдлыг тодруул. Манай эндээс шуурхай хэсэг одоо гарч байна. Ойлгов уу?
-Мэдлээ. Гүйцэтгэе!
Байдаг хурдаараа номын дэлгүүрийг зүглэн алхаж яваа Лхагвааг нэг булан дээр өнөө Дэлчээк дайрчих шахан зөрлөө. Харанхуйд сайн харж амжаагүй ч өмссөн хувцасны энгэр бараантаад, царай нь хачин болчихсон түүнийг дараа сургаж өгөхгүй бол болохгүй нь ээ гээд цааш явах гэснээ зогтусаад, тэнгэр минь өнөөдөр ажилтай гээд яриад байсан энэ нөхөр яагаад ингэж хуйхуйд хөөгдсөн юм шиг зугтаадаг билээ гээд хар сэжиг төрөөд зогс Дэлчээк ээ буудлаа шүү гэж хашгираад араас нь хөөсөн боловч дөчин таван настай хорин хэдэн настай хоёрын ялгаа эрс мэдэгдэж хэдэн гудамж давуулаад алдаж орхилоо.

* * *

Хуучин зөвлөлтийн агаараас эсэргүүцэн хамгаалах хүчний локаторын анги байрлаж байсан уулын оргил дээр байдаг газар доорхи байгууламжны нэгэн өрөөнд өвлийн хүйтэн шөнө түүдэг галын дэргэд ганцаараа сууж байгаа намайг хэн ч харахгүй болохоос биш хэрвээ хэн нэгэн харсан бол яалт ч үгүй оргодол босуул, гэмт хэрэгтэн гэж шуудхан түгдрэлгүй хэлэхээр байв.
Хадны завсар хавчуулагдсан халиуны зулзага гэгчтэй адилхан болсон би цаашдаа яах билээ, луухааны гарт байгаа тэр хүн амины хэрэгт баримт болох зургууд маргааш гэхэд цагдаагийн гарт орно, дээр нь номын дэлгүүрийн бүх хэрэг надад тохогдох нь ойлгомжтой.
Дэлчээкээ зогс гэж хашгираад үлдсэн тэр цагдаанууд одоо гэрт минь отоод байж байгаа биз дээ, улс орон даяар зургийг минь тараачихсан, эрлийн шуурхай группүүд энэ тэндгүй хяналт тавьчихсан нь мэдээжийн хэрэг.
Одоо ганцхан найдвар Болороо л байна даа, шөнийн ажлаа хаяад надад жаал зугаа юм бэлдээд гүйгээд ирнэ дээ хөөрхий. Түрүүн утсаар ярихад намайг хүнд байдалд орсныг ойлгосон биз ээ. Сэтгэл нь сайхан ч ядарсан ганц хүүхэн тэгээд яах ч юм билээ дээ.
Цагдаагийн газар яваад өөрөө очвол тэд шууд гарт минь гав зүүгээд амины болон зэвсэгт дээрмийн хэргээр эрүүгийн онц ноцтой зүйл ангиар яллах болно, өөрийгөө хэрэг хийгээгүй харин хүмүүсийн хийсэн хэргийг үүрч байна гэхээр минь ямар ч тэнэг хүний инээд хүрч элэг нь хөшнө биз дээ.
Эхлээд согтуугаар хүний амь хөнөөсөн хэрэг үйлдээд дараа нь шийдэж дэлгүүр дээрэмдэхдээ дахин хүн алсан этгээдийг нотлох баримт зөндөө байхад өөр хүмүүсийг түүний мэдүүлгээр сэжиглэж хоморголон татна гэж үү . Энэ бол удаанаар зовж тарчилаад дараа нь хуулийн дагуу дээд хэмжээ авах боломж юм.
Зовлонгоос түргэн ангижрах хамгийн дээр арга нь өөрийнхөө хүзүүнээсээ олсоор оосорлоод харайх баттай шийдэл байхад би юунд найдсандаа галд гараа ээгээд амьдралд хоргодоод байгаа юм бол доо.
Элдэвт цочирсон тэнэг толгойд ямар нэгэн бодол ч төрөхгүй юм, тэгээд ямар ч арга сүвэгчлээд нэмэргүй юм чинь цагдаад баригдах болтлоо сайхан ууж идэж байгаад л дуусая гүйцээ, хайрт аав таныхаа нэрийг дандаа хөөдөж яваа тэнэг хүүгээ өршөөгөөрэй, тэнгэрийн оронд байгаа ээж та хоёр минь хүүгээ гэмгүй гэдгийг мэдэж байгаа хойно энэ хорвоогийн бүх хүмүүс намайг аймшигт алуурчнаар төсөөлж байх юуны хамаатай билээ.
Муу луухааныг олж хариугаа авах юмсан, бүх юмны зангилаа болсон тэр новш одоо санаагаа гүйцээчихээд намайг аль хэдийн мартчихсан хэн нэгэн танхил бүсгүйн халуун өвөрт амьсгаадаад хэвтэж байгаа гэдэгт мөрийцөхөд бэлэн байна.
Ээ би гэж тэнэг толгой инээсэн бүхэн нөхөр биш гэсэн эцгийн сургаалийг умартаж, хар усанд толгойгоо мэдүүлж явсаар амьдралын сайн сайхан гэж юу байдгийг олж үзэлгүй хэн нэгний гарын бээлий болж өнгөрөн төгсөх хувьтай байж дээ.
Тэгэхдээ энэ бүхний дотроос хамгийн гол нь одоогоор эрх чөлөөтэй байгаа дээрээ хэн ч намайг очно гэж бодохооргүй газарт сэжиглэхээргүй дүрээр нуугдаж байгаад луухааныг эрж олоод айлгаж байгаад хэргийн учгийг олж мэдэх хэрэгтэй. Хөх эрвээхэй компаний захирал энэ бүхэнд ямар үүрэг гүйцэтгэж байгаа юм бэ?
Болороо түүний талаар юу мэдэж байгаа гэдэг маш чухал?
Номын дэлгүүрийн подвалийн өрөөний тэр галд шатдаггүй сейфэнд байсан юмнууд чухам яагаад луухааны сонирхолыг тэгж ихээр татах болов. Би ер нь юутай хутгалдсан юм бол доо?
Энэ бүхэнд хариулт олж чадвал өөрийн орооцолдсон аалзний тороос гарах арга зам олдож магадгүй л юм. Болороо багын найз чи минь миний эцсийн ганц найдвар шүү дээ.
Энд сүлжээ барихгүй нь гадагшаа гараад дахиад нэг залгаад үзэхээс дээ.
Байна уу? Болороо чи хаана байна.
Төмөр өө би энэ доор замын гэрлийн дэргэд таксин дотор чамайг хүлээж байна
Аль замын гэрэл вэ?
Зам дээр зогсож байгаа ганц машиныг харж байна. Чи түүн дотор байгаа юм уу. Мөнгөө төлчихөөд буугаад зүүн тийшээ чигээрээ яваарай. Би тосоод очьё..Дийд, дийд, дийд
Утасны дохио дахиад дуугарахад нь номерийг нь ч харалгүй авбал
Байна уу? Гэсэн эрэгтэй хүний аргил дуу сонсогдох нь цагдаа гэдэг нь андашгүй.
Миний утасны дугаарыг цагдаа мэднэ шүү дээ, тэд одоо байрлал тогтоогч ажиллуулаад миний координатыг тогтоогоод л гүйцээ, яг л кинонд гардаг шиг.
Утсаа салгаад унтрааж орхив.
Хэргийн газрын үзлэг шинжилгээг цаг алдалгүй шуурхай хийсэн шинжээчдийг хуучин номын дэлгүүрийн хаалгыг лацдан цоожлоод явсны дараа мөн нүүрээ халхалж маск өмссөн нэгэн хүн барилгын ар талаас сүүдэр даган аажимхан ойртсоор тэнд байх ус сувгийн сүлжээний хонгилын төмөр таглааг чимээгүй авч ийш тийш сэрэмжлэн хараад орсныг хэн ч ажигласангүй.
Дулааны сүлжээний хонгилоор хэсэг мөлхөөд маш сайн нууцалсан хаалгыг онгойлгож орж байгаа нь өмнө нь нэг бус удаа ашиглаж байсан бололтой. Чимээ гаргалгүй доод хонгилын өрөөнд нэвтрэн орж цагаан шохойгоор тэмдэглэсэн зургийг тойроод онгорхой хоосон авдрыг гар чийдэн тусгаж харав. Дараа нь хаалганы эсрэг талын ханыг тэмтэрч үзээд эрснээ олсон бололтой гараараа нэг юмыг оролдож эхэлтэл харанхуйд ханан дээр байгаа товчлуурууд болон жижигхэн дэлгэц цайран тодров.
Ямар нэгэн олон оронтой тоог нууц түлхүүр болгон оруулж дуустал таазны нэгэн хавтан аажимхан чимээгүй хөдлөөд цаана нь маш сайн далдалсан нууц авдарын нүүр цухуйв. Авдрын нүүрэнд байрласан дөрвөн эргүүлгийг хөдөлгөж тоог тохируулан онгойлгоод тэнд байсан бяцхан хайрцагтай зүйл болон хананд холбоотой байсан жижгэвтэр дөрвөлжин аппаратыг салган аваад бүх зүйлийг хуучин хэвээр болгоод энд тэнд ул мөр үлдсэн эсэхийг нямбай шалгаад ирсэн замаараа гарч одлоо. Сартай шөнөөр гэмт хэрэгтнийг хайн сүлжилдэх цагдаагийн машинуудын дохио алсад дуугарсаар байв.

* * *

Таксинаас нэг хүн гараад миний байгаа зүг алхаж эхлэхэд машин хөдлөөд хотын зүг хурдлан одов. Болороо цүнхтэй зүйл бариад амьсгаадан, ийш тийшээгээ сэжигтэйгээр харсаар алхаж байснаа намайг сарны гэрэлд олж хараад зогсож хүлээв.
Бид хоёр юу ч ярилгүй яаран алхсаар миний ичээнд орвоос түүдэг гал маань бараг унтрах дөхсөн ч цогтойгоо байв. Болороо юм дуугарахгүй байгаа ч намайг ямар байдалд орсондоо энд нуугдсаныг тэртээ тэргүй маш сайн ойлгож байгаа гэдэг илт болохоор би юу ярих вэ дээ, дэмий л авч ирсэн цүнхэнд нь байсан архийг хиамаар даруулан балгаад түүнд өгвөл тэрээр нэг балгаад бөөлжиж эхлэхэд царай зүс нь хачин болчихоод байгаа нь галын гэрэлд бүр эвгүй харагдахаар би сандран түүнийг тэврэн аваад яав гэж асуулаа.
Зүгээр л архины үнэр авч чадахгүй байна, жаахан байж байгаад зүгээр болно биз.
Чи тэр луухааны талаар юу мэдэхээ яриач, би түүнтэй танилцсан хоёр өдөрт хоёр хүн алагдлаа.
Би ямар ч хэрэг хийгээгүй байж цагдаагийн хараанд орсоноор барахгүй тэр чинь хачин итгэмээр баримтууд үзүүлээд байсан. Хэрвээ энэ чигээрээ байвал найз нь өнгөрсөн.
Болороо нэг түгдэрснээ уртаар амьсгаа аваад энэ бүхнийг ярина гэвэл маш урт түүх болно доо гээд ярьсан нь:
Би дунд сургуулиа төгсөөд цааш суралцах ямар ч аргагүй байсан учир нэг гуанзанд угаагчаар ажиллаж үзлээ.
Дэндүү бохир заваан, цалин багатайн дээр бас дарга, эзэн нь гээд янз бүрийн юмнууд самбаганаж, хөх бөгс илж элдвээр оролдоод болдоггүй.
Сонинд хэвлэгдсэн гадаадад өндөр цалинтай ажид зуучилна гэсэн зарын дагуу явж асуувал шалгаруулалтанд ороод тэнцвэл тэд зардлыг нь дааж Малайзад гэрийн үйлчлэгчийн ажилд оруулна, цалингаараа өрөө хүүтэй нь төлвөл болно гэсэн нь миний хувьд сугалаа хожсонтой адилхан азтай учирсан гэсэн үг байлаа.
Шалгаруулалтанд тэнцсэн гэж дуулаад ямар их баярлаж байв даа тэнэг би, одоо ухаарсан ч нэгэнт өнгөрсөн цаг хугацааг эргээж болох биш. Бээжингээр дамжиж нисээд Малайзад Куала-Лумпурт очоод нэг зочид буудалд оруулан паспортуудыг минь хурааж аваад буудлын эзэнд өгчихөөд алга болсон өөдгүй муу царайтай тэр новшийг бид насан туршдаа үзэн ядаж явна даа.
Та нар цөмөөрөө намайг гэрийн үйлчлэгч хийж байгаад л ирсэн гэж боддог. Бид дөрвийг нийт 40 мянган долларын үнэтэй зарсан байсныг хожим нь мэдлээ гээд яахав дээ.
Намайг хамгийн түрүүнд нэг тусдаа өрөөнд оруулаад амнаасаа өмхий ханхлуулсан нэг бүдүүн хар нөхөр хүчиндэж орхисон доо, би чадлаараа эсэргүүцэхийг оролдож нүүрийг маажиж, байдаг тэнхээгээрээ орилсон боловч ямар ч нэмэр байгаагүй.
Надтай хамт очсон гурван охины нэг нь өөрийгөө боогоод үхчихсэн. Би үхмээр байсан ч ээж, хэдэн дүүгээ бодоод чадаагүй.
Янз бүрийн хүний дэвсгэр болсоор байгаад сүүлдээ ч дасчихдаг юм билээ, хүний эрхэнд орж бусдын дор хэвтэх бүрдээ намайг ийм байдалд оруулсан хүний үнэргүй тэр новшийг заавал ална даа гэж дотроо тангараглаж явдаг байсан
Эхэндээ хэл ус мэдэхгүй, учраа ч мэдэхгүй байснаа бодвол хэдэн сар хичээсний үр дүнд англи хэлнийхээ мэдлэгийг дээшлүүлэн суралцаад овоо ч юм ярьчихдаг болсонд голдуу европчууд, япончуудад үйлчилдэг хэсэгт дэвшиж бас ганц хоер зуун доллар гэр лүүгээ гуйвуулахыг зөвшөөрдөг боллоо.
Тэр газарт ирж үйлчлүүлдэг олон үйлчлүүлэгчдээс нь нилээд олон удаа ирдэг европжуу ноёнтноос манай эзэн их айдаг болохыг ажиглаад ямар ч хамаагүй аргаар энэ хүнийг л уургална гэж шийдээд түүнд бүр хамгийн сайхнаар үйлчилдэг байсан юм.
Хагас жилд хориод удаа надаар үйлчлүүлсэн, эзэн ч сүүлдээ намайг өөр хүнд үйлчлүүлэхгүй, ганцхан түүнд үйлчилж бай гэж тушаасан нь тэр маш чухал хүн байсных биз ээ. Ингээд тэр ч надад орсон доо, намайг буудлаас авч далай хөвөөнд байх байшиндаа аваачиж хэд хоног сайхан жаргаж байгаад надаас “ хэрвээ би яваад өгвөл чи яах вэ? намайг санах уу? Би эр хүний хувьд ямар вэ” гээд асуугаад байдаг, яг үнэн дээрээ тийм ч олигтой эр биш ч би түүнийг жинхэнэ эр хүн, энэ тэр гээд нистэл магтдаг байсанд баярлаж байгааг нь ээ , ингээд салахын өмнө тэр надад нутаг буцах болсон, дахиад уулзах нь юу л бол, эцсийн удаа юу ч хамаагүй гуйгтүн, би түүнийг чинь заавал биелүүлнэ гэхээр нь би ч уухайн тас гэртээ харимаар байна, буудлын эзэн таниас айдаг, та л ганцхан намайг нутагт минь буцааж чадах хүн гэж уйлсан юм.
Маргааш нь эзэн намайг дуудаад маш муухай харж, Болороо чи элдэв юм ярихгүй амаа хавчиж чадна гэвэл нутагтаа буцаж болно. Тэгээд ч элдэв юм яривал бидний гар урт, чамайг хаанаас ч олно шүү. Ам бөх бол амь бөх гэдэг юм шүү гэдгийг захья , май энэ дугтуйд замын зардалаас гадна 500 ам доллар, паспорт чинь байгаа, бусдадаа юу ч хэлэлгүй одоо яаралтай яв, манай хүмүүс чамайг нисэх буудалд хүргэж өгнө. Баяртай .
Буян-ухаад буусан онгоцны шатан дээрээс дүнхийх Богд уул минь харагдаж нутгийн салхи өөдөөс үлээхэд хоёр нүдний минь нулимс асгараад, хамт нисэж ирсэн хүмүүс гайхан хараад хэцүү л юм билээ.
Ээждээ үнсүүлээд гэр орондоо хэд хоног сайхан л байсан ч үзэж өнгөрүүлсэн тэр бүхнээс болоод хуучин амьдралын хэмнэлдээ орж чадахгүй гэдгээ ойлгосон юм. Таван зуун доллар ч юу байхав дээ удахгүй дууслаа, ямар ариг цэвэрхэн амьтан биш өөртэйгээ адилхан ганц хоёр бүсгүйчүүдтэй танилцаад энд тэндхийн саун, баараар явж үйлчлүүлэгчээ олдог ажилтай болсон юм.
Чамайг гарч ирэхийн өмнөхөн цагдаагийн “шөнийн эрвээхэй операци” гэсэн ажиллагааны үед баривчлагдсан ч урьд нь тэмдэглэгдэж байгаагүй гээд суллагдсан.
Төмөр өө чамайг ийм байдалд орсоны гол буруутан нь би шүү дээ, би . Тэр нэг луухаан намайг олж уулзаад ноён Жорж чамайг ямархуу амьдарч байгааг үзээд ир гэсэн гээд сайхан юм ярихаар нь марташгүй тус хүргэсэн ачит хүний минь явуулсан хүн гэж итгээд туслах хүн хэрэгтэй гэхээр нь чамайг өөрөө зааж дагуулж аваачиж өгсөнийг хэлэх үү.
Уг нь би чамайг баян хүнд хэд хоног туслаад овоо хэдэн төгрөг олчихож болмоор юм бодсон чинь тэр новшнууд ч ёстой л хүний адаг байж дээ.
Тэгээд найз нь будилж явахдаа нэг сайн эгчтэй танилцлаа л даа Хандаа гэдэг. Дээр үед биеэ үнэлж байгаад одоо болчихсон, намайг ингэж явах хэрэггүй юм даа дүү минь энэ тэр гээд л их сургана аа, ажил төрөлд оруулахаар хөөцөлдөх гэхэд нь би татгалзсан.
Хааяа түүний гэрээр очиж өнжиж хоноглоод элдэвийг ярилцаж дотроо онгойлгож байхдаа нэг удаа халамцуудаа би түүнээс та нөхөртэй болчихгүй яасан юм гээд асуучихсан чинь Хандаа эгч уйлаад “би амьдын хар нүгэлтэй бүсгүй, энэ бузар замаар явж байгаад эдгэшгүй өвчин тусчихсан юм, одоо цөөхөн жилийн настай үлдчихээд энэ аймшигт өвчнөө хүний үрсэд халдаах нүгэл үйлдэхгүй мөрөөрөө явж байгаад үхье гэж шийдсэн юм, миний дүү энэ замаас болж өгвөл холхон явахыг хичээгээрэй” гэдэг байгаа.
Би ч түүнийг тэврэн уйлаад өөртөө тохиолдсон бүх явдлаа бүгдийг нь ярьж орхиод энэрэлгүй хорвоогийн гашуун нулимсыг удтал урсгацгаав.
Тэр новшийн амьтныг олж өшөөгөө авна гэж байнга бодож явдагийг минь эгч сонсоод надад туслахын тулд бүхнийг хийхээр амлав.
Нилээд хугацаагаар хайсны үр дүнд одоо Дархан хотод нууцхан амьдарч байгааг нь олж тогтоогоод шууд цагдаад бариад өгчихье гэтэл нөгөө Куала-Лумпурт өгсөн амлалтаа санаад болохгүй гэдгийг Хандаа эгчид хэлтэл эгч надад “хууль түүнийг шийтгэдэггүй юм бол хувь заяа өшөөг чинь авах болно, миний дүү түүнийг зүгээр орхичих” гэж хэлсний учрыг олсонгүй хий дэмий дотроо зүхсээр хот уруу буцлаа.
Нэг өдөр эгч над уруу залгаад миний дүү манайд хүрээд ир гэж байна, намайг яваад очиход эгч ширээ засчихсан хүлээж байв. Ямар нэгэн баяр болж байгаа юм уу гэтэл асуух хэрэггүй гэж байлаа.
Нилээд уусны дараа эгч сонин дуугаар миний дүү одоо гуних хэрэггүй, эгч нь дүүгийнхээ өшөөг авчихсан. Одоо дахин тэрний тухай бодож сэтгэлдээ нүгэл хураах хэрэггүй миний дүү гэж маш шийдэмгий хэлсэн юм.
Би Хандаа эгчээс дахин тэр тухай хэзээ ч асууж чадаагүй бөгөөд тэрээр өнгөрсөн намар өвчнөөрөө өөд болсон...
Төмөрөө миний бие галд шатаж байгаа юм шиг болоод байх юм. Архинаас болж тэгээд байгаа юм болов уу даа чиний хөлийг дэрлэсэн чигтээ жаахан нойр авчихвал болно биз дээ гэсээр чимээгүй болж унтлаа.


* * *

Хүний зовлонгоор зоог шүүс хийсэн адгийн бузар бүх хүмүүсийг дотроо занаж зүхсээр нэг хэсэг дугхийгээд хүйтэнд даарснаасаа болоод өөрийн эрхгүй сэрээд галдаа гарын ойр байсан хэдэн мөчир нэмлээ.
Өнөөдөр дулаан хувцас, хэсэг хүнстэй бэлдээд хөвчид гарч урь орохыг хүлээе дээ гэх шүү юм бодож хөлдүү хиамнаас нэг хазаад архинаас балгах гэтэл дотор муухай оргиод огиж эхэллээ.
Хүчтэй огихдоо Болороогийн нүүрэн дээр архи асгаад сандарч арчих гэтэл мөс шиг цэв хүйтэн болчихсон байлаа. Миний хувьд тэнгэр хөмөрсөн мэт болоод Болороо, Болороо гэж цуурайтуулан хашгирсан боловч тэр минь нэгэнт буцан ирдэггүй алсын аянд үүрд мордсон байлаа.
Амьдралтай намайг холбож байсан сүүлчийн ганц чагтага тасаржээ.
Надад санаж бодох зүйл үлдсэнгүй. Одоо миний хувьд цагдаад баригдана уу, хилс хэрэг тулгана уу, алуурчин талуурчин гэгдэнэ үү яасан ч хамаагүй.
Амьдрал гэдгийн сайн сайхныг үзэж амжилгүй цэл залуугаараа ороо бусгаа үеийн золиос болон одсон түүнийгээ л бодсоор эргэх дэлхий дээр өөр юуг ч анхаарах чадалгүй болсон байв.
Хорвоо дээр намайг гэж боддог сүүлчийн ганц хүнийхээ хөрсөн цогцсыг тэврээд уулын уруу гуйвлан алхаж байгаа надад энэхүү хүний зовлонд ханадаггүй хорвоод хоргодох сэтгэл үлдсэнгүй.
Сэтгэлийн их гуниг зовлонгоос болоод ч юмуу хөл минь хөл биш болж, бие минь халуу шатан байсан би уулын уруу мөлхөж байгаа мэт алхалсаар замд ойртохын сацуу тэртээгээс намайг чиглэн ойртож байгаа жийп машиныг харсан минь миний ой ухаанд хамгийн сүүлд үлдэж хоцорсон.
Аажимхан алхалж байсан хөл нь мэдээгүй болон өвдгөөрөө нугарч газар дэлхий өмнөөс босч ирээд байх шиг мэдрэмж төрөөд Төмөрөө ухаан алджээ.

* * *

Аав минь та миний духыг илээд байгаа юм уу, таныгаа харалгүй хичнээн жил ч болов доо. Хүүхэд бага насны жаргалтай өдрүүдэд хоногшин үлдсэн аав минь тэр өглөө ажилдаа явахдаа духан дээр минь үнсээд буцаж ирээгүй тэр төрхөөрөө намайг харан инээмсэглэх нь харагдав.
Нисэгчийн дүрэмт хувцасаа өмсөөд тун жавхаатай харагдах аав нь түүний духан дээр нь үнсээд миний хүү ээжийнхээ үгэнд ороорой гэж хэлээд ажилдаа явсан.
Аавыгаа буцаж ирэхгүй гэдгийг найман настай балчирхан Төмөрөө яаж ч мэдэх билээ.
Улаанбаатар хотоос Хөвсгөл аймгийн чиглэлд хөөрсөн МИАТ –ын Ан-26 онгоц нислэгийн үеэр холбоо тасарч сураггүй алга болжээ. Сураггүй болсон онгоцны экипажийн болон зорчигчдийн ар гэрийнхэн горьдлого тасралгүй хаа нэгтэй буучихсан юм болов уу гэж чих тавьсаар нилээн олон хоновч ямар ч сураггүй хэвээрээ байв.
Ээж нь Төмөрөөг дагуулан Гандангийн дэнжид амьдардаг нилээд юм мэддэг гэж алдаршсан хувилгаанд очиж мэргэлүүлэхэд “танай хүн чинь амьд байна, харь нутагт хүний эрхэнд орчихоод хэл сураг өгч чадахгүй байгаа юм” гээд арга ширэг хийж байгаа нь тэр гэж хачин сонин дүвчигнэхэд нь Төмөрөө тэсэлгүй инээчихээд ээждээ алгадуулж билээ.
Улс орон даяараа шинэ үеийн бөө, зайран, удгануудад сүсэглэн залбирч тэр онгоцыг хаа байгааг олж өгөөч гэж сөхрөн мөргөсөн боловч мэргийн зоос, төлгийн шоо нь андуурсан юм байлгүй хэд хоногийн дараа Марз уулыг мөргөсөн онгоцны сэгийг олсноор бүгд зайлшгүй үнэнтэй эвлэрэхээс аргагүй болжээ.
Хүүгийн хувьд аав нь хэзээ нэгэн цагт гэртээ ороод ирэх юм шиг санагддаг болохоор ээжийнх нь болон бусад хүмүүсийн эмгэнэн гашуудаж байгаа ойлгомжгүй хэвээр үлдлээ.

* * *

Цаг наргүй ажилтай байдаг нь цагдаагийн албаны онцлог юм хойно одоо яая гэхэв дээ. Эрлийн шуурхай группын хамт Төмөрөөгийн гэрийг бүслэн орсон боловч тэнд хүн байсангүй. Мэдээж тийм хэрэг хийчихэж байгаа хүн чинь гэртээ нуугдахгүй нь ойлгомжтой болохоор эрлийн шуурхай хэсэг гэрийнх ойролцоо нь отолт орхиод, түүний зургийг олшруулан тарааж зарлах,холбоо сүлбээтэй этгээдүүдийг олж тогтоох энэ тэр гээд зөндөө ажилтай зууралдсаар шөнийг өнгөрөөв..
Гэтэл хотын цагдаагийн газар дээр нэгэн үл таних хүн дугтуйтай зүйл авчирж өгсөн нь урьд шөнө гарсан хүн амины хэргийн талаар нотолгоо болохуйц гурван ширхэг гэрэл зураг байв. Хохирогч Цэдэндамбыг зодож алсан хүн нь Дэлчээк хочит Батхүүгийн Төмөр болох нь тогтоогдов.
Олдсон бүх нотлох баримтаас авч үзвэл Төмөр согтуугаар нэг хүнийг зодож амь насыг нь бүрэлгээд, баригдах нь зайлшгүй гэдгээ ойлгоод номын дэлгүүрийг дээрэмдэж мөнгөжих зорилгоор зэвсэгтэй орсон байна.
Талийгаач өвгөнийг айлгаж дөнгөөгүй буюу өөр ямар нэгэн сэдлээр буудаж амь насыг нь бүрэлгээд шатдаггүй авдар дотор байсан бүхнийг нь цөлмөөд зугтааж явахдаа дэслэгч Лхагваатай халз таарсан боловч дэслэгч Лхагваа сонор сэрэмжгүйн улмаас баривчилж чадаагүй алдсан байна.
Одоо хоёр хүний амь нас хохироосон галт зэвсэгтэй шийдсэн этгээд хотын гудамжаар чөлөөтэй алхаж байна.
Хотын аль харанхуй, бөглүү хэсгүүдэд цагдаагийн хэсгүүд шөнөжин эргүүл хийж, анхаарал татаж болох бүхнийг шалгасан боловч сэжигтэн этгээдийн ул мөрийг олоогүй л байна. Тэнгэрт нисчихдэг жигүүртэн биш юм хойно ямар ч гэсэн ул мөр олдож л таараа.
Төмөрөөгийн багын найз Болороо гэгч хүүхэн гэртээ хоноогүй бөгөөд одоогоор сураг нь гараагүйг бодоход хамт явж байх магадлалтай.
Хамгийн гол нь хэрэгтэн этгээд дахин ямар нэгэн гэмт хэрэг үйлдэхээс сэргийлэхийн чухлыг нийт бие бүрэлдхүүнд сайтар ойлгуулах хэрэгтэй.
Мөн түүнчлэн телевиз, радиогоор гэмт хэрэгтний гадаад, дүр төрх, содон шинж тэмдгийг нь ард иргэдэд зарлан мэдэгдэж сэрэмжлүүлэх нь маш чухал.
Өглөө болж Лхагваа дэслэгч нойргүй хоносноосоо болоод нүд нь улайчихсан, дарга нараас банга хүртээд уур нь хүрчихсэн амьтан хэсэг дээрээ ирж өрөөндөө ороод аяга халуун цай буцалгаж уучих санаатай ноцолдож байтал бас дахин дуудлага ирлээ..
Хотын захын хороололд нэгэн эмэгтэйн цогцос олдсон бөгөөд түүний шинж тэмдэг нь сэжигтний найз бүсгүйн тодорхойлолттой таарч байна, гэсэн шинэ мэдээлэл түүнийг цус харвуулчих дөхлөө. Удалгүй шуурхай хэсгийн уаз машин давхиж ирээд түүнийг дээр дурдсан газар уруу авч хурдаллаа.
Нас барсан эмэгтэйн биед ямар нэгэн гадны нөлөөлөлөөс болсон гэсэн шинж тэмдэг эхний үзлэгээр тогтоогдоогүй ч шүүх эмнэлэгийн криминалистууд жинхэнэ үнэн шалтгааныг олж тогтоох ёстой билээ.
Лхагваагийн хувьд Дэлчээк гэдэг аймшигт алуурчинг олж газар дээр нь устгахаас өөр ямар ч бодол үлдсэнгүй.
Өчиггүй буудна даа муу алуурчинг, чи миний гараас гарахгүй. Өчигдөр орой түүнийг барьчихсан бол ийм юм хаанаас болох вэ.

* * *

Батлан хамгаалахын тусгай лаборатороос өндөр зэрэглэлийн нууцлалтай материалууд, туршилтийн дээж бодис гэх мэтийн зүйлс алга болсон ноцтой хэргийн мөрөөр ажиллаж байсан манай ажилтнууд дээрх хэргийг үйлдсэн этгээдийг баривчилсан боловч хулгайлагдсан зүйлс тив дамжин тээвэрлэгдээд Улаанбаатар хотод хүрчихсэн гэдэг нь баттай эх сурвалжаас тодорхой болов.
Маш нууц зэрэглэлийн тэрхүү туршилт нь хүний геномын бичлэгийг тайлах зорилготой байсан бөгөөд тэрхүү чиглэлийн судалгааны үр дүнд аливаа өвчинд тэсвэрлэх үндэстнүүдийн генүүдийн онцлогийг тодорхойлсон асар өргөн хүрээний судалгааны материалууд багтсан байлаа. Мөн түүнчлэн нээгдээд удаагүй байсан хүний наслалтыг уртасгах үйлчилгээтэй эм болон зарим төрлийн хор болон тэдгээрийн үйлчилгээг сааруулах бодисын дээж хамт алга болсон байна.
Монгол улс нь коммунист засаглалаас ардчилал өөд шилжиж байгаа орон бөгөөд эдийн засгийн чөлөөт тогтолцоо байгуулах нэрийн дор коррупци хүчирхэгжиж гадаад улс орнуудын эрх ашгийг хамгаалсан бүлгүүдэд хуваагдсан төр нь улс орондоо тавих хяналтаа бараг алдаад элдэв төрлийн хориотой наймаа, зэр зэвсэг, хар тамхи, хүний худалдаа, бохир мөнгө угаах зэрэгт тун тохирсон хөрстэй олон улсын мафиудын болзооны газар болоод байгаа билээ.
Мэдээж технологийн ийм өндөр зэрэглэлийн материалуудыг энд ашиглахгүй гэдэг нь тодорхойн дээр мэдээллийг зөвхөн манай нууц лабораторын тусгай компьютерүүд дээр унших боломжтой болохоор тэдгээрийг энд авчирсан нь жинхэнэ эзэндээ очихын өмнө мөрдөн шалгалтаас зайлуулах гэсэн төөрөгдүүлэх арга хэмжээ гэдэг нь ойлгомжтой.
Тэдгээр зүйлсийг ямар ч хамаагүй үнээр яаралтай олж авах даалгавартай мэргэжлийн ажилтан Улаанбаатар уруу нислээ. Тусгай үүрэгтэй ажилтанд бүх талаар туслахыг энд ажилладаг өөрийн харьяаны хүмүүст дээд газраас даруй үүрэг болгов....
Цаг алдалгүй шуурхай ажиллаж алдагдсан чухал материалуудыг олж авахад гол үүрэг гүйцэтгэсэн ажилтнуудыг сайшааж яаралтай төвд ирэхийг тушаажээ.
Үйл ажиллагааны үр дүнд ямар ч шуугиан гараагүй бөгөөд энд хэн ч юу болсныг мэдэж тогтоох амьд гэрч үлдээсэнгүй. Манай ажилтан тухайн материалуудыг хадгалж байсан объектыг маш няхуур шалгасан боловч зарим нэгэн дээж бодис олдоогүй нь тээвэрлэх замдаа өөр этгээдэд дамжуулсан байж болзошгүй бөгөөд уг хулгайг захиалагч жинхэнэ эзнийг нь одоогоор тогтоож чадаагүй нь цаг маш давчуу байсантай холбоотой юм.
Террористуудтай холбоотой байж болох ч ямар нэгэн өөр сэжүүр гараагүй учир ажиллагааг өндөрлөв.(нууц ажиллагааны тайлангаас)

* * *

Тусгай албаны дарга хурандаа Мөнхбат албан тасалгаандаа сүүлийн үед гарсан ноцтой хэргүүдийн талаархи дэлгэрэнгүй судалгаатай танилцаж өөрийн хэлтсийн ажилтнуудаас хэн ямар хэргийг шалгаж байгаа, ямархуу үр дүнтэй ажиллав гэдгийг эргэцүүлэн дүгнэж суутал түүний нарийн бичгийн дарга бүсгүй орж ирээд “Даргаа, үл таних нэг хүн тантай уулзах чухал хэрэгтэй гээд байна оруулчих уу?” гэж асуулаа
Хурандаа тэр өдөр хэн нэгэнтэй уулзалт товлоогүй болохоор баахан гайхсан тэрбээр хэсэг зуур бодсоноо оруул, оруул гэж хэллээ.
Мөнхбат бол эрхэлсэн ажилдаа жинхэнэ эзэн нь болж чаддаг шилдэг мэргэжилтэн бөгөөд түүний төлөвлөсөн ажиллагаа болгон амжилттай явагддагт нь зарим нэгэн хүмүүс атаархдаг, харин тэрээр өөрийнх нь амжилт бол хэн нэгний боддогчлон азын тэнгэр ивээсэн хэрэг биш бөгөөд аливааг тун нухацтай, ухаалгаар тунгаан урьдаас төлөвлөх чадварыг түүнд хар багаас нь суулгасан аавынх нь сургаалийн ач гэдгийг сайн ойлгодог нэгэн. Хэрвээ би төрийн албаны дээд өндөрлөгт гарчихвал үүнийг нь ингэж хийнэ, түүнийг нь тэгж зохицуулна гэж заримдаа нууцхан мөрөөддөг ч , хэт өндрөөс унавал осолтой, эвгүйтвэл Баатар генералын араас орж дээлээ толгой дээгүүрээ нөмөрч магадгүй гэж хаширлаад цагийн байдлыг ажиж чимээгүй байдаг ажээ.
Хаалга онгойж хэн ч өөлөхөөргүй намбалаг, нүдэнд дулаахан өөрөөс нь ялимгүй ахмад хүн орж ирэхэд нь өөрийн эрхгүй босч мэндэлснээ анзаарсангүйг бодоход тэр хүнд ямар нэгэн эчнээ далд увдис байсны шинж биз ээ.
-Та суугаач гэж зочноо уриад , Хурандаа Мөнхбат гэж өөрийгөө танилцууллаа. Нөгөө хүн ч Дорж гэж өөрийнхөө нэрийг хэлэв.
Мөнхбат түүнээс та ямар зорилгоор ирээ вэ гэж асуухад Дорж юу ч хэлэлгүй өөдөөс нь маш итгэлтэй тайван хараад, өврөө уудлан нимгэн зандан хайрцаг гаргаж хурандаад өгөв.
Их удаан эдлэгдсэн нь илт хүрэн хайрцгийг гартаа барьсан хурандаа энэ ямар учиртай юм бол гэж гайхан хайрцагны тагийг сөхвөл дотор нь эзэн Чингис хааны алтан гэрэгэ гялалзаж байв.
Арван гурван насанд хүрснийх нь маргааш Мөнхбатыг аав нь дуудан хоёулхнаа уулзаж хүү минь чи эр хүний данстай боллоо. Аав нь чамд аминаасаа илүү нууцлах ёстой нэгэн зүйлийг захия.
“Хүү минь бид бол үе дамжсан Их төрийн хишигтэн цэрэг.
Есөн өрлөгөө дагуулан ертөнцийн хагасыг дайлан хураасан аугаа их Чингис хаанд нууц тангараг өргөсөн арван хишигтний нэг болох Бодь гэдэг хүний удмынхан болохоор үеийн үед их төрийн голомтыг сахиж хишигтэн цэргийн журмыг баримтлах учиртай юм.
. Хэзээ ч юм нэгэн цагт их эзэн Чингис хаан дахин төрж хаан ширээндээ залрах бөгөөд тэр цагийг болтол төрийн нэгэн чухал нууцыг хадгалахад тусалж явах ёстой. Тэрхүү нууцыг бидний ахлагч болох их хишигтэн хамгаалдаг бөгөөд өөр хүн сонирхож мэдэхийг оролдвол тэнгэрийн гэсгээлийг хүртдэг гэсэн.
Хэрвээ хэзээ нэгэн цагт чам дээр болон чиний үр хүүхэд дээр чинь их хишигтэн ирвэл түүний өгсөн тушаалыг үг дуугүй, эргэлзэлгүй биелүүлэх үүрэгтэйгээ бүү мартаарай. Мөн түүний нууцыг чанд хадгалж, шударга журмыг чанд баримталж яваарай.
Их хишигтний таних тэмдэг нь эзэн Чингис хааны алтан гэрэгэ, хас тамганы бичээсийг дээр нь сийлсэн хаш бөгж хоёр” гэж хэлжээ
Түүнээс олон жилийн хойно өвгөн буурал аав нь насан эцэслэхийнхээ өмнө
дуудаж энэ тухай үүрд санаж яваарай гэж дахин сануулахад нь Мөнхбат үрээс үрд марталгүй дамжуулж явахаа тангараглаж аавынхаа сэтгэлийг амраасан билээ.
Гэтэл түүн дээр огтоос санаагүй үед гэнэт орж ирсэн энэхүү “эзэн Чингис хааны алтан гэрэгэ” ямар учиртайг мэдэх гэж нөгөө хүн өөд асуусан янзтай харвал Дорж дунд хуруундаа байх хас хээтэй хаш бөгжийг харууллаа.
Нарийн бичгийн даргадаа хүн оруулахгүй байхыг тушаасан хурандаа ирсэн хүнтэй нилээд удаан уулзсаныг бодоход ямар нэгэн чухал зүйлийг хэлэлцсэн нь тэр биз ээ.

* * *

Шар талын гөрөөсийг улайран хөөсөн хаантан цөөн хэдэн дагуулын хамт олноос хэтэрхий тасран холдсоноо үдшийн бүрийг нөмрөхөд л мэдсэн хэдий ч санаа зовсон зүйлгүй, оддын доор хээрийн цэнгэг агаарт ангийн хишиг хүртэж хонох боломж олдсонд ихэд таашаан авласан гөрөөсийн элгийг сорслон шарж болгохийг тушаагаад сансар хорвоогийн элдэв нууцын тухай санаашран цэлмэг тэнгэрийг ширтэн бодлогошрохуйд эл улсыг эрхэндээ хураахаар есөн өрлөгөө дагуулан тэмцэж явсан залуу насандаа нэгэн ийм сайхан үдэш итгэлт есөн өрлөгөтэйгээ хээрийн хойморт наргиж байсанаа дурссан нь хөвөрсөөр Алтан улсыг байлдах цэргийг захирч байсан Мухулайн нас барсан тухай мэдээг өвөртөлж ирсэн тэр элчийн царай, хүнийг мөнхжүүлж болох эсэхийг мэдэхээр Чанчун аршийг залж авчруулж уулзаад бүтэлтэй хариу сонсоогүй бөгөөд үхэх төрөхийн хоорондох хэтэрхий богинохон хүний амьдралын тавилан гэх мэт санаашралд хөтлөн одвой.
Хоолоо идээд эмээлээ дэрлэн хэвтэж байхад өдөржин дагалдан явсан боловч одоо өөрийнх нь амар амгаланг сахин түүдэг тойрон суугаад домог хүүрнэн байгаа хишигтэн цэргүүдийн намуухан яриа бодлын дундуур хааяа нэг орж ирэхээс өөр саад болох зүйлгүй бясалгал хийхэд таатай байв.
Санамсаргүйгээр тэдний нэгний ярьж байгаа эртний Их Нирун гүрний үеийн домог анхаарал татан би үүнийг яагаад урьд нь олж сонсоогүй юм бол хэмээн гайхаж байсаар нэг л мэдэхэд нойрсож орхижээ.
Өглөө эртлэн мориндоо мордон ирсэн зүг үрүүгээ буцаж явахдаа хишигтний ахлагчийг дуудан урьд шөнийн Нирун гүрний их зайрангийн домгийг хүүрнэж байсан цэргийн нэрийг асууж дуудуулан “чи урьд шөнө их сайхан домог хайлж байсан одоо тэр домгоо надад ярьж өг” хэмээн зарлиг буулгахад залуу хишигтэн цэргийн санаа зовж их хаантан өршөөж хэлтрүүлэгтүн мөхөс би зөвхөн урьд уншсанаа ярьсан минь тэр билээ, Их аурагт байх хаантны номын өргөөнд энэ түүхийг бүрэн өгүүлсэн Нирун гүрний босоо түүх гэдэг ном байдаг билээ, сайн багшийн ачаар тэр бичгийг тайлж ойлгохтой болсон миний бие энэ дайнд мордохын өмнө уншиж байсан юм гэж нүд нь бүлтэлзэв.
Хаан тайван мишээж санаа зоволтгүй хүү минь ярь, ярь гэж тал өгвөөс залуу хишигтэн цэрэг өгүүлрүүн:
Эрт дээр цагт Их Нирун гүрний эзэн хаан Татарын итгэлт жанжин Хүлэгт баатар гэж байжээ. Харийн дайсныг хамх цохин эх нутгаасаа хөөн зайлуулж байсан цэргийг удирдан Алтайн их уулсын Цамбагарав оргилын ойролцоо хоноглож байтал авд явсан цэргүүд нь шархадсан янгир хөөсөөр мөнх цаст оргил өөд авирч байхдаа цас мөсөн дундаас хөлдөж үхсэн бололтой нэгэн гажууд хувцастай дайчныг олжээ. Цэргийн их зайран нь манай бурхан болсон Тэв тэнгэр зайран шиг үхсэнийг босгох идтэй шидтэй болохоороо нөгөө хөлдүүсийг ойролцоо байсан хайлсан цасны ус мөстэй хонхорт хийж гэсгээгээд дараа нь их галын дэргэд авчиран амаар нь хөөрөгдөж илээч бариач цэргүүдээр булчин шөрмөсийг нь зөөллөн илүүлээд өөрөө хэнгэрэгээ барин онгодоо залж бүтэн хоног бөөлсний эцэст нөгөө хүний сүнс нь биендээ эргэн ирж нүдээ нээн орчин тойрноо хараад гайхан байжээ.
Тэр хүний үг яриа нь Нирун аймгаас нилээд гажууд боловч бүрэн ойлголцож болоод байсан бөгөөд өөрийгөө Ар хүннү улсын тандан заншлах аравтын дарга, нанхиадын их цэргийн жанжнаас холбоотон өмнөд Хүннүгийн ноёнд илгээсэн захидлыг элчээс нь булаан аваад байтал элчийг хамгаалж явсан цэргүүдийн нэг нь өөрийн цэрэгтээ хэл хүргэж амьжсанаас болж шуурхай зуутад нэхэгдэн гурав хоногийн хугацаанд хамаг цэргүүдээ харвуулан алдаж, унаа морьдоо улдуулан хаясаар Цамбагарав уулын их цаст хавцал өөд авирч зугтаагаад нэгэн хонгил агуй олж хоргодож байсан тухайгаа санаж байх бөгөөд түүний биед нөгөө нанхиадын жанжнаас хаанд хүргэх байсан бичиг байсан ажгуу.
Хүлэгт жанжин тэднээс олон жилийн өмнө болсон Хүннү гүрний дотоодын самуун болон өмнөд Хүннү аймаг нанхиадтай хүч хавсран ар Хүннү аймгаа цохин бутраасан, дагаар орохыг үл хүссэн хэсэг ноёдууд албат иргэдээ аван Алтайн нуруунаас баруун хойд зүг зугтаасан түүхийг эцэг өвгөдөөс сонсож байсан болохоор тэрхүү хүний үгийг хаандаа айлтгахад энэ бол ёстой гайхамшигт түүх мөн их улсын босоо сударт тэмдэглэн үлдээ гэж зарлигдсанаар Нирун гүрний босоо түүхэнд тэмдэглэн үлдсэн байжээ.
Харин тэрхүү хүннүгийн цэргийн аравтын дарга цаашдаа эхнэр аван хүний ёсоор амьдарсаар насыг элээсэн гэнэ.
Цэргийн их зайрантан нь ид шидээр тэнгэрийн оронд залран одоод одоог хүртэл иргэж ирээгүй нь тэнд мөнх насыг олсонтой холбоотой байх гэж эртний мэргэд бичиж үлдээжээ.
Их хаантан эртний тэрхүү домгийг хүлгийнхээ зөөлөн явдал дунд сонсож дуусаад одоогийн зайрангуудад даанч тийм эрдэм үгүй дээ гэж хэнд ч юм өгүүлээд залуу хишигтнийг тогтоож нэгэнтээ хараад дотроо нэгийг бодсон шинжтэй морио давиран хурдлан давхив.

* * *

Эрлийн шуурхай бүлэг сэжигтэй обьектуудыг шалгаж байхад ууланд байдаг хуучин балгасанд сэжигтэн орогноод байж болох юм гэсэн таамаглал дэслэгчид төрлөө. Алсуур өгсүүр замаар давхар мосттой уаз машинаар очино гэдэг хэрвээ хэн нэгэн тэнд байвал зүгээр л үргээчих учраас тэд машинаа тэртээ алсад зогсоож газрын бартааг ашиглан нууцхан алхалсаар балгасыг холуур бүслэн авав.
Хамгийн түрүүлж балгас өөд орсон эрлийн бүлгийг ахлаж яваа залуу ахмадын хойноос байдгаараа шогших аядсан ч хамаг хөлс нь асгарсан Лхагваад хаа нэгтээ бүгтхэн буун дуу гарах шиг санагдав.
Арай нөгөө Дэлчээк манай ахмадтай буудалцаж эхлэв үү гэж бодсон дэслэгчээс хаанаас ч юм бүү мэд гүйх тэнхээ гарч хурдаа нэмлээ. Буугаа гаргаж бариад замгийг нь сойж, сэмхэн гэтсээр балгасанд нэвтэрдэг нүхээр алгуур оров. Харанхуйд нүдээ дасгачих санаатай анивчин зогсоо түүнд хэн нэгэн хүн аажимхан ойртох чимээ гарч ханан дээр гар чийдэнгийн гэрэл тусахад л ахмад Батсүхийг таниад гохноосоо хуруугаа салгав.
Хэн нэгэн тэнд байсан бол юу ч анзааралгүй л баригдахаар ажилласан боловч уулын балгасанд хүн байгаа ямар ч шинж тэмдэг олдсонгүй.
Балгасны нэгэн өрөөнөөс гал түлж байсан ором, тал нь асгарсан архитай шил, талх хиам гээд л хүн орогнож байсан шинж тэмдэг илэрснээс гадна саяхан буудсан дарь хүхрийн үнэр ялигүй сэнгэнэх шиг болов. Лхагваа газар хэвтэж байсан цүнхнээс скотч(наалддаг тууз), нүднээс бусдыг халхлах баг, долоон сумтай макаров маркийн гар буу олоод үнэрлэж үзвэл дарьны шинэхэн үнэр содон байлаа. Хэн дөнгөж сая энэ буугаар юу буудсан юм бол гэсэн оньсогыг тайлчих санаатай нилээд бодсон эргэлдсэн ч буудуулчихаар амьд амьтан хавь ойрд байсангүй.
Ахмадын хувьд аль хэдийн гадаа гараад ойр орчмоор сэжигтний ул мөр юу байна шалга гэж хүмүүсээ зааварлаж байлаа.
Хоолойдоо байгаатайгаа нийлээд долоон сумтай тэр буу бол өвгөний амийг хөнөөсөн зэвсэг мөн гэж үү.
Эрлийнхэн хүнээ олоогүй боловч түүний галт зэвсгийг олсон нь дарга нарын сэтгэлийг бага ч атугай амраалаа. Дэлчээкт дахиад өөр буу байх нь юу л бол.
Нарийн мэргэжлийн шинжилгээний дүн гүйцэд гараагүй л байв.

***

Амнаасаа хөөс цахаруулсан өвгөн бөөгийн онгод өгүүлсэн нь: Дээд мөнх Тэнгэр чиний хүслийг сонсов, хорвоод урьд хожид үзэгдэж дуулдаагүй их дайн дажин хийсэн чиний үйл хэргийг зөвтгөхийг оролдовч самуун цагийг төвшитгөх үйлсийн тань хоморгонд өртөж үхсэн, зовсон хүмүүсийн сүнс амар амгалангийн оронд очилгүйгээр, энд тэндгүй тэнүүчилсээр байгааг юу гэхэв дээ. Хэрвээ чи өөрийн сүүлчийн хүслээ биелүүлэхээр чин сэтгэлээсээ гуйж байгаа юм бол хаврын эхэн сарын шинийн долооны билэгт сайн өдөр чамд дээд тэнгэрээс заяасан тэрхүү хишигтэн цэргийг бие хамгаалах шилдэг арван цэргийн хамт дэлхийн дээвэрт орших их уулсын зүг илгээ. Хэнд очих учиртайгаа тэр болон бусад нь ч мэдэхгүй байг, уулсын дунд байх нэн өндөр уулын гүн агуйд ном бясалган суугаад түмэн жил болсон их аршийг олж уулзаад “мөнхийн гүн нойрыг” залан ирвээс хаан таны эцсийн хүсэл тань биелэж байгаа нь тэр. Мөнхийн гүн нойрыг олж ирэх ёстой гэдгийг л зарлигдан илгээ, хэнээс гэдгийг билэг ухаан төгссөн хүмүүн өөрөө хайж олно биз. Хаврын эхэн сарын шинийн долооноос хэтэрвэл хаан таны сүүлчийн хүсэл орчлонгийн түмэн нугачаан дунд утаа болон замхарна шүү гэдгийг хатуу санаж яв, Санаж яв....... Их эрдэм чадлаараа алдарт Тэв тэнгир бөөгөөс давж гарсан гэгддэг урианхайн өвгөн бөөгийн хэлсэн сүүлчийн энэхүү үгсийг машид тоож сонссон их хаантан өөрийн чэрби нараасаа хамгийн шилдэг зуун хишигтэн залуусыг сонгон хаан эзэнд бараалхуулах зарлиг буулгажээ.
Хаантан өөрийн биеэр залуу хишигтэн цэргүүдтэй нэгбүрчлэн уулзаж ярилцсан нь аян дайнд мордоод хоёр жил гаруй болж байгаа олон түмэн цэргийн дунд нэгэн томоохон таавартай ярианы сэдэв болж, эдгээр хишигтнүүдээс харь орны хотуудыг захирах том түшмэлүүдийг тохоон томилох байх гэсэн ерөнхий таамаглал нь нийтийн дунд голлон яригдаж байв. Зуун хишигтэн цэргийн дундаас хаантны өөрийн сонгосон арван хишигтэн дээр дурдсан домгийг өгүүлэгчийн захиргаан дор цаст Гималайг зорин мордох юм гэж арван түмэн цэргийн дотор хэн ч бодож явсангүй ээ.
Хаврын дунд сарын шинийн долооны билэгт сайн өдрийн өглөө эзэн хааны хэвтүүлийн даргын алба хашигчийн өгүүлснээр домогт 10 хишигтэн цэрэг их хааны зарлигийг ямар нэгэн гэрчгүйгээр хүлээн аваад даргачид алтан гэрэгэ үзүүлэн шуудхан урд зүгийг чиглэн мордвой.
Ямар даалгавартай хаа хүрэхээр явсан учрыг зөвхөн их хаантан өөрөө л мэдэж байгаа болохоор хаантнаас асуултай ч биш, магадгүй холын нэгэн улсыг заншлан тандахаар нууц даалгавартай мордсон болов уу гэж таамагласан ч хишигтэн түмтийн захирагч Архай хасар ноёнтон ч энэ аравтын зорилгын талаар гадарласан юмгүй байлаа.
Тэнгэр уулсын Киргиз, Тажикийн ноёд Монголын хаадын их ялалтын тухай чихээ дүлийртэл сонссон болохоор их хаантны алтан гэрэгэ харуулсан аравт цэргийг саадгүй нэвтрүүлсэн бөгөөд хөтөлгөө морьдтой шуурхайлан яваа хишигтэн цэргийн аравт цэрэг сар илүүгүй хугацаанд төвдийн их өндөрлөгт хүрж очжээ.

***

* * *

Хотын бараа алсаас цайран харагдах нарлаг энгэрт хоёр гурван жижиг тэрэг, автобусны хамт зогсож, дэргэд нь нилээн олон хүн бөөгнөрөн байх нь буцаж ирдэггүй алсын аянд бусдын дэмээр мордсон Дадиа өвгөнийг нутаглуулсан нь байлаа. Чанцал гуай нулимсаа арчин зогсох нь аргагүй тавь гаран жил нэгэн гэрт амьдарч нэгэн биений хоёр хэсэг шиг болсон ханиа алдсандаа уймарч учраа олохгүй болсоны шинж биз ээ. Дугар, Зуунай, Түндэв гурав болон талийгаачийн үр хүүхдүүд эмгэнд сэтгэлийн дэм өгөх санаатай энд тэнд нь гарч бөөцөгнөх нь өрөвдөлтэй харагдана.
Талийгаачийн ажил явдалд оролцож байгаа хүмүүс салах ёс гүйцэтгэж дуусаад унаа тэргэндээ сууцгааж эргэж харахгүй явцгаадаг ёсоороо хөдлөөд их хотын зүг явсны дараа нэгэн сити-такси олонд алдаршсан жижиг шар тэрэг замын онхол дэнхэлийг эвтэйхэн туулсаар бурхан болоочийн шарилын ойролцоо зогсоход түүнээс угалзтай ээтэн гутал өмссөн нэгэн хүн буулаа.
Саяхан оршуулсан шарилын дэргэд очиж зул асаан нүдэндээ нулимс гялтгануулан зогсоо тэр хүнийг ажиглаж байсан жолооч хархүү ах дүүс нь болов уу гэж бодсон нь алджээ.
Хаа холын Хөх хотоос яаралтай дуудлагаар ирсэн тэр хүний нэр Хасчулуун, Монголын зүүн өмнөдөд орших Горлос хошуунд төрсөн тэрбээр эдүгээ тавин зургаан нас хүрч байгаа бөгөөд үндэсний түүхийн багш мэргэжилтэй, дунд сургуульд хичээл зааж байхдаа шавь нартаа болох болохгүй олон юм илүү ярьдаг байснаасаа амарыг хамгаалахын хараанд өртөж хөөгдсөн.
Түүний шавь нараас хэд хэдэн залуус өмнөд Монголын ардчилсан холбоо гэдгийг байгуулахад идэвхтэй оролцож ах дүү үндэстний эв найрамдлыг хагалан бутаргах хорт үйл ажиллагаа явуулсаны улмаас баривчлагдаж шоронд орж, гадаадад дүрвэн зугтаасан учир багшийг тойрсон хяналт улам чангарсан ажээ.
Мань хүн энэ бүгдийг ойлгож мэдэрдэг учраас сүүлийн үед Юань гүрний үед хоёр үндэстэн нэгэн гэрт байсан тухай түүхийн адал явдалтай ганц нэг зохиол бичиж засарсан болохоо харуулсан нь нүглийн нүдийг гурилаар хуурдгийн үлгэр байсан билээ.
Өсөхөөс сурсан үндэсний хэл
Мартаж болшгүй соёл
Үхтэл орших төрөлх нутаг
Салж болшгүй орон гэсэн их зохиолчийн мөрүүдийг амны уншлага болгосон түүнийг хүлээсэн үүрэг нь хятадуудтай эвдэрэлцүүлчихгүй тогтоож байдаг бөгөөд өөрийнх нь унаган нутаг Горлосоос төрсөн үндэсний эрх чөлөөний төлөө тэмцэгч Тогтох тайжтай эхийн талаар цусан төрлийн холбоотой нь түүний бахархал байв.
Ямар нэгэн садан төрлийн холбоогүй боловч их тэмцлийн гал дөлд цусаар гагнагдсан ахыгаа алдсандаа харамссан түүний сэтгэлийг өөрөөс нь өөр ойлгох хүн ховор биз ээ.


Top
   
PostPosted: May.08.18 5:47 pm 
Offline
Шинэков Гишvvн
Шинэков Гишvvн

Joined: May.08.18 5:43 pm
Posts: 1
Сонирхолтой зохиол байна шүү, дараагийн хэсгүүд нь хэзээ орох вэ :bigthumpup:


Top
   
PostPosted: May.09.18 5:52 am 
Offline
Хавар Цагийн Анхны Яргуй
User avatar

Joined: Feb.28.03 6:07 pm
Posts: 3394
Location: Зүрх бол тэнэг эрхтэн тул тархиараа сэтгэ.
:wd: :wd: :wd: :wd:

_________________
Bariin syylnees batganii tolgoi


Top
   
PostPosted: May.23.18 12:05 pm 
Offline
Өсөх Ирээдvйтэй Гишvvн
Өсөх Ирээдvйтэй Гишvvн

Joined: Apr.07.18 1:07 pm
Posts: 4
* * *

Тухайн үедээ Төвдийн засгийн эрхийг барьж байсан Цамба зэрэг ноёд Тангудын дайны үед эзэн хаанд үнэнчээр зүтгэхээ илэрхийлж байсан учир их хааны зарлигийг уламжилж ирсэн аравт цэргийн алтан гэрэгэг үзээд эзэн хааны зарлигийг биелүүлэхээр нутаг орныхоо газар бүрд элч зарж Гималайн өндөр уулсын дундах нэн өндөр уулын гүн агуйд бясалгагч түмэн наст богд аршийн тухай сураглан хайсаар нэгэн сар илүү болсон боловч тийм агуу их шидтэний тухай ямар ч сураг ажиг үгүй, ном сударт тэмдэглэгдсэн ямар нэгэн мэдээ ч олдсонгүй учир аравт цэргийг ордондоо дуудаж авчраад Цамба ноёнтон “хэрвээ тийм арш байдаг байсан бол алдарт Миларайв богд түүнтэй заавал учирсан байх ёстой, гэхдээ та бүхэн өөрсдөө өндөр Гималайн уулсын дундах нэн их уул болох Лапчи канг эсвэл Чуварт морилцгоогтун, эрлээ олох болтугай” хэмээгээд газарчин гаргаж өгчээ. Үлгэр домогт гардаг Сүмбэр уулын эрэлд гарсан арван хишигтэн цэрэг ногоорсон хөндийн дэргэд байх мөнх цаст уулсын орноор цаг алдалгүй довтолгосоор ертөнцийн дээвэрт Монгол морьдынхоо мөрийг үлдээж одов оо.
Олон зуун жилийн дараа дэлхийн хамгийн өндөр оргил гэдэг нь тогтоогдож Эверест хэмээн дэлхий дахинд алдарших аугаа их оргил Лапчи уулын хормойд хүрсэн аравт цэргийн ахлагч Алтанхүү өөрийн газарч болох хазгай хэлт Түгдэвээс энэ уулсын агуйд бясалган суух даяанчдын талаар лавлан асуухад тэрбээр зарим нэгэн даяны агуйд тэднийг дагуулан очсонд ихэнх нь хүнгүй хоосон бөгөөд тааралдсан ганц нэгэн даяанч тэдэнтэй үг солилцохыг нэг их төвдөхгүй байгааг харьцаж байгаа байдлаас нь ойлгожээ. Уулсын энэ оронд зэр зэвсэг агссан тэдэнтэй нэг л хөндий харилцаад байгааг ойлгосон Алтанхүү буцаж Лхас ороод өөрсдийн зэр зэвсэг, агт морьдоо Цамба ноёнд хадгалуулаад бүгд энгийн төвд лам хар хувцсаар хувцаслан зүсээ хувиргаад дахин их уулсын оргилыг зорьсон билээ. Хэтэрхий өндөр уулын сүрд дарагдан унах тохиолдолд цус хэрхэн ханадаг аргыг тэр нутагт шавилан суусан нэгэн Монгол ламаар заалган сураад өөрөө болон хамт яваа хишигтэн залуусыг Төвд хэл сурахыг тушаажээ.
Ууланд даяанчлан суугаа лам нарыг юуны төлөө ингэж хорвоогоос дайжин аглагд гарч, хоол ундаар өөрийгөө сойн бясалган сууж байгааг нь ойлгохыг хичээн оролдовч одоогоор тэдний талаар бараг юу ч мэдэхгүй бөөсөө л шүдээрээ алдаг гэдгийн нь л сайн ойлгов. Өвлийн их хүйтнийг уулын жижиг сүмд өнгөрөөж байхдаа энд хичнээн олон өндөр уулс байдаг, тэр уулсад хичнээн олон агуй байдаг гэдгийг гадарлах болсон арван нэгэн хишигтэн эрс хэзээ ч бүтэхгүй даалгавартай яваа болохоо ойлгож эхэлжээ. Гэхдээ нэгэнт их хаантны зарлигийг үхэн үхтлээ “үл мэдэх газар оч, эс мэдэх юмыг олж ир” гэсэн үүргээ биелүүлэхийн төлөө зүтгэх ёстойгоо л бүгд нэгэн дуугаар хэлэлцэж байв.

* * *

Гайхамшигт судрын хуудсыг эргүүлэн суугаа надад энэ бүхэн үнэн гэж үү гэсэн эргэлзээ төрөн байх ахуйд багш минь аль хэдийн ажиглачихсан:
Дүү минь чи өнөөдөр байгаа орчиндоо эргэлзэхээр сэтгэлийн сулралд орсон байна. Энэ сударт гарж байгаа бүхэн, тэр залуу хишигтэн цэрэг чиний өвөг дээдэс байсан гэдэгтэй адилхан бодит зүйл, чамд одоохондоо энэ бүхэн үлгэр юмуу зүүд шиг л байгаа, гараа чимхээд үз дээ, мэдэрч байгаа биз?
Амьдралыг далайтай зүйрлэвээс сэтгэл хэмээгч нь түүнд хөвөгч завь онгоц, завь онгоц жолоодлогогүй болбоос түүний хэрэг юун, сэтгэл хэмээгч олон юмны магадгүй энэ ертөнцийн эхлэл мөн, хүн өөрөө юу сэтгэвээс орчин дагаж тогтдог.
Улс гүрэн ч хүн дээр тогтдог болохоор хүмүүс юу гэж бодно улс орон тийм байна.
Жишээлж хэлбэл чи өөрийгөө дорой муугаар төсөөлж явбал дорой муу л байна, улс оронд өөрсдийгөө муугаар бодогсод олширвол улс орон дагаад л муу байх гэх мэт, сэтгэлийг жолоодож сурах нь чиний хамгийн гол зорилго байх учиртай бөгөөд өөрийгөө жолоодож чадсан хүн бусдыг жолоодон дагуулах амархан байдаг юм.
Их хааны сургаальд үүний талаар биеийн бөхөөр ганцыг дийлнэ, сэтгэлийн бөхөөр мянгыг дийлнэ гэж бичсэн байдаг юм.
Чи аливаа зодооныг сурах сонирхолтой байгаа нь ажиглагдсан, гэхдээ сэтгэл санаагаа зөв удирдаж аль болох тулаан зодоон хийхгүй байх нь хамгийн чухал. Чухамдаа тулаан болгон эрсдэлийг дагуулдаг, толгойгоо муу ажиллуулдаг хүн л хамгийн олон тулалддаг юм. Ухаант хүмүүн бүгдийг өөрийн санаснаар болгож эцэст нь ганц тулаанаар л бүгдийг шийдвэрлэж чаддаг байх учиртай гэж Төмөрөөд сургаж байгаа ах нь ч, багш ч болдог хүнийг Дорж гэдэг.
Дорж социализмын сүүл мушгих үед буюу өөрчлөн байгуулалт ид өрнөх цагаар тэр үеийн Зөвлөлт холбоот улсад анагаах ухааны их сургуулийг эмчийн мэргэжлээр суралцаж төгссөн юм.
Дэлхийд сүр хүчээ гайхуулж байсан агуу их социализмын эх орон тийм хурдан баларч сөнөх юм гэдгийг хэрвээ тэр үед урьдчилан хараад хүнд ярьсан бол улс төрийн хэрэгт орохоор барахгүй юм болох байв.
Гэтэл дэлхий дээрх хамгаас хүчирхэг хоёр гүрний нэг гэж тооцогддог Зөвлөлт холбоот улс дотроосоо идэгдэн хаврын цасны адил хайлан одсон нь хорвоогийн учрал тохиол гэгчийн өмнө хүмүүсийн бөөгнөрөл ямарч арчаагүй дорой байдгийг түүнд сайн харуулж өгчээ.
Эцгийн захиасыг сахиж хэрвээ хэн нэгэн их хишигтэн ирвэл үг дуугүй захирагдах ёстойгоо үргэлж бодож явсан түүнд Монголын ардчилалын төлөө тэмцэл хийж анхны ерөнхийлөгчийн сонгуульд ханцуй шамлан оролцож явах үед гэнэтийн их дуудлага ирсэн гэдэг.
Огтоос санамсаргүй нэгэн өдөр түүнийг сураглаж уулзсан мэдэгдэм хазгай аялгатай ярьдаг алтан гэрэгэний эзний тушаалыг биелүүлж ууланд хишигтэн цэргийн сургалт дүүргэх завшаан тохиолдсон нь тэр билээ.
Хамтдаа эх орноо шинээр цогцлуулна гэж урам зориг дүүрэн жагсаж явсан нөхдийнх нь олонхи нь өнөөдөр хээл нь хүндэрсэн эхнэр шиг их гэдэстэй хөдлөх болгондоо янцагласан суудлын бөглөөснүүд болон хувирна гэдгийг ч урьдаас яаж таах билээ дээ. Түүний нөхөрлөдөг байсан хэдэн найз нь одоо Доржийг далдуур “азгүй тахиа” гэж хочилдог сурагтай.
Бэлжиж хөрөнгөжөөд зан нь хувирсан тэдний хувьд цалингаараа амьдралаа зохицуулж яваа нэгдсэн эмнэлэгийн их эмч Дорж бол амьдрах сүйхээ муутай, тэнэгдүүхэн шударга Баагий билээ.


Top
   
Display posts from previous:  Sort by  
Post new topic  Reply to topic  [ 5 posts ] 

All times are UTC+09:00


Who is online

Users browsing this forum: No registered users and 3 guests


You cannot post new topics in this forum
You cannot reply to topics in this forum
You cannot edit your posts in this forum
You cannot delete your posts in this forum
You cannot post attachments in this forum

Search for:
Jump to:  

Copyright Asuult.NET © 2000-2015.
Administrative Contact: Khundaga Khurelbaatar [hundaga@hotmail.com]
Tel: 1-888-303-4927, Fax: 1-888-406-2264.
Powered by phpBB © 2000-2015 phpBB Group. Powered by phpBB® Forum Software © phpBB Limited